Wyrok Sądu Okręgowego w Kielcachz 25 czerwca 2014 r., sygn. akt IX Ka 614/14

Uzasadnienie

B. K. oskarżony był o to, że:

1. I. prowadząc na własny rachunek działalność gospodarczą w zakresie usług gastronomicznych z siedzibą w K. ponoszącym odpowiedzialność jako płatnik za terminowe przekazywanie pobranych zaliczek na podatek dochodowy od wynagrodzeń pracowniczych na rzecz Urzędu Skarbowego w K., podatek ten od stycznia do grudnia 2012 r. pobierał, lecz nie przekazywał w przepisanych terminach, tj. do 20 – go dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym pobrano zaliczki, w łącznej kwocie 2516,00 złotych, tj. o wykroczenie skarbowe z art. 77 § 3 kks w zw. z art. 6 § 2 kks.
2. II. prowadząc na własny rachunek działalność gospodarczą w zakresie usług gastronomicznych jako podatnik podatku dochodowego na rzecz Urzędu Skarbowego w K., w przepisanym terminie, tj. do 30 kwietnia 2013 r., którego to obowiązku nie dopełnił, w łącznej kwocie zaległości 6007,00 złotych, tj. o wykroczenie z art. 57 § 1 kks.

Wyrokiem z dnia 7 lutego 2014 r. w sprawie VI W 228/13 Sąd Rejonowy w Kazimierzy Wielkiej orzekł co następuje:

1. I. oskarżonego B. K. uznał za winnego popełnienia zarzucanych mu czynów, tj. wykroczeń skarbowych z art. 77 § 3 kks w zw. z art. 6 § 2 kk i art. 57 § 1 kk i za to na podstawie art. 57 § 1 kks w zw. z art. 7 § 1 i 2 kks, art. 47 § 1 kks i art. 48 § 1 i 3 kks wymierzył mu łączną karę grzywny w kwocie 3000 złotych;
2. II. zasądził od Skarbu Państwa na rzecz Kancelarii Adwokackiej adw. A. J. kwotę 221,40 złotych, łącznie z 23% podatkiem VAT tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu;
3. III. na podstawie art. 113 § 1 kks w zw. z art. 627 kpk zasądził od B. K. na rzecz Skarbu Państwa kwotę 400 złotych tytułem kosztów postępowania.

Powyższy wyrok zaskarżony został przez obrońcę oskarżonego z urzędu w całości. W swojej apelacji obrońca zarzucił temu wyrokowi:

1. I. na podstawie art. 113 § 1 kks w zw. z art. 438 pkt 2 kpk obrazę przepisów postępowania, która miała wpływ na treść orzeczenia, a w szczególności:
2. 1. art. 173 § 1 kks poprzez jego zastosowanie i prowadzenie w stosunku do oskarżonego postępowania w stosunku do nieobecnych w sytuacji, gdy wina oskarżonego i okoliczności popełnienia czynów zabronionych budzą wątpliwości w świetle zeznań świadka Z. K. (1), który jak zeznał będąc pełnomocnikiem syna był upoważniony do występowania wobec wszystkich instytucji państwowych, bowiem zajmował się jego sprawami związanymi z działalnością gospodarczą, w tym również do załatwienia spraw przed urzędem skarbowym, czego jak zeznał nie uczynił (k. 28, 58 i 59);
3. 2. art. 176 § 1 kks poprzez spóźnione ustanowienie obrońcy z urzędu w postępowaniu przygotowawczym w sytuacji, gdy postanowienie o zastosowaniu postępowania w stosunku do nieobecnych zostało wydane w dniu 21 października 2013 r., zaś ustanowienie obrońcy z urzędu i jego zawiadomienie miało miejsce w dniu 29 listopada 2013 r. (piątek), a akt oskarżenia przeciwko oskarżonemu został wniesiony w dniu 2 grudnia 2013 r. (poniedziałek), co uniemożliwiało udział obrońcy w najistotniejszych czynnościach w postępowaniu przygotowawczym, w tym między innymi udziału obrońcy podczas przesłuchania świadka Z. K. (1), co w konsekwencji doprowadziło do pozbawienia obrony oskarżonego w toku prowadzonego dochodzenia;
4. 3. art. 113 § 1 kks w zw. z art. 424 § 1 pkt 2 kpk polegającego na niewyjaśnieniu podstawy prawnej wyroku, a w szczególności zasadności prowadzenia w stosunku do oskarżonego postępowania w stosunku do nieobecnych, niewyjaśnieniu powodów dla przyjęcia kwalifikacji prawnej kumulatywnego zbiegu przepisów określonego w art. 7 § 1 i 2 kks i skazania oskarżonego na podstawie art. 57 § 1 kks w zw. z art. 7 § 1 i 2 kks, co w konsekwencji uniemożliwia dokonanie kontroli instancyjnej sądu odwoławczego;
5. 4. art. 113 § 1 kks w zw. z art. 413 § 1 pkt 4 kpk i art. 413 § 2 pkt 1 kpk poprzez nie określenie dokładnej kwalifikacji prawnej czynu z powołaniem się na konkretne przepisy ustawy podatkowej (ustawy o podatku od osób fizycznych), które miały zostać przez oskarżonego naruszone w rozumieniu art. 57 § 1 i art. 77 § 3 kks;
6. II. na podstawie art. 113 § 1 kks w zw. z art. 438 pkt 3 kpk błąd w ustaleniach faktycznych, mający wpływ na treść wyroku, skutkujący przyjęciem, że zachowanie oskarżonego miało charakter uporczywy, w sytuacji gdy z dowodów przeprowadzonych w sprawie nie wynika, jakie były przyczyny braku zapłaty.

Podnosząc te zarzuty obrońca wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy sądowi I instancji do ponownego rozpoznania. Alternatywnie podniósł zarzut rażącej niewspółmierności kary przez wymierzenie kary grzywny w kwocie 3000 zł. Na rozprawie apelacyjnej obrońca wniósł o zmianę tego wyroku i uniewinnienie oskarżonego ewentualnie o uchylenie wyroku i przekazanie sprawy sądowi I instancji do ponownego rozpoznania lub jego zmianę i złagodzenie kary grzywny.

Sąd Okręgowy zważył co następuje

Apelacja obrońcy oskarżonego o ile doprowadziła do zmiany zaskarżonego wyroku okazała się skuteczna. Odnosząc się do podniesionych przez apelującego zarzutów należy stwierdzić, że zarzuty dotyczące obrazy przepisów postępowania, tj. art. 173 § 1 kks, art. 176 § 1 kks i art. 113 § 1 kks w zw. z art. 413 § 1 pkt 4 kpk i art. 413 § 2 pkt 1 kpk nie są uzasadnione.

Prawidłowość zastosowania wobec oskarżonego postępowania w stosunku do nieobecnych nie budzi wątpliwości, a wszystkie przesłanki z art. 173 § 1 kks zostały spełnione, gdyż oskarżony przebywa aktualnie za granicą, a jego wina i okoliczności popełnienia czynów zabronionych nie budzą wątpliwości. Z ustaleń finansowego organu prowadzącego postępowanie przygotowawcze bezspornie wynika, że oskarżony nie przekazywał w terminie Urzędowi Skarbowemu zaliczek na podatek od wynagrodzeń pracowniczych, do czego był zobowiązany oraz nie wpłacił w terminie podatku dochodowego od osób fizycznych, a aktualnie przebywa za granicą.

Istotnie postanowienie o zastosowaniu postępowania w stosunku do nieobecnych wydano 21 października 2013 r., a o wyznaczenie obrońcy z urzędu zwrócono się do Sądu dopiero 22 listopada 2013 r., natomiast zarządzenie o ustanowieniu obrońcy wydano 25 listopada 2013 r. Niewątpliwie obrońca ma rację, podnosząc iż ustanowienie obrońcy nastąpiło ze zwłoką. Uchybienie to jednak nie skutkowało naruszeniem prawa do obrony oskarżonego. Rzeczywiście świadka Z. K. (1) przesłuchano bez udziału obrońcy, jednak z treści uzasadnienia postanowienia o zastosowaniu postępowania w stosunku do nieobecnych wynika, że postanowienie to wydano już po przeprowadzeniu tej czynności. Obrońca nie mógł więc brać w niej udziału. W toku rozprawy przed Sądem obrońca brał natomiast udział w przesłuchaniu tego świadka, a więc miał możliwość uzyskania odpowiedzi od świadka na pytania. Powyższe uchybienie nie miało więc wpływu na treść wyroku.

Nie jest również zasadny zarzut obrazy art. 113 § 1 kks w zw. z art. 424 § 1 kpk co do braku wyjaśnienia zasadności prowadzenia postępowania w stosunku do nieobecnych. Postanowienie w tym zakresie zostało wydane przez finansowy organ prowadzący postępowanie przygotowawcze, przesłanki jego zastosowania wskazane zostały w uzasadnieniu tego postanowienia, a Sąd nie miał obowiązku wyjaśniać jego podstawy w uzasadnieniu wyroku.

Nie jest również słuszny zarzut obrazy art. 413 § 1 pkt 4 kpk i art. 413 § 2 pkt 1 kpk. Przytoczony przez Sąd opis czynu przypisanego i jego kwalifikacja odpowiednio odzwierciedlają czyny zabronione oskarżonego. W uzasadnieniu zaskarżonego wyroku Sąd wyjaśnił natomiast dlaczego przyjął w stosunku do czynów przypisanych oskarżonemu taką a nie inną kwalifikację.

Słusznie natomiast obrońca podniósł, iż Sąd nie wskazał dlaczego przyjął kumulatywną kwalifikację prawną przypisanych oskarżonemu czynów. Niezależnie od tego postąpienie Sądu jest niezrozumiałe. Nie zachodzi bowiem w tej sprawie między przypisanymi oskarżonemu wykroczeniami kumulatywny zbieg przepisów określony w art. 7 §1 kks. Natomiast jeżeli jednocześnie orzeka się o ukaraniu za dwa albo więcej wykroczeń skarbowych (tak w niniejszej sprawie), to sąd wymierza łącznie karę grzywny w wysokości do górnej granicy ustawowego zagrożenia zwiększonego o połowę, co nie stoi na przeszkodzie orzeczeniu także innych środków za pozostające w zbiegu wykroczenia (art. 50 § 1 kks). Sąd I instancji powinien zatem orzekając w sprawie zastosować ten przepis jako podstawę skazania i wymiaru kary. Należało więc skorygować ten błąd i powołać w/w przepis obok art. 47 § 1 kks i art. 48 § 1 kks.

Nie jest również uzasadniony zarzut błędu w ustaleniach faktycznych przyjętych przez Sąd za podstawę orzeczenia w zakresie dotyczącym ustalenia, że zachowanie oskarżonego miało charakter uporczywy. Sąd I wskazał w uzasadnieniu dlaczego uznał zachowanie oskarżonego za uporczywe i to stanowisko należy podzielić.

Sąd odwoławczy uwzględnił jednak alternatywny wniosek apelującego o złagodzenie orzeczonej wobec oskarżonego kary grzywny. Słusznie apelujący podnosi, iż kara grzywny w orzeczonym rozmiarze jest zbyt surowa. Sąd I instancji przy wymiarze kary wziął pod uwagę okoliczności określone w art. 13 § 1 kks. Jednak nie można się zgodzić ze stanowiskiem Sądu, iż kara w orzeczonym rozmiarze jest odpowiednia dla oskarżonego. Wprawdzie nie naprawił on szkody, ale należy podkreślić, że wysokość uszczuplonej należności publicznoprawnej nie była duża. Oskarżony nie posiada majątku, a jego możliwości zarobkowe nie są duże. Nie posiada stałej pracy za granicą. Usługi gastronomiczne to była jego pierwsza działalność gospodarcza, nie posiadał w tym zakresie doświadczenia. Jak zeznał świadek Z. K., syn nie miał środków na wynagrodzenia dla pracowników ani zakup towarów, stąd jego decyzja o podjęciu pracy za granicą. Okoliczności te przemawiają za złagodzeniem kary grzywny, a Sąd uznał że odpowiednią karą dla oskarżonego będzie kara grzywny w wysokości 1000 zł i taką orzekł.

Mając to na względzie Sąd Okręgowy zmienił zaskarżony wyrok (art. 437 § 1 kpk). O wynagrodzeniu dla obrońcy oskarżonego za obronę z urzędu w postępowaniu odwoławczym orzeczono na podstawie art. 29 ust. 2 ustawy z dnia 26.05.1982 r. Prawo o adwokaturze (Dz. U. z 2014, t.jedn., poz.635) w zw. z § 14 ust. 2 pkt 4 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28.09.2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. z 2013 r., poz. 461).