Uzasadnienie
Powód J. B. wniósł pozew, w którym domagał się zasądzenia od pozwanego (...) Zakładu (...) w W. kwoty 50.000 zł. z tytułu zadośćuczynienia za doznaną krzywdę.
Pozwany wnosił o oddalenie powództwa i zwrot kosztów procesu [ k. 16 – 17 ].
W piśmie z dnia 20 listopada 2013r. powód rozszerzył żądanie i domagał się zasądzenia kwoty 110.000 zł. z ustawowymi odsetkami od kwoty 50.000 zł. od dnia 12.10.2012r. i od kwoty 60.000 zł. od dnia złożenia pisma rozszerzającego powództwo [ k. 80- 81 ]. Na rozprawie w dniu 13 lutego 2014r. pozwany wnosił o oddalenie powództwa w części objętej tym rozszerzeniem.
Sąd ustalił, co następuje
W dniu 22 listopada 2004r. doszło do wypadku drogowego polegającego na tym, że kierującym samochodem F. (...) zjechał na przeciwległy pas ruchu i doprowadził do zderzenia z samochodem marki F. (1) (...), którym kierował J. B. – powód. Pozwany był ubezpieczycielem sprawcy zdarzenia w ramach OC.
okoliczności bezsporne
Po wypadku powód był leczony w Wojewódzkim Szpitalu (...) w T.. Zastosowano operacyjne zespolenie złamania kości łokciowej lewej Utrzymano również bezpośredni wyciąg za kość piętową lewą. Leczenie trwało do lutego 2005r. Po usunięciu wyciągu rozpoczęto pionizację z zastosowaniem kul. Następnym etapem po uzyskaniu postępującego zrostu kości, była rehabilitacja prowadzona przez powoda przez okres czterech tygodni. Następnie powód dwukrotnie korzystał z leczenia sanatoryjnego. Z prawego przedramienia usunięto także płytę zespalającą.
Obecnie powód skarży się na bóle i obrzęk podudzia lewego i palucha lewego Ma także kłopoty z poruszaniem się na dłuższych dystansach. Chód jest zaburzony. Powód utyka na lewą kończynę. Jej skrócenie wynosi około 4 cm. Zaniki mięśniowe w obrębie lewego uda wynoszą około 2 cm. Na lewym podudziu występują zmiany troficzne skóry obejmujące znaczną powierzchnię. Na prawym są one dużo mniejsze. Występuje zaburzenie osi kończyny dolnej lewej z rotacją wewnętrzną stopy, co powoduje utrudnienie w chodzeniu.
W stawie biodrowym lewym występuje pełen zakres ruchów. W stawie kolanowym lewym zginanie ma miejsce do kąta 120 ° przy pełnym wyproście kończyny. W stawie skokowym lewym zginanie grzbietowe stopy istnieje do 10°,a podeszwowe 15 °. Zakres ruchów w stawach kończyny dolnej prawej oraz w kończynach górnych jest zachowany w pełnym zakresie.
Na lewym przedramieniu widoczna jest blizna po operacyjnym zespoleniu kości łokciowej – czysta, wygojona. Chwytność rąk jest zachowana.
W pozycji stojącej stwierdza się u powoda esowate wygięcie kręgosłupa w lewo, a następnie w prawo.
U powoda doszło do:
- - wieloodłamkowego złamania przynasady i nasady dalszej kości udowej lewej z przemieszczeniem odłamów i skróceniem kończyny dolnej lewej oraz zaburzenia osi kończyny dolnej lewej powodującego zaburzenie chodu,
- - wieloodłamkowego złamania przynasady i nasady kości piszczelowej lewej z przebytym zespołem zakrzepowym w obrębie podudzia lewego i zmianami troficznymi skóry,
- - wieloodłamkowego złamania trzonu kości łokciowej lewej z obniżeniem siły mięśniowej kończyny górnej lewej,
- - urazu głowy.
Po wypadku powód leczył się w poradni neurologicznej do października 2006r. oraz w psychiatrycznej – do 2007r.
Stwierdzone skutki przebytego uraz mają charakter zmian trwałych, wpływających na funkcje narządów ruchu i powodujących zaburzenia chodu Mają one także wpływ na możliwość pracy oraz wykonywania niektórych czynności dnia codziennego. Pierwotna struktura anatomiczna w zakresie kończyny dolnej lewej oraz przedramienia lewego została uszkodzona i ma to charakter trwały.
W związku z doznanymi obrażeniami powód ma ograniczoną funkcję stawu kolanowego w zakresie zginania. Norma wynosi 140 °, a pełny wyprost określa się jako 0 °.
Powrót do stanu sprzed wypadku nie jest możliwy. Jego skutki będą odczuwalne przez powoda przez dłuższy czas. Ograniczają one aktywność życiowa powoda i mają wpływ na ogólną sprawność organizmu.
dowód: opinia biegłych lekarzy B. B. i R. R. k. 38 – 41,
U powoda występują objawy stresu pourazowego pod postacią zaburzeń depresyjno – lękowych znacznie nasilonych. Stwierdza się u niego obecność kluczowych dla rozpoznania tego zespołu objawów: uporczywego przypominania zdarzenia, zaburzenia snu, trudności z koncentracją, reakcji lękowych na sytuacje drogowe. Obecny stan zdrowia powoda jest gorszy niż był przed wypadkiem. W istotny sposób obniża jego zdolność od efektywnego radzenia sobie z codziennymi sytuacjami sprawiającymi trudności i skutkującymi stresem. Powód stał się osoba całkowicie niezdolna do pracy. Skutki fizyczne wypadku wpłynęły na jego „linię życiową”. Czuje się on bezradny wobec swojej ułomności i świadomości zagrożenia w postaci groźby utraty lewej kończyny. Ma tendencje do uporczywego wracania myślami do tematów które go negatywnie usposabiają i do zamartwiania się.
Powód powinien przejść terapię o specjalistycznym programie ukierunkowanym na radzenie sobie z objawami przebytej traumy.
Rokowania co do całkowitego wyleczenia są trudne ze względu na skutki somatyczne i niemożność odzyskania całkowitej sprawności fizycznej, jak i zdolności do pracy.
Leczenie farmakologiczne jest u powoda utrudnione ze względu na występującą u niego nietolerancję na dotychczas stosowane leki. Mimo to, wskazana byłaby ponowna próba podjęcia leczenia psychiatrycznego farmakologicznego poprzez zastosowanie innej grupy lekowej.
dowód: opinia psychiatry H. P. i psychologa J. D. k. 63 – 68.
Gdy po wypadku powód przebywał w szpital, to przez 2,5 miesiąca leżał z nogą na wyciągu, który był zaczepiony do pięty. Nie miał założonego gipsu Cały czas korzystał też z cewnika. Odczuwał silny ból nogi oraz głowy. Cały czas otrzymywał środki przeciwbólowe. Po opuszczeniu szpitala przez pół roku chodzi posługując się dwiema kulami. Wersalka na której spał została ustawiona na pustakach,żeby było mu łatwiej z niej korzystać. Mógł leżeć tylko na wznak. W innej pozycji odczuwał silny ból.
W domu powodowi pomagała córka. Nie mógł korzystać z wanny. Mył się w misce. Obiady także przygotowywała mu córka mieszkająca w tym samym domu. Zajmowała się też ona swoją młodszą siostrą. Powód jest wdowcem.
Po pół roku powód mógł delikatnie obciążą lewą nogę. Obecnie czuje się dobrze, gdy nie musi się ruszać. Gdy trochę pochodzi, to noga puchnie,robi się gruba „jak bania”. Poza tym, powód ma problemy z kolanem, gdyż czasami zgina się ono niespodziewanie.
Powód nadal przyjmuje leki przeciwbólowe. Odczuwa też „mrowienie”, gdy nadchodzi zmiana pogody. Cały czas martwi się o nogę. Obawia się,że powstaną na niej owrzodzenia. Ze względu na jej skrócenie, ma założone podwyższenie w butach.
Powód jeździ obecnie samochodem, ale gdy widzi duży pojazd,to odczuwa lęk.
Przed wypadkiem był sprawny fizycznie i pracował jako murarz. Obecnie nie może wykonywać żadnej pracy.
dowód: przesłuchanie powoda na rozprawie w dniu 13 lutego 2014r.
W 2008r., w toku procesu likwidacji szkody, pozwany przyznał powodowi zadośćuczynienie w kwocie 50.000 zł. okoliczność bezsporna.
Sąd zważył, co następuje
Art. 444 § 1 k.c. stanowi,że w razie uszkodzenia ciała lub wywołania rozstroju zdrowia naprawienie szkody obejmuje wszelkie wynikłe z tego powodu koszty […]. Zgodnie z art. 445 § 1 k.c. w wypadach przewidzianych w artykule poprzedzającym sąd może przyznać poszkodowanemu odpowiednią sumę tytułem zadośćuczynienia pieniężnego za doznaną krzywdę.
Pozwany nie kwestował swojej odpowiedzialności jako ubezpieczyciela sprawcy wypadku z tytułu obowiązkowego ubezpieczenia OC posiadaczy pojazdów mechanicznych.
Powód w niniejszej sprawie nie wskazywał na jakieś nowe skutki zdarzenia, które miałyby powstać po wypłaceniu dotychczasowej kwoty zadośćuczynienia. Istota sprawy sprowadzała się więc oceny, czy jego dotychczasowa wysokość była odpowiednia.
W celu odpowiedzi na to pytanie należało wziąć pod uwagę cały szereg okoliczności. Na wstępie wskazać należy,że przepisy kodeksu cywilnego nie określają jakiegoś procentowego miernika powalającego na ustalenie wysokości zadośćuczynienia, ani nie odsyłają w tym zakresie do innych regulacji. Powoływanie się na wskaźniki uszczerbku na zdrowiu określone przez przepisy Ministra Pracy i Polityki Społecznej nie ma więc żadnego znaczenia
Celem zadośćuczynienia jest złagodzenie doznanej krzywdy. Istotne znaczenia ma więc jej rozmiar, trwałość skutków zdarzenia i ich uciążliwość w codziennym funkcjonowaniu. Trzeba też mieć na władze doznawany ból fizyczny i cierpienia psychiczne np. poczucie własnej bezradności, niepełnosprawności. Bierze się także pod uwagę wiek poszkodowanego. Ma on bowiem wpływ na ocenę długości okresu doznawanego cierpienia, jego długotrwałości. Inna bowiem jest sytuacja, gdy uszkodzenia ciała doznaje osoba młoda, która ma przed sobą wiele lat życia i zostaje nagle ograniczona lub wręcz pozbawiona pewnych możliwości w sferze aktywności zawodowej [ np. możliwości zdobycia i wykonywania wybranego zawodu ] i życiowej [ np. życie rodzinne, spędzanie wolnego czasu, uprawianie sportu, dążenie do posiadania dóbr materialnych i korzystania z nich ], a inna, gdy dotyka ono osoby w wieku zmniejszonej już aktywności w tych sferach.
Powód doznał urazu w stosunkowo młodym wieku, gdyż miał 41 lat. Był w pełni sprawny fizycznie i aktywny zawodowo. Na skutek wypadku stał się natomiast osobą nie mogącą wykonywać żadnej pracy. Na co dzień boryka się z istotnymi ograniczeniami swojego funkcjonowania wynikającymi z doznanego urazu. Odczuwa ból i niewygodę. Ma poczucie własnej bezradności i niepełnosprawności. Zasadniczo stan ten nie ulegnie poprawie do końca jego życia. Przez wiele więc lat powód będzie na co dzień tak funkcjonować. Poprawa mogłaby nastąpić jedynie w zakresie stanu psychicznego pod warunkiem, że podjąłby on leczenie psychiatryczne oraz terapię psychologiczną. Tę okoliczność sąd także miał na uwadze przy ustalaniu wysokości zadośćuczynienia. Pozwany nie może bowiem ponosić odpowiedzialności za zawinione przez powoda zaniechania, które wywołują skutek w postaci braku poprawy stanu zdrowia.
Stan faktyczny został ustalony na podstawie opinii biegłych oraz przesłuchania powoda. Dowody te nie były kwestionowane przez strony. Podkreślić należy,że opinie biegłych są logiczne, wyczerpujące, nie zawierają sprzeczności. Zostały sporządzone przez biegłych dysponujących odpowiednim zakresem wiedzy z danej dziedziny, po zapoznaniu się z dokumentacją medyczną oraz zbadaniu powoda. Zeznania powoda korespondują z tymi ustaleniami, gdy chodzi o przebieg leczenia, odczuwany ból dolegliwości i niewygody. Sąd dał w pełni wiarę tym dowodom.
Mając na uwadze wcześniej przedstawione okoliczności, sąd uznał że dotychczas przyznane zadośćuczynienie było zbyt niskie i zasądził 50.000 zł.. Uwzględniając otrzymaną już kwotę, łącznie zadośćuczynienie wyniesie 100.000 zł.
W pozostałej części sąd oddalił powództwo. Sąd nie uznał za zasadne zwiększenie żądanej kwoty zadośćuczynienia dokonane w piśmie z dnia 20 listopada 2013r. [ k.80 – 81 ]. Rozszerzenie żądania nie zostało przekonująco umotywowane. Przecież rozmiar odczuwanych przez powoda cierpień i brak perspektyw co do poprawy stanu zdrowia nie zmieniły się od chwili wniesienia pozwu. Określona w nim kwota jest więc tą, którą powód oceniał jako dającą mu satysfakcję za doznaną krzywdę. Domaganie się wyższego świadczenia, także i z tego punktu widzenia nie znajduje uzasadnienia.
Odsetki za opóźnienie zostały zasądzone zgodnie z żądaniem pozwu – czyli od dnia 12 października 2012r. Pismo pozwanego, w którym udzielił on powodowi odmownej odpowiedzi na żądanie zwiększenia zadośćuczynienia zostało sporządzone dnia 11 października 2012r. [ znajduje się ono w aktach likwidacji szkody ]. Można więc stwierdzić,że od następnego dnia pozwany pozostaje w zwłoce – art. 476 k.p.c.
Orzekając o kosztach procesu sąd zastosował zasadę stosunkowego ich rozdzielenia stosownie do wyniku procesu – art. 100 k.p.c. Powód żądał kwoty 110.000 zł. Zasądzono 50.000 zł.,a więc wygrał on w 45 %. Powód poniósł koszty procesu:
- - opłata od pozwu – 2.500 zł.,
- - wynagrodzenie pełnomocnika – 3.600 zł. [ sąd nie dopatrzył się przesłanek do zwiększenia go ponad stawkę minimalną ],
- - opłata skarbowa od pełnomocnictwa - 17,00 zł.
- - wynagrodzenia biegłych – 270,27 zł., 351,67 zł., 360,36 zł., 351,97 zł.
Łącznie powód poniósł koszty w kwocie 7.451,27 zł. Należny mu zwrot od pozwanego to jej 45 %, czyli 3.354 zł.
Pozwany poniósł koszty: zastępstwa procesowego 3.600 zł., opłaty skarbowej od pełnomocnictwa - 17,00 zł. – razem 3.617,00 zł. 55% od tej kwoty to 1.990 zł.
Oznacza to więc,że po potrąceniu należało zasądzić od pozwanego na rzecz powoda kwotę 1.364 zł. [ 3.354 – 1.990 = 1.364 ].
Zgodnie z art. 130 ³ § 3 k.p.c. należało pobrać na rzecz Skarbu Państwa – kasy Sądu Okręgowego w Toruniu kwotę 3.000 zł. z tytułu opłaty od rozszerzonego żądania, która dotychczas nie została uiszczona. W tym przypadku również zastosowano zasadę odpowiedzialności za wynik procesu oraz art. 113 ust. 2 pkt 1 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych. Oznacz to,że od powoda należało pobrać z zsądzonego roszczenia 55% tej kwoty czyli 1.650 zł., a od pozwanego – 45 % czyli 1.350 zł.