Uzasadnienie
Oskarżony J. P. (1) od czerwca 2012 r. prowadził działalność gospodarczą pod firmą (...). W ramach tej działalności gospodarczej zajmował się sprzedażą bezpośrednią, ratalną materacy rehabilitacyjnych. W celu umożliwienia klientom nabywania tych artykułów na raty nawiązał współpracę początkowo z bankiem (...), a następnie, z uwagi na uzyskanie lepszych warunków z G. (...) Bank. Opiekunką klienta w G. Noble bank była U. Z.. Oskarżony J. P. (1) był cenionym klientem Banku. Miał on wysokie obroty, rzetelnie sporządzał umowy kredytowe, które były prawidłowo spłacane. Z tych przyczyn wnioski kredytowe przedstawiane przez J. P. (1) Bankowi były sprawdzane automatycznie, klienci byli weryfikowani tylko pobieżnie przez punkty skoringowe, takie jak wiek, zatrudnienie, dochód. Na sprzedawcy ciążył obowiązek zweryfikowani tożsamości osoby na podstawie dokumentu ze zdjęciem. Czasami był wymagany drugi dokument np. legitymacja emeryta czy rencisty, czasami było wymagane zaświadczenie o zatrudnieniu.
W przypadku oskarżonego P. z uwagi na jego wiarygodność, zaświadczenia o zatrudnieniu nie były weryfikowane przez bank. W innych przypadkach takie zaświadczenie musiało być zweryfikowane przez pracownika banku. W 2013 roku oskarżony J. P. (1) zaprzestał samodzielnej działalności z uwagi na pogorszenie stanu zdrowia. Również w 2013 r. do G. (...) Bank zgłosił się oskarżony R. K. (1) oficjalnie pragnąc prowadzić działalność gospodarczą podobną do działalności oskarżonego J. P. (1). Przełożona U. E. G. - (...) nie wyraziła zgody na powyższą współpracę, gdyż w jej ocenie R. K. (1) nie był wiarygodnym klientem. J. swoje zastrzeżenia przekazała pozostałym podwładnym. Mimo to U. Z. próbowała doprowadzić do współpracy Banku z R. K. (1) sporządzając stosowną umowę, która jednak nie została zaakceptowana przez przełożoną E. Ż..
Gdy U. Z. zorientowała się z jakiego powodu do Banku przestały spływać wnioski kredytowe pochodzące od J. P. (1) oraz że ten chciałby powiększyć swoje dochody, poleciła mu R. K. (1). R. K. (1) skontaktował się z J. P. (1) a ten zorganizował z nim spotkanie. Na to spotkanie przyszedł R. K. (1) i przyprowadził ze sobą M. R. oraz M. J. (1). Miało ono miejsce około 20 października 2013 r. Wtedy omówiono szczegóły współpracy i sporządzono pierwsze sfałszowane wnioski i umowy kredytowe. Dane w tych wnioskach i umowach były jedynie częściowo prawdziwe. Wnioski i umowy zostały wprowadzone do systemu bankowego, a J. P. (1) przekazał dane dostępowe do tego systemu R. K. (1). Pieniądze uzyskane z umów kredytowych wpływały na konto J. P. (1), a ten po odliczeniu swoich kosztów prowadzenia działalności gospodarczej i wynagrodzenia, przelewał te pieniądze na konto M. J. (1). Działo się tak ponieważ R. K. (1) miał mieć zajęcia komornicze na swoim koncie.
Kolejne sfałszowane dokumenty dostarczał J. P. (1) R. K. (1) lub M. R.. J. P. (1) przekazywał je do Banku. Dane rzekomych kredytobiorców użyte w dokumentach pochodziły od R. K. (1) lub J. P. (1). M. R. zbierał podpisy na dokumentach wśród osób bezdomnych lub z problemem alkoholowym. Do banku zostało skierowanych 322 takie wniosków i umów kredytowych, jednak część z nich została negatywnie zweryfikowana i kredyty nie zostały udzielone. W celu uwiarygodnienia zawartych umów i odsunięcia w czasie wykrycia procederu oskarżeni wpłacali pierwsze raty na poczet udzielonych kredytów. Pracownicy Banku zaczęli mieć wątpliwości co do prowadzonej przez oskarżonych działalności w listopadzie 2013 r., gdy zaczęły spływać reklamacje od klientów, którzy zaprzeczali, iż zaciągali wobec Banku jakiekolwiek zobowiązania, a nadto, iż cześć ich danych nie odpowiada faktycznym danym (dowód: wyjaśnienia oskarżonego J. P. (1) k. 443 – 443v. – tom 35, k. 312 – 315, zeznania U. Z. k. 456v. – 457 – tom 35; k. 268 – 269 - tom XXV; zeznania świadka E. Ż. k. 465v. – 467 – tom 35; k. 12 – 14 i 498 – 499 (tom 5); wyjaśnienia oskarżonego R. K. (1) k. 443v. – 444 – tom 35; wyjaśnienia oskarżonego z postępowania sądowego na k. 368 – 396v. - tom XXXIV; zeznania świadka M. R. na k. 467 – 468 – tom 35; w tomie I: zawiadomienie – k. 2-8, materiały z kontroli – k. 17-20, 64-180, umowa – k. 21-62, dokumenty dotyczące współpracy oskarżonych – k. 191, 197 w tomie II: dokumenty dotyczące współpracy oskarżonych – k. 208, 336 umowa dot.
R. K. – k. 266, protokół oględzin telefonu – k. 273-275, zestawienie wniosków kredytowych – k. 494-499 w tomie III: informacja – k. 617-627, 970, 1001-1008, lista operacji – k. 1049-1063, opinia k. 1182-1185, w tomie IV: opinia – k. 1503-1516 Oskarżony J. P. (1) ma 64 lata, wykształcenie średnie, obywatel Niemiec i Izraela, rozwiedziony, ojciec trzech dzieci w wieku 36, 33,6 lat, posiadający na utrzymaniu konkubinę i dziecko, z zawodu technik mechanik, prowadzący własną działalność gospodarczą i osiągający dochód miesięczny w wysokości 7 tys. złotych, bez majątku, nie karany.
(dane osobowe – k. 442, dane o karalności – k. 1542, 391)
Oskarżony R. K. (1) ma 30 lat, wykształcenie średnie, kawaler, bezdzietny z zawodu informatyk, nie posiadający nikogo na utrzymaniu, pracujący jako kierowca w firmie transportowej, osiągający miesięczny dochód w kwocie 750 zł netto, bez majątku, karany.
(dane osobowe – k. 442, dane o karalności – k. 298, 299, 1543-1544, 392-394, 606-608, 611-612, 614, 622, 627--629).
Oskarżony J. P. (1) nie przyznał się do popełnienia zarzucanych mu czynów i złożył wyjaśnienia, w których opisał okoliczności swojej wcześniejszej działalności oraz nawiązania współpracy z R. K. (1). W tym zakresie Sąd dał wiarę tym wyjaśnieniom ponieważ są one spójne z zeznaniami świadków U. Z., E. Ż. oraz z wyjaśnieniami R. K. (1). Sąd nie dał wiary wyjaśnieniom oskarżonego w zakresie w jakim podał, iż nie wiedział o przestępczej działalności R. K. (1), M. R. oraz M. J. (1). W tym zakresie, wyjaśnienia J. P. (1) stoją w sprzeczności z zeznaniami M. R., który nie miał powodu by fałszywie pomawiać J. P. (1). W momencie składania zeznań przed Sądem Rejonowym M. R. był już osobą skazaną za te czyny. Nie groziła mu surowsza odpowiedzialność. Miał możliwość zmiany swoich zeznań jednak tego nie zrobił. Oskarżony P. również nie wskazywał na okoliczności mogące podważyć wiarygodność tego świadka (np. konflikt).
Wyjaśnienia J. P. (1) stoją w sprzeczności również z wyjaśnieniami R. K. (1) złożonymi w postępowaniu przed Sądem Okręgowym, w których opisał sposób działania oskarżonych, ich rolę w tym procederze. Z wyjaśnień tych wynika, iż oskarżony J. P. (1) nie tylko wiedział o tym procederze ale też czynnie w nim uczestniczył, potwierdzając, iż dane osobowe potencjalnych kredytobiorców zostały zweryfikowane oraz podpisując dokumenty kredytowe. Potwierdzają to również zeznania M. J. (1), z tych samych przyczyn, co zeznania M. R. uznane za wiarygodne. Na wiedzę J. prasowa o rodzaju prowadzonej działalności wskazuje również okoliczność, iż mimo braku zgody Banku na współpracę z R. K. (1), J. P. (1) nie dokonał żadnego sprawdzenia, czy oskarżony R. K. (1) faktycznie prowadzi jakąkolwiek działalność. Nie sprawdził, czy faktycznie pokazy się odbywają, nie wymagało to przecież znacznego wysiłku, nie poprosił o ulotki, adresy sal, w których pokazy rzekomo miały się odbywać.
Również odpowiedzi na reklamacje nie pochodziły od niego, oskarżony podpisał się pod nimi nie sprawdzając żadnych okoliczności. Nadto mimo formalnych możliwości wyrobienia dostępu do systemu bankowego dla R. K. (1) J. P. (1) nawet nie podjął takiej próby. Nadto jak wynika z zeznań M. R. J. P. (1) miał informacje, iż wnioski i umowy kierowane za pośrednictwem jego firmy podlegają uproszczonej bankowej weryfikacji, gdyby było inaczej już pierwsze wnioski podlegałyby odrzuceniu przez Bank i taka działalność nie miałaby dalszej perspektywy. Wyjaśnienia oskarżonego są sprzeczne z zeznaniami K. C. (k. 181-182-tom 25), który podał, iż w trakcie spotkania wyjaśniającego J. P. (1) twierdził, że płacił R. K. (1) ponieważ kupował od niego materace, co jak wynika z wyjaśnień samego J. P. (1) nie polegało na prawdzie ponieważ podawał, że materace kupował w innej firmie a nadto w tamtym okresie sprzedawał naczynia działając na rzecz jeszcze innej firmy.
Sąd dał wiarę wyjaśnieniom R. K. (1) złożonym w toku postępowania przed Sądem Okręgowym i Sądem Rejonowym, gdyż znajdują one odzwierciedlenie w zeznaniach U. Z. i E. Ż., w zakresie prób nawiązania współpracy z G. (...) Bank, a także w zakresie początków nawiązania współpracy z J. P. (1). W zakresie przebiegu współpracy z J. P. (1), Sąd dał również wiarę wyjaśnieniom oskarżonego R. K. (1), gdyż znajdują one odzwierciedlenie w konsekwentnych zeznaniach M. R. i M. J. (1).
Zeznania K. C. są wiarygodne, przede wszystkim dotyczą okresu, kiedy Bank nabrał podejrzeń co do współpracy z J. P. (1). Z zeznań tych wynika, iż oskarżony J. P. (1) podjął próbę zminimalizowania strat Banku zwracając ok. 90.000 zł.
Również zeznania U. Z., Sąd uznał za wiarygodne w zakresie współpracy J. P. (1) z G. (...) Bank, starań R. K. (1) o nawiązania z tym Bankiem współpracy, w konsekwencji nawiązania współpracy z J. P. (1), a także co do okoliczności ujawnienia procederu odbywającego się w firmie (...). Wątpliwości Sądu wzbudził fragment zeznań świadka z k. 268 (tom 25), w których to podała, iż miała sygnały o tym, że R. krzemień może nie być rzetelnym klientem. Świadek podkreślała, że sama miała wątpliwości co do działalności R. K. (1) (k. 457 – tom 35), a także że uzyskała wiadomość (co prawda niesprawdzoną), że R. K. (1) może nie być rzetelnym klientem Banku. Mimo to poleciła R. K. (1) J. P. (1). Za wiarygodnością zeznań świadka przemawia okoliczność, iż w zeznaniach tych przyznała, że chciała pomóc J. P. (1) podsuwając R. K. (1) do podpisania umowę współpracy z J. P. (1).
Ze spójnych zeznań M. J. (1) i M. R. wynika, iż pomysłodawcą był R. K. (1), który zaproponował im udział w tym przedsięwzięciu. Co do wiarygodności zeznań tych świadków Sąd wypowiedział się uprzednio. Nadto z zeznań M. R. wynika, iż oskarżony J. P. (1) brał udział w wypełnianiu pierwszych umów.
Sąd dał wiarę zgromadzonym w sprawie dokumentom ponieważ nie ujawniły się okoliczności nakazujące zakwestionować ich wiarygodność. Sąd natomiast odmówił rzetelności i autentyczności dokumentom zakwestionowanym aktem oskarżenia. Niespornym jest bowiem, iż doszło do fałszowania treści zawartych w tych dokumentach.
Zgodnie z treścią art. 286 § 1 k.k. karze podlega ten, kto w celu osiągnięcia korzyści majątkowej, doprowadza inną osobę do niekorzystnego rozporządzenia własnym lub cudzym mieniem za pomocą wprowadzenia jej w błąd albo wyzyskania błędu lub niezdolności do należytego pojmowania przedsiębranego działania. Zgodnie z treścią art. 297 § 1 k.k. karze podlega ten, kto w celu uzyskania dla siebie lub kogo innego, od banku (…) kredytu, pożyczki pieniężnej (…), przedkłada podrobiony (…) dokument dotyczący okoliczności o istotnym znaczeniu dla uzyskania wymienionego wsparcia finansowego (…). Natomiast zgodnie z treścią art. 270 § 1 k.k. karze podlega ten, kto w celu użycia za autentyczny, podrabia lub przerabia dokument lub takiego dokumentu jako autentycznego używa.
W ocenie Sądu zgromadzony w sprawie materiał dowodowy pozwala na przypisanie oskarżonym J. P. (1) oraz R. K. (1) wszystkich zarzucanych im czynów wyczerpujących dyspozycję art. 13 § 1 k.k. w zw. z art. 286 § 1 k.k. w zw. z art. 297 § 1 k.k. oraz art. 270 § 1 k.k. w zw. z art. 11 § 2 i art. 286 § 1 k.k. w zb. z art. 297 § 1 k.k. i art. 270 § 1 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k. Dodatkowo czyny te zostały popełnione w warunkach art. 91 § 1 k.k. Oskarżeni działali umyślnie z zamiarem bezpośrednim. Jak podkreślono uprzednio, Sąd nie dal wiary jakoby oskarżony J. P. (1) nie miał świadomości co do tego, że wraz z R. K. (1) prowadzi oszukańczą działalność na szkodę G. (...) Bank.
W ocenie Sądu oskarżony J. P. (1) brał czynny udział w tym procederze, a jego rola polegała na stwarzaniu pozorów poprawnej weryfikacji danych rzekomego wnioskodawcy poprzez wprowadzanie tych wniosków i umów do systemu bankowego pokrzywdzonego oraz przekazując dane umożliwiające logowanie się w tym systemie osobie trzeciej, tj. R. K. (1).
R. K. (1) natomiast był pomysłodawcą, tego procederu.
Sąd nie dopatrzył się okoliczności wyłączających winę lub bezprawność czynu oskarżonych. Swoim zachowaniem godzili w cudzą własność. Działali w porozumieniu innymi osobami, tj. M. J. (1) oraz M. R.. Działali intensywnie, w sposób utrudniający pokrzywdzonemu tych działań, zmieniając adresy rzekomych kredytobiorców oraz wpłacając pierwsze raty zaciągniętych kredytów. Wyrządzili szkodę w znacznej wysokości.
Wymierzając karę oskarżonemu J. P. (1), Sąd miał na uwadze znaczną szkodliwość społeczną czynów mu przypisanych. To właśnie jego działania umożliwiły prowadzenie tego procederu w tak znacznych rozmiarach. Oskarżony wykorzystał swoją dobrą reputację jaką cieszył się wśród pracowników Banku. Okolicznościami łagodzącymi są uprzednia niekaralność oskarżonego oraz bezzwłoczne starania o naprawienie części szkody. Okolicznościami obciążającymi natomiast współdziałanie z innymi osobami, wielość naruszonych norm prawnych, wysokość wyrządzonej szkody. Z tych przyczyn Sąd wymierzył oskarżonemu J. P. (1) karę 2 lat pozbawienia wolności, której wykonanie z uwagi na dotychczasowy tryb życia, przy zastosowaniu art. 4 § 1 k.k. warunkowo zawiesił na okres próby wynoszący 4 lata.
Wymierzając oskarżonemu R. K. (1) karę 2 lat i 6 miesięcy pozbawienia wolności, Sąd przyjął iż społeczna szkodliwość czynu oskarżonego jest duża. Jak wynika ze zgromadzonego materiału dowodowego, to R. K. (1) był pomysłodawcą tego sposobu działania. On też zorganizował inne osoby do udziału w tym procederze (M. J. (1), M. R.). Sąd wziął pod uwagę karalność oskarżonego. Z odpisów orzeczeń wydanych wobec R. K. (1) wynika, iż działalność w ramach współpracy z J. P. (1) i pozostałymi osobami, była kontynuacją uprzedniej przestępczej działalności koncentrującej się głównie na popełnianiu czynów z art. 286 § 1 k.k. Nawiązanie kontaktu z J. P. (1) pozwoliło oskarżonemu na znaczne poszerzenie w krótkim czasie, skali tych działań. Okolicznością łagodzącą było przyznanie się oskarżonego do popełnienia zarzucanych mu czynów, złożenie wyjaśnień, które w dużej części stały się podstawą ustalenia stanu faktycznego.
Okolicznością obciążającą natomiast brak starań o naprawienie szkody, wysokość tej szkody, współdziałanie z innymi osobami, wielość naruszonych norm prawnych. Z tych przyczyn Sąd wymierzył oskarżonemu karę 2 lat i 6 miesięcy pozbawienia wolności.
W myśl art. 46 § 1 k.k. orzeczono o obowiązku naprawienia części szkody.
O kosztach sądowych orzeczono wobec J. P. (1) w oparciu o art. 627 k.p.k. oraz w myśl art. 624 § 1 k.p.k. wobec R. K. (1).
SSR Agnieszka Wachłaczenko