Uzasadnienie
Decyzją z dnia 24 lutego 2016r. roku, znak (...) Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w B. na podstawie art. 68 i art. 17 ustawy z dnia 25.06.1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa (Dz. U. 2014 r. poz. 159 ze zm.) stwierdził,że B. H. nie ma prawa do zasiłku chorobowego wypłaconego z tytułu zatrudnienia w Szkole Policealnej Nr (...) w B. za okresy od dnia 9.04.2015r. do 24.04.2015r. oraz od dnia 27.04.2015r. do 15.05.2015r. w oparciu o art. 66 ustawy z dnia 25.06.1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa (Dz. U. 2014 r. poz. 159 ze zm.) oraz art. 84 ustawy z dnia 13.10.1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. 2009 Nr 205, poz. 1585 ze zm.) zobowiązała prawa do zasiłku chorobowego za okres od dnia 25.06.2011 roku do dnia 15.07.2011 roku i świadczenia rehabilitacyjnego za okres od dnia 01.12.2011 r. do dnia 31.12.2011 r. oraz zobowiązał B. H. do zwrotu nienależnie pobranego: zasiłku chorobowego z funduszu chorobowego za wskazany wyżej okres w kwocie 2 504,95 zł, wraz z odsetkami w kwocie 166,27 zł. W ocenie ZUS ubezpieczony wykonujący w okresie orzeczonej niezdolności do pracy pracę zarobkową lub wykorzystujący zwolnienie od pracy w sposób niezgodny z celem tego zwolnienia traci prawo do zasiłku chorobowego za cały okres tego zwolnienia.
Organ rentowy wskazał,że w wyniku przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego ustalono,iż w trakcie niezdolności do pracy orzeczonej na w/w okresy wykazane w decyzji z dnia 24 lutego 2016r., B. H. świadczyła pracę w ramach zawartej umowy zlecenia na rzecz Wojewódzkiego Ośrodka (...) w B. (dalej (...) w B.), prowadząc zajęcia dydaktyczne podczas Studium (...). Ponadto organ rentowy wyjaśnił, iż kwota należnych do zwrotu odsetek została ustalona od dnia następującego po dniu, w którym nastąpiła wypłata zasiłku chorobowego.
Od powyższej decyzji odwołała się ubezpieczona B. H. wnosząc o jej uchylenie. W uzasadnieniu odwołania ubezpieczona stwierdziła,że powyższe ustalenia organu rentowego są błędne, bowiem do (...) w B. stawiła się we wskazanym okresie, nie po to by prowadzić zajęcia merytoryczne dla słuchaczy, ale jedynie aby skonsultować prace dyplomowe prowadzonych przez siebie uczniów,aby ci mogli we właściwym terminie obronić prace, które powstały w toku 2-letniej edukacji. Konsultacje te miały charakter krótkotrwały, losowy oraz niestały.Odwołująca wskazała,że nie można uznać,że w tym czasie świadczyła pracę na podstawie umowy zlecenia, gdyż ten czas był jej czasem prywatnym i konsultacje miały charakter prywatny.
W odpowiedzi na odwołanie Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w B. wnosił o jego oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko wyrażone w decyzji z dnia 24 lutego 2016r (k. 4), wskazując na wypłatę wynagrodzenia odwołującej w czasie pobytu na zwolnieniu lekarskim i branie przez nią udziału jako prowadzący zajęcia w (...) w B., również w trakcie wspomnianej niezdolności do pracy.
Sąd Pracy ustalił i zważył, co następuje
Poza sporem pozostawał fakt zatrudnienia ubezpieczonej w okresie analizowanym i objętym decyzją w Szkole Policealnej Nr (...) w B..
Poza sporem pozostawał również fakt,że w okresach od dnia 9.04.2015r. do 24.04.2015r. oraz od dnia 27.04.2015r. do 15.05.2015r ubezpieczona otrzymywała na bieżąco zasiłek chorobowy wskutek niezdolności do pracy, którego zwrot następnie decyzją z dnia 24 lutego 2016r, organ rentowy nakazał ubezpieczonej
Sporne pozostaje, czy odwołująca wykonywała pracę zarobkową w tym okresie, za którą otrzymała wynagrodzenie, jaki charakter miały spotkania ze słuchaczami i czy ubezpieczona korzystała ze zasiłku chorobowego w sposób zgodny z jego celem, i czy występują okoliczności uzasadniające decyzję organu rentowego o pozbawieniu odwołującej prawa do zasiłku chorobowego jak w zaskarżonej decyzji.
Przepisy ustawy z dnia 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa stanowią w art. 17 ust. 1, że ubezpieczony wykonujący w okresie orzeczonej niezdolności do pracy pracę zarobkową lub wykorzystujący zwolnienie od pracy w sposób niezgodny z celem tego zwolnienia traci prawo do zasiłku chorobowego za cały okres tego zwolnienia. Zgodnie z brzmieniem art. 66 ust. 1 wypłatę zasiłku wstrzymuje się, jeżeli prawo do zasiłku ustało albo okaże się, że prawo takie w ogóle nie istniało, a jeżeli świadczenie zostało pobrane nienależnie z winy ubezpieczonego lub wskutek okoliczności, o których mowa w art. 15-17 i art. 59 ust. 6 i 7, wypłacone kwoty podlegają potrąceniu z należnych ubezpieczonemu zasiłków bieżących oraz z innych świadczeń z ubezpieczeń społecznych lub ściągnięciu w trybie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (ustęp 2).
Z kolei art. 84 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych w ustępie 1 statuuje, że osoba, która pobrała nienależne świadczenie z ubezpieczeń społecznych, jest obowiązana do jego zwrotu, wraz z odsetkami, w wysokości i na zasadach określonych przepisami prawa cywilnego (podkreślenie Sądu), z uwzględnieniem ust. 11. Za kwoty nienależnie pobranych świadczeń uważa się:
1)świadczenia wypłacone mimo zaistnienia okoliczności powodujących ustanie prawa do świadczeń albo wstrzymanie ich wypłaty w całości lub w części, jeżeli osoba pobierająca świadczenie była pouczona o braku prawa do ich pobierania;
2)świadczenia przyznane lub wypłacone na podstawie nieprawdziwych zeznań lub fałszywych dokumentów albo w innych przypadkach świadomego wprowadzania w błąd organu wypłacającego świadczenia przez osobę pobierającą świadczenia (ustęp 2).
Art. 17 ustawy o świadczeniach (…) zawiera dwie przesłanki, które powodują utratę prawa do zasiłku chorobowego. Pierwsza przesłanka to wykonywanie pracy zarobkowej (w okresie orzeczonej niezdolności do pracy). Druga to wykorzystywanie zwolnienia lekarskiego w sposób niezgodny z celem tego zwolnienia. Przesłanki utraty prawa do zasiłku są niezależne od siebie i mają samoistny charakter. Pracą zarobkową na gruncie komentowanego przepisu określa się wszelką aktywność ludzką, która zmierza do uzyskania zarobku, nawet gdyby miała ona polegać na czynnościach nie obciążających organizmu ubezpieczonego w istotny sposób.
Zgodnie z wyrokiem Sądu Najwyższego z dnia 25 lutego 2008 r. I UK 249/07 utrata prawa do zasiłku chorobowego dotyczy okresu objętego zaświadczeniem (zwolnieniem) lekarskim, w którym nastąpiło podjęcie pracy zarobkowej, a nie całego okresu zasiłkowego (art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa). Z przedstawionego przez organ rentowy zestawienia wynika jednak że okres ewentualnego świadczenia przez odwołującą pracy zarobkowej w dniach 19.04 i 15.05.2015r. w ramach umowy zlecenia, pokrywa się ze złożonymi zwolnieniami lekarskimi z zakwestionowanego okresu zasiłkowego.
Odwołująca potwierdziła przed Sądem,wyjaśniając jako strona, swoją argumentację z odwołania od zaskarżonej decyzji,wskazując konsekwentnie na nieformalne, prywatne konsultacje z jej udziałem w (...) w B. z dyplomantami, na ich prośbę oraz sporadyczność takich zdarzeń. Wskazała również,że charakter choroby pozwalał jej na takie konsultacje, a nawet pomagał w poprawie zdrowia. Podnosiła także,że ma bardzo trudną finansowo sytuację życiową (k.23-24).
Jednak w sprawie znajdowało się,jako dowód, pismo dyrektora (...) w B. wskazujące,że ubezpieczona w dniach 19.04.2015r. oraz 15.05.2015r. realizowała zajęcia dydaktyczne w Studium (...) zgodnie z zawartą umową zlecenia z dnia 9 lutego 2015r. i uzyskała z tego tytułu wynagrodzenie w kwocie 480 zł brutto (k.10).
To zdaniem Sądu przesądzało o fakcie otrzymanego wynagrodzenia, ale zważywszy na to,że praca zarobkowa była wykonywana u innego podmiotu niż ten, u którego z tytułu zatrudnienia dostawała B. H. zasiłek chorobowy i zważywszy na przedstawianą sytuację zdrowotną i finansową odwołującej jako bardzo złą,Sąd dopuścił dowód z opinii biegłych z zakresu psychiatrii, neurologii i chorób wewnętrznych celem ustalenia czy mogła ubezpieczona wykonywać pracę w postaci konsultacji w (...) w dniach 19 kwietnia i 15 maja 2015r., a zatem czy ta praca była wykonywana niezgodnie z celem zwolnienia lekarskiego(k.25).
Chociaż w odpowiedzi na tezę dowodową Sądu lekarz internista – kardiolog w swej opinii(k.59-60) nie widział przeciwwskazań do wykonywania przez odwołującą w dniach 19.04.2015r. i 15.05.2015r. pracy zarobkowej o takim charakterze jak w (...) w B.,to jednak biegli sądowi o specjalnościach z psychiatrii i neurologii, wskazali w swej w opinii, że we wskazanych dniach, odwołująca mogła wykonywać pracę zarobkową niezgodnie z celem zwolnienia lekarskiego (k.46-49). Również jednak wskazywali na trudną sytuację życiową ubezpieczonej.
Opinie nie były kwestionowane,ale odwołująca konsekwentnie wskazywała na zasady współczucia społecznego,w zakresie potraktowania przez Sąd jej sprawy. Sąd uznał jej za spójne i logiczne i włączył do materiału dowodowego. Zatem materiał dowodowy wskazał jednoznacznie,że odwołująca, zarówno w okresie pobierania analizowanego zasiłku chorobowego, otrzymała wynagrodzenie,jak też wykorzystywała zasiłek chorobowy niezgodnie z celem, co wyczerpało przesłanki ustawowe z art.. 17 ustawy z dnia 25.06.1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa (Dz. U. 2014 r. poz. 159 ze zm.). Przy czym cykliczność dwóch spotkań w kwietniu i maju 2015r. nie wskazywała na ich sporadyczność.Skoro zostały ten spotkania rozliczone przez (...) w B., to znaczy,że znalazły się w grafiku zajęć i nie wskazuje ten fakt na ich spontaniczność. Przecież odwołująca mogła również dobrze przeprowadzić te konsultacje poza siedzibą (...) w B.,gdyby miały ine charakter prywatny.
Sąd miał świadomość, w sytuacji życiowej odwołującej, że pobrane wynagrodzenie z umowy zlecenia była niewspółmiernie małe do wysokości kwoty zasiłku chorobowego, jakie nakazał zwrócić odwołującej zaskarżoną decyzją organ rentowy. Ale niestety Sąd miał też świadomość, że ustawodawca nie przewidział możliwości stosowania zasad współżycia społecznego w sprawach z zakresu szeroko rozumianych ubezpieczeń społecznych.
Podsumowując, Sąd, oddalił odwołanie ubezpieczonej, w oparciu o art. 477 ¹⁴ § 1 k.p.c. orzekając jak w sentencji.