Uzasadnienie
Zaskarżonym wyrokiem z dnia 27 lipca 2012 r. Sąd Rejonowy dla Wrocławia-Fabrycznej w sprawie z powództwa (...) S.A. w B. przeciwko H. M. o zapłatę 869 zł oddalił powództwo.
W apelacji od powyższego wyroku strona powodowa wniosła o zmianę wyroku Sądu Rejonowego poprzez uwzględnienie żądania pozwu oraz zasądzenie od pozwanej na rzecz powoda kosztów postępowania za obie instancje,ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I Instancji, przy uwzględnieniu kosztów postępowania wywołanego wniesieniem apelacji. Apelujący zarzucił:
- - naruszenie art. 233 § 1 k.p.c. w zw. z art. 245 k.p.c. poprzez przyznanie wbrew zasadom logicznego rozumowania oraz doświadczenia życiowego, iż formalna moc dowodowa dokumentu w postaci zamówienia na zawarcie umowy (nie podpisanego przez pozwaną) jest większa niż moc dowodowa samej umowy podpisanej własnoręcznie przez pozwaną
- - naruszenie art. 328 § 2 k.p.c. poprzez całkowite pominięcie w uzasadnieniu wyroku przyczyn, dla których Sąd I instancji oddalił powództwo w części dotyczącej należności w wysokości 300 zł z tytułu kary za nieterminowy zwrot sprzętu,
- - naruszenie art. 84 k.c. w zw. z art. 58 § 1 k.c. poprzez jego błędne zastosowanie i w konsekwencji pominięcie faktu, iż pozwana nie uchyliła się skutecznie od złożonego oświadczenia,
- - oraz naruszenie art. 483 k.c. poprzez jego niezastosowanie i w konsekwencji oddalenie powództwa w zakresie kary umownej z tytułu nieterminowego zwrotu sprzętu pomimo wykazania przez powoda, iż ziściła się przesłanka uprawniająca do obciążenia karą umowną.
Sąd Okręgowy zważył, co następuje
Apelacja strony powodowej nie zasługiwała na uwzględnienie.
Sąd I Instancji należycie ustalił stan faktyczny przedmiotowej sprawy, trafnie wyjaśnił podstawę prawną orzeczenia z przytoczeniem prawidłowych przepisów prawa, w sposób prawidłowy ocenił także zgromadzony materiał dowodowy. Z tych przyczyn Sąd Odwoławczy przyjął za własne ustalenia faktyczne dokonane przez Sąd Rejonowy. Skarżąca zarzuciła naruszenie art. 233 § 1 k.p.c. w zw. z art. 245 k.p.c. poprzez przyznanie wbrew zasadom logicznego rozumowania oraz doświadczenia życiowego, iż formalna moc dowodowa dokumentu w postaci zamówienia na zawarcie umowy (nie podpisanego przez pozwaną) jest większa niż moc dowodowa samej umowy podpisanej własnoręcznie przez pozwaną. Nadto wskazała na naruszenie art. 84 k.c. w zw. z art. 58 § 1 k.c. poprzez jego błędne zastosowanie i w konsekwencji pominięcie faktu, iż pozwana nie uchyliła się skutecznie od złożonego oświadczenia
Oba zarzuty są chybione.Przede wszystkim Sąd I instancji stwierdzając nieważność czynności prawnej nie przydał przymiotu „większej" mocy dowodowej dokumentowi w postaci zamówienia niż samej umowie.Sąd I instancji w ramach reguł wyznaczonych w art.233§l k.p.c. dokonał oceny mocy dowodowej obu dokumentów,która to ocena dała podstawę do stwierdzenia istnienia po stronie pozwanej odmiennej woli w zakresie ustalenia ceny za usługę, która miała być świadczona przez poprzednika prawnego strony powodowej,niż ostatecznie zawarta w umowie z dnia 21.10.2008 r. Ocena obu tych dowodówjest wszechstronna,dokonana z zachowaniem zasad logicznego myślenia i zasad doświadczenia życiowego.Tym samym należało ją w pełni zaakceptować.
Sąd I instancji w ustalonym stanie faktycznym prawidłowo zastosował art.84 k.c. w zw. z art.58§ 1 k.c. przyjmując,iż pozwana skutecznie uchyliła się od skutków oświadczenia woli złożonego pod wpływem błędu.Sąd Okręgowy zgodził się z oceną Sądu I Instancji, iż dokumenty, stanowiące wzorce umów zawieranych przez (...) Sp. z o.o.nie pozwalały powódce na zweryfikowanie przy zawieraniu umowy,iż wysokość należnych opłaty abonamentowych ulegnie zmianie po upływie 3 miesięcy od zawarcia umowy. Mając na uwadze treść zamówienia zgodzić należało się z pozwaną,iż mogła ona oczekiwać,iż abonament zostanie ustalony w kwocie na cały czas trwania umowy.
Zamówienie na zawarcie umowy o abonament (...) obejmowało ofertę bezpłatną na kaucję, aktywację oraz opłatę za antenę. W zamówieniu zaznaczone zostały pakiety: (...) oraz (...). Pakiety zostały wskazane poprzez zakreślenie kwadratów w oknie „Standardowe opłaty abonamentowe". W zamówieniu wskazano też, że pozwana korzystała z oferty promocyjnej, w ramach której opłata w miesiącu październiku 2008 r. miała wynosić 0 zł., w listopadzie i grudniu po 42 zł. W kolejnym punkcie zamówienia widniał zapis „ (...) 17 miesięcy pełne 42 zł". Na końcu dokumentu znalazł się zapis „Zamawiam umowę na abonament (...) na następujących warunkach: okres umowy (...) miesięcy, pakiet (...) ".
Umowa z dnia 21 października 2008 r. została zawarta na 18 miesięcy. Pozwana wybrała pakiet (...) wraz z opcją dodatkową (...) oraz opcją „ (...) ". Umowa ta przewidywała rabat na ratę miesięczną za pakiet (...) w wysokości 30% wartości raty miesięcznej przewidzianej za ten pakiet przez pierwsze 17 miesięcy obowiązywania umowy oraz zniżkę na ratę miesięczną w wysokości 100% obowiązującej opłaty za opcję „ (...) ", a także opcję (...) przez okres 2 miesięcy. Zgodnie z umową, pozwanej została oddana do bezpłatnego użytkowania antena satelitarna. Po upływie w/w okresu odbiór -objętych zniżką - Opcji Dodatkowej będzie odbywał się na zasadach (w tym opłatach) określonych w umowie.
Ani z umowy, ani z aneksu do umowy, ani też z regulaminu nie sposób było przy zawieraniu umowy jednoznacznie ustalić, ile ma wynosić opłata za abonament. W szczególności w żadnym z postanowień nie ma wyliczonej wprost opłaty abonamentu, do zapłaty którego pozwana była zobowiązana po upływie okresu promocji. Nadto zarówno,treść jak i forma (bardzo mała czcionka) umowy i licznych aneksów do umowy sprawiają, iż dokumenty te są mało czytelne. Ustalenie wysokości należnych opłat wymaga zestawienia umowy z treścią kilku załączników. Sąd I Instancji zasadnie stwierdził, iż jedynym pismem, które określało kwotowo wysokość miesięcznego abonamentu było zamówienie na zawarcie umowy o abonament, w dokumencie tym jednak nie określono wysokości opłaty abonamentowej po okresie promocyjnym. W sytuacji,gdy umowa w swych istotnych postanowieniach,a więc w zakresie ceny za usługę odbiegała od treści zamówienia,pozwana jako konsument winna była być wyraźnie zasadach zwiększenia wysokości abonamentu poinformowana.
Na ich podstawie nie można wprost wywnioskować, jaką kwotę pozwana miała zapłacić tytułem opłaty abonamentowej. W świetle powyższego Sąd Rejonowy słusznie uwzględnił zarzut pozwanej, iż podpisując umowę o abonament działała pod wypływem błędu co do sumy wysokości opłaty związanych z zawarciem umowy o abonament i na podstawie art. 84 k.c. stwierdził podstawy do uchylenia się pozwanej od skutków prawnych swego oświadczenia woli.
W ocenie Sądu Odwoławczego sposób naliczania opłat za abonament powinien wynikać wprost z postanowień umownych, być jasny i precyzyjny, tak aby konsument nie miał żadnych wątpliwości co do wysokości tych opłat przez cały okres trwania umowy. (...) Sp. z o.o. jest profesjonalistą świadczącym usługi telekomunikacyjne na rzecz konsumentów przez długi okres czasu i o szerokim zakresie działania, w związku z czym na nim zatem spoczywa obowiązek formułowania umów i regulaminów w sposób przejrzysty i czytelny, tak aby konsument bez wątpliwości rozumiał ich treść.
Za niezasadny uznać także należało zarzut naruszenia art.328 §ł k.p.c. oraz art.483 k.c. Sad I instancji istotnie nie wskazał z jakich przyczyn nie zostało uwzględnione żądanie zapłaty kary umownej za brak terminowego zwrotu sprzętu,lecz uchybienie to pozostaje bez wpływu na trafność rozstrzygnięcia.Sąd I instancji uznał,iż pozwana skutecznie uchyliła się od skutków oświadczenia woli złożonego pod wpływem błędu,co skutkowało nieważnością umowy ex tunc.,a zatem wszystkich jej postanowień wraz z tymi, które przewidują kary umowne. Z tych względów Sąd Okręgowy na podstawie art. 385 k.p.c. orzekł jak w sentencji.