Prosto w prawo Skróty klawiszowe⌘KCtrl KPrzejdź do przepisu, ustawy albo sygnatury/Pole pytania albo wyszukiwania na stronie← →Poprzedni i następny artykuł albo strona listyCKopiuj przypis; z zaznaczonym tekstem cytat z przypisemLKopiuj linkFUkryj albo pokaż spis treści ustawyEscZamknij panel, menu albo okno?Lista skrótów Dla profesjonalistyPro
Spis treści, przepisy i wyszukiwarka

Powołane przepisy 11

Wyrok Sądu Okręgowego w Kaliszuz 7 maja 2026 r., sygn. akt I C 1305/24

I Wydział CywilnyTekst u wydawcy: SAOS

Metryka

Wydany
5 grudnia 2025 r., L.
Sąd
Sąd Okręgowy w Kaliszu
Wydział
I Wydział Cywilny
Skład
Sędzia Arleta Konieczna przewodniczący
Katarzyna Bączkiewicz protokolant
Rozpoznanie
w dniu 5 grudnia 2025 r. w L. na rozprawie
Sprawa
sprawy z powództwa E. M. przeciwko (...) Bank SA z siedzibą w H. - o zapłatę kwoty 119 672,22 zł

Sentencja

  1. 1. oddala powództwo w całości;
  2. 2. zasądza od powoda E. M. na rzecz pozwanego (...) Bank SA z siedzibą w H. kwotę 5 417,00 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego.

Uzasadnienie

Pozwem z dnia 18 lipca 2024 r. powód E. M. reprezentowany przez pełnomocnika procesowego wniósł przeciwko pozwanemu – (...) Spółce Akcyjnej z siedzibą w H. o zapłatę kwoty 119.672,22 zł tytułem świadczenia nienależnego w związku z nieważnością zawartej przez strony umowy kredytu gotówkowego nr (...) z dnia 6 października 2015 r. i pobraniem świadczeń nienależnych w okresie od dnia 6 października 2015 r. do dnia 16 grudnia 2022 r. wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie liczonymi od kwoty 110.902,75 zł od dnia 10 maja 2024 r. do dnia zapłaty oraz od kwoty 8.769,47 zł od dnia następnego po dniu doręczenia odpisu pozwu pozwanemu z uwagi na istnienie w treści umowy niedozwolonych klauzul umownych. Zgłoszono także żądanie zwrotu kosztów zastępstwa procesowego w wysokości dwukrotności stawki minimalnej.

W uzasadnieniu pełnomocnik powoda wskazał, że strony zawarły umowę kredytu gotówkowego ze zmienną stopą oprocentowania, a warunkiem zmiany oprocentowania była co najmniej jedna z przesłanek wskazanych w § 3 ust 5 umowy, w tym m.in. zmiana oprocentowania 6-cio miesięcznych depozytów na rynku międzybankowym (wyrażonego stopą WIBOR 6M bądź stopą, która ją zastąpi w przyszłości dla analogicznego okresu deponowania) publikowanego na stronie www.acipolska.pl, o nie mniej niż 0,1 punktu procentowego. Powód podniósł, że w § 3 ust 4-9 umowy zawarte zostały postanowienia abuzywne, których wyłączenie uniemożliwia obowiązywanie umowy i skutkuje jej nieważnością w całości, a w konsekwencji obowiązkiem zwrotu przez pozwanego wszystkich środków jakie otrzymał od powoda w okresie od dnia 6 października 2015 r. do dnia 16 grudnia 2022 r. (k. 4-15)

Pozwany, w odpowiedzi na pozew z dnia 9 września 2024 r. wniósł o oddalenie powództwa w całości oraz zasądzenie od powoda na rzecz pozwanego zwrotu kosztów zastępstwa procesowego w wysokości dwukrotności stawki minimalnej wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie w spełnieniu świadczenia za czas od uprawomocnienia się tego orzeczenia do dnia zapłaty.

Zarzuty powoda strona pozwana uznała za bezpodstawne, a wiążące strony postanowienia umowy za zgodne z powszechnie obowiązującym prawem, dobrymi obyczajami i nienaruszające interesu powoda jako konsumenta. Pozwany wskazał, że wskaźnik WIBOR jest wiarygodny, rzetelny i rynkowy, a jego zastosowanie nie jest sprzeczne z zasadą swobody umów. (k. 39-72)

W toku postępowania żadna ze stron nie zmieniła swojego stanowiska w sprawie, w tym również nie wystąpiła z roszczeniem ewentualnym.

Sąd ustalił następujący stan faktyczny

Powód E. M. oraz B. L. zawarli w dniu 6 października 2015 r. z pozwanym (...) Bankiem S.A. z siedzibą w H. umowę kredytu gotówkowego nr (...) przeznaczonego częściowo na spłatę zobowiązań finansowych.

W § 3 ust. 1 umowy ustalono, że stopa oprocentowania kredytu wyrażona została jako zmienne oprocentowanie w stosunku rocznym, które w dniu zawarcia umowy wynosiło 9,90 %. Oprocentowanie stanowiło sumę zmiennej stopy bazowej Banku dla kredytów gotówkowych, która wynosiła 3,50 % w skali roku i stałej marży Banku (§ 3 ust. 2 umowy).

W § 3 ust. 4 umowy wskazano, że oprocentowanie według zmiennej stopy procentowej oznacza, że w trakcie trwania umowy oprocentowanie to może zostać obniżone jak i podwyższone. Kredytobiorca ponosi ryzyko, że w przypadku wzrostu stopy bazowej wzrośnie wysokość miesięcznej raty kapitałowo-odsetkowej. W przypadku obniżenia stopy bazowej Banku oprocentowanie może zostać obniżone, jednak do wartości nie niższej niż 0.00 %.

Warunkiem zmiany oprocentowania zgodnie z § 3 ust 5 umowy była co najmniej jedna z następujących przesłanek:

  1. a) zmiana oprocentowania 6-cio miesięcznych depozytów na rynku międzybankowym (wyrażonego stopą WIBOR 6M bądź stopą, która ją zastąpi w przyszłości dla analogicznego okresu deponowania) publikowanego na stronie www.acipolska.pl, o nie mniej niż 0,1 punktu procentowego, b) zmiana co najmniej jednej z podstawowych stóp procentowych w NBP (stopy referencyjnej, lombardowej, depozytowej lub redyskonta weksli), publikowanych w Dzienniku Urzędowym NBP oraz na stronie www.nbp.pl o nie mniej niż 0,1 punktu procentowego, c) zmiana stopy rezerwy obowiązującej NBP publikowanej w Dzienniku Urzędowym NBP oraz na stronie www.nbp.pl o nie mniej niż 0,1 punktu procentowego, d) zmiana wskaźnika wzrostu cen, towarów i usług konsumpcyjnych ogłaszanego przez Główny Urząd Statystyczny w Dzienniku Urzędowym oraz na stronie www.stat.gov.pl o nie mniej niż 0,1 punktu procentowego, e)

Zmiana średniego oprocentowania stanów umów depozytów złotowych gospodarstw domowych i instytucji niekomercyjnych działających na rzecz gospodarstw domowych i instytucji niekomercyjnych działających na rzecz gospodarstw domowych ogółem publikowanego przez Narodowy Bank Polski na stronie www.nbp.pl w dziale „Statystyka stóp procentowych”, o nie mniej niż 0,1 punktu procentowego.

Zmiana stopy procentowej następować miała cztery razy w roku – w drugi roboczy piątek trzeciego miesiąca każdego kwartału, jeżeli w danym kwartale miała nastąpić zmiana wartości czynników określonych w § 3 ust 5 umowy (rozumianej jako różnica w poziomie zmiennego czynnika pomiędzy ostatnim dniem roboczym poprzedniego kwartału a ostatnim dniem roboczym poprzedzającego go kwartału) zmiana oprocentowania kredytów miała być wyliczana na nie mniej niż 0,25 punktu procentowego (§ 3 ust 6 umowy)

Bank miał podnosić oprocentowanie kredytu o nie więcej niż suma wzrostów czynników (wyrażonych w punktach procentowych), dla których nastąpił ich wzrost lub obniżyć oprocentowanie o nie więcej niż suma obniżeń czynników (wyrażonych w punktach procentowych), dla których nastąpiło ich obniżenie z zastrzeżeniem ust. 4 umowy (§ 3 ust. 7).

Wielkość zmiany stopy procentowej uwzględniać miała zmiany, w analogicznym okresie, oprocentowania depozytów w sektorze bankowym zgodnie ze statystyką stóp procentowych publikowaną przez NBP na stronie www.nbp.pl i odpowiadać miała, z zastrzeżeniem maksymalnej i minimalnej zmiany określonej w ust. 7 oraz minimalnego i maksymalnego oprocentowania określonego w ust. 9 wypadkowej zmianie wszystkich czynników określonych w ust. 5 (§ 3 ust. 8 umowy).

W okresie obowiązywania umowy kredytu oprocentowanie nie mogło być wyższe niż określone prawem odsetki maksymalne (oprocentowanie maksymalne). W przypadku obniżenia oprocentowania miało być ono obniżone nie więcej niż do wysokości ostatniego opublikowanego poziomu wskaźnika określonego w ust. 5 lit. e), o ile wskaźnik ten nie był obniżony wysokością odsetek maksymalnych („minimalne oprocentowanie określone przez Bank dla kredytów gotówkowych”). Minimalne oprocentowanie, o którym mowa w zdaniu poprzednim miało obowiązywać pod warunkiem, że w umowie (w dniu jej zawarcia) zostało ustalone oprocentowanie wyższe niż stawka oprocentowania minimalnego (§ 3 ust. 9 umowy).

(dowód: umowa kredytowa k. 19-20)

B. L. w dniu 6 października 2015 r. – jako jeden z kredytobiorców – podpisał umowę kredytu gotówkowego nr (...) wyłącznie w celu uzyskania wyższej kwoty kredytu przez powoda E. M. i nie dokonywał spłat ratalnych.

Powód nie negował zapisów umowy, która została zawarta na okres od 6 października 2015 r. do 10 października 2024 r. Kredyt wypłacono w dniu 6 października 2015 r. w kwocie 72.605,00 zł. Tego samego dnia Bank pobrał prowizję w wysokości 5.886,89 zł. Spłatę określono w ratach miesięcznych. Powód spłacił zobowiązanie przed terminem, tj. w dniu 16 grudnia 2022 r. (dowód: zaświadczenia k. 21-24v, oświadczenie k. 31, zestawienie powoda k. 32-33v, zeznania powoda E. M. nagranie 00:04:27 - 00:22:11 – płyta k. 254 oraz nagranie 00:39:32 - 00:55:53 – płyta k. 254, zeznania świadka B. L. nagranie 00:00:12 - 00:12:01 – płyta k. 258)

W dniu 8 kwietnia 2024 r. kredytobiorcy zgłosili reklamację, domagając się w terminie 30 dni zwrotu kwoty w wysokości 110.902,75 zł tytułem pobranych przez Bank środków w okresie spłaty kredytu od dnia 6 sierpnia 2015 r. do dnia 16 grudnia 2022 r. W odpowiedzi z dnia 9 maja 2024 r. pozwany wskazał, że nie uznaje reklamacji podkreślając, iż przedmiotowa umowa była kredytobiorcom znana i została przez nich zaakceptowana.

(dowód: reklamacja k. 21-24v, pismo pozwanego k. 27-29)

Po całkowitej spłacie kredytu powód zgłosił się do kancelarii prawnej celem analizy swojej umowy, upatrując szkody w możliwości wpływu pozwanego w toku realizacji umowy na wysokość oprocentowania kredytu za pośrednictwem wskaźnika (...), a w konsekwencji na wysokość zobowiązania powoda. Zdaniem powoda nie doszło również do właściwego poinformowania konsumenta o wszystkich istotnych warunkach umowy.

(dowód: zeznania powoda E. M. nagranie 00:04:27 - 00:22:11 – płyta k. 254 oraz nagranie 00:39:32 - 00:55:53 – płyta k. 254)

Wskaźnik WIBOR istnieje od 1991 r. Do 2018 r. opracowanie indeksu, który może być wskaźnikiem referencyjnym, nie należało w Polsce (jak też w jakimkolwiek innym państwie europejskim) do czynności wymagających uzyskania zezwolenia wydawanego przez organy publiczne, a zwłaszcza organy nadzoru finansowego. Podmioty działające w tym sektorze prowadziły swoją działalność na zasadach swobody prowadzenia działalności gospodarczej do dnia 1 stycznia 2018 r. Wówczas zasady dotyczące opracowywania wskaźników referencyjnych typu (...) (do których zalicza się wskaźnik WIBOR) przez podmioty rynku finansowego na terenie Unii Europejskiej zostały uregulowane przepisami Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady UE 2016/1011 z dnia 8 czerwca 2016 r. w sprawie indeksów stosowanych jako wskaźniki referencyjne w instrumentach finansowych i umowach finansowych lub do pomiaru wyników funduszy inwestycyjnych i zmieniającym dyrektywy 2008/48/WE i 2014/17/UE oraz rozporządzenie (UE) nr 596/2014 (w skrócie: „Rozporządzenie (...) ”).

Do czasu uchwalenia i wejścia w życie Rozporządzenia (...) rynek opracowywania wskaźników referencyjnych, tak w Polsce, jak i w Unii Europejskiej nie był rynkiem regulowanym, tzn. podmioty opracowujące wskaźniki referencyjne nie podlegały nadzorowi właściwych, wyspecjalizowanych organów administracji publicznej, nie potrzebowały zezwolenia dla prowadzenia swojej działalności oraz nie istniały przepisy prawa powszechnie obowiązującego ściśle regulujące metodę i inne aspekty opracowywania wskaźników referencyjnych.

(...) między podmiotami finansowymi polegająca na przekazywaniu kwotowań, na podstawie których wyznaczana była wartość wskaźnika referencyjnego WIBOR opierała się na zasadach wynikających z wewnętrznego regulaminu Stowarzyszenia (...).

Powodem objęcia rynku wskaźników referencyjnych regulacjami stały się poważne przypadki manipulacji wskaźnikami referencyjnymi stóp procentowych.

Na podstawie wniosku (...) S.A. z siedzibą w H. z dnia 6 grudnia 2019 r. Komisja Nadzoru Finansowego w dniu 16 grudnia 2020 r. wydała zezwolenie temu podmiotowi na prowadzenie działalności jako administrator wskaźników referencyjnych (w tym również WIBOR).

(dowód: pismo NBP k. 267, pismo (...) S.A. k. 273-276v, pismo (...) 285-288, 324-325v)

Powyższy stan faktyczny sąd ustalił na podstawie przedłożonych dokumentów, w tym umowy kredytu oraz dokumentacji instytucji finansowych, w szczególności z Urzędu Komisji Nadzoru Finansowego (k. 285-288, 324-325v), a także dowodu z przesłuchania powoda oraz świadków. Sąd w całości dał wiarę przedłożonym dokumentom. Żadna ze stron nie kwestionowała ich autentyczności i prawdziwości. Materiał dowodowy był wystarczający do rozstrzygnięcia. Istotą problemu są kwestie związane z oceną prawną skutków zawarcia i realizacji kontraktu.

Sąd zważył, co następuje

Powództwo w niniejszej sprawie podlegało oddaleniu.

Istotą niniejszego postępowania jest stwierdzenie czy między stronami istniało ważne zobowiązanie powstałe na gruncie umowy z dnia 6 października 2015 r. Strona powodowa wskazała, że umowa ta w całości jest bezwzględnie nieważna powołując się na zawarte w niej niedozwolone postanowienia umowne w rozumieniu art. 385¹ § 1 k.c. mające, w jej przekonaniu, niweczyć istnienie kontraktu w całości. W konsekwencji roszczenie powoda zostało oparte na podstawie art. 405 k.c. w zw. z art. 410 k.c. jako obowiązek zwrotu powodowi świadczenia nienależnego przez stronę pozwaną. Interes prawny powoda został wskazany jako realizacja praw konsumenckich.

Przepisy art. 385¹ i 385² k.c. zostały wprowadzone do Kodeksu cywilnego ustawą z dnia 2 marca 2000 r. o ochronie niektórych praw konsumentów oraz o odpowiedzialności za szkodę wyrządzoną przez produkt niebezpieczny (Dz. U. Nr 22, poz. 271), w celu transpozycji do prawa polskiego postanowień dyrektywy Rady 93/13/EWG z dnia 5 kwietnia 1993 r. w sprawie nieuczciwych warunków w umowach konsumenckich. Przepisy te stanowią rdzeń systemu ochrony konsumenta przed wykorzystywaniem przez przedsiębiorców silniejszej pozycji kontraktowej, związanej z możliwością jednostronnego kształtowania treści wiążących strony postanowień, w celu zastrzegania klauzul niekorzystnych dla konsumenta (klauzul abuzywnych).

Pozwany Bank, jako przedsiębiorca, posługuje się wzorcem umownym, w którym kwestionowane są jego postanowienia. Możliwa jest zatem kontrola incydentalna kwestionowanych klauzul, która może hipotetycznie prowadzić do uznania ich za niedozwolone w rozumieniu art. 385¹ k.c. Zgodnie z tą regulacją postanowienia umowy zawieranej z konsumentem nieuzgodnione indywidualnie nie wiążą go, jeżeli kształtują jego prawa i obowiązki w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, rażąco naruszając jego interesy (niedozwolone postanowienia umowne). Nie dotyczy to postanowień określających główne świadczenia stron, w tym cenę lub wynagrodzenie, jeżeli zostały sformułowane w sposób jednoznaczny (§ 1). Jeżeli postanowienie umowy nie wiąże konsumenta, strony są związane umową w pozostałym zakresie (§ 2). Nieuzgodnione indywidualnie są te postanowienia umowy, na których treść konsument nie miał rzeczywistego wpływu.

W szczególności odnosi się to do postanowień umowy przejętych z wzorca umowy zaproponowanego konsumentowi przez kontrahenta (§ 3). Ciężar dowodu, że postanowienie zostało uzgodnione indywidualnie, spoczywa na tym, kto się na to powołuje (§ 4). Natomiast stosownie do art. 385² k.c. oceny zgodności postanowienia umowy z dobrymi obyczajami dokonuje się według stanu z chwili zawarcia umowy, biorąc pod uwagę jej treść, okoliczności zawarcia oraz uwzględniając umowy pozostające w związku z umową obejmującą postanowienie będące przedmiotem oceny.

W obrocie prawnym istnieją kredyty gotówkowe ze stałą i zmienną stopą oprocentowania udzielane w oparciu o wskaźnik referencyjny WIBOR. Należy wskazać, że w chwili zawierania umowy kredytu nr (...) z dnia 6 października 2015 r. opracowanie wskaźnika referencyjnego, nie należało w Polsce (jak też w jakimkolwiek innym państwie europejskim) do czynności wymagających uzyskania zezwolenia wydawanego przez organy publiczne, a zwłaszcza organy nadzoru finansowego. Podmioty działające w tym sektorze prowadziły wówczas swoją działalność na zasadach swobody prowadzenia działalności gospodarczej (do 1 stycznia 2018 r.).

Zatem przed wejściem w życie przepisów Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady UE 2016/ (...) z dnia 8 czerwca 2016 r. w sprawie indeksów stosowanych jako wskaźniki referencyjne w instrumentach finansowych i umowach finansowych lub do pomiaru wyników funduszy inwestycyjnych i zmieniającym dyrektywy 2008/48/WE i 2014/17/UE oraz rozporządzenie (UE) nr 596/2014 rynek opracowywania tych wskaźników (w tym WIBOR), tak w Polsce, jak i w Unii Europejskiej nie był rynkiem regulowanym. Podmioty opracowujące wskaźniki referencyjne nie podlegały nadzorowi właściwych, wyspecjalizowanych organów administracji publicznej, nie potrzebowały zezwolenia dla prowadzenia swojej działalności oraz nie istniały przepisy prawa powszechnie obowiązującego ściśle regulujące metodę i inne aspekty opracowywania wskaźników referencyjnych. Komisja Nadzoru Finansowego natomiast w dniu 16 grudnia 2020 r. wydała zezwolenie (...) S.A. z siedzibą w H. na prowadzenie działalności jako administrator wskaźników referencyjnych (w tym również WIBOR).

Z punktu widzenia przepisów o ochronie praw konsumentów, kwestionowana w niniejszej sprawie może być jedynie klauzula określająca zmiany stopy procentowej kredytu w oparciu o wskaźnik WIBOR 6M. Bank ustalał oprocentowanie na podstawie wskazanego wskaźnika referencyjnego (co obecnie jest również powszechne), jednak sposób jego ustalenia wymykał się całkowicie spod kontroli kredytobiorcy, nie był określony w umowie w sposób obiektywny i transparentny, a w chwili zawarcia umowy nie był objęty nadzorem organów administracji publicznej. Powszechnie wiadomo natomiast, że banki przedstawiały ten wskaźnik jako urzędowy, niepodlegający żadnym negocjacjom (fakty notoryjne).

Zatem, w niniejszej sprawie, analizowane postanowienia umowy nie określały precyzyjnie rzeczywistej wysokości świadczeń kredytobiorcy, w sposób możliwy do ustalenia przez kredytobiorcę. W ocenie Sądu opisany mechanizm narusza interesy konsumenta, zaś klauzula, która nie zawiera jednoznacznej treści jest klauzulą niedozwoloną.

Wobec tego w pierwszej kolejności należy przeanalizować konsekwencje stwierdzenia bezskuteczności klauzuli oprocentowania z zastosowaniem wskaźnika WIBOR 6M dla ważności umowy zasadniczej. Zwrócić przy tym należy uwagę na zależność pomiędzy przepisem ogólnym z art. 58 kc (sankcja nieważności) a przepisem szczególnym jakim jest art. 385¹§ 1 i nast. kc (sankcja bezskuteczności). Zgodnie z art. 58 kc czynność prawna sprzeczna z ustawą albo mająca na celu obejście ustawy jest nieważna, chyba że właściwy przepis przewiduje inny skutek. Tym innym przepisem, zgodnie z zasadą lex specialis derogat legi generali, jest m.in. art. 385¹§ 1 i nast. kc. Uzasadnieniem takiego stanowiska jest również cel regulacji o postanowieniach niedozwolonych stanowiącej emanację treści i celu dyrektywy unijnej 93/13 (Dyrektywa Rady 93/13/EWG z dnia 5 kwietnia 1993r. w sprawie nieuczciwych warunków w umowach konsumenckich) to jest eliminacja ze stosunku prawnego postanowień abuzywnych z mocą ex tunc przy jednoczesnym zachowaniu zasady trwałości umowy.

Podobnie jest z relacją przepisu art. 58 § 2 kc (sprzeczność z zasadami współżycia społecznego) do przepisu art. 385¹§ 1 i nast. kc. Sankcja bezskuteczności wobec konsumenta (przepis szczególny) wyprzedza sankcję nieważności (przepis ogólny). Nie można zatem podzielić poglądu, że brak oznaczenia w spornym wzorcu umownym transparentnych zasad wyznaczania oprocentowania kredytu gotówkowego doprowadza do nieważności stosunku prawnego łączącego strony, czy to z powodu sprzeczności z przepisami prawa pozytywnego, czy też z powodu naruszenia zasad współżycia społecznego. Nieuzasadnione tym samym jest powoływanie się przez pełnomocnika powoda, już na etapie formułowania żądania, wyłącznie na bezwzględną nieważność kontraktu.

Trybunał Sprawiedliwości UE w wyroku z 21 grudnia 2016 r. w połączonych sprawach C-154/15, C-307/15 i C-308/15, I. S. i in. przeciwko W. T., pkt 61 - 62 wyjaśnił, że art. 6 ust. 1 dyrektywy 93/13 należy interpretować w ten sposób, że warunek umowny uznany za nieuczciwy należy co do zasady uznać za nigdy nieistniejący, tak by nie wywoływał on skutków wobec konsumenta. W związku z tym sądowe stwierdzenie nieuczciwego charakteru takiego warunku powinno mieć co do zasady skutek w postaci przywrócenia sytuacji prawnej i faktycznej konsumenta, w jakiej znajdowałby się on w braku rzeczonego warunku.

Należy zatem wyeliminować zapis umożliwiający Bankowi oprocentowanie kredytu w oparciu o wskaźnik referencyjny WIBOR 6M i pozostawić pozostałe zapisy umowy mając na względzie zgodny zamiar stron i cel umowy, aniżeli jej dosłowne brzmienie, zgodnie z art. 65 kodeksu cywilnego. Wynagrodzeniem Banku za udzieloną pożyczkę jest bowiem marża, która pozostaje w mocy. Strona powodowa nie uwzględniła jednak w swoich żądaniach rozstrzygnięcia w przypadku uznania bezskuteczności abuzywnych zapisów umowy z utrzymaniem jednocześnie ważności kontraktu (art.187 k.p.c.). Na rozprawie poprzedzającej jej zamknięcie w dniu 5 grudnia 2025r. (k. 346) pełnomocnik powoda wskazał, że podtrzymuje pierwotne żądanie i nie zgłasza żądań ewentualnych ani dalszych wniosków dowodowych. Zakaz orzekania ponad żądanie (art. 321 k.p.c.), będący przejawem zasad dyspozycyjności i kontradyktoryjności oznacza, że o treści wyroku zarówno w sensie pozytywnym, jak i negatywnym decyduje żądanie strony, a sąd nie może zasądzać czego innego, niż żądał powód, więcej, niż żądał powód ani na innej podstawie faktycznej niż wskazana przez powoda.

Zakaz orzekania ponad żądanie odnosi się do samego żądania (petitum) lub do jego podstawy faktycznej (causa petendi; wyrok SN z 25 czerwca 2015 r., V CSK 612/14, zob. też m.in. wyroki SN z dnia 26 stycznia 2017 r., II PK 333/15, z 8 września 2016 r., II CSK 750/15). Żądanie pozwu dotyczyło zwrotu świadczenia w całości w związku z nieważnością kontraktu w całości. Żadne nie dotyczyło zatem przeliczenia zobowiązania z pominięciem wadliwego oprocentowania kredytu gotówkowego.

Należy mieć na uwadze, że unieważnienie umowy nie jest sankcją przewidzianą w Dyrektywie Rady 93/13/EWG z dnia 5 kwietnia 1993r. w sprawie nieuczciwych warunków w umowach konsumenckich ani jej celem. Nieważność jest ostatecznością (ultima ratio) i zachodzi wyłącznie kiedy umowy obiektywnie nie da się utrzymać w mocy. Powyższe potwierdził (...) w wyroku z dnia 29 kwietnia 2021r. w sprawie C-19/20, wskazując jednocześnie, że skutki stwierdzenia przez sąd istnienia nieuczciwego warunku w umowie zawartej między przedsiębiorcą a konsumentem podlegają przepisom prawa krajowego. Podobnie orzekł Sąd Najwyższy w uchwale składu 7 sędziów z dnia 7 maja 2021r. III CZP 6/21.

Z kolei (...) w motywie 50 wyroku z dnia 2 września 2021r. C-932/19 w sprawie węgierskiej wprost stwierdził, że wyrażona przez konsumenta wola nie może przeważać nad oceną, która wchodzi w zakres suwerennych uprawnień sądu, przed którym zawisł spór, nad kwestią, czy zastosowanie środków przewidzianych przez właściwe przepisy krajowe pozwala na przywrócenie sytuacji prawnej i faktycznej konsumenta, jaka istniałaby w braku tego nieuczciwego warunku. Podobne stanowisko zajął Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 5 kwietnia 2023r. rozpoznając skargę nadzwyczajną Prokuratora Generalnego w sprawie II (...) 89/23. gdzie potwierdził, że okoliczność wystąpienia w umowie klauzul abuzywnych nie czyni automatycznie nieważną całej umowy. Celem dyrektywy 93/13 nie jest unieważnienie wszystkich umów zawierających postanowienia niedozwolone, lecz przywrócenie równowagi między stronami.

Zgodnie z art. 5 k.c. nie można czynić ze swego prawa użytku, który by był sprzeczny ze społeczno-gospodarczym przeznaczeniem tego prawa lub z zasadami współżycia społecznego. Takie działanie lub zaniechanie uprawnionego nie jest uważane za wykonywanie prawa i nie korzysta z ochrony.

W tego rodzaju sprawach należy podkreślić stanowisko, prezentowane także przez (...) co do zasady proporcjonalności sankcji w sytuacji stwierdzenia zapisów abuzywnych. Przypisanie zależności oprocentowania kredytu od wskaźnika WIBOR tak wysokiej rangi, która niweczyć miałaby cały kontrakt jest sprzeczne zarówno z istotą zobowiązania, zasadami współżycia społecznego jak i stanowi rażące nadużycie prawa wspólnotowego. Celem dyrektywy 93/13/EWG, nie jest unieważnianie umów, tylko przywrócenie równowagi kontraktowej stron. Rolą sądu jest więc znalezienie sankcji o charakterze proporcjonalnym do rangi naruszenia. W każdej tego typu sprawie analizowana powinna być zasada proporcjonalności i równowagi stron, która jest bezpiecznikiem ograniczającym dowolne stosowanie regulacji z zakresu ochrony konsumenta. Ochrona ta nie może prowadzić do unicestwienia autonomii woli podmiotów dokonujących czynności prawnych.

Sąd w składzie rozpoznającym tę sprawę za każdym razem akcentuje powyższe założenia w celu optymalnego sposobu zakończenia konfliktu. Uwzględnienie powództwa w takim kształcie oznaczałoby bowiem nieuzasadnione korzyści dla kredytobiorcy uzyskiwane kosztem pozwanego.

Wobec powyższego Sąd w punkcie 1 sentencji wyroku oddalił powództwo w całości.

O kosztach procesu orzeczono w punkcie 2 sentencji wyroku na podstawie art. 98 § 1 i 3 k.p.c. Na koszty zasądzone od powoda składa się wynagrodzenie pełnomocnika pozwanego będącego radcą prawnym w kwocie 5.400 zł ustalone na podstawie § 2 pkt 6 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1935 z późn. zm.) oraz opłata skarbowa od pełnomocnictwa w wysokości 17 zł.

W niniejszej sprawie brak było uzasadnionych podstaw do zasądzenia na rzecz pozwanego tytułem zwrotu kosztów postępowania wynagrodzenia pełnomocnika procesowego w wysokości dwukrotności stawki minimalnej. Sprawa nie ma charakteru precedensowego, a także nie jest skomplikowana pod względem faktycznym jak i prawnym.

sędzia Arleta Konieczna

Treść dosłownie; przetworzyliśmy: podział na sekcje, układ według wzoru orzeczenia (metryka, punkty sentencji, nagłówki ze zdań sądu), linki do przepisów, wyróżnienia i zakrycie numerów PESEL, dowodów, paszportów i rachunków, których anonimizacja u wydawcy nie objęła.