Postanowienie Sądu Okręgowego w Kielcachz 16 lutego 2015 r., sygn. akt II Ca 12/15

Metryka

Wydany

16 lutego 2015 r.

Sąd

Sąd Okręgowy w Kielcach Wydział II Cywilny Odwoławczy

Skład

SSO Teresa Kołbuc przewodniczący
SSO Beata Piwko sprawozdawca
SSO Małgorzata Klesyk
st. prot. sąd. Agnieszka Baran protokolant
SSO B.Piwko SSO T. Kołuc SSO M.Klesyk

Rozpoznanie

na rozprawie w dniu 16 lutego 2015 r.

Sprawa

sprawy z wniosku P. G. i M. G. z udziałem (...) we W., (...) w W., (...) w W. o zatwierdzenie uchylenia się od skutków prawnych oświadczenia o przyjęciu lub odrzuceniu spadku w sprawie nakazu zapłaty kontaktowała się telefonicznie z biurem obsługi interesanta sądu, a także kierowała do sądu pisma. O kolejnych zadłużeniach spadkodawcy S. P. dowiedziała się z korespondencji przychodzącej do mieszkania w K. przy ul. (...) w lutym 2014r. Wówczas rodzeństwo wspólnie przeszukało mieszkanie spadkodawcy, nie znalazło jednak żadnych dokumentów potwierdzających zaciągnięcie przez ojca zobowiązań finansowych. M. G. i P. G. nie podejmowali żadnych czynności zmierzających do ustalenia rozstrzygnięcia sądu w sprawie, w której sąd wydał nakaz zapłaty przeciwko ich ojcu. W tak ustalonym stanie faktycznym Sąd Rejonowy uwzględnił wniosek S. P. i na podstawie art.1019§1 i2 k.c. w zw. z art.84§1 i2 k.c. zatwierdził uchylenie się od skutków prawnych nie złożenia w terminie przez S. P. oświadczenia w przedmiocie przyjęcia spadku z dobrodziejstwem inwentarza po A. G., a oddalił M. G. i P. G.. Apelację od orzeczenia Sądu Rejonowego wnieśli M. G. i P. G., którzy zarzucili obrazę przepisu prawa materialnego, a to art.1016k.c. poprzez jego niezastosowanie. Skarżący ponadto wskazali w uzasadnieniu apelacji, że wszyscy razem starali się wspólnie działać w celu zakończenia powyższej sprawy. Wnosili o zmianę zaskarżonego wyroku i uwzględnienie ich wniosku. Sąd Okręgowy zważył, co następuje: Apelacja jest zasadna. Sąd Okręgowy z urzędu dopuścił dowód z uzupełniającego przesłuchania M. G. i P. G. na okoliczność podejmowanych przez nich czynności zmierzających do wyjaśnienia stanu majątkowego spadkodawcy, a w szczególności czy posiadał on długi, gdzie oraz w jakiej wysokości. W niniejszej sprawie wystąpiły wyjątkowe okoliczności uzasadniające dopuszczenie przez sąd z urzędu ww. dowodu. Sąd Rejonowy bowiem postanowieniem z 6.08.2014r. przesłuchał uzupełniająco tylko S. G., nie podając przyczyny takiego procedowania. Dowód z przesłuchania stron ma charakter subsydiarny, a zatem potrzeba jego przeprowadzenia materializuje się wtedy, gdy pozostały niewyjaśnione fakty istotne dla rozstrzygnięcia sprawy. W art. 299 k.p.c. mowa jest o przesłuchaniu stron (obu stron). Sąd może wprawdzie przeprowadzić dowód z przesłuchania tylko jednej strony jednak warunkiem jest, aby przesłuchanie drugiej było niemożliwe. Jak wynika z treści tego przepisu, sąd nie przesłuchuje stron co do wszystkich faktów będących przedmiotem postępowania dowodowego, lecz tylko co do faktów spornych, mających istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy i to jedynie wówczas, gdy albo przeprowadzone dowody nie pozwoliły wyjaśnić istoty sprawy albo gdy nie ma dowodów, które pozwoliłyby wyjaśnić tę istotę. W rozpoznawanej sprawie Sąd Rejonowy bezpodstawnie pominął dowód z uzupełniającego przesłuchania skarżących w charakterze strony. Mając jednak na uwadze, że postępowanie apelacyjne jest kontynuacją postępowania przed sądem pierwszej instancji, a sąd odwoławczy ma obowiązki analogiczne do obowiązków sądu pierwszej instancji - w tym obowiązek ustalenia stanu faktycznego (w oparciu o prawidłowo, zgodnie z przepisami o postępowaniu dowodowym, przeprowadzone dowody), oceny zebranego materiału dowodowego oraz subsumcji faktów pod wybraną normę prawą, Sąd Okręgowy uzupełnił postępowanie dowodowe w sposób wskazany powyżej. Na podstawie przeprowadzonego dowodu Sąd Okręgowy dodatkowo ustalił, że S. P. podejmując czynności działała także w imieniu swoich braci. Rodzeństwo wspólnie podejmowało decyzje jakie kroki przedsiębrać zarówno w celu ustalenia czy ich ojciec miał długi, jakiego rodzaju one były, a także jaki będzie ich los po śmierci spadkodawcy. Zeznania skarżących są wiarygodne. Znalazły one potwierdzenie także w zeznaniach S. P., która na rozprawie 6.08.2014r. zeznała: „ja zajmowałam się tą sprawą i braci o tym informowałam telefonicznie”. Zasadą jest, że przy ocenie dowodów uwzględnia się wszelkie okoliczności, które mogą mieć znaczenie dla mocy, wiarygodności poszczególnych dowodów, nie tylko treść danego przeprowadzonego dowodu, ale i wszelkie towarzyszące mu okoliczności, nie wyłączając składanych oświadczeń, wyjaśnień, wcześniejszych zachowań, w ramach wszechstronnego rozważenia materiału sprawy, w oparciu o które Sąd może wyrobić sobie przekonanie o wiarygodności określonego dowodu. Istotne jest w niniejszej sprawie zestawienie treści zeznań wnioskodawców choćby z treścią wniosku złożonego w niniejszej sprawie, a także faktu, że zarówno P. G., jak i M. G. udzielili pełnomocnictwa swojej siostrze do reprezentowania ich w przedmiotowej sprawie przed sądami. Reasumując w ocenie Sądu Okręgowego także skarżący podjęli w odpowiednim czasie działania zmierzające do ustalenia stanu spadku. Mając zaś na uwadze, wykształcenie skarżących, ich status społeczny i materialny zasadne jest przyjęcie, że zostały spełnione przesłanki pozostawania w błędzie co do stanu majątku spadkowego także przez P. G. i M. G.. (art.1019§1i2ik.c. w zw. z art84§1i2k.c.). Powyższe dało podstawę Sądowi II instancji do zmiany zaskarżonego orzeczenia na podstawie art.386§1k.p.c. w zw. z art.13§2k.p.c. Niezasadny jest natomiast zarzut apelacji naruszenia prawa materialnego, art.1016k.c. Z przepisu tego wynika, że spadkobierca, który nie złożył w terminie oświadczenia o przyjęciu lub odrzuceniu spadku, jest uważany za przyjmującego spadek z dobrodziejstwem inwentarza, jeżeli przynajmniej jeden spadkobierca przyjął spadek z dobrodziejstwem inwentarza. Orzeczenie Sądu I instancji nie zmieniało w żaden sposób tej zasady. Przepis ten bowiem określa zakres odpowiedzialności za długi spadkowe. Sąd Okręgowy nie znalazł podstaw do zasądzenia na rzecz uczestnika (...) I Niestandaryzowanego Sekurytyzacyjnego Funduszu Inwestycyjnego Zamkniętego w W. kosztów postępowania apelacyjnego. Wnioski tego uczestnika zostały oddalone, apelacja wnioskodawców została uwzględniona.

Od orzeczenia

na skutek apelacji wnioskodawców od postanowienia Sądu Rejonowego w Kielcach z dnia 13 sierpnia 2014 r., sygn. akt VIII Ns 295/14 postanawia: zmienić zaskarżone postanowienie w punkcie II (drugim) w całości i zatwierdzić uchylenie się od skutków prawnych niezłożenia w terminie przez M. G. i P. G. oświadczenia w przedmiocie przyjęcia spadku z dobrodziejstwem inwentarza po A. G., synu J. i G., zmarłym 30 marca 2013 r. w C.; oddalić wniosek uczestnika (...) w W. o zasądzenie kosztów postępowania apelacyjnego. II Ca 12/15 Uzasadnienie Sąd Rejonowy w Kielcach postanowieniem z 13 sierpnia 2014r. zatwierdził uchylenie się od skutków prawnych nie złożenia w terminie przez S. P. oświadczenia w przedmiocie przyjęcia spadku z dobrodziejstwem inwentarza po A. G. synu J. i G. zmarłym 30 marca 2014r. w C., oddalił wnioski M. G. i P. G., orzekł o kosztach postępowania. W uzasadnieniu swego rozstrzygnięcia Sąd ten ustalił stan faktyczny, z którego wynika, że A. G. zmarł 30.03.2013r., miał trójkę dzieci, przed śmiercią mieszkał samotnie. W styczniu 2013r. przeszedł udar mózgu, cierpiał na cukrzycę i niedokrwienie kończyn dolnych. Od 2008r. nie opuszczał samodzielnie mieszkania. Na 10 dni przed śmiercią przebywał w zakładzie opiekuńczo- leczniczym w C.. W codziennych obowiązkach pomagała mu córka; spadkodawca ponadto korzystał z pomocy opiekunki. P. G. pracował „w delegacjach” 3,5 tygodnia w miesiącu. Ojca odwiedzał na krótko po to, aby dowiedzieć się jak się czuje. M. G. 27.02.2008r. został tymczasowo aresztowany, a następnie do 27.08.2012r. przebywał w zakładzie karnym. A. G. nie mówił swoim dzieciom o swoich zadłużeniach finansowych. O niespłaconych zobowiązaniach finansowych S. P. dowiedziała się w czerwcu 2013r.. 11.06.2013r. M. G. odebrał przesyłkę sadową zawierająca nakaz zapłaty w stosunku do spadkodawcy, a następnie przekazał ja siostrze. S. P. (1)