UZASADNIENIE
Powódka A. (...) pozew przeciwko Towarzystwu (...) S.A. z siedzib¹ w W. o zap³atê kwoty 10.000 z³ tytu³em zadoœæuczynienia za krzywdê wraz z odsetkami ustawowymi od dnia 8 lutego 2019 roku do dnia zap³aty oraz kwoty 3.399,82 z³ tytu³em odszkodowania wraz z odsetkami ustawowymi od dnia 8 lutego 2019 roku do dnia zap³aty.
W uzasadnieniu pozwu powódka podnios³a, ¿e w dniu 4 stycznia 2019 roku zosta³a poszkodowana w wyniku wypadku drogowego, którego sprawc¹ by³ kieruj¹cy samochodem marki M. o nr rej. (...) , który posiada³ polisê OC w pozwanym towarzystwie ubezpieczeñ. W wyniku wypadku przygotowanie imprezy urodzinowej powódki spoczê³o na barkach jej mê¿a, a nadto w dniu imprezy urodzinowej tj. w dniu 5 stycznia 2019r. z uwagi na dolegliwoœci bólowe powódka trafi³a na (...) , gdzie zalecono jej m.in. noszenie ko³nierza. Do dnia 28 lutego 2019r. powódka przebywa³a na zwolnieniu lekarskim, a leczenie nie zosta³o zakoñczone, gdy¿ wci¹¿ przyjmuje leki przeciwbólowe. W toku postêpowania likwidacyjnego pozwany wyp³aci³ powódce kwotê 300 z³ tytu³em zadoœæuczynienia, 227,53 z³ tytu³em kosztów leczenia, 65,75 z³ tytu³em dojazdu do placówek medycznych i 1.904,08 z³ tytu³em utraconego dochodu. Wskutek dolegliwoœci powódka nie mog³a wykonywaæ codziennych obowi¹zków, odwoziæ dzieci do szko³y i na zajêcia, nie by³a w stanie zajmowaæ siê dzieæmi, z powodu lêku i bólu nie mog³a wsi¹œæ do auta, odczuwa³a dolegliwoœci bólowe karku, nie mog³a sobie poradziæ z lêkiem i musia³a skorzystaæ z pomocy psychiatry. Nadto, musia³a ograniczyæ aktywnoœæ fizyczn¹. Zdaniem powódki ogó³ skutków wypadku uzasadniania roszczenie o zap³atê zadoœæuczynienia w kwocie 10.000 z³. Ponadto, powódka domaga siê zap³aty kwoty 65.74 z³ tytu³em zwrotu kosztów dojazdu do placówek medycznych, 630 z³ tytu³em kosztów opieki osób trzecich, 1.904,08 z³ tytu³em utraconego zarobku za kolejny miesi¹c przebywania na zwolnieniu lekarskim, a tak¿e 800 z³ z tytu³u zwrotu kosztów wizyt u lekarza psychiatry.
(pozew, k. 3-12)
Pozwany wniós³ o oddalenie powództwa. (...) do stanu zdrowia powódki, pozwany wskaza³, ¿e na miejsce zdarzenia nie wezwano pogotowia, co œwiadczy o tym, ¿e doznane przez ni¹ obra¿enia nie zagra¿a³y jej zdrowiu i ¿yciu. W toku leczenia, poza bolesnoœci¹ odcinka szyjnego krêgos³upa, nie stwierdzono ¿adnych nieprawid³owoœci. Z ostro¿noœci pozwany podniós³, ¿e cierpienia powódki mog¹ nie pozostawaæ w ca³oœci w zwi¹zku przyczynowym z wypadkiem, a wynikaæ z naturalnych procesów chorobowych lub innych urazów, za które pozwany nie ponosi odpowiedzialnoœci. Nadto, w ocenie pozwanego, powódka nie wykaza³a, by rzekome skutki wypadku mia³y wp³yw na jej ¿ycie zawodowe, prywatne, towarzyskie i spo³eczne. Zdaniem ubezpieczyciela dochodzona przez powódkê kwota 10.000 z³ nie spe³nia kryteriów i za³o¿eñ wynikaj¹cych z art. 445 kc i jest nadmiernie wygórowana. Pozwany zakwestionowa³ tak¿e roszczenie powódki o odszkodowanie, podnosz¹c, ¿e powódka nie udowodni³a, ¿e wymaga³a opieki osób trzecich, zw³. w kontekœcie pomocy w odbieraniu dzieci ze szko³y czy wykonywaniu codziennych obowi¹zków, ani te¿ zasadnoœci poniesienia deklarowanych kosztów leczenia w kontekœcie przywo³ywanych dolegliwoœci. J. œnie, pozwany podniós³, ¿e ewentualnie odsetki winny zostaæ zas¹dzone od dnia wyrokowania.
(odpowiedŸ na pozew, k. 74-77v) (...) stan faktyczny:
W dniu 4 stycznia 2019 roku oko³o godz. 15 na ul. (...) w G. P. M. (1) kieruj¹ca samochodem marki M. o numerze rejestracyjnym (...) nie zachowa³a nale¿ytej ostro¿noœci i uderzy³a w ty³ samochodu marki V. o numerze rejestracyjnym (...) , który zatrzyma³ siê przed œwiat³ami. Samochodem marki V. kierowa³a powódka A. (...) . W pojeŸdzie sprawcy dosz³o do uszkodzenia m.in. pokrywy komory silnika, natomiast w samochodzie marki V. do uszkodzenia pokrywy baga¿nika, nak³adki zderzaka tylnego, reflektorów tylnych. Po kolizji samochody zjecha³y na pobliski parking. Na miejsce zdarzenia zosta³a wezwana Policja, która ukara³a sprawczyniê mandatem karnym.
(dowód: zaœwiadczenie Komendy Miejskiej Policji w G. k. 60, zeznania œwiadka P. M. (1) , p³yta CD k. 144, przes³uchanie powódki A. (...) , p³yta CD k. 144, dokumentacja fotograficzna, p³yta CD, k. 107)
W wyniku zderzenia powódka poczu³a szarpniêcie i uderzy³a ty³em g³owy o zag³ówek, poczu³a ból karku. Powódka mia³a zapiête pasy bezpieczeñstwa. Po powrocie do domu ból nasila³ siê, powódka mia³a problemy ze snem.
(dowód: przes³uchanie powódki A. (...) , p³yta CD k. 144)
W dniu 5 stycznia 2019r. powódka uda³a siê na Szpitalny (...) Ratunkowy Wojewódzkiego Szpitala (...) w (...) sp. z o.o., gdzie po wykonaniu badania RTG krêgos³upa szyjnego, zakwalifikowano odniesione przez powódkê obra¿enia do kategorii S13 wg klasyfikacji (...) (skrêcenie i naderwanie odcinka szyjnego krêgos³upa). Tego samego dnia z zaleceniami stosowania ko³nierza elastycznego do czasu ust¹pienia dolegliwoœci i stosowania leków przeciwbólowych w razie wyst¹pienia bólu, powódka zosta³a zwolniona do domu. Dalsze leczenie powódka kontynuowa³a w poradni ogólnej (POZ). Podczas wizyt kontrolnych lekarz POZ skierowa³ powódkê na zabiegi fizjoterapeutyczne (skierowania z dnia 9 i 29 stycznia 2019 roku) oraz konsultacjê ortopedyczn¹ (skierowanie z dnia 9 stycznia 2019r.). Podczas konsultacji w dniu 16 stycznia 2019 roku ortopeda stwierdzi³ bólowe ograniczenie ruchomoœci i bolesnoœæ przykrêgowo po stronie prawej i skierowa³ powódkê na rehabilitacjê. W trakcie leczenia zapisano powódce leki przeciwbólowe i miorelaksuj¹ce ( D. , S. , M. forte, T. , S. , M. ).
(dowód: dokumentacja medyczna leczenia powódki, k. 36-45)
W wyniku wypadku powódka mog³a doznaæ urazu przeci¹¿eniowego miêœni przykrêgos³upowych szyi z mechanizmu smagniêcia biczem. Nie dosz³o natomiast do zmian pourazowych krêgos³upa szyjnego, w tym z³amañ, naderwania œciêgien, miêœni, wiêzade³. Powódka nie dozna³a ¿adnego uszczerbku na zdrowiu w zakresie narz¹du ruchu. O. ¿enia narz¹du ruchu nie spowodowa³y dysfunkcji w stopniu powoduj¹cym ograniczenie mo¿liwoœci samodzielnego wykonywania podstawowych czynnoœci codziennych i powódka nie wymaga³a opieki ze strony osób trzecich. Obecnie zg³aszane przez powódkê dolegliwoœci nie wynikaj¹ z obra¿eñ narz¹du ruchu, jakich powódka dozna³a w wyniku przedmiotowego wypadku.
(dowód: pisemna opinia (...) s¹dowego z zakresu ortopedii R. (...) , k. 190-192 wraz z pisemn¹ opini¹ uzupe³niaj¹c¹, k. 225-227)
Powódka nie ponios³a tak¿e ¿adnego uszczerbku w ujêciu neurologicznym, nie dosz³o bowiem do uszkodzenia oœrodkowego ani obwodowego uk³adu nerwowego, które mog³yby wp³ywaæ na ogóln¹ sprawnoœæ ruchow¹ i powodowaæ koniecznoœæ opieki ze strony osób trzecich. U powódki wystêpuj¹ zmiany o charakterze samoistnym tj. zmiany zwyrodnieniowe z cechami uwypuklenia kr¹¿ków miêdzykrêgowych w obrêbie tych zmian, a tak¿e zmiany zwyrodnieniowe w stawach miêdzykrêgowych z modelowaniem korzeni nerwowych, które mog¹ powodowaæ cechy dra¿nienia korzeni nerwowych i w konsekwencji objawy w postaci drêtwienia r¹k.
(dowód: pisemna opinia (...) s¹dowego z zakresu neurologii J. K. , k. 159-163)
Od 23 stycznia 2019r. powódka korzysta³a z odp³atnych porad lekarza psychiatry. W trakcie leczenia postawiono rozpoznanie zespo³u stresu pourazowe. £¹cznie powódka odby³a 8 wizyt i z tego tytu³u ponios³a wydatek w ³¹cznej kwocie 800 z³.
(dowód: zaœwiadczenia lekarskie k. 57 i 61, przes³uchanie powódki A. (...) , p³yta CD k. 144)
Od dnia 8 stycznia 2019r. przez okres dwóch tygodni powódka nosi³a ko³nierz ortopedyczny. Od 10 stycznia do 28 lutego 2019 roku przebywa³a na zwolnieniu lekarskim. Z uwagi na dolegliwoœci bólowe powódka przyjmowa³a leki przeciwbólowe.
(dowód: zwolnienia lekarskie, k. 62-64, faktura za zakup ko³nierza ortopedycznego, k. 32, przes³uchanie powódki A. (...) , p³yta CD k. 144)
W zwi¹zku z przebywaniem na zwolnieniu lekarskim powódka utraci³a dochód za okres dwóch miesiêcy, w tym za miesi¹c luty w wysokoœci 1.904,08 z³.
(dowód: zaœwiadczenia o wysokoœci zarobków, k. 65-66)
Po wypadku kole¿anka A. W. i m¹¿ (...) pomagali powódce w robieniu zakupów, sprz¹taniu domu, zawo¿eniu dzieci do szko³y lub na zajêcia dodatkowe. Natomiast teœ (...) w opiece nad dzieæmi.
(dowód: zeznania œwiadka A. W. , p³yta CD k. 126, zeznania œ (...) , p³yta CD k. 126, zeznania œ (...) , p³yta CD k. 126)
Sprawca wypadku kieruj¹ca samochodem marki M. objêty by³a ochron¹ ubezpieczeniow¹ na podstawie umowy (...) ubezpieczenia odpowiedzialnoœci cywilnej posiadaczy pojazdów mechanicznych zawartej z Towarzystwem (...) S.A. z siedzib¹ w W. . Pismem z dnia 12 grudnia 2019r. powódka zg³osi³a pozwanemu i wnios³a o zap³atê kwoty 20.000 z³ z tytu³u zadoœæuczynienia za krzywdê oraz zap³atê kwoty 9.426,25 z³ z tytu³u odszkodowania, na któr¹ sk³ada³y siê: koszt zakupu leków (227,53 z³), koszty dojazdu do lekarzy (202,43 z³), koszty pomocy osób trzecich (630 z³), utracony zarobek (7.566,29 z³) i koszt wizyt lekarskich (800 z³). (...) z dnia 7 stycznia 2020r. pozwany przyzna³ powódce kwotê 300 z³ z tytu³u zadoœæuczynienia za krzywdê, kwotê 227,53 z³ z tytu³u zwrotu udokumentowanych wydatków na zakup œrodków medycznych maj¹cych zwi¹zek z wypadkiem, kwotê 64,75 z³ tytu³em zwrotu uzasadnionych kosztów przejazdu maj¹cych zwi¹zek z wypadkiem. (...) z dnia 21 stycznia 2020r. pozwany przyzna³ powódce kwotê 1.904,08 z³ z tytu³u utraconego dochodu netto za okres uzasadnionego przebywania na zwolnieniu lekarskim. W dniu 8 lutego 2020r. powódka wnios³a reklamacjê, jednak decyzj¹ z dnia 20 lutego 2020r. ubezpieczyciel podtrzyma³ swoje wczeœniejsze stanowisko.
(dowód: decyzja pozwanego z dnia 7 stycznia 2020r., k. 16-17, decyzja pozwanego z dnia 21 stycznia 2020r., k. 18, decyzja pozwanego z dnia 20 lutego 2020r., k. 19, zg³oszenie szkody, k. 20-25, wydruk z portalu œledzenia przesy³ek Poczty Polskiej S.A., k. 26, dowód nadania, k. 27, reklamacja z dnia 8 lutego 2020r., k. 28-29, akta szkody, p³yta CD k. 82a) (...) ¿y³, co nastêpuje:
P. ¿szy stan faktyczny (...) na podstawie dowodów z dokumentów, dowodu z zeznañ œwiadków A. W. , (...) , (...) , P. M. (1) , dowodu z przes³uchania powódki, a tak¿e dowodów z opinii (...) s¹dowych z zakresu ortopedii i neurologii.
(...) zgromadzony w niniejszej sprawie materia³ dowodowy (...) nie dopatrzy³ siê ¿adnych podstaw do kwestionowania wiarygodnoœci i mocy dowodowej dokumentów powo³anych w ustaleniach stanu faktycznego. (...) bowiem na wzglêdzie, i¿ dokumentacja medyczna leczenia powódki nie by³a kwestionowana przez ¿adn¹ ze stron, a nadto zosta³a sporz¹dzona przez podmioty niezale¿ne, tote¿ nie ma obaw, ¿e dokumentacja ta zosta³a zmanipulowana dla celów niniejszego postêpowania. Jeœli chodzi do dokumentacjê leczenia psychiatrycznego to wskazaæ nale¿y, i¿ jest ona czêœciowo nieczytelna, a ustalenia faktyczne w odniesieniu do przebiegu leczenia psychiatrycznego (...) w oparciu o zaœwiadczenia lekarskie. Dalej, nale¿y zauwa¿yæ, ¿e ¿adna ze stron nie wnios³a zarzutów co do autentycznoœci i wiarygodnoœci pozosta³ych dokumentów prywatnych w postaci faktur (...) poniesione przez powódkê koszty, akt szkody, czy korespondencji stron. (...) z urzêdu równie¿ nie dostrzeg³ ¿adnych œladów podrobienia, przerobienia czy innej ingerencji. W zwi¹zku z powy¿szym w ramach swobodnej oceny dowodów (...) , ¿e ww. dokumenty przedstawiaj¹ faktyczny przebieg leczenia powypadkowego powódki, rozmiar poniesionych przez ni¹ wydatków, a tak¿e faktyczny przebieg postêpowania likwidacyjnego prowadzonego przez pozwane towarzystwo ubezpieczeñ.
Ponadto, po uzupe³nieniu, za w pe³ni wiarygodny i przydatny do rozstrzygniêcia sprawy dowód nale¿a³o uznaæ opiniê bieg³ego s¹dowego z zakresu ortopedii R. (...) . W ocenie (...) opinia (...) sporz¹dzona przez bieg³ego w sposób rzetelny, profesjonalny, a przedstawione w opinii wnioski dotycz¹ce stanu zdrowia powódki, przebiegu leczenia, nastêpstw wypadku oraz rokowañ na przysz³oœæ s¹ jednoznaczne i stanowcze, poparte wszechstronn¹ analiz¹ przedstawionej dokumentacji medycznej i badaniem przedmiotowym. Nadto, w opinii (...) bieg³y w sposób logiczny, rzeczowy i przekonuj¹cy odniós³ siê do zarzutów zg³oszonych przez stronê powodow¹, wyjaœniaj¹c wszelkie w¹tpliwoœci co do kwalifikacji obra¿eñ odniesionych przez poszkodowan¹, zwi¹zku zg³aszanych przez ni¹ dolegliwoœci z przedmiotowym wypadkiem, a tak¿e wysokoœci doznanego uszczerbku na zdrowiu.
(...) nie dopatrzy³ siê równie¿ podstaw do kwestionowania opinii (...) s¹dowego z zakresu neurologii. Przedstawiona przez bieg³ego J. K. opinia jest rzetelna, fachowa, jasna i logiczna, a tak¿e nie zawiera ¿adnych luk czy sprzecznoœci, a wnioski do jakich doszed³ bieg³y zosta³y nale¿ycie i przekonuj¹co uzasadnione. Przedmiotowa opinia (...) sporz¹dzona po wnikliwej analizie przez bieg³ego dokumentacji medycznej zawartej w aktach sprawy i nie by³a kwestionowana przez strony.
Jeœli chodzi o przebieg wypadku, to tylko czêœciowo przydatne do rozstrzygniêcia sprawy by³y zeznania œwiadka P. M. (2) , która nie pamiêta³a szczegó³owo okolicznoœci zdarzenia. Œwiadek przyzna³a, ¿e zagapi³a siê i uderzy³a w ty³ auta powódki, niemniej nie potrafi³a wskazaæ, jak¹ czêœci¹ auta uderzy³a w pojazd powódki, ani te¿ czy na skutek uderzenia zosta³ on przesuniêty. W przybli¿eniu œwiadek wskaza³a tak¿e zakres uszkodzeñ swojego auta. W zakresie dotycz¹cym okolicznoœci wypadku wiêkszych w¹tpliwoœci nie budzi³y zeznania powódki. A. (...) , ¿e w wyniku zderzenia dosz³o do uszkodzenia czêœci tylnej pojazdu („ca³y ty³ wisia³”), co koreluje z treœci¹ dokumentacji fotograficznej z³o¿onej przez ubezpieczyciela, gdzie widoczne s¹ uszkodzenia m.in. w postaci prze³amania belki tylnej, wgniecenia pokrywy baga¿nika, a tak¿e jakieœ wisz¹ce elementy zderzaka tylnego.
Jeœli natomiast chodzi o ocenê zeznañ powódki oraz przes³uchanych w sprawie œwiadków w zakresie dotycz¹cym skutków wypadku, to (...) im wiarê w takim zakresie, w jakim koreluj¹ one z pozosta³ymi dowodami uznanymi przez (...) za niew¹tpliwie wiarygodne. Z. ¿yæ nale¿y, i¿ zarówno powódka, jak te¿ œwiadkowie tj. ma³¿onek powódki, teœciowa i jej kole¿anka zgodnie zeznali, ¿e po wypadku pomagali poszkodowanej przy czynnoœciach zwi¹zanych z prowadzeniem gospodarstwa domowego (np. robienie zakupów, sprz¹tanie, pranie), a tak¿e opiek¹ nad dzieæmi (odwo¿enie do szko³y i na zajêcia dodatkowe), jednak – nie neguj¹c faktu, i¿ taka pomoc by³a faktycznie powódce udzielana – w œwietle dowodów w postaci opinii (...) s¹dowych z zakresu medycyny nale¿a³o uznaæ, ¿e nie by³o obiektywnych przes³anek do œwiadczenia takiej opieki. Jak bowiem zgodnie stwierdzili obaj biegli obra¿enia stanowi¹ce normalne nastêpstwo wypadku z dnia 4 stycznia 2019 roku nie ogranicza³y zdolnoœci powódki do wykonywania codziennych czynnoœci. Jeœli chodzi o podjêcie rehabilitacji, powódka wskazywa³a, ¿e zosta³a skierowana na zabiegi fizykoterapeutyczne przez ortopedê i odby³a trzy cykle rehabilitacji, jednak nie ma ¿adnych dowodów na to, ¿e powódka podda³a siê rehabilitacji bezpoœrednio po wypadku. (...) ¿one do akt sprawy zaœwiadczenia dotycz¹ zabiegów rehabilitacyjnych z 2020 roku.
Na podstawie art. 2352 § 1 pkt 2 kpc (...) dowód z opinii (...) do spraw rekonstrukcji wypadków, albowiem okolicznoœci, jakie mia³y zostaæ wykazane za pomoc¹ tego dowodu nie by³y sporne i zosta³y wykazane za pomoc¹ innych dowodów. Wobec nieuiszczenia zaliczki, na podstawie art. 1304 § 5 kpc (...) natomiast dowód z opinii (...) psychologa i psychiatry.
P. prawn¹ powództwa o zap³atê zadoœæuczynienia i odszkodowania stanowi³y przepisy art. 822 kc , art. 445 § 1 kc i art. 444 kc. Wedle przepisu art. 822 § 1 kc przez umowê ubezpieczenia odpowiedzialnoœci cywilnej ubezpieczyciel zobowi¹zuje siê do zap³acenia okreœlonego w umowie odszkodowania za szkody wyrz¹dzone osobom trzecim, wobec których odpowiedzialnoœæ za szkodê ponosi ubezpieczaj¹cy albo ubezpieczony. Stosownie do art. 822 § 2 kc je¿eli strony nie umówi³y siê inaczej, umowa ubezpieczenia odpowiedzialnoœci cywilnej obejmuje szkody, o jakich mowa w § 1 , bêd¹ce nastêpstwem przewidzianego w umowie zdarzenia, które mia³o miejsce w okresie ubezpieczenia. W myœl art. 822 § 4 kc uprawniony do odszkodowania w zwi¹zku ze zdarzeniem objêtym umow¹ ubezpieczenia odpowiedzialnoœci cywilnej mo¿e dochodziæ roszczenia bezpoœrednio od ubezpieczyciela. Zgodnie z art. 445 § 1 kc w zw. z art. 444 § 1 kc w razie uszkodzenia cia³a lub wywo³ania rozstroju zdrowia s¹d mo¿e przyznaæ poszkodowanemu odpowiedni¹ sumê tytu³em zadoœæuczynienia pieniê¿nego za doznan¹ krzywdê. Z kolei, w myœl art. 444 § 1 zdanie pierwsze kc w razie uszkodzenia cia³a lub wywo³ania rozstroju zdrowia naprawienie szkody obejmuje wszelkie wynik³e z tego powodu koszty.
Z. ¿yæ nale¿y, i¿ bezsporna by³a zasada odpowiedzialnoœci pozwanego zak³adu ubezpieczeñ. Nie budzi³o bowiem w¹tpliwoœci, ¿e sprawc¹ wypadku z dnia 4 stycznia 2019 roku by³a kieruj¹ca pojazdem ubezpieczonym w zakresie obowi¹zkowego ubezpieczenia odpowiedzialnoœci cywilnej posiadaczy pojazdów mechanicznych w Towarzystwie (...) S.A. z siedzib¹ w W. . O. œæ bezpoœredniego sprawcy wypadku – z uwagi na okolicznoœci zdarzenia (zderzenie dwóch pojazdów) by³a oparta na zasadzie winy ( art. 415 kc w zw. z art. 436 § 2 zd. pierwsze kc ). W tym stanie rzeczy spór pomiêdzy stronami sprowadza³ siê jedynie do wysokoœci (rozmiaru) poniesionej szkody niemaj¹tkowej, a tak¿e zwi¹zku przyczynowego opisanych w pozwie obra¿eñ i dolegliwoœci z wypadkiem.
W œwietle ugruntowanego orzecznictwa zadoœæuczynienie przewidziane w art. 445 § 1 kc ma charakter kompensacyjny, stanowi sposób naprawienia krzywdy w postaci doznanych cierpieñ fizycznych i ujemnych prze¿yæ psychicznych, zarówno istniej¹cej w chwili orzekania, jak i takiej, któr¹ poszkodowany bêdzie w przysz³oœci na pewno lub z daj¹cym siê przewidzieæ z du¿ym stopniem prawdopodobieñstwa odczuwaæ. (...) œlaj¹c¹ jego wysokoœci stanowi wiêc stopieñ natê¿enia doznanej krzywdy, tj. rodzaj, charakter, d³ugotrwa³oœæ cierpieñ fizycznych i ujemnych doznañ psychicznych ich intensywnoœæ, nieodwracalnoœæ ujemnych skutków zdrowotnych, a w tym zakresie stopieñ i trwa³oœæ doznanego kalectwa i zwi¹zana z nim utrata perspektyw na przysz³oœæ oraz towarzysz¹ce jej poczucie bezradnoœci powodowanej koniecznoœci¹ korzystania z opieki innych osób oraz nieprzydatnoœci spo³ecznej. Celem, jakiemu ma s³u¿yæ zadoœæuczynienie, jest nie tyle przywrócenie stanu przed wyrz¹dzeniem krzywdy, ile za³agodzenie negatywnego prze¿ycia poszkodowanego. Powszechnie akceptowana jest w judykaturze zasada umiarkowanego zadoœæuczynienia, przez co rozumieæ nale¿y kwotê pieniê¿n¹, której wysokoœæ jest utrzymana w rozs¹dnych granicach, odpowiadaj¹cych aktualnym warunkom i przeciêtnej stopie ¿yciowej spo³eczeñstwa, okreœlanej przy uwzglêdnieniu wystêpuj¹cych w spo³eczeñstwie zró¿nicowanych dochodów ró¿nych jego grup. Zasada ta trafnie ³¹czy wysokoœæ zadoœæuczynienia z wysokoœci¹ stopy ¿yciowej spo³eczeñstwa, bowiem zarówno ocena, czy jest ono realne, jak i czy nie jest nadmiernie zawy¿one lub nadmiernie zani¿one, a wiêc czy jest odpowiednie, pozostawaæ musi w zwi¹zku z poziomem ¿ycia (por. wyrok SN z dnia 17 grudnia 2020r., III CSK 149/18, L. ).
(...) ¿szymi kryteriami (...) , ¿e rozmiar poniesionej przez powódkê krzywdy nie by³ znaczny. Przede wszystkim nale¿a³o mieæ na wzglêdzie, ¿e w wyniku wypadku z dnia 4 stycznia 2019 roku powódka dozna³a jedynie urazu przeci¹¿eniowego miêœni przykrêgos³upowych szyi z mechanizmu smagniêcia biczem. Uraz ten nie spowodowa³ d³ugotrwa³ego ani tym bardziej trwa³ego uszczerbku na zdrowiu
, jak bowiem wyjaœni³ bieg³y ortopeda wskutek wypadku powódka nie odnios³a obra¿eñ, które mog³yby powodowaæ sta³e lub d³ugotrwa³e upoœledzenie czynnoœci organizmu jak np. z³amania, uszkodzenia œciêgien, wiêzade³, zerwania i naderwania miêœni, czy niestabilnoœci. W œwietle opinii (...) ortopedy nale¿a³o uznaæ, ¿e nie by³ to uraz powa¿ny, uniemo¿liwiaj¹cy powódce normalne funkcjonowanie. Nieuzasadnione pozostaj¹ przy tym zarzuty strony powodowej odnoœnie postawionego przez bieg³ego rozpoznania, oparte na zapisach dokumentacji medycznej. Jak bowiem wyjaœni³ bieg³y R. (...) w wypisie nie zawarto rozpoznania opisowego, lecz pos³u¿ono siê jedynie kwalifikacj¹ statystyczn¹, która jest ogólna i obejmuje szerszy wachlarz obra¿eñ. Natomiast rozpoznanie postawione przez bieg³ego jest œcis³e i oparte na ca³oœciowej analizie dokumentacji medycznej, tak¿e powsta³ej po wizycie na (...) . Bez w¹tpienia odniesiony uraz wi¹za³ siê z okresowymi dolegliwoœciami bólowymi. Na podstawie przed³o¿onej dokumentacji medycznej bieg³y stwierdzi³, ¿e kliniczne objawy dysfunkcji krêgos³upa w postaci bólowego ograniczenia ruchomoœci ostatni raz zosta³y przez lekarza stwierdzone w dniu 16 stycznia 2019r. Z kolei z zeznañ samej powódki wynika³o, ¿e ko³nierz ortopedyczny nosi³a przez ponad dwa tygodnie. Jak wyjaœni³ bieg³y noszenie ko³nierza ma przede wszystkim dzia³anie przeciwbólowe. Skoro tak, to zaprzestanie u¿ywania ko³nierza oznacza³o, ¿e dolegliwoœci bólowe nie by³y znaczne. Nie ma zatem ¿adnych podstaw, aby kwestionowaæ wniosek bieg³ego, ¿e w przypadku powódki utrzymywanie dysfunkcji krêgos³upa nie trwa³o d³u¿ej ni¿ szeœæ tygodni, albowiem koreluje to z okresem przebywania powódki na zwolnieniu lekarskim.
J. œnie, w œwietle opinii (...) nale¿a³o wykluczyæ zwi¹zek obecnie zg³aszanych przez powódkê dolegliwoœci ze skutkami wypadku z dnia 4 stycznia 2019 roku. Jak bowiem stwierdzi³ bieg³y neurolog powódka cierpi na chorobê samoistn¹ tj. zmiany zwyrodnieniowe z cechami uwypuklenia kr¹¿ków miêdzykrêgowych w obrêbie tych zmian, a tak¿e zmiany zwyrodnieniowe w stawach miêdzykrêgowych z modelowaniem korzeni nerwowych. Zdaniem bieg³ego J. K. tego typu schorzenia mog¹ powodowaæ cechy dra¿nienia korzeni nerwowych, a tym samym odpowiadaæ za objaw wskazywany przez powódkê w postaci drêtwienia r¹k. Do podobnego wniosku doszed³ równie¿ bieg³y ortopeda, który stwierdzi³, ¿e dolegliwoœci, na które aktualnie skar¿y siê powódka, nie wynikaj¹ z urazu powsta³ego w mechanizmie whiplash, gdy¿ nie ma charakterystycznych dla takich obra¿eñ objawów patognomicznych. Zatem, nale¿a³o uznaæ, ¿e leczenie – udokumentowane za pomoc¹ zaœwiadczeñ wystawionych w 2020 roku – nie pozostaje w adekwatnym zwi¹zku przyczynowym z czynem sprawcy wypadku. Zabiegi rehabilitacyjne podejmowane przez powódkê w okresie 18-29 maja 2020 roku i 30 listopada – 11 grudnia 2020r. stanowi¹ skutek rozwijaj¹cych siê samoistnie – niezale¿nie od wypadku – zmian zwyrodnieniowych. W konsekwencji, ubezpieczyciel sprawcy wypadku, którego odpowiedzialnoœæ w przypadku ubezpieczenia odpowiedzialnoœci cywilnej jest uzale¿niona od istnienia i zakresu odpowiedzialnoœci ubezpieczaj¹cego – nie mo¿e odpowiadaæ za skutki powy¿szych schorzeñ.
Przy okreœlaniu rozmiaru poniesionej krzywdy (...) tak¿e przebieg i d³ugotrwa³oœæ procesu leczenia. Z. ¿yæ nale¿y, i¿ leczenie obra¿eñ odniesionych wskutek wypadku z dnia 4 stycznia 209 roku nie by³o d³ugotrwa³e i nie wymaga³o hospitalizacji ani poddania siê ¿adnym zabiegom chirurgicznym. Jak wynika z dokumentacji medycznej leczenie wi¹za³o siê z jedn¹ wizyt¹ na (...) , gdzie powódka zosta³a poddana badaniu RTG, a nastêpnie z kilkoma wizytami w poradni rodzinnej i pojedyncz¹ konsultacj¹ ortopedyczn¹ (w dniu 16 stycznia 2019 roku). Nadto, przez okres prawie dwóch miesiêcy tj. do koñca lutego 2019 roku powódka przebywa³a na zwolnieniu lekarskim. W toku leczenia zalecono powódce stosowanie leków przeciwbólowych oraz miorelaksuj¹cych. Z zapisów dokumentacji medycznej wynika, ¿e powódka zosta³a skierowana na zabiegi rehabilitacyjne, co zdaniem bieg³ego ortopedy, by³o uzasadnione z medycznego punktu widzenia. Niemniej, w toku niniejszego postêpowania powódka nie przed³o¿y³a ¿adnych dowodów, które œwiadczy³yby o tym, ¿e faktycznie podda³a siê zabiegom fizykoterapii. Zgodnie z zasad¹ rozk³adu ciê¿aru dowodu obowi¹zek wykazania przebiegu leczenia rehabilitacyjnego spoczywa³ na stronie powodowej, lecz powódka temu obowi¹zkowi nie sprosta³a. (...) ¿ona przez ni¹ dokumentacja medyczna dotyczy dzia³añ usprawniaj¹cych podejmowanych w roku 2020, które – jak wskazano powy¿ej – nie pozostaj¹ w adekwatnym zwi¹zku przyczynowym z wypadkiem.
(...) œci¹ wynikaj¹c¹ z procesu leczenia by³a koniecznoœæ noszenia ko³nierza ortopedycznego, co – jak wynika z zeznañ poszkodowanej – stanowi³o niedogodnoœæ przez okres oko³o 2-3 tygodni. Noszenie ko³nierza ortopedycznego ogranicza³o ruchomoœæ krêgos³upa szyjnego (np. ruchy g³ow¹) i mog³o stanowiæ ograniczenie przy uprawianiu sportu czy prowadzeniu samochodu, jednak – jak zauwa¿y³ bieg³y ortopeda – samo usztywnienie nie wp³ywa³o na mo¿liwoœæ samodzielnego wykonywania podstawowych czynnoœci codziennych. Z treœci opinii obu bieg³ych lekarzy wynika jednoznacznie, ¿e odniesione wskutek wypadku obra¿enia nie powodowa³y dysfunkcji w stopniu powoduj¹cym ograniczenie mo¿liwoœci samodzielnego wykonywania podstawowych czynnoœci codziennych, a tym samym nale¿a³o uznaæ, ¿e powódka nie wymaga³a opieki ze strony osób trzecich. Jeœli zatem powódce taka pomoc zosta³a udzielona – na co wskazywali zgodnie wszyscy przes³uchani w sprawie œwiadkowie – to w tym zakresie równie¿ nie sposób dopatrzyæ siê zwi¹zku z wypadkiem.
O. œlaj¹c rozmiar poniesionej szkody niemaj¹tkowej nale¿a³o tak¿e mieæ na wzglêdzie podjête przez powódkê leczenie psychiatryczne. Z przed³o¿onego zaœwiadczenia wynika, ¿e powódka zg³osi³a siê do psychiatry nied³ugo po wypadku, bo w dniu 23 stycznia 2019r. (k. 57). W trakcie leczenia postawiono rozpoznanie zespo³u stresu pourazowego. Z. ¿yæ nale¿y, i¿ pozwany ubezpieczyciel nie kwestionowa³ tego, ¿e leczenie to pozostawa³o w zwi¹zku przyczynowym z wypadkiem.
(...) zatem na wzglêdzie powy¿sze okolicznoœci na podstawie art. 822 kc oraz art. 445 § 1 kc w zw. z art. 444 § 1 kc , (...) od pozwanego na jego rzecz kwotê 3.700 z³ z tytu³u zadoœæuczynienia za krzywdê, uzupe³niaj¹c nale¿ne œwiadczenie do kwoty 4.000 z³. Celem podsumowania nale¿y wskazaæ, ¿e powódka dozna³a drobnego urazu, który powodowa³ przez kilka tygodni dolegliwoœci bólowe i wi¹za³ siê z koniecznoœci¹ noszenia ko³nierza ortopedycznego (przez okres 2-3 tygodni), a tak¿e podjêcia krótkotrwa³ego leczenia zachowawczego. Odniesiony uraz mia³ bardzo ograniczony wp³yw na ¿ycie powódki, nie powodowa³ ograniczeñ w codziennym funkcjonowaniu, ani te¿ innych istotnych uci¹¿liwoœci. W œwietle powy¿szego przyznana kwota przekraczaj¹ca nieznacznie wysokoœæ minimalnego wynagrodzenia za pracê jest odpowiednia do ca³okszta³tu skutków wypadku. Nie ulega w¹tpliwoœci, ¿e wysokoœæ zadoœæuczynienia powinna byæ utrzymana w rozs¹dnych granicach, odpowiadaj¹cych aktualnym warunkom i przeciêtnej stopie ¿yciowej spo³eczeñstwa (por. wyrok S¹du N. ¿szego z dnia 28 wrzeœnia 2001r., III CKN 427/00, L. ). Z uwagi na wzrost zamo¿noœci spo³eczeñstwa (co przejawia siê choæby sta³ym wzrostem przeciêtnego wynagrodzenia za pracê), a jednoczeœnie ze wzglêdu na istotny spadek si³y nabywczej pieni¹dza, zas¹dzanie niskich kwot z tytu³u zadoœæuczynienia nie bêdzie spe³nia³o kompensacyjnej funkcji tego œwiadczenia. Ponadto nale¿y pamiêtaæ, ¿e zdrowie jest dobrem szczególnie cennym, a zas¹dzanie niskich kwot tytu³em prowadzi do niepo¿¹danej jego deprecjacji (por. wyrok S¹du Apelacyjnego w (...) z dnia 24 stycznia 2019r., I ACa 705/18, L. ). Zdaniem (...) wysokoœæ zadoœæuczynienia zosta³a utrzymana w rozs¹dnych granicach, odpowiednio do rozmiaru poniesionej szkody niemaj¹tkowej, nie ma charakteru symbolicznego i uwzglêdnia aktualn¹ stopê ¿yciow¹ spo³eczeñstwa.
Poza zadoœæuczynieniem powódka domaga³a siê zwrotu kosztów leczenia psychiatrycznego w ³¹cznej wysokoœci 800 z³. Jak wskazano powy¿ej ubezpieczyciel nie kwestionowa³ powy¿szego roszczenia co do zasady i wysokoœci, natomiast powódka przed³o¿y³a zaœwiadczenie lekarskie, z którego wynika, ¿e od stycznia do sierpnia 2019r. oœmiokrotnie by³a konsultowana w poradni psychiatrycznej w zwi¹zku z rozpoznaniem zespo³u stresu pourazowego. Koszt pojedynczej wizyty wynosi³ 100 z³. P. œliæ przy tym nale¿y, i¿ jest okolicznoœci¹ notoryjn¹, ¿e terminy oczekiwania na wizyty specjalistów w placówkach publicznej s³u¿by zdrowia wynosz¹ co najmniej kilka miesiêcy, tote¿ nie mo¿na czyniæ powódce zarzutu ze skorzysta³a z odp³atnych porad lekarskich. Z. ¿yæ nale¿y, i¿ w przypadku zw³oki proces powrotu do zdrowia móg³by siê znacznie wyd³u¿yæ, a co za tym idzie rozmiar szkody niemaj¹tkowej móg³by ulec zwiêkszeniu.
Kolejne ¿¹danie powódki dotyczy³o zwrotu kosztów dojazdu do placówek medycznych. Nie ulega w¹tpliwoœci, ¿e poszkodowanemu przys³uguje roszczenie o zwrot kosztów zwi¹zanych z transportem z miejsca jego zamieszkania do placówek diagnostycznych, terapeutycznych lub rehabilitacyjnych, jak i miêdzy takimi placówkami (por. M. Gutowski (red.), Kodeks cywilny. Tom II. Komentarz. Art. 353–626. Wyd. 3, Warszawa 2022). Z. ¿yæ nale¿y, i¿ ³¹czny wskazany przez pozwan¹ koszt dojazdów do placówek medycznych wynosi³ 109 z³ i stanowi³ iloczyn ³¹cznego przejechanego dystansu 242,20 km oraz ceny 1 l paliwa w kwocie 5 z³ przy uwzglêdnieniu œredniego spalania pojazdu (9 l/100 km), którym podró¿owa³a marki A. (...) o pojemnoœci 1,9. Cena paliwa oraz przejechany dystans nie budzi³y w¹tpliwoœci (...) . Opisane w pozwie wizyty lekarskie na (...) , do lekarza POZ, na konsultacjê ortopedyczn¹, a tak¿e na konsultacje psychiatryczne (6 x 18,80 km) i badanie psychologiczne (20,60 km) maj¹ swoje odzwierciedlenie w dokumentacji medycznej z³o¿onej do akt sprawy. J. œnie, wobec stanowczych opinii (...) , a tak¿e wobec braku zarzutów ubezpieczyciela co do leczenia psychiatrycznego, nale¿a³o uznaæ, ¿e wszystkie wizyty pozostawa³y w adekwatnym zwi¹zku przyczynowym z wypadkiem. Z. ¿yæ nale¿y, i¿ w toku postêpowania likwidacyjnego pozwany zwróci³ powódce jedynie kwotê 65,74 z³. W zwi¹zku z powy¿szym nale¿a³o zas¹dziæ ró¿nicê pomiêdzy ³¹cznym kosztem dojazdu w kwocie 109 z³ a kwot¹ wyp³acon¹ przez ubezpieczyciela na etapie postêpowania likwidacyjnego, a wiêc kwotê 43,25 z³.
Nadto, powódka dochodzi³a zwrotu utraconego dochodu w kwocie 1.904,08 z³ w zwi¹zku z niemo¿noœci¹ wykonywania pracy zawodowej w okresie leczenia i rekonwalescencji. Z. ¿yæ nale¿y, i¿ wed³ug pogl¹dów zawartych w orzecznictwie i doktrynie szkoda zwi¹zana z utraconymi korzyœciami, w tym utraconym zarobkiem, ma zawsze charakter hipotetyczny, a wiêc musi byæ wykazana przez poszkodowanego z tak du¿ym prawdopodobieñstwem, ¿e w œwietle doœwiadczenia ¿yciowego uzasadnia przyjêcie, i¿ utrata spodziewanych korzyœci rzeczywiœcie nast¹pi³a (por. wyrok S¹du N. ¿szego z dnia 3 paŸdziernika 1979 r., II CR 304/79, OSNC 1980/9/164). Ocena wartoœci utraconych korzyœci jako szkody wyrz¹dzonej czynem niedozwolonym powinna byæ przy tym zrelatywizowana do mo¿liwoœci zarobkowych zindywidualizowanego poszkodowanego (por. J. Jastrzêbski, Glosa do wyroku S¹du Najwy¿szego z dnia 11 paŸdziernika 2001 r., II CKN 578/99, „Przegl¹d Prawa Handlowego” 2003, nr 4, s. 50). W toku niniejszego postêpowania pozwany nie kwestionowa³ roszczenia powódki co do zasady i wysokoœci. Natomiast powódka w powy¿szym zakresie sprosta³a ciê¿arowi dowodu, przedk³adaj¹c zwolnienia lekarskie za okres od 10 stycznia 2019r. do 28 lutego 2019r. oraz zaœwiadczenia wystawione przez pracodawcê o wysokoœci zarobków w okresie od lipca 2018r. do maja 2019r. Skoro, w zwi¹zku z leczeniem obra¿eñ odniesionych w wypadku powódka przebywa³a na zwolnieniu lekarskim przez okres dwóch miesiêcy, to nie ulega w¹tpliwoœci, ¿e nale¿y jej siê zwrot utraconego dochodu za ca³y okres nieobecnoœci w pracy.
Ostatnie roszczenie dotyczy³o zwrotu kosztów opieki sprawowanej przez cz³onków rodziny. Jak wskazuje siê w doktrynie je¿eli w wyniku doznanego uszkodzenia cia³a lub rozstroju zdrowia poszkodowanemu potrzebna jest opieka (sta³a lub tymczasowa – np. w czasie, gdy nie by³ w stanie samodzielnie funkcjonowaæ), odszkodowanie obejmuje tak¿e koszty tej opieki. Poszkodowany mo¿e dochodziæ zwrotu kosztów opieki, jeœli ze wzglêdu na stan zdrowia taka opieka jest potrzebna. Czynnikiem decyduj¹cym o mo¿liwoœci ¿¹dania zwrotu tych kosztów nie jest natomiast fakt, ¿e zosta³y lub nie zosta³y rzeczywiœcie poniesione. Nie jest konieczne, aby poszkodowany rzeczywiœcie op³aci³ koszty takiej opieki, stanowi¹ ono element nale¿nego poszkodowanemu odszkodowania nawet wtedy, jeœli opieka sprawowana by³a przez cz³onków rodziny poszkodowanego nieodp³atnie - tak trafnie SN w wyr. z 4.3.1969 r., I PR 28/69, OSNCP 1969, Nr 12, poz. 229; wyr. SN z 4.10.1973 r., II CR 365/73, OSNCP 1974, Nr 9, poz. 147 (por. K. Osajda (red.), Kodeks cywilny. Komentarz, 2020). W niniejszej sprawie powódka nie wykaza³a koniecznoœci sprawowania opieki. Jak bowiem wynika z opinii (...) s¹dowych z zakresu medycyny odniesione wskutek wypadku obra¿enia nie powodowa³y dysfunkcji w stopniu powoduj¹cym ograniczenie mo¿liwoœci samodzielnego wykonywania podstawowych czynnoœci codziennych, a tym samym nale¿a³o uznaæ, ¿e powódka nie wymaga³a opieki ze strony osób trzecich. Nadto, powódka nie wykaza³a tak¿e wysokoœci stawki godzinowej za opiekê. Tym samym roszczenie powódki nale¿a³o uznaæ za nieuzasadnione co do zasady i wysokoœci.
(...) , na podstawie art. 445 § 1 kc w zw. z art. 444 § 1 kc , (...) na rzecz powódki jedynie kwotê 3.700 z³ z tytu³u zadoœæuczynienia za krzywdê, a tak¿e kwotê 2.747,34 z³ tytu³em odszkodowania za szkodê. Na mocy art. 481 kc od powy¿szych kwot (...) odsetki ustawowe za opóŸnienie od dnia 13 stycznia 2020r. do dnia zap³aty. Z. ¿yæ bowiem nale¿y, i¿ szkoda zosta³a pozwanemu zg³oszona w dniu 12 grudnia 2019r., a zatem 30-dniowy termin do wyp³aty œwiadczenia, przewidziany w art. 14 ustawy z dnia 22 maja 2003r. o ubezpieczeniach obowi¹zkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych, up³yn¹³ z dniem 12 stycznia 2020r. i z dniem nastêpnym roszczenie sta³o siê wymagalne.
W pozosta³ym zakresie, na podstawie powy¿szych przepisów a contrario, powództwo podlega³o oddaleniu z przyczyn wskazanych powy¿ej.
O kosztach procesu (...) na mocy art. 100 kpc i rozliczy³ je stosunkowo, uznaj¹c, ¿e powódka wygra³a niniejszy spór w 48 %, zaœ pozwany w 52 %. Powódka ponios³a koszty w postaci op³aty s¹dowej od pozwu (750 z³), op³aty za czynnoœci pe³nomocnika (3.600 z³), op³aty skarbowej od pe³nomocnictwa (17 z³) oraz zaliczki na poczet wynagrodzenia bieg³ych (1.500 z³) – zatem ³¹cznie w kwocie 5.867 z³, z czego przys³uguje jej od przeciwnika zwrot kwoty 2.816 z³. Natomiast, pozwany poniós³ koszty zastêpstwa procesowego w kwocie 3.617 z³ i nale¿y mu siê od powódki zwrot kwoty 1.880 z³. Po wzajemnym skompensowaniu nale¿noœci powódce nale¿y siê od pozwanego zwrot kwoty 935 z³.
Nadto, na podstawie art. 100 kpc w zw. z art. 5 ust. 3, art. 8 ust.1 i art. 83 i 113 ust. 1 ustawy o kosztach s¹dowych w sprawach cywilnych (...) œci¹gn¹æ od stron, w stosunku w jakim uleg³y w niniejszym sporze, na rzecz (...) Rejonowego – Skarbu P. w G. pozosta³e nieuiszczone koszty wynagrodzenia bieg³ego, które zosta³y tymczasowo wyp³acone ze Skarbu P. w ³¹cznej wysokoœci 844,91 z³. W zwi¹zku z tym od powódki nale¿a³o œci¹gn¹æ 52 % wskazanej kwoty (439,35 z³), a od pozwanego 48 % (405,55 z³).