Uzasadnienie
Sąd Rejonowy w Busku Zdroju VI Zamiejscowy Wydział Karny w Kazimierzy Wielkiej z dnia 29 listopada 2013 roku obwinionych J. Z. oraz R. Z. uznał za winnych tego, że w dniu 26 czerwca 2013 roku w J. gm. K. W. utrudniali wykonywanie prac przy udrożnieniu rowu m.in. inspektorowi nadzoru, stanowiącego wykroczenie z art. 92 ust.1 pkt.3 ustawy prawo budowlane i za to na podstawie art. 92 ust.1pkt.3 ustawy prawo budowlane w zw. z art. 24§1 kw wymierzył każdemu z oskarżonych karę grzywny w kwocie po 100 złotych. Na podstawie art. 118§1kpw zasądził od obwinionych J. Z. i R. Z. na rzecz Skarbu Państwa kwoty po 100 złotych tytułem kosztów postepowania w niniejszej sprawie.
Tym samym wyrokiem Sąd Rejonowy uniewinnił R. Z. od popełnienia zarzucanego mu wykroczenia polegającego na tym, że w dniu 26 czerwca 2013 r. w J. gm. K. W. zakłócił porządek publiczny w ten sposób, że głośno krzyczał, kwalifikowanego z art. 51§1kw.
Apelację od tego wyroku wnieśli obwinieni R. Z. i J. Z., którzy zaskarżyli wyrok w całości i zarzucili rozstrzygnięciu:
- 1. błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia stanowiących podstawę przypisania obwinionym sprawstwa i winy wykroczenia z art. 92 ust.1 pkt.3 ustawy z dn. 7 lipca 1994r. prawo budowlane, które miało wpływ na jego treść, polegające na mylnym przyjęciu, iż roboty budowlane wykonywane przez (...) w K. były zgodnie z prawem tj. na podstawie i zgodnie z przepisami ustawy z dnia 10 kwietnia 2003r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych, podczas, gdy prawidłowa ocena zebranego materiału dowodowego prowadzi do wniosku, iż Zarządca Drogi nie realizował inwestycji zgodnie z przepisami specustawy drogowej, jak również nie posiadał żadnego tytułu prawnego do realizacji inwestycji na nieruchomości obwinionych, 2. błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia stanowiących podstawę przypisania obwinionym sprawstwa i winy wykroczenia z art. 92 ust.1 pkt.3 prawo budowlane, które miały wpływ na jego treść polegające na mylnym przyjęciu, iż prace w dniu zdarzenia tj. 26 czerwca 2013r były wykonywane w pasie drogowym i że małż. Z. stawiając ogrodzenie zajęli bezprawnie pas drogowy, podczas, gdy prawidłowa ocena materiału dowodowego prowadzi do wniosku, że prace były bezprawnie wykonywane na terenie nieruchomości obwinionych i ogrodzenie wybudowane zostało zgodnie z prawem na 20 lat przed realizacją inwestycji budowalnej, zatem małż. Z. nie zajęli pasa drogowego stawiając ogrodzenie, 3. błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia stanowiących podstawę przypisania obwinionym sprawstwa i winy wykroczenia z art. 92 ust.1 pkt.3 prawo budowlane, które miały wpływ na jego treść polegające na mylnym przyjęciu, iż zakres wykonywanych prac nie obejmował demontażu bądź przesunięcia ogrodzenia posesji, podczas, gdy prawidłowa ocena zebranego materiału dowodowego prowadzi do wniosku, że zakres wykonywanych prac w dniu zdarzenia obejmował demontaż ogrodzenia, 4. błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia stanowiących podstawę przypisania obwinionym sprawstwa i winy wykroczenia z art. 92 ust.1 pkt.3 prawo budowlane, które miały wpływ na jego treść polegające na mylnym przyjęciu, iż zakres wykonywanych prac w dniu zdarzenia obejmował udrożnienia (pogłębienie) rowu, podczas, gdy prawidłowa ocena zebranego materiału dowodowego prowadzi do wniosku, że rowu w dniu zdarzenia nie było, 5. błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia stanowiących podstawę przypisania obwinionym sprawstwa i winy wykroczenia z art. 92 ust.1 pkt.3 prawo budowlane, które miały wpływ na jego treść polegające na mylnym przyjęciu,iż obwinieni mieli świadomość, że być może – zgodnie z obowiązującymi przepisami - podczas modernizacji drogi (...), głównie w miejscowości J., podczas wykonywania prac pogłębiania rowu przy ich posesji może zajść konieczność „ rozbioru ich ogrodzenia” - podczas, gdy prawidłowa ocena zebranego materiału dowodowego prowadzi do wniosku, że obiektywnie obwinieni nie mogli być świadomi tego, że prace będą naruszać ich prawo własności, bowiem nie zostali o tym w ogóle w jakikolwiek sposób zawiadomieni, 6. błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia stanowiących podstawę przypisania obwinionym sprawstwa i winy wykroczenia z art. 92 ust.1 pkt.3 prawo budowlane, które miały wpływ na jego treść polegające na mylnym przyjęciu,iż decyzja Wojewody (...) nr 1/11 z dnia 03.02.2011r. znak (...) o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej dla przedsięwzięcia polegającego na rozbudowie drogi wojewódzkiej nr (...) od granicy województwa (...) w km 43+054 do miejscowości B. w km83+916 była dostępna w Urzędzie Miasta i Gminy K. W., więc obwinieni mogli w odpowiednim okresie czasu zapoznać się i odpowiednio zareagować zgodnie z obowiązującym prawem, podczas, gdy prawidłowa ocena zebranego materiału dowodowego prowadzi do wniosku, że obwinieni jako właściciele przedmiotowej nieruchomości nie zostali zawiadomieni zgodnie z przepisami specustawy drogowej, jak również ich nieruchomość nie została wymieniona w przedmiotowej decyzji, mimo, że podjęto na niej realizację inwestycji, a więc nie mogli podjąć odpowiednich działań mających na celu ochronę swoich praw i interesów, 7. błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia stanowiących podstawę przypisania obwinionym sprawstwa i winy wykroczenia z art. 92 ust.1 pkt.3 prawo budowlane, które miały wpływ na jego treść polegające na mylnym przyjęciu, iż prace budowlane nie mogły być wykonywane z winy obwinionych, podczas, gdy prawidłowa ocena zebranego materiału dowodowego prowadzi do wniosku, że miała miejsce prowokacja do takiego zachowania obwinionych ze strony Zarządcy Drogi, Wykonawcy inwestycji i funkcjonariuszy policji,
- II. obrazę prawa procesowego:
- 1. wybiórczą, bezkrytyczną i jednostronną ocenę całości zgormadzonego materiału dowodowego, która miała istotny wpływ na treść orzeczenia, a przez to rozstrzygnięcie nie dających się usunąć wątpliwości na niekorzyść oskarżonych, 2. niewyjaśnienie rozbieżności w zeznaniach świadków na etapie postepowania wyjaśniającego i sądowego, podczas, gdy prawidłowa ocena materiału dowodowego prowadzi do wniosku, że należało wyjaśnić dlaczego zeznania świadków na tych etapach były niespójne, wewnętrznie sprzeczne i zawierały istotne rozbieżności, 3. dowolną, a nie swobodną ocenę zebranego materiału dowodowego w sprawie w sposób sprzeczny z zasadami prawidłowego rozumowania oraz wskazaniami wiedzy i doświadczenia życiowego, mająca istotny wpływ na treść orzeczenia, czego rezultatem są błędy w ustaleniach faktycznych, 4. uwzględnienie wyłącznie okoliczności dla obwinionych niekorzystnych z pominięciem tych przemawiających na korzyść bez należytego uzasadnienia takiego stanowiska, 5. dopuszczenie do kontaktowania się świadków poprzez umożliwienie im opuszczenia Sali rozpraw po złożeniu zeznań, a przed złożeniem ich przez pozostałych świadków, co miało istotny wpływ na treść postepowania, a następnie treść wydanego orzeczenia, 6. niewyjaśnienie okoliczności faktycznych istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy tj. okoliczności dotyczących tego, że miejsce miała prowokacja Zarządcy Drogi, Wykonawcy inwestycji i funkcjonariuszy policji, mająca na celu sprowokowanie obwinionych, a następnie skierowanie przeciwko nim postepowania karnego,
- III. na podstawie art. 438§1kpk w zw. z art. 109§2kpw:
1.obraze przepisów prawa materialnego tj. art. 92 ust.1 pkt.3 prawo budowlane poprzez jego błędne zastosowanie, w sytuacji gdy należało zastosować go w związku z art. 15 kw, 2.obraze przepisów prawa materialnego tj. art. 6kk poprzez jego błędne zastosowanie, w sytuacji gdy nie wystąpił związek przyczynowo-skutkowy między naruszeniem reguł ostrożności a skutkiem.
W konkluzji skarżący wnieśli o zmianę wyroku i uniewinnienie ich od zarzucanego wykroczenia, ewentualnie o uchylenie wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji..
Sąd Okręgowy zważył co następuje
Apelacja obwinionych R. Z. oraz J. Z. tylko częściowo okazała się skuteczna, choć część z podniesionych zarzutów w ogóle nie odnosi się do przedmiotu niniejszego postępowania. I tak zauważyć należy, że poza zakresem kontroli odwoławczej pozostawały zarzuty odnoszące się do kwestionowania zgodności z prawem decyzji Wojewody (...) z dnia 3.02.2011r. o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej i zapewnienia obwinionym prawa do zagwarantowanej przepisami reakcji na powyższe, bowiem pozostaje to poza zakresem przedmiotowym niniejszego postepowania, a wskazane wyżej kwestie są uregulowane przepisami prawa administracyjnego, do którego stosowania uprawnione są inne organy niż Sąd Rejonowy orzekający w postepowaniu w sprawach o wykroczenie.
Analiza materiału dowodowego zgromadzonego w niniejszej sprawie oraz pisemnych motywów zaskarżonego wyroku pozwala na stwierdzenie, iż Sąd Rejonowy nie dopuścił się błędu, tak w ocenie przeprowadzonych dowodów, jak też w dokonywaniu na ich podstawie ustaleń faktycznych. Sąd Rejonowy rozważył wszystkie okoliczności mające znaczenie dla poczynienia prawidłowych ustaleń co do czynu obwinionych, wskazał także przesłanki na podstawie których przyjął, iż R. Z. oraz J. Z. dopuścili się przypisanego im wykroczenia. Apelacja zaś nie przytacza żadnych okoliczności, które mogłyby podważyć prawidłowość rozumowania i ustaleń Sądu I instancji. Wręcz przeciwnie, obwinieni uzasadniając swoją tezę o braku podstaw do przypisania im wykroczenia polegającego na utrudnianiu uprawnionym pracownikom wykonywania prac przy rozbudowie drogi (...) na wysokości ich posesji, w sposób subiektywny przedstawiają interpretację przeprowadzonych w sprawie dowodów, a przedstawiona tam argumentacja ma charakter polemiczny.
Jak słusznie wskazał Sąd Rejonowy przeprowadzone dowody tj. zebrana w sprawie dokumentacja dotycząca rozbudowy drogi (...), jak też zeznania świadków G. K., M. K., T. P., M. Z., M. S., W. N. pozostają spójne co do faktu, iż obwinieni w dniu 26.06.2013 roku utrudniali pracownikom Firmy (...) i „ (...) „ wykonywanie robót drogowych polegających na udrożnieniu rowu znajdującego się w pasie drogowym, biegnącego wzdłuż posesji obwinionych, w ten sposób, że R. Z. i J. Z. wchodzili w linię pracy koparki, a także zaparkowali pojazdy w taki sposób, że uniemożliwiły wykonanie tych prac. Świadkowie G. K., M. K., T. P., M. Z. w sposób spójny ze sobą opisali zakres robót, który w dniu zdarzenia zamierzali wykonać w pasie drogowym biegnącym wzdłuż posesji obwinionych, wskazali, iż R. Z. oraz J. Z. swoim zachowaniem uniemożliwiali to, bowiem stawali w miejscach gdzie miała pracować koparka. Jak wskazali świadkowie obwinieni oświadczali, iż pas drogowy jest częścią ich nieruchomości i w ten sposób uniemożliwiali naruszanie ich prawa własności. Relacje wskazanych wyżej świadków znalazły potwierdzenie w zeznaniach funkcjonariuszy policji M. S. oraz W. N., którzy w związku z zachowaniem obwinionych podjęli interwencję na miejscu zdarzenia. Wyżej wskazane dowody pozostają ze sobą we wzajemnym związku, uzupełniają się, a zatem słusznie Sąd Rejonowy ocenił je jako wiarygodne i stanowiące podstawę ustaleń faktycznych odnośnie zachowania oskarżonych w dniu 26.06.2013r. Zauważyć jednak należy, wbrew przeciwnym argumentom skarżących, iż zeznań świadków G. K., M. K., T. P., M. Z. Sąd I instancji nie ocenił w sposób bezkrytyczny, dostrzegł bowiem ich sprzeczność z ujawnionymi na rozprawie nagraniami, w zakresie w jakim wskazują, że obwiniony R. Z. w trakcie zdarzenia również głośno krzyczał. Weryfikacja powyższych twierdzeń doprowadziła Sąd Rejonowy do trafnego wniosku, że choć rzeczywiście na miejscu panowała nerwowa atmosfera, dyskusja toczyła się podniesionymi głosami, to jednak brak było w zachowaniu obwinionego cech zakłócania spokoju, czy porządku publicznego.
Prawidłowo również zostały ocenione wyjaśnienia R. Z. i J. Z.. Obwinieni nie przyznali się do tego, że w dniu 26.06.2013r. swoim zachowaniem uniemożliwiali wykonanie prac polegających na udrożnieniu rowu wzdłuż ich posesji, wskazali natomiast, że próbowali nie dopuścić do wyburzeniach należącego do nich ogrodzenia, bowiem o takim zakresie prac zostali poinformowani przez pracowników drogowych. Powyższe twierdzenia pozostają jednak w sprzeczności chociażby z konsekwentnymi zeznaniami G. K. i M. K., którzy absolutnie zaprzeczyli by miało mieć miejsce wyburzanie ogrodzenia, a jedynymi pracami, które miały być przeprowadzone to udrożnienie rowu i umocnienie go elementami betonowymi. Powyższe twierdzenia obwinionych pozostają sprzeczne również z dołączoną do akt sprawy dokumentacją (k. 39-41) z której wynika, iż od września 2012 roku trwała intensywna korespondencja pomiędzy R. Z., a (...) w trakcie której rzeczywiście początkowo nakazano obwinionemu rozebranie ogrodzenia, które umieszczone zostało w pasie drogi (...), jednak w następstwie wzajemnych uzgodnień, ostatecznie ustalono, iż zostanie wykonany rów odkryty bez konieczności demontażu ogrodzenia.
W tej sytuacji nie polegają na prawdzie twierdzenia obwinionych, że nie wiedzieli o zakresie prac, które miały być wykonane w dniu 26.06.2013r., a w szczególności, że ich zachowanie motywowane było tym, że próbowali nie dopuścić do rozbiórki ogrodzenia. Nie znajduje również potwierdzenia w przeprowadzonych dowodach wskazana w apelacji teza, że obwinieni zostali sprowokowani przez pracowników drogowych, czy też funkcjonariuszy policji.
Podsumowując powyższe rozważania stwierdzić należy, że zarówno ocena dowodów, jak też poczynione na ich podstawie ustalenia faktyczne zostały dokonane przez Sąd Rejonowy prawidłowo zgodnie z zasadami określonymi w art. 7kpk.
Odnosząc się do wymiaru kary stwierdzić należy, iż Sąd Rejonowy oceniając stopień społecznej szkodliwości popełnionego przez R. Z. i J. Z. wykroczenia nie uwzględnił wszystkich istotnych okoliczności, co powoduje, iż orzeczona wobec obwinionych kara grzywny jest rażąco surowa. W szczególności nie dostrzegł Sąd Rejonowy istnienia okoliczności uzasadniających zastosowanie wobec obwinionych określonej w art. 39§1kw instytucji nadzwyczajnego złagodzenia kary. Tymczasem oceniając charakter i okoliczności czynu zauważyć należy, że motywem działania R. Z. oraz J. Z., była nie tylko chęć ochrony istniejącego w ich przekonaniu prawa własności, ale również poczucie, co prawda błędne, że wykonywanie prac drogowych doprowadzi do demontażu ogrodzenia posesji. Tak pojmowany przez nich zakres prac odbierany był jako krzywdzący i sprzeczny z wcześniej poczynionymi ustaleniami w tym przedmiocie. W tej sytuacji zatem, choć ich zachowanie wyczerpało znamiona wykroczenia określonego w art. 92 ust.1pkt.3 prawa budowlanego, to jednak w ocenie Sądu Okręgowego zaistniały przesłanki uzasadniające odstąpienie od wymierzenia obwinionym kary. Należy również zauważyć, iż obwinieni nie byli dotychczas karani, prowadzą ustabilizowany tryb życia, a przedmiotowy czyn stanowił incydent w ich dotychczasowym nienagannym zachowaniu.
Dlatego też mając na uwadze powyższe argumenty należało na podstawie art. 109§2kpw w zw. z art. 437§1kpk orzec jak w wyroku. Na podstawie art. 119kpw w zw. z art. 624§1kpk zwolniono obwinionych od ponoszenia kosztów sądowych za I instancję oraz za instancję odwoławczą, albowiem przemawiają za tym względy słuszności.
SSO Krzysztof Sójka