Uzasadnienie
Wyrokiem łącznym z dnia 19 grudnia 2018 roku Sąd Okręgowy w Bielsku- Białej połączył skazanemu A. B. kary pozbawienia wolności orzeczone wyrokami:
- - wyrokiem łącznym Sądu Okręgowego w Katowicach z dnia 2 czerwca 2014 r. sygn. akt V K 48/14 w wymiarze 15 lat pozbawienia wolności;
- - wyrokiem Sadu Okręgowego w Bielsku – Białej z dnia 29 kwietnia 2015 r. sygn. akt III K 11/14, zmienionym wyrokiem Sądu Apelacyjnego w Katowicach z dnia 20 listopada 2015 r. sygn. akt II AKa 415/15, w wymiarze 15 lat pozbawienia wolności;
I orzekł karę łączną 25 lat pozbawienia wolności.
Na jej poczet zaliczył okresy rzeczywistego pozbawienia wolności oraz kary dotąd odbytej w podlegających łączeniu sprawach.
Zwolnił skazanego od kosztów sądowych.
Wyrok powyższy zaskarżył obrońca skazanego w części dotyczącej wymiaru orzeczonej kary łącznej zarzucając:
- 1. Rażącą niewspółmierność kary łącznej pozbawienia wolności poprzez jej orzeczenie w maksymalnie dopuszczalnym wymiarze 25 lat pozbawienia wolności, przy jednoczesnym niedostatecznym uwzględnieniu okoliczności, które powinny przemawiać za wymierzeniem kary łącznej na zasadzie pełnej absorpcji lub niższym niż orzeczona, tj. postawy i zachowania skazanego w Zakładzie Karnym, jego wieku i stanu zdrowia, zbieżności przedmiotowej przypisanych skazanemu czynów, tego, iż ostatni czyn popełniony był dnia 22 lutego 2013 r. i od tej daty skazany nie popełnił żadnego przestępstwa, które to okoliczności łącznie pozwalają wysnuć wniosek o prawidłowym przebiegu resocjalizacji skazanego, a tym samym istnieniu podstaw do wymierzenia kary z zastosowaniem pełnej absorpcji;
- 2. Naruszenie art. 6 kpk w zw. z art. 573 kpk w zw. z art. 451 kpk poprzez niedoprowadzenie skazanego na termin rozprawy w sprawie wydania wyroku łącznego, mimo złożenia przez niego wniosku w tym zakresie, z powołaniem się na obecność ustanowionego w sprawie obrońcy z urzędu, mimo iż przedmiotem rozpoznania w sprawie miały być nie tylko kwestie natury prawnej, ale też natury faktycznej, które to ustalenia wymagały szczegółowej analizy postawy skazanego wobec przypisanych mu przestępstw, przyczyn takiej postawy, sytuacji życiowej i zdrowotnej, stopnia resocjalizacji, które to okoliczności wymagały, w ocenie skazanego, jego osobistego uczestnictwa w rozprawie i umożliwienia wypowiedzenia się co do powołanych okoliczności, które to naruszenie mogło mieć wpływ na treść ustaleń odnośnie tego jaka kara osiągnie wobec skazanego cele prewencyjne i zapobiegawcze a tym samym na treść zaskarżonego rozstrzygnięcia.
Podnosząc te zarzuty obrońca wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku poprzez obniżenie wymiaru kary łącznej do 15 lat pozbawienia wolności, ewentualnie orzeczenie kary 20 lat pozbawienia wolności.
Sąd Apelacyjny zważył co następuje;
W wyniku zbadania sprawy sąd odwoławczy uznał za konieczne uchylenie zaskarżonego wyroku i umorzenie postępowania w niniejszej sprawie na podstawie art. 439§ 1 pkt 8 kpk, wobec zaistnienia bezwzględnej przyczyny odwoławczej, określonej w art. 17 § 1 pkt 7 kpk.
Negatywna przesłanka procesowa w postaci res iudicata może występować nie tylko przy orzekaniu w przedmiocie odpowiedzialności karnej za popełniony czyn ale także przy wydaniu wyroku łącznego.
Zaznaczyć też należy że ta sama przeszkoda procesowa dotyczy prawomocnego umorzenia postępowania o wyrok łączny, z powodu braku warunków do jego wydania, w zakresie w jakim miałoby w następnym postępowaniu dojść ponownie do rozstrzygnięcia tego, czy te same skazania spełniają warunki do wydania wyroku łącznego.
Pogląd taki dominuje zarówno w orzecznictwie jak i w doktrynie i wydawało się, że nie budzi on wątpliwości czy też istotnych kontrowersji.
Tymczasem w sprawie niniejszej, sąd I instancji, mając pełną wiedzę na temat wydanego przez Sąd Okręgowy w Bielsku – Białej postanowienia z dnia 6 października 2016 r. sygn. akt III K 81/16 wobec skazanego A. B., w przedmiocie wyroku łącznego, obejmującego te same skazania, zmienionego postanowieniem Sądu Apelacyjnego w Katowicach z dnia 3 listopada 2016 r. sygn. akt II AKz 558/16, mocą którego postępowanie to zostało prawomocnie umorzone, po raz kolejny podjął czynności w oparciu o przepisy rozdziału 60 Kpk i orzekł wobec skazanego karę łączną.
Ocena prawna, jaką w zaistniałej sytuacji procesowej sąd ten w pisemnych motywach zaskarżonego wyroku zaprezentował, jako wadliwa, nie mogła zostać zaaprobowana.
Uchwała Sadu Najwyższego z dnia 25 stycznia 2018 r. sygn. I KZP 11/17, oraz przedstawiona w niej wykładnia przepisu art. 85§3 kk, do której Sąd Okręgowy się odwołał, nie stanowi podstawy do takiego pozanormatywnego naruszenia powagi rzeczy osądzonej, jak uczyniono to w niniejsze sprawie.
Wydanie nowego wyroku łącznego uregulowane zostało w przepisie art. 575 kpk, gdzie określone zostały wyraźnie przesłanki, których spełnienie uprawnia do ponownego orzekania w tym zakresie.
W przypadku prawomocnego stwierdzenia braku podstaw do wydania wyroku łącznego obowiązują te same reguły i tylko pojawienie się nowych okoliczności, do których nie zalicza się jednak zmiany wykładni obowiązujących przepisów, może stwarzać podstawy do wydania kolejnego orzeczenia w tym przedmiocie.
W niniejszej sprawie taki stan nie zaistniał. Przyjęcie przez sąd I instancji innej interpretacji normy z art. 85§3 kk i uznanie, odmiennie niż sąd uprzednio rozpoznający sprawę, że w przypadku skazanego A. B. nie zachodzi negatywna przesłanka w przepisie tym określona, niezależnie od tego czy zaprezentowane stanowisko jest słuszne czy też nie, nie uprawniało do ponownego merytorycznego rozstrzygania w przedmiocie złożonego wniosku o wydanie wyroku łącznego. Wzruszenie prawomocnego postanowienia o umorzeniu postępowania jakie zapadło w 2016 r. możliwe jest wyłącznie w trybie nadzwyczajnych środków zaskarżenia.
Z tych też względów zaskarżony wyrok musiał ulec uchyleniu niezależnie od granic zaskarżenia i podniesionych zarzutów, zaś postępowanie w przedmiocie wyroku łącznego podlegało umorzeniu.
Kosztami postępowania w sprawie obciążono Skarb Państwa.
SSO del. Adam Chmielnicki SSA Barbara Suchowska SSA Mirosław Ziaja