Wyrok Sądu Rejonowego w Opoluz 27 marca 2025 r., sygn. akt I C 540/23

Uzasadnienie

Pozwem z 8 maja 2023 r. H. Z. wniósł o zasądzenie in solidum od (...) S.A. w W. oraz (...) S.A. w W. kwoty 67.000 zł z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od 2 lutego 2023 r. do dnia zapłaty oraz kosztami procesu.

W uzasadnieniu pozwu wskazano, że 5 maja 2016 r. w (...) Bank powód zdecydował się na zakup obligacji tego banku. Ostatecznie nabył ich 67 za łączną cenę 67.000 zł. Pośrednikiem w zakupie obligacji była spółka (...). Następnie na mocy decyzji z 29 września 2022 r. Bankowy Fundusz Gwarancyjny wszczął przymusową restrukturyzację wobec G. (...) Bank i wskutek tego doszło do umorzenia obligacji. Przez to powód utracił zainwestowane środki finansowe. Wyjaśniono, że następcą (...) Bank jest (...) S.A. Źródła szkody powoda upatrywano w bezprawnym działaniu pozwanych i pracownika banku – K. B.. Podniesiono, że z powodem została zawarta umowa doradztwa inwestycyjnego. Wskazano, że istnieją dwie podstawy odpowiedzialności strony pozwanej, tj. deliktowa i kontraktowa.

W odpowiedzi na pozew (...) S.A. w W. wniosła o oddalenie powództwa oraz zwrot kosztów procesu. Twierdziła, że powództwo jest bezzasadne. Podniosła zarzut braku legitymacji czynnej powoda. Z daleko idącej ostrożności procesowej wskazała również na przedawnienie roszczenia oraz przyczynienie się H. Z. do powstania szkody w całości.

Strona pozwana (...) S.A. w W. w swojej odpowiedzi na pozew również wniosła o oddalenie powództwa oraz zwrot kosztów procesu. Jej stanowisko pozostawało zbieżne z tym zaprezentowanym przez pozwany dom maklerski. Dodatkowo zarzucała, że nie posiada ona legitymacji biernej. Kwestionowała roszczenie powoda co do zasady i wysokości. Z ostrożności procesowej podniosła zarzut przyczynienia się powoda do powstania szkody.

Sąd ustalił następujący stan faktyczny

4 sierpnia 2009 r. doszło do zawarcia umowy agencyjnej pomiędzy (...) S.A., działającym jako dom maklerski, a (...) Bank S.A, działającym jako agent.

Na podstawie tej umowy (...) Bank S.A. miał wykonywać czynności pośrednictwa na rzecz domu maklerskiego. Z kolei (...) S.A. miał zapewniać niezbędne w tym zakresie wsparcie techniczne i merytoryczne. Zajmował się m. in. analizą i przygotowaniem procedury sprzedaży obligacji. Sporządzał również prospekt emisyjny dla konkretnych obligacji. Po opracowaniu kompletu dokumentów dom maklerski przekazywał je bankowi, wraz z instrukcją przeszkolenia pracowników, którzy zajmowali się oferowaniem obligacji. Oprócz oferowania obligacji pracownicy byli upoważnienie do propozycji nabycia, wykonania ankiety, założenia rachunku maklerskiego. Pracownicy działali w oparciu o stosowne pełnomocnictwo do działania w imieniu Noble S. po przejściu szkoleń certyfikacyjnych. Nie było to świadczenie doradztwa inwestycyjnego.

Umowa łączyła G. (...) Bank (...) również w 2016 r. dowód:

1. - wyciąg z umowy agencyjnej – załącznik nr 12 do odpowiedzi na pozew pozwanego ad 2
2. - zeznania świadka S. G., k. 490
3. - zeznania świadka W. G., k. 490
4. - zeznania świadka M. S., k. 490

H. Z. korzystał z produktów bankowych G. (...) Banku. Głównie zakładał w nim lokaty, celem pomnażania swoich oszczędności. 5 maja 2016 r. telefonicznie skontaktowała się z nim pracownica banku (...), zatrudniona na stanowisku doradcy klienta. Dzwoniła do klienta celem poinformowania go o ofercie zakupu obligacji serii PP5 emitowanych przez G. (...) Bank. Klient zainteresowany ich nabyciem jeszcze tego samego dnia udał się do placówki G. (...) Banku w O.. Tam spotkał się z K. B. celem dopełnienia formalności.

Dla pozyskania środków na zakup obligacji H. Z. podjął decyzję o likwidacji swoich dwóch lokat. Pochodzące z tego oszczędności w kwocie 100.000 zł przekazał na poczet nabycia obligacji.

dowód:

1. - zeznania świadka K. B., k. 550
2. - przesłuchanie powoda, k. 581

Kwota 100.000 zł była znaczną sumą dla H. Z.. Do likwidacji lokat i nabycia obligacji banku zachęciła go wizja potencjalnego zysku, który w jego ocenie mógłby być większy niż przy lokatach, a to z uwagi na niemal dwa razy wyższe oprocentowanie.

dowód:

1. - przesłuchanie powoda, k. 581

Podczas spotkania w oddziale banku w dniu 5 maja 2016 r. H. Z. nie zadawał pytań K. B. dotyczących kupowanych obligacji. Nie dociekał przyczyny wyższego niż przy lokatach oprocentowania. Uznawał, że skoro nabywa obligacje na 7 lat, to oprocentowanie jest wyższe. Nie pytał też, czym są obligacje, ani jaka jest różnica między nimi a lokatą. Nie dopytywał o ryzyko. Nie zastanawiał się nad tymi kwestiami, ponieważ nie czuł takiej potrzeby. Swoje decyzje opierał na zaufaniu do pracownicy banku.

W trakcie spotkania K. B. przedstawiła klientowi dokumenty dotyczące zakupu obligacji. Każdy dokument omawiała w skrócie, wyjaśniając, czego dotyczy. H. Z. podpisał dokumenty. Nie przeczytał ich, ani nie przeanalizował przed złożeniem podpisu.

Spotkanie trwało około 30-40 minut. Zwykle spotkania informacyjne z klientami chcącymi wybrać obligacje były dłuższe niż spotkania z potencjalnymi nabywcami lokat bankowych i trwały od półtorej do dwóch godzin. H. Z. nie komunikował jednak pracownicy banku, że potrzebuje więcej czasu. Nie zaniepokoił go fakt, że przy zakupie obligacji dokumentacja jest bardziej obszerna niż przy lokatach. W swoim życiu podpisywał już różne dokumenty na zasadzie zaufania. Gdy zawierał umowy dotyczące lokat, to również nie czytał dokumentów.

Po powrocie z placówki banku do domu H. Z. nie przeczytał podpisanych dokumentów. Odłożył je na półkę i nie wracał do nich do czasu, aż utracił obligacje.

dowód:

1. - zeznania świadka K. B., k. 550
2. - przesłuchanie powoda, k. 581

Przez zakupem obligacji H. Z. odbył rozmowę z K. B., która poinformowała go, że obligacje mają wyższą stopę zwrotu, niż oprocentowane lokaty, a także omówiła ryzyko związane z emisją i nabyciem obligacji. Nie przedstawiała ich jako produktu bezpiecznego, lecz jako produkt inwestycyjny, a także nie informowała o tym, aby obligacje były objęte gwarancjami wynikającymi z Bankowego Funduszu Gwarancyjnego. Nie odradzała zakładania lokat bankowych i wybierania w ich miejsce produktów inwestycyjnych.

dowód:

1. - zeznania świadka K. B., k. 550

K. B. odbywała w (...) Bank S.A. szkolenia w zakresie wiedzy o procesach i instrumentach finansowych.

dowód:

1. - zeznania świadka K. B., k. 550

Powodowi zaoferowano obligacje G. (...) Banku w ramach publicznej oferty. W związku z emitowanymi obligacjami został dla nich sporządzony prospekt emisyjny. Na jego podstawie dane papiery wartościowe są dopuszczane do sprzedaży na rynku. Prospekt został zatwierdzony przez Komisję Nadzoru Finansowego w dniu 9 września 2015 r. Przedstawiał kluczowe informacje na temat emitowanych obligacji. Dokument był dostępny na stronie internetowej G. (...) Banku i domu maklerskiego. Klient miał możliwość zapoznania się z treścią dokumentu w placówce, a na swoje życzenie mógł otrzymać jego wydruk.

dowód:

1. - prospekt emisyjny – załącznik nr 10 do odpowiedzi na pozew pozwanego ad 2
2. - zeznania świadka S. G., k. 490
3. - zeznania świadka W. G., k. 490

W części II prospektu emisyjnego wskazano na czynniki ryzyka związane z oferowanymi obligacjami i szczegółowo je opisano. W punkcie 6.5 części II prospektu zaznaczono, że obligacje nie są objęte Bankowym Funduszem Gwarancyjnym, ani innym systemem gwarantowania depozytów, przez co posiadacze obligacji powinni liczyć się z ryzykiem całkowitej lub częściowej utraty zainwestowanych środków pieniężnych. W punkcie 2.3 części II wskazano na ryzyko związane z wdrożeniem unijnej dyrektywy w sprawie restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji do polskiego systemu prawnego. Z kolei w punkcie 13 części III prospektu opisano sytuację finansową emitenta, tj. G. (...) Banku. Odniesiono się do sprawozdań finansowych za lata 2013-2014 opiniowanych przez biegłego rewidenta oraz przedstawiono dane za część 2015 r. dowód:

1. - prospekt emisyjny – załącznik nr 10 do odpowiedzi na pozew pozwanego ad 2

W oparciu o informacje uzyskane od H. Z. pracownica banku, tj. K. B. w dniu 5 maja 2016 r. wypełniła kwestionariusz oceny potrzeb, adekwatności i odpowiedniości dla klienta.

Proces wypełniania tego dokumentu wyglądał w ten sposób, że pracownik zadawał klientowi pytania, a następnie udzielone przez niego odpowiedzi wprowadzał do systemu. (...) z kolei oceniał, czy na podstawie udzielonych odpowiedzi dany produkt jest dla klienta odpowiedni. Po wprowadzeniu informacji do systemu pracownik drukował wypełnioną ankietę i przekazywał klientowi do zapoznania się oraz podpisania.

W kwestionariuszu H. Z. wskazał, że jego główny cel związany z nabyciem instrumentów finansowych/produktów inwestycyjnych to cel inwestycyjny z wpłatą jednorazową. W punkcie 4 kwestionariusza, w którym miał wybrać spośród dziewięciu odpowiedzi zdania prawdziwe powód zaznaczył, iż: jednostka uczestnictwa to tytuł prawny do udziału w aktywach netto funduszu otwartego lub specjalistycznego funduszu otwartego na zasadach określonych w ustawie i statutach funduszy. Zaznaczył także m.in., że wartość udziału jednostkowego ubezpieczeniowego funduszu kapitałowego lub jednostki uczestnictwa funduszu inwestycyjnego może ulegać znacznym wahaniom ze względu na wycenę instrumentów finansowych wchodzących w skład aktywów tego funduszu; możliwość osiągnięcia przeciętnie wyższych zysków z inwestycji zazwyczaj wiąże się z większym ryzykiem; a świadczenie z tytułu umowy ubezpieczenia z ubezpieczeniowym funduszem kapitałowym może być niższe, niż suma wpłaconych składek; a różnica między ceną kupna i sprzedaży danego instrumentu finansowego to spread.

W punkcie 7a powód wybrał odpowiedź, iż akceptuje średnie ryzyko straty związane z inwestowaniem środków pieniężnych w zamian za potencjalną możliwość osiągnięcia zysków przewyższających zyski z lokaty bankowej, a w punkcie 7b wskazał, iż jego dochody pozwalają na pokrywanie bieżących wydatków oraz posiada oszczędności. W punkcie 7c zaznaczył, że jest zainteresowany okresem inwestowania środków trwającym powyżej 5 do 10 lat, w punkcie 7d wskazał, iż w ostatnich 12 miesiącach zainwestował w instrumenty finansowe powyżej 50.000 zł, a zgodnie z odpowiedzią zaznaczoną przez niego w punkcie 7e w ostatnich 12 miesiącach zrealizował do 10 transakcji w instrumenty finansowe.

H. Z. otrzymał powyższy dokument. Jego wiedza dotycząca produktów inwestycyjnych i usług maklerskich wedle przeprowadzonej ankiety była odpowiednia. Oświadczył, że podane przez niego dane w kwestionariuszu są rzetelne i zgodne z prawdą oraz że został poinformowany m. in. o ryzyku inwestycyjnym.

dowód:

1. - kwestionariusz oceny potrzeb, adekwatności i odpowiedniości dla klienta – załącznik nr 16 do odpowiedzi na pozew pozwanego ad 2 i k. 35-38 5 maja 2016 r. nie istniał obowiązek przeprowadzania ankiety adekwatności i odpowiedniości z klientem zainteresowanym nabyciem obligacji. Noble S. jednak stosował tę praktykę celem badania i poszerzania wiedzy klientów o nabywanych produktach.

dowód:

1. - zeznania świadka S. G., k. 490
2. - zeznania świadka W. G., k. 490

Podczas wizyty w oddziale banku, 5 maja 2016 r. H. Z. zawarł z (...) S.A., zwaną domem maklerskim, umowę o świadczenie usług maklerskich i brokerskich. Za dom maklerski działała K. B.. Każda strona dokumentu została zaparafowana przez nią i H. Z.. Dodatkowo na końcu umowy umieścili swoje podpisy.

Integralną częścią umowy był Regulamin świadczenia przez (...) S.A. usług maklerskich i brokerskich oraz prowadzenia rachunków papierów wartościowych i rachunków pieniężnych. Stanowił on załącznik do umowy i znajdował zastosowanie w sprawach nieuregulowanych w umowie.

Zgodnie z § 1 ust. 2 umowy dom maklerski zobowiązał się wobec klienta do świadczenia usług i wykonywania czynności określonych w regulaminie stanowiącym załącznik do umowy, a w szczególności do: 1) przyjmowania i wykonywania, w imieniu domu maklerskiego na rachunek klienta, zleceń nabycia lub zbycia maklerskich instrumentów finansowych w obrocie regulowanym lub w alternatywnym systemie obrotu, 2) prowadzenia rachunku papierów wartościowych i rachunku pieniężnego służącego do obsługi tego rachunku papierów wartościowych oraz do obsługi realizacji innych zobowiązań domu maklerskiego wobec klienta lub zobowiązań klienta z tytułu usług świadczonych przez dom maklerski na rzecz klienta.

W § 3 pkt 1 i 2 umowy H. Z. oświadczył, że przed zawarciem umowy, dom maklerski przekazał mu szczegółowe informacje dotyczące domu maklerskiego oraz usługi, jaka ma być świadczona na podstawie umowy. Oświadczył też, że otrzymał regulamin świadczenia przez (...) S.A. usług maklerskich i brokerskich oraz prowadzenia rachunków papierów wartościowych i rachunków pieniężnych.

dowód:

1. - umowa o świadczenie usług maklerskich i brokerskich – załącznik nr 18 do odpowiedzi na pozew pozwanego ad 2

Według § 33 ust. 1 Regulaminu świadczenia przez (...) S.A. usług maklerskich oraz prowadzenia rachunków papierów wartościowych i rachunków pieniężnych, pracownicy domu maklerskiego, mogli udzielać klientom porad inwestycyjnych o charakterze ogólnym dotyczących inwestowania w instrumenty finansowe ("porada inwestycyjna").

Udzielanie porad inwestycyjnych nie mogło stanowić wykonywania czynności sporządzania analiz lub innych rekomendacji, o których mowa w art. 69 ust. 4 pkt 6 ustawy z 29 lipca 2005 r. o obrocie instrumentami finansowymi, ani doradztwa inwestycyjnego, o którym mowa w art. 69 ust. 2 pkt 5 ww. ustawy (§ 33 ust. 2 regulaminu). Zakazane było udzielanie porad inwestycyjnych w formie rekomendacji zachowania inwestycyjnego klienta odnośnie skonkretyzowanego instrumentu finansowego (§ 33 ust. 3 regulaminu).

P. inwestycyjne były udzielane:

1. 1) z należytą starannością i przy uwzględnieniu najlepiej pojętego interesu klienta,
2. 2) zgodnie z wiedzą i doświadczeniem zawodowym pracownika domu maklerskiego udzielającego porady,
3. 3) na podstawie informacji dostępnych publicznie lub opracowanych przez dom maklerski na potrzeby pracownika domu maklerskiego,
4. 4) przy przestrzeganiu przez pracownika domu maklerskiego, udzielającego porady inwestycyjnej, przepisów prawa i regulacji wewnętrznych domu maklerskiego w zakresie ochrony tajemnicy zawodowej i informacji poufnych oraz przy uwzględnieniu ustalonych w domu maklerskim zasad zarządzania konfliktami interesów (§ 33 ust. 4 regulaminu).

Pracownik domu maklerskiego mógł udzielić porady inwestycyjnej z własnej inicjatywy lub na żądanie klienta. P. inwestycyjna mogła być udzielona w formie ustnej, pisemnej lub za pośrednictwem e-mail (§ 33 ust. 5 regulaminu). Dom maklerski nie ponosił odpowiedzialności za ewentualne straty spowodowane zastosowaniem się klienta do porady inwestycyjnej, jeżeli porada ta została udzielona z zachowaniem należytej staranności (§ 33 ust. 6 regulaminu). P. inwestycyjne były udzielane nieodpłatnie (§ 33 ust. 7 regulaminu). Klient, przy korzystaniu z porady inwestycyjnej, był zobowiązany uwzględnić fakt, że instrumenty finansowe, będące przedmiotem udzielanej porady, mogą być własnością albo mogą być kupowane/nabywane lub sprzedawane/zbywane na rachunek własny przez dom maklerski albo, z uwzględnieniem definicji z ustawy, przez osoby powiązane z domem maklerskim lub przez podmioty dominujące lub zależne w stosunku do domu maklerskiego albo znajdujące się w grupie kapitałowej, do której należy dom maklerski (§ 33 ust. 8 regulaminu).

dowód:

1. - regulamin – załącznik nr 15 do odpowiedzi na pozew pozwanego ad 2

W związku z zawarciem umowy o świadczenie usług maklerskich i brokerskich tego samego dnia H. Z. i Noble S. złożyli oświadczenie do umowy. Na jego podstawie w punkcie 1 strony postanowiły, że dom maklerski będzie prowadzić dla H. Z. rachunek papierów wartościowych i rachunek pieniężny numer 00-00- (...). W punkcie 2 strony ustaliły, że dom maklerski zobowiązuje się do przyjmowania dyspozycji telefonicznych klienta po jego zidentyfikowaniu przy użyciu odpowiedniego hasła.

Oświadczenie zostało zaparafowane na każdej stronie i podpisane na końcu dokumentu przez H. Z. i działającą za (...).

dowód:

1. - oświadczenie dot. umowy – załącznik nr 19 do odpowiedzi na pozew pozwanego ad 2 i k. 33-34 5 maja 2016 r. H. Z. zapisał się na 100 sztuk obligacji serii PP5-IV (...) Bank S.A. po 1000 zł za jedną sztukę. Oświadczył, że zapoznał się z treścią prospektu i akceptuje w szczególności warunki emisji, warunki oferty obligacji, a także ryzyko związane z inwestowaniem w obligacje. Dodatkowo oświadczył, że zapoznał się z zasadami przydziału obligacji i akceptuje możliwość, że nie zostanie mu przydzielona ani jedna obligacja.

Formularz zapisu został zaparafowany na każdej stronie i podpisany na końcu dokumentu przez H. Z. i K. B..

Tego samego dnia H. Z. złożył dyspozycję przelewu 100.000 zł na rzecz (...) S.A. w celu zakupu obligacji. Następnie 2 czerwca 2016 r. klientowi zwrócono niewykorzystane 33.000 zł, ponieważ ostatecznie przydzielono mu 67 obligacji zamiast 100. dowód:

1. - formularz zapisu, k. 32
2. - potwierdzenie złożenia dyspozycji przelewu, k. 31
3. - wydruk potwierdzający zwrot pieniędzy – załącznik nr 17 do odpowiedzi na pozew pozwanego ad 2

Termin rozpoczęcia przyjmowania zapisów na obligacje serii PP5-IV przypadał na 2 maja 2016 r. Z kolei termin zakończenia przyjmowania tych zapisów na 24 maja 2016 r. Jako dzień wykupu obligacji ustalono 31 maja 2023 r. Maksymalnie w serii do emisji przewidziano 50.000 sztuk obligacji.

dowód:

1. - ostateczne warunki oferty obligacji – załącznik nr 5 do odpowiedzi na pozew pozwanego ad 2

Po zakupie obligacji H. Z. otrzymywał ich okresowe wyceny. Wówczas zauważał, że wartość obligacji się zmienia. Gdy ich wartość była niższa niż cena zakupu, to nie dziwiło go to, ponieważ różne zdarzenia miały wówczas miejsce na świecie i w kraju.

dowód:

1. - pisma domu maklerskiego, k. 39-41
2. - przesłuchanie powoda, k. 581

Wartość nabytych przez H. Z. 67 obligacji na koniec 31 marca 2018 r. wynosiła 67.235,17 zł, na koniec 31 marca 2022 r. 58.599,54 zł, a na koniec 30 czerwca 2022 r. 48.303,65 zł. dowód:

1. - pismo domu maklerskiego, k. 39-41

Przez trzy lata od zakupu obligacji H. Z. był zadowolony z inwestycji, ponieważ dwa razy w roku otrzymywał odsetki na rachunek podstawowy. Otrzymał je jeszcze w lipcu 2022 r., według naliczenia dokonanego pod koniec czerwca 2022 r. W sumie od zakupu obligacji otrzymał około 14.000 zł tytułem odsetek.

Gdyby nie doszło do umorzenia obligacji wskutek decyzji Bankowego Funduszu Gwarancyjnego o przymusowej restrukturyzacji G. (...) Banku, to H. Z. nadal byłby zadowolony z inwestycji. Wówczas w przyszłości zgodziłyby się na podobną inwestycję i dodatkowo polecił ją komuś innemu.

dowód:

1. - przesłuchanie powoda, k. 581

H. Z. posiada wykształcenie średnie ekonomiczne. Przed przejściem na emeryturę pracował jako urzędnik. Objął stanowisko, w ramach którego zajmował się m. in. finansami. Jego przełożeni uznali, że ma do tego predyspozycje.

dowód:

1. - przesłuchanie powoda, k. 581

Przed 5 maja 2016 r. H. Z. korzystał z różnych produktów bankowych i sposobów oszczędzania. W tym celu zakładał lokaty oraz przeznaczał środki na fundusze inwestycyjne.

dowód:

1. - przesłuchanie powoda, k. 581 29 września 2022 r. Bankowy Fundusz Gwarancyjny wszczął przymusową restrukturyzację wobec (...) Bank S.A. w W., a to na podstawie decyzji nr (...).720.6.2021.256.

W związku z wszczęciem przymusowej restrukturyzacji z dniem jej wszczęcia umorzone zostały, według stanu na koniec dnia wszczęcia, instrumenty kapitałowe wyemitowane przez bank wraz z należnymi odsetkami. Wśród nich znajdowały się również obligacje na okaziciela serii PP5-IV o terminie wykupu 31 maja 2023 r. w liczbie 50.000 sztuk o łącznej wartości nominalnej 50.000.000 zł. (...) Banku S.A. zastosowano instrument przymusowej restrukturyzacji w formie instytucji pomostowej w ten sposób, że do instytucji pomostowej Bank (...) S.A. w W. (obecnie (...) Bank S.A.) z dniem 3 października 2022 r. przeniesiono ze skutkiem określonym w art. 191 ust. 1 ustawy o (...) przedsiębiorstwo podmiotu w restrukturyzacji, obejmujące ogół praw majątkowych podmiotu w restrukturyzacji według stanu na koniec dnia wszczęcia przymusowej restrukturyzacji ujętych w jego ewidencji. Ogół tych praw majątkowych przeniesiono z wyłączeniem m. in. praw majątkowych wynikających z czynności faktycznych, prawnych lub czynów niedozwolonych związanych z:

1. - przyjmowaniem i przekazywaniem zleceń nabycia lub zbycia instrumentów finansowych,
2. - wykonywaniem zleceń nabycia lub zbycia instrumentów finansowych na rachunek dającego zlecenie,
3. - nabywaniem lub zbywaniem na własny rachunek instrumentów finansowych,
4. - oferowaniem instrumentów finansowych,
5. - zarządzaniem portfelami, w których skład wchodzi jeden lub większa liczba instrumentów finansowych,
6. - czynnościami doradztwa inwestycyjnego,
7. - sporządzeniem analiz inwestycyjnych, analiz finansowych oraz innych rekomendacji o charakterze ogólnym dotyczących transakcji w zakresie instrumentów finansowych,
8. - czynnościami powierzonymi lub przyjętymi do wykonania przez bank
9. - pozostałą działalnością (w tym obrotem, pośrednictwem, oferowaniem, zarządzaniem, doradztwem, działalnością reklamową i marketingową) odnoszących się do instrumentów finansowych emitowanych przez (...) S.A. bądź podmioty z nią powiązane oraz roszczeń wynikających z tych praw majątkowych, w tym objętych postępowaniami cywilnymi i administracyjnymi, niezależnie od daty ich podniesienia (ust. 5 pkt 1 lit. e) decyzji).

dowód:

1. - decyzja Bankowego Funduszu Gwarancyjnego, k. 25-30

Na 30 września 2022 r. liczba i wartość posiadanych przez H. Z. obligacji wynosiła 0. dowód:

1. - pismo domu maklerskiego, k. 42

Do czasu podjęcia przez Bankowy Fundusz Gwarancyjny decyzji o przymusowej restrukturyzacji G. (...) Banku Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów nie otrzymywał sygnałów o możliwych nieprawidłowościach na etapie sprzedaży obligacji G. (...) Banku w latach 2016-2017.

dowód:

1. - pismo Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów z 2 grudnia 2022 r. – załącznik nr 28 do odpowiedzi na pozew pozwanego ad 2

W 2016 r. pracownicy G. (...) Banku oraz (...) nie spodziewali się, że w 2022 r. zostanie wszczęta przymusowa restrukturyzacja banku. Sytuację finansową G. (...) Banku oceniali pozytywnie. W maju 2016 r. G. (...) Bank miał historycznie najwyższe wskaźniki kapitałowe.

dowód:

1. - zeznania świadka S. G., k. 490
2. - zeznania świadka W. G., k. 490
3. - zeznania świadka M. S., k. 490

Pismem z 7 października 2022 r. powód domagał się od (...) Bank S.A. zwrotu kwoty 67.000 zł tytułem 67 wykupionych obligacji. Tego samego dnia bank potwierdził złożenie reklamacji przez klienta i nadał jej numer (...).

W piśmie z 15 października 2022 r. bank poinformował H. Z., że odpowiedzi udzieli mu (...) S.A. do 7 listopada 2022 r. (...) S.A. pismem z dnia 6 grudnia 2022 r. poinformował klienta, że jego żądanie nie może zostać spełnione, bowiem obligacje umorzono na koniec 30 września 2022 r., w związku z decyzją o przymusowej restrukturyzacji (...) Bank S.A.

H. Z. pismami z 27 grudnia 2022 r. wezwał (...) S.A. oraz (...) S.A., każdego osobno, do zwrotu kwoty 67.000 zł, w terminie do 4 stycznia 2023 r. Oba wezwania zostały doręczone 2 stycznia 2023 r.,

Pismem z 27 stycznia 2023 r. VeloBank poinformował klienta, że odpowiedź zostanie mu udzielona przez Noble S. do 1 lutego 2023 r. Dom maklerski w odpowiedzi z 1 lutego 2023 r. odmówił spełnienia żądania.

dowód:

1. - korespondencja stron, k. 43-68 (...) S.A. w W. jest następcą prawnym (...) Bank S.A. w W..

/bezsporne/

Sąd zważył, co następuje

Powództwo nie zasługiwało na uwzględnienie.

W niniejszej sprawie powód domagał się odszkodowania w kwocie 67.000 zł. Suma ta stanowiła równowartość zainwestowanej przez niego kwoty tytułem zakupu obligacji G. (...) Banku, które następnie utracił wskutek ich umorzenia na podstawie decyzji Bankowego Funduszu Gwarancyjnego. Twierdził przy tym, że zarówno spółka (...) (jako następca prawny G. (...) Banku) jak i spółka (...) odpowiadają względem niego za powstałą szkodę na podstawie przepisów o odpowiedzialności deliktowej i kontraktowej, a także w oparciu o art. 430 k.c. i 120 k.p. Pozwani sprzeciwiali się żądaniu powoda. Ich stanowiska w tym zakresie pozostawały zbieżne.

Stan faktyczny sprawy Sąd ustalił w oparciu o dowody z dokumentów zaoferowane przez strony. Wobec znacznego upływu czasu od daty zakupu obligacji przez powoda (2016 r.), stanowiły kluczowy dowód w sprawie. Sąd w całości uznał je za wiarygodne i autentyczne. Podkreślić należy, że istotne dla sprawy dokumenty podpisane w związku z nabyciem obligacji (kwestionariusz badania odpowiedniości i adekwatności, formularz zapisu, oświadczenie dotyczące umowy o świadczenie usług maklerskich i brokerskich) zostały złożone do akt sprawy zarówno przez powoda jak i pozwaną spółkę (...) i pozostawały przy tym identyczne.

Istotne znaczenie w sprawie miały również zeznania świadka K. B.. Sąd ocenił je jako wiarygodne. Świadek w dniu 5 maja 2016 r., działając jako agent (...) i pozostając jednocześnie pracownikiem G. (...) Banku, zaoferowała obligacje powodowi i przeprowadziła go przez cały proces formalności. Świadek nie pamiętała szczegółowo przypadku powoda. Niemniej w sposób precyzyjny zreferowała, jaki był jej model działania przy oferowaniu i zapisywaniu klientów na sprzedaż obligacji. Skoro świadek po tylu latach była w stanie opisać, jak postępowała podczas realizacji swoich obowiązków, to Sąd dał wiarę temu, że modelowo postąpiła również w przypadku powoda. W tym należało uznać za prawdziwe, że nie świadczyła ona na rzecz powoda usług doradztwa inwestycyjnego i poinformowała go o ryzyku inwestycyjnym. Nie były to gołosłowne twierdzenia świadka, ponieważ znalazły potwierdzenie w dokumentach podpisanych przez powoda, a załączonych do pozwu i odpowiedzi na pozew.

Istotne znaczenie w sprawie miały również zeznania świadków S. G. i W. G.. Sąd dał im wiarę w całości. Pierwszy z wymienionych świadków współpracuje z Noble S. od 2010 r. Pracował w grupie roboczej, która przygotowywała dokumenty dotyczące spornych obligacji. Przez to jego wiedza w tym zakresie pozostawała szczegółowa i fachowa. Podobnie Sąd ocenił zeznania drugiego świadka, tj. W. G.. W Noble S. pracuje od 2006 r., a w 2016 r. obejmował tam stanowisko dyrektora departamentu ds. bankowości inwestycyjnej i zajmował się emisją akcji oraz obligacji, a także usługą oferowania tych instrumentów finansowych. Kierowany przez niego departament zajmował się opracowaniem schematu postępowania w przypadku oferowania nabycia obligacji. Zeznania obu tych świadków były obszerne i wnikliwe. Opisali rolę każdej z pozwanych spółek w procesie oferowania i sprzedaży spornych obligacji, a nadto całą procedurę poprzedzającą wyemitowanie obligacji na rynek w 2016 r. W tym zeznali, jakie dokumenty były opracowywane, co było w nich zawarte i jaki był model postępowania agenta (pracownika banku) w przypadku oferowania zakupu obligacji klientowi.

Wiadomym Sądowi było, że świadkowie są pracownikami pozwanej spółki Noble S. i przez to ich wiarygodność mogła być wątpliwa. Niemniej ich zeznania należało ocenić jako obiektywne, a to z uwagi na wspomnianą już szczegółowość oraz fakt, że pozostawały zgodne z pozostałymi dowodami w sprawie, w tym z przedłożoną do akt dokumentacją.

Marginalne znaczenie miały zeznania świadka M. S.. Chociaż nie było podstaw do odmówienia prawdziwości jej zeznań, to w spornym okresie, a więc na dzień 5 maja 2016 r., nie była zatrudniona w G. (...) Banku czy w Noble S. i nie zajmowała się procesem oferowania obligacji. W banku pracuje dopiero od 1 sierpnia 2017 r., obecnie na stanowisku kierownika zespołu produktów inwestycyjnych. Przez to nie miała wiedzy na temat zdarzeń i procedur sprzed okresu zatrudnienia.

Z kolei zeznania powoda należało ocenić jako częściowo wiarygodne. Nieprawdziwe były jego twierdzenia dotyczące tego, że nie został należycie poinformowany o ryzyku inwestycyjnym związanym z zakupem obligacji oraz że zapewniano go o pewności inwestycji. Sam podczas dalszego przesłuchania potwierdził, że dokumenty dotyczące zakupu obligacji podpisywał bez ich uprzedniego przeczytania, z czego dobrowolnie zrezygnował, a swoją decyzję w tym zakresie oparł jedynie na zaufaniu do pracownicy banku. Wskazał też, że K. B. mówiła mu, co wynika z dokumentu.

Ponadto zeznał, że w przeszłości nie tylko zakładał lokaty, ale i przeznaczał środki na fundusze inwestycyjne. Nadto z jego przesłuchania wynikało, że posiada wykształcenie średnie ekonomiczne, a podczas wykonywania pracy zawodowej zajmował się finansami. To wszystko powyższe prowadziło do wniosku, że powód nie był nieświadomym niczego, niezaradnym konsumentem. Nawet jeżeli nie miał specjalistycznej wiedzy na temat obligacji, to nie zwalniało go to z powinności zadawania pytań pracownicy banku, a już z całą pewnością z powinności przeczytania podpisywanych dokumentów, co jest wyrazem minimalnej dbałości o własne interesy.

Sąd nie dał również wiary zeznaniom powoda co do tego, że na dzień 5 maja 2016 r. nie miał komputera i dostępu do internetu, przez co nie mógł się doinformować. Wydaje się to nieprawdopodobne wobec faktu, że w dokumentach podpisywanych 5 maja 2016 r. powód podawał nie tylko swoje dane jak imię i nazwisko, adres zamieszkania, ale i adres e-mail. A skoro tak, to przyjąć należało, że pewien dostęp do sieci internet musiał mieć.

Postanowieniem z dnia 27 lutego 2025 roku Sąd na podstawie art. 235 (2) § 1 pkt 2 k.p.c. pominął dowód zawnioskowany w punkcie 6 pozwu, a to dotyczący zobowiązania pozwanych do przedłożenia listy transakcji zawartych przez K. B. celem ustalenia faktu stosowania wzorów wypełniania ankiet MiFid, tożsamych treści tychże ankiet. W ocenie Sądu dowód ten nie miałby znaczenia dla rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie. Przedłożenie do akt sprawy setek dokumentów obrazujących procedurę zapisu na obligację z innymi klientami, bez przesłuchania każdej z osób, która uczestniczyła w czynnościach nie byłoby celowe.

Nadto to w jaki sposób pracownik banku wypełniał dokumentu w odniesieniu do innych osób nie byłoby miarodajne dla sprawy. Jak wskazane będzie w dalszej część uzasadnienia to nie sposób wypełnienia ankiety stanowił źródło niewiedzy powoda o sposobie zainwestowania posiadanych pieniędzy, a to, że nie wyrażał on jakiejkolwiek zainteresowania przeczytaniem przedłużonych mu dokumentów.

Jako nieistotne uznał Sąd dokonanie oględzin strony internetowej, albowiem strona chcąca przeprowadzić tego rodzaju dowód powinna raczej przedłożyć wydruk strony archiwalnej, a nie obecnej.

Sąd ostatecznie nie uwzględnił wniosku pełnomocnika powoda o zwrócenie się do Rzecznika (...) w przedmiocie przedstawienia istotnego w sprawie poglądu w zakresie odpowiedzialności pozwanych względem powoda na podstawie stanu faktycznego w niniejszej sprawie gdyż uznał, że pogląd ten nie będzie miał znaczenia przy rozstrzygnięciu niniejszej sprawy. Zwrócenie się do Rzecznika (...) o przedstawienie w sprawie istotnego dla sprawy poglądu, w trybie art. 63 kpc, nie jest obligatoryjne i zależy od woli organizacji pozarządowej. Sąd nie ma też obowiązku zwracania się o wypowiedzenie takiego poglądu. Korzystanie z uprawnienia określonego w art. 63 jest najbardziej celowe w sprawach o precedensowym i skomplikowanym charakterze, których rozstrzygnięcie jest istotne dla debaty publicznej lub może rzutować na sytuację prawną wielu osób. Istotna może być wówczas potrzeba zwrócenia uwagi nie tylko na akty prawa międzynarodowego, lecz także na dorobek międzynarodowych instytucji orzekających.

W zależności od przedmiotu sprawy pożądane może się okazać także zaprezentowanie sądowi prawnoporównawczej analizy konkretnej instytucji prawnej lub zestawienia praktyki orzeczniczej państw obcych. (P. Grzegorczyk [w:] Kodeks postępowania cywilnego. Komentarz. Tom I. Postępowanie rozpoznawcze. Artykuły 1-124, wyd. VI, red. T. Ereciński, Warszawa 2023, art. 63.) Jako, że sprawa nie miała charakteru precedensowego, czy też nadmiernie skomplikowanego Sąd nie widział podstaw by zasięgać opinii Rzecznika (...).

W pierwszej kolejności należało odnieść się do zarzutu pozwanej spółki (...), jakoby nie posiadała ona legitymacji biernej w sprawie. W ocenie Sądu zasługiwał on na uwzględnienie. Podstawą takiego wniosku była decyzja Bankowego Funduszu Gwarancyjnego z 29 września 2022 r., na podstawie której wszczęto przymusową restrukturyzację wobec (...) Bank S.A. i umorzono obligacje, w tym te zakupione przez powoda. W związku z wszczęciem przymusowej restrukturyzacji z dniem jej wszczęcia umorzone zostały, według stanu na koniec dnia wszczęcia, instrumenty kapitałowe wyemitowane przez bank wraz z należnymi odsetkami. Wśród nich znajdowały się również obligacje na okaziciela serii PP5-IV o terminie wykupu 31 maja 2023 r. w liczbie 50.000 sztuk o łącznej wartości nominalnej 50.000.000 zł. Skoro te konkretne instrumenty finansowe zakończyły niejako swój byt, nie mogły przejść do instytucji pomostowej, jaką jest (...) S.A.

Zgodnie z art. 191 ust. 1 ustawy z dnia 10 czerwca 2016 r. o Bankowym Funduszu Gwarancyjnym, systemie gwarantowania depozytów oraz przymusowej restrukturyzacji, z dniem określonym w decyzji, o której mowa w art. 188 ust. 1 pkt 2 i 3, instytucja pomostowa wstępuje w miejsce podmiotu w restrukturyzacji w zakresie przejętych praw majątkowych i zobowiązań, w tym do postępowań sądowych. W omawianej sprawie przedsiębiorstwo w restrukturyzacji, według stanu na koniec dnia wszczęcia tej restrukturyzacji, zostało przeniesione do instytucji pomostowej z dniem 3 października 2022 r. Obligacje serii PP5-IV zostały umorzone z dniem wszczęcia przymusowej restrukturyzacji, a więc z dniem 29 września 2022 r. Powyższe nakazywało przyjąć, że na instytucję pomostową, tj. (...) S.A., nie przeszły zobowiązania związane z obowiązkiem wykupu obligacji od powoda.

Ponadto zgodnie z art. 192 ust. 2 ww. ustawy właścicielom, dłużnikom i wierzycielom podmiotu w restrukturyzacji, których prawa lub zobowiązania nie zostały przeniesione do instytucji pomostowej, nie przysługują roszczenia do instytucji pomostowej, jej majątku ani członków jej organów.

Przez to nie sposób było dopatrywać się odpowiedzialności pozwanej spółki (...) w niniejszej sprawie. Już z tej przyczyny powództwo w stosunku do niej podlegało oddaleniu.

Nadto zasadny okazał się również zarzut pozwanej spółki (...) w zakresie braku jej legitymacji biernej w sprawie. Stanowisko to znalazło potwierdzenie w piśmie Bankowego Funduszu Gwarancyjnego z 12 kwietnia 2024 r. (k. 385 i nast.). W niniejszej sprawie nie można było przyjąć za powodem, że ochrona konsumenta ma pierwszeństwo przed przepisami o przymusowej restrukturyzacji przed stabilnością rynku finansowego. Pamiętać bowiem należało, że przepisy o przymusowej restrukturyzacji, tj. ustawy z dnia 10 czerwca 2016 r. o Bankowym Funduszu Gwarancyjnym, systemie gwarantowania depozytów oraz przymusowej restrukturyzacji, zostały skonstruowane w taki sposób, że ochrona konsumenta została umieszczona na drugim miejscu, a instrumenty takie jak obligacje mogą zostać umorzone (art. 110 ust. 1 ustawy). Celami przymusowej restrukturyzacji jest m. in. utrzymanie stabilności finansowej, ograniczenie zaangażowania funduszy publicznych lub prawdopodobieństwa ich zaangażowania oraz ochrona deponentów i inwestorów objętych systemem rekompensat (art. 66 ustawy).

Cele te realizuje się poprzez przymusową restrukturyzację oraz umorzenie lub konwersję instrumentów kapitałowych (art. 67 ust. 1 ustawy). Realizując cele przymusowej restrukturyzacji, Fundusz dąży do ograniczenia kosztów przymusowej restrukturyzacji oraz, o ile jest to możliwe ze względu na cele przymusowej restrukturyzacji, ograniczenia utraty wartości przedsiębiorstwa podmiotu, wobec którego jest prowadzona przymusowa restrukturyzacja (art. 67 ust. 2 ustawy). Fundusz dokonuje umorzenia lub konwersji instrumentów kapitałowych lub zobowiązań kwalifikowalnych lub zapewnia podjęcie innych działań, które spowodują poniesienie strat przez właścicieli lub wierzycieli tych instrumentów, przed zastosowaniem instrumentów przymusowej restrukturyzacji lub jednocześnie z ich zastosowaniem, jeżeli w wyniku zastosowania tych instrumentów wierzyciele ponieśliby straty lub ich zobowiązania podlegałyby konwersji (art. 110 ust. 6 ustawy).

Zważając zatem na powyższe przepisy, należało dojść do wniosku, że w pierwszej kolejności kosztem przymusowej restrukturyzacji ustawodawca zdecydował się obciążyć właścicieli instrumentów finansowych, takich jak powód.

Nie oznacza to jednak, że powodowi nie przysługują jakiekolwiek roszczenia względem innych podmiotów. W przypadku umorzenia instrumentu kapitałowego lub zobowiązania kwalifikowalnego: nie istnieje ani nie powstaje zobowiązanie wobec dotychczasowego posiadacza instrumentu kapitałowego lub zobowiązania kwalifikowalnego poza zobowiązaniami, które istniały przed dniem umorzenia, z wyjątkiem roszczenia o odszkodowanie, które może powstać w wyniku stwierdzenia wydania decyzji o umorzeniu z naruszeniem prawa (art. 72 ust. 3 pkt 2 ustawy) oraz nie przysługuje roszczenie o odszkodowanie inne niż roszczenie uzupełniające, o którym mowa w art. 242 (art. 72 ust. 3 pkt 3 ustawy).

Zatem obowiązujące przepisy ograniczają żądanie obligatariuszy, których obligacje zostały umorzone, do dwóch roszczeń, a mianowicie do roszczenia odszkodowawczego przeciwko Skarbowi Państwa oraz roszczenia uzupełniającego kierowanego do Bankowego Funduszu Gwarancyjnego. Inne podmioty nie mogą być skutecznie pozywane o zapłatę odszkodowania w związku z umorzeniem obligacji wskutek przymusowej restrukturyzacji. Prowadziłoby to do obejścia ww. przepisów o tej restrukturyzacji oraz do obciążenia podmiotów trzecich obowiązkiem spłaty obligatariusza, który ciążył pierwotnie na emitencie obligacji, a ostatecznie wobec restrukturyzacji wygasł. Dlatego też Sąd uwzględnił zarzut braku legitymacji biernej po stronie pozwanej spółki (...). Z tej przyczyny powództwo w stosunku do niej także podlegało oddaleniu.

Na marginesie Sąd wskazuje, że 29 stycznia 2025 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. (sygn. VI SA/Wa 2964/22) wydał wyrok, którym stwierdził wydanie decyzji o przymusowej restrukturyzacji G. (...) Bank z naruszeniem prawa. Obecnie orzeczenie pozostaje nieprawomocne.

Niezależnie od powyższego, należało ocenić jeszcze powoływane przez powoda podstawy prawne i faktyczne jego żądania. Twierdził on, że 5 maja 2016 r. K. B., działając jako pracownica banku i jednocześnie jako pełnomocnik domu maklerskiego, zawarła z nim umowę doradztwa inwestycyjnego. Wskazywał też, że doszło do nienależytego wykonania tej umowy. W ocenie Sądu żadne z tych twierdzeń nie zasługiwało na uwzględnienie.

Według art. 79 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o obrocie instrumentami finansowymi (t.j. Dz. U. z 2014 r. poz. 94 z późn. zm.), w brzmieniu obowiązującym w dniu zawarcia umowy (5 maja 2016 r.), w umowie o doradztwo inwestycyjne firma inwestycyjna zobowiązuje się do przygotowywania w oparciu o potrzeby i sytuację klienta i przekazywania mu pisemnej lub ustnej rekomendacji dotyczącej:

1. 1) kupna, sprzedaży, subskrypcji, wymiany, wykonania lub wykupu określonych instrumentów finansowych albo powstrzymania się od zawarcia transakcji dotyczącej tych instrumentów;
2. 2) wykonania lub powstrzymania się od wykonania uprawnień wynikających z określonego instrumentu finansowego do zakupu, sprzedaży, subskrypcji, wymiany, wykonania lub wykupu instrumentu finansowego.

Jak wskazuje się w piśmiennictwie, „przedmiotem zobowiązania firmy inwestycyjnej jest zatem rekomendacja dotycząca określonego postępowania wobec instrumentów finansowych. Rekomendacją jest opinia (wypowiedź o charakterze ocennym) rekomendującego co do pożądanego sposobu działania jej adresata w odniesieniu do instrumentów finansowych, który - w opinii rekomendującego - jest korzystny dla adresata rekomendacji. Modelowo rekomendację odróżnia się więc od informacji - a więc wypowiedzi jedynie opisującej określone fakty. Udzielanie wyłącznie informacji na temat instrumentów finansowych nie stanowi doradztwa inwestycyjnego. W praktyce jednak odróżnienie udzielania informacji na temat instrumentów finansowych od udzielania rekomendacji co do pożądanego postępowania w stosunku do tych instrumentów finansowych może być trudne. Każdy opis określonych faktów zakłada i do pewnego stopnia wyraża także pewne oceny jego autora opisywanych faktów. Jednakże ocenny charakter określonej informacji dotyczącej instrumentów finansowych nie przesądza o tym, że dana wypowiedź stanowi rekomendację określonego postępowania wobec nich.” (zob. T. Sójka [w:] M. Fedorowicz, M. Mataczyński, A. Michór, T. Nieborak, A. Skoczylas, R. Zawłocki, T. Sójka, Komentarz do ustawy o obrocie instrumentami finansowymi [w:] Prawo rynku kapitałowego. Komentarz, Warszawa 2015, art. 76). Zatem samo przekazanie oferty czy informacji o emisji danych obligacji nie stanowi jeszcze rekomendacji, a tym samym usługi doradztwa inwestycyjnego.

5 maja 2016 r. powód niewątpliwie zawarł z (...) umowę o świadczenie usług maklerskich i brokerskich. Na jej podstawie dom maklerski zobowiązał się do przyjmowania i wykonywania zleceń nabycia/zbycia instrumentów finansowych maklerskich oraz do prowadzenia dla powoda rachunku maklerskiego. Z materiału dowodowego sprawy wynikało, że spółka (...) wywiązała się z powyższych postanowień umowy. Powód ostatecznie nabył 67 obligacji i założono dla niego rachunek do obsługi obligacji. Jak sam zeznał, od daty ich zakupu w sumie otrzymał ok. 14.000 zł odsetek od posiadanych papierów wartościowych, z czego był zadowolony.

Brak było jednak w sprawie wiarygodnych dowodów na to, że umowa łącząca strony swoim przedmiotem obejmowała świadczenie usług doradztwa inwestycyjnego. Powód nie wykazał, aby K. B. rekomendowała mu nabycie konkretnej liczby obligacji, czy aby zalecała mu zainwestowanie konkretnej kwoty 100.000 zł na poczet obligacji, ponieważ są „chodliwym towarem”. Nie dowiódł też, by pracownica banku zapewniała go o bezpieczeństwie obligacji i by porównywała je do lokat. Twierdzenia powoda w tym zakresie pozostawały gołosłowne, szczególnie w kontekście dokumentów przez niego podpisanych, w których wskazywano na ryzyko związane z inwestowaniem w obligacje.

Ponadto z zeznań świadków W. G. i S. G. wynikało, że poinformowanie powoda o obligacjach odbyło się w ramach oferty publicznej, która może być skierowana do szerokiego grona odbiorców, z wyjątkiem np. rezydentów krajów wysokiego ryzyka. Klient mógł dowiedzieć się o niej nie tylko od agenta firmy inwestycyjnej, jak w omawianym przypadku, ale także ze strony internetowej. Następnie po zapoznaniu klienta z ofertą i podjęciu przez niego decyzji, że chce z niej skorzystać, pracownik był zobowiązany zebrać niezbędne informacje od klienta. Wprowadzał je do systemu, drukował i przekazywał klientowi do zapoznania. Dopiero wtedy, gdy klient był zdecydowany na inwestycję, następowało podpisanie dokumentów. Rola pracownika banku/agenta domu maklerskiego sprowadzała się zatem do udzielenia informacji na temat produktu i przeprowadzenia klienta przez formalności. Decyzję podejmował już sam klient po otrzymaniu informacji.

Świadek K. B. zeznała, że nigdy nie mówiła swoim klientom, że obligacje to bezpieczny produkt, ponieważ miała na uwadze, że jest to inwestycja. Oczywistym jest, że świadek po znacznym już upływie czasu, licząc od 5 maja 2016 r., nie miała szczegółowej wiedzy co do okoliczności zawierania i realizowania umowy zawartej z powodem. Jednak jej zeznania opisujące schemat, w oparciu o który działała, pozwalał ustalić sposób sprzedaży obligacji, również względem powoda.

Postępowanie dowodowe nie wykazało, aby K. B. naruszyła granicę przekazania informacji o produkcie (tj. obligacjach) i dokonała jego rekomendacji. Dało natomiast podstawy do uznania, że przedstawiła powodowi ofertę, z której dobrowolnie skorzystał. Sam powód zresztą przyznał, że oferta do niego przemawiała. Zeznał, że to właśnie niemal dwa razy wyższe oprocentowanie niż przy lokacie go przekonało i nie trzeba mu było tego dwa razy powtarzać (zob. nagranie rozprawy z 27 lutego 2025 r. od 01:04:55). Takie działanie K. B. pozostawało zgodne z modelem działania przyjętym przez dom maklerski, opisanym przez świadków W. G. i S. G., a także z Regulaminem świadczenia przez (...) S.A. usług maklerskich oraz prowadzenia rachunków papierów wartościowych i rachunków pieniężnych. Wedle jego § 33 pracownicy domu maklerskiego mogli udzielać klientom porad inwestycyjnych o charakterze ogólnym. Nie byli zaś uprawnieni do świadczenia usług doradztwa inwestycyjnego, o którym to wspomina ww. ustawa o obrocie instrumentami finansowymi.

Zakazane przy tym było udzielanie rekomendacji klientowi co do konkretnego zachowania odnośnie danego instrumentu finansowego. Zresztą regulamin ten powód otrzymał, co oświadczył w § 3 umowy o świadczenie usług maklerskich i brokerskich. Działanie K. B. odpowiadało zatem co najwyżej udzieleniu porady inwestycyjnej o charakterze ogólnym. Nie zawierało żadnych konkretnych wskazań co do tego, jak powód ma się zachować, w tym np. czy w jego konkretnej sytuacji finansowej powinien inwestować w obligacje albo jaką sumę powinien na ich zakup przeznaczyć.

Powód twierdził, że doszło do nienależytego wykonania umowy doradztwa inwestycyjnego, co aktualizowało odpowiedzialność strony pozwanej na podstawie art. 471 k.c. Zgodnie z tym przepisem dłużnik obowiązany jest do naprawienia szkody wynikłej z niewykonania lub nienależytego wykonania zobowiązania, chyba że niewykonanie lub nienależyte wykonanie jest następstwem okoliczności, za które dłużnik odpowiedzialności nie ponosi. Jednak jak już wyżej ustalono, strony nie zawarły umowy doradztwa inwestycyjnego, a skoro tak, to nie sposób rozpatrywać jej nienależytego wykonania. Niemniej doszło do zawarcia umowy o świadczenie usług maklerskich i brokerskich pomiędzy powodem a domem maklerskim, która – jak wykazało postępowanie dowodowe – została wykonana należycie.

Brak było również podstaw do przypisania stronie pozwanej odpowiedzialności deliktowej oraz w oparciu o art. 430 k.c. i art. 120 k.p.

Jako, że odpowiedzialność deliktowa opiera się na zasadzie winy, to powód obowiązany był wykazać konieczne przesłanki odpowiedzialności deliktowej opartej na zasadzie winy. Przesłankami odpowiedzialności deliktowej z art. 415 k.c. są: 1) czyn niedozwolony – bezprawny i jednocześnie zawiniony; 2) szkoda; 3) związek przyczynowy pomiędzy czynem niedozwolonym a szkodą. Podobnie ustawodawca i doktryna formułuje przesłanki dla ustalenia odpowiedzialności zwierzchnika za działanie podwładnego z art. 430 k.c. Podstawową przesłanką odpowiedzialności zwierzchnika jest to, aby zachowanie wyrządzające szkodę było zawinione (art. 415) przez podwładnego oraz pomiędzy szkodą a zachowaniem podwładnego istniał adekwatny związek przyczynowy (art. 361). Przy tym zachowanie podwładnego musi być także bezprawne.

Poza powstałą po stronie powoda szkodą, nie wykazał on żadnej z pozostałych przesłanek odpowiedzialności deliktowej pozwanych czy pracownika G. (...) Banku.

W toku postępowania nie ustalono, aby jakiekolwiek zachowanie pozwanych spółek czy K. B. było bezprawne i zawinione. Procedura przyjęcia od powoda zapisu na zakup obligacji przebiegła w sposób zgodny z wewnętrznymi procedurami i z przepisami prawa. Potwierdzają to zeznania świadka K. B. oraz dokumenty podpisane przez powoda, w których była mowa o ryzyku związanym z inwestycją (tj. kwestionariusz oceny potrzeb, adekwatności i odpowiedniości, oświadczenie i formularz zapisu). Zeznania pozostałych świadków - W. G. i S. G. również potwierdziły, że procedura przeprowadzona z udziałem powoda była prawidłowa i odbywała się wedle ustalonych przez dom maklerski reguł, z zastosowaniem opracowanych dokumentów, w tym prospektu emisyjnego zatwierdzonego uprzednio przez Komisję Nadzoru Finansowego. Także same zeznania powoda dowiodły tego, że do jakichkolwiek naruszeń nie doszło. Sam sposób wypowiadania się przez powoda o swoich finansach podczas przesłuchania, potwierdzał, że jest osobą zaradną, potrafiącą zadbać o własne interesy, o czym już wyżej wspomniano.

Powód zeznał, że w przeszłości umieszczał pieniądze nie tylko na lokatach, ale i inwestował je w fundusze. Gdy 5 maja 2016 r. pojawiła się korzystna oferta zakupu obligacji, zdecydował się w nie zainwestować. Nie można było tracić z pola widzenia również tego, że powód posiada wykształcenie ekonomiczne i w swojej pracy zawodowej w urzędzie zajmował się m. in. sprawami finansowymi. To także potwierdzało fakt, że jest osobą zaradną, która musiała zdawać sobie sprawę z tego, na co się decyduje i że niezaznajomienie się z przedłożonymi mu do podpisu dokumentami niesie ze sobą pewne ryzyko. Powód zeznał, że gdy obejrzał dokumenty, to widział, że były istotne (zob. nagranie rozprawy z 27 lutego 2025 r. 00:50:40) i że nie przyszło mu na myśl, by je przeczytać (zob. nagranie rozprawy z 27 lutego 2025 r. 00:51:07).

Ponadto sam przyznał, że było to nieodpowiedzialne podpisać dokument bez jego uprzedniego przeczytania (zob. nagranie rozprawy z 27 lutego 2025 r. 00:46:30). Potwierdził także, że pracownica banku omawiała z nim dokumenty w skrócie i wskazywała, co wynika dokumentu. Także już po zakupie obligacji miał świadomość braku stabilności obligacji. Podczas zeznań wskazał, że otrzymywał co pewien czas ich wycenę i widział, że ich wartość się zmienia. Zatem musiał mieć świadomość, że sytuacja nie jest stabilna. Mimo tego, jako inwestor ponoszący ryzyko, nie zdecydował się na wcześniejszą sprzedaż posiadanych obligacji.

Co jeszcze wymaga podkreślenia to fakt, że w dniu 5 maja 2016 r. pracownica banku, poza wszystkim niezbędnymi czynnościami przy przyjmowaniu zapisu od powoda na obligacje, wykonała dodatkowo te procedury, które nie były wówczas wymagane przepisami prawa. Zwrócić należy uwagę na stan prawny, jaki obowiązywał w dniu przyjmowania od powoda zapisu na obligacje, tj. na stan prawny obowiązujący do kwietnia 2018 r., który został zmieniony nowelizacją art. 72, dokonaną ustawą z dnia 1 marca 2018 r. o zmianie ustawy o obrocie instrumentami finansowymi oraz niektórych innych ustaw. Na podstawie art. 72 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o obrocie instrumentami finansowymi, do 21 kwietnia 2018 r. w usłudze oferowania instrumentów finansowych klientem firmy inwestycyjnej był emitent, jako podmiot, który miał zawartą umowę z firmą inwestycyjną. Dlatego też to wyłącznie wobec emitenta firma inwestycyjna miała obowiązki wynikające z dyrektywy 2004/39/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 21 kwietnia 2004 r. w sprawie rynków instrumentów finansowych (zmieniająca dyrektywę Rady 85/611/EWG i 93/6/EWG i dyrektywę 2000/12/WE Parlamentu Europejskiego i Rady oraz uchylająca dyrektywę Rady 93/22/EWG) tzw. (...) i to z emitentem firma inwestycyjna była zobowiązana zawrzeć umowę.

Firma inwestycyjna była odpowiedzialna przed emitentem za sposób realizacji umowy o oferowanie, czyli za wykonywanie czynności proponowania nabycia i przyjmowania zapisów na instrument finansowy i działała w imieniu i na rachunek emitenta.

Dalsze przepisy dotyczące oferowania instrumentów finansowych zostały wdrożone do ustawy o obrocie instrumentami finansowymi ustawą z dnia 1 marca 2018 r. o zmianie ustawy o obrocie instrumentami finansowymi oraz niektórych innych ustaw w art. 1 pkt 43 - w zakresie nowego brzmienia art. 72 ustawy o obrocie (nowa definicja usługi oferowania instrumentów) oraz w art. 1 pkt 47 w zakresie nowego brzmienia art. 74b ust 1 ustawy o obrocie (nowa definicja usługi przyjmowania i przekazywania zleceń). Powyższe stanowiło implementację Dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr (...) z dnia 15 maja 2014 r. w sprawie rynku instrumentów finansowych (tzw. (...)). Zmiany te oznaczały wprowadzenie obowiązku zawarcia przez firmę inwestycyjną umowy o świadczenie usług maklerskich przyjmowania i przekazywania zleceń do emitenta. W ten sposób inwestor zyskał ochronę prawną jako klient firmy inwestycyjnej.

Firma inwestycyjna została zobowiązana do dokonania klasyfikacji klienta, a w przypadku nadania inwestorowi statusu klienta detalicznego – dodatkowo miał on podlegać obowiązkom badania adekwatności (a więc czy produkt inwestycyjny jest adekwatny dla jego wiedzy i sytuacji finansowej) i zarządzania produktowego, obowiązkom informacyjnym, raportowym, związanym z przeciwdziałaniem powstaniu konfliktów interesów.

W omawianej sprawie strona pozwana, pomimo braku obowiązku wynikającego w tamtym okresie z przepisów prawa, dokonywała ocen adekwatności nabywanego instrumentu przez powoda. Dom maklerski wprowadził taką procedurę podczas oferowania i zapisu na obligacje z myślą o klientach, celem zbadania i poszerzenia ich wiedzy na temat danego instrumentu. Potwierdzał to przedłożony do akt sprawy kwestionariusz. Opracowane przez Noble S. procedury w tym zakresie były przestrzegane przez agenta. Powód nie dowiódł, aby K. B. postępowała w sposób odmienny, niż wynikało to z wyraźnych instrukcji opracowanych przez dom maklerski. W szczególności nie zostało wykazane, żeby powód był nakłaniany do nabycia obligacji, wprowadzony w błąd co do ryzyka związanego z zakupem obligacji oraz co do tego, że taka inwestycja ma cechy lokaty. Takie twierdzenia pozwu pozostawały gołosłowne.

Odnosząc się jeszcze do związku przyczynowo-skutkowego między rzekomym czynem niedozwolonym strony pozwanej a jego szkodą, to ocenić należało, że brak takowego w omawianej sprawie. Żadne działanie czy zaniechanie strony pozwanej nie doprowadziło do szkody po stronie powoda, a taką w jego ocenie była utrata środków zainwestowanych w obligacje. Ponadto powód wskazywał, że był zadowolony z inwestycji i gdyby nie doszło do umorzenia, to zdecydowałby się na nią ponownie, a nawet by kogoś do niej namawiał (zob. nagranie rozprawy z 27 lutego 2025 r. 01:09:57). To potwierdzało, że źródłem roszczenia powoda nie było tak naprawdę działanie pozwanych czy pracownika banku, lecz fakt umorzenia obligacji, za które strona pozwana nie ponosi odpowiedzialności - o czym wspomniano już w poprzednich akapitach. Powód w istocie dochodził szkody, którą wiązał z wcześniejszym od jej powstania zachowanie pracownikiem banku. Szkoda zaś powstała jego zdaniem z chwilą wydania decyzji o umorzeniu obligacji, a w międzyczasie H. Z. (przez kilka lat) czerpał korzyści z zainwestowania środków w przedmiotowy produkt.

Zatem twierdzenie powoda co do odpowiedzialności deliktowej było chybione.

Uzupełniająco wskazać należy na obowiązujący w obrocie model przeciętnego konsumenta. Jego definicję zawarto w art. 2 pkt 8 ustawy z dnia 23 sierpnia 2007 r. o przeciwdziałaniu nieuczciwym praktykom rynkowym. Zgodnie z nią przez przeciętnego konsumenta rozumie się przez to konsumenta, który jest dostatecznie dobrze poinformowany, uważny i ostrożny; oceny dokonuje się z uwzględnieniem czynników społecznych, kulturowych, językowych i przynależności danego konsumenta do szczególnej grupy konsumentów, przez którą rozumie się dającą się jednoznacznie zidentyfikować grupę konsumentów, szczególnie podatną na oddziaływanie praktyki rynkowej lub na produkt, którego praktyka rynkowa dotyczy, ze względu na szczególne cechy, takie jak wiek, niepełnosprawność fizyczna lub umysłowa. Pamiętać przy tym trzeba, że przepisy nie chronią konsumenta w sposób absolutny. Z powyższej definicji należy wywodzić, że ustawodawca stawia przed konsumentem wymaganie zachowania minimum staranności przy dokonywaniu czynności z przedsiębiorcą.

Odnosząc to do realiów niniejszej sprawy należało uznać, że powód powinien co najmniej zapoznać się z podpisywanymi 5 maja 2016 r. dokumentami. Tym bardziej, że - jak sam przyznał - 100.000 zł było dla niego dużą kwotą. Ponadto jest osobą, która w sposób sprawny w przeszłości dysponowała swoimi oszczędnościami i dokonywała dywersyfikacji inwestycji. Powód zeznał, że regularnie korzystał z lokat, a ponadto z funduszy inwestycyjnych. Nie można usprawiedliwiać jego działania, polegającego na niezapoznaniu się z dokumentami, tym, że działał w zaufaniu do pracownicy banku i że w przeszłości w taki właśnie sposób zawierał umowy z bankiem.

Dodatkowo sam wskazał podczas przesłuchania, że nie widział potrzeby dopytywania o instrument, jakim są obligacje, ani nie komunikował pracownicy banku, że potrzebuje więcej czasu podczas spotkania (zob. nagranie rozprawy z 27 lutego 2025 r. 00:41:38, 00:47:49) Trudno przy tym oczekiwać od przedsiębiorcy, by niejako wymuszał na konsumencie zapoznanie się z dokumentami i obarczać go konsekwencjami, gdy konsument tego z własnej woli tego nie uczyni. Powód winien wykazać minimum staranności w celu zabezpieczenia własnych interesów. Jeśli jednak nie zdecydował się na powyższe, to czynił to na własne ryzyko i brak jest w niniejszej sprawie jakichkolwiek podstaw do przerzucania odpowiedzialności na przedsiębiorcę, tj. pozwane spółki.

Nietrafione było również twierdzenie powoda co do tego, by wobec niego doszło do tzw. misselingu. Jest to zjawisko polegające na proponowaniu konsumentom nabycia usług finansowych, które nie odpowiadają potrzebom tych konsumentów ustalonym z uwzględnieniem dostępnych przedsiębiorcy informacji w zakresie cech tych konsumentów lub proponowanie nabycia tych usług w sposób nieadekwatny do ich charakteru. Taka definicja missellingu wynika z art. 24 ust. 2 pkt 4 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów, który to przepis wprowadza zakaz stosowania praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów. Skoro zatem misseling stanowi praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów, a nie interesy indywidualnego konsumenta, to bezzasadne jest powoływanie się na tego rodzaju proceder w niniejszej sprawie.

Niewątpliwie powód swojej szkody dopatruje się zarówno w umorzeniu jego obligacji jak i w samym ich nabyciu 5 maja 2016 r.

Jeżeli chodzi o szkodę wywołaną umorzeniem obligacji to tak jak przedstawiono w uzasadnieniu wyroku Sąd nie przyjął by działanie pozwanych obarczone było nieprawidłowościami wywołującymi uszczuplenie majątku powoda. Stanowczo należy wskazać, że sprzedaż obligacji w 2016 roku nie była przyczyną czy też w jakikolwiek sposób doprowadziła do umorzenia obligacji w 2022 roku.

Na poparcie zasługuje również argumentacja pełnomocnika VeloBanku, zgodnie z którą powód nieprawidłowo określił wartość dochodzonego roszczenia. Powód powinien od wysokości zainwestowanych środków odjąć wartość pożytków, odsetek, które otrzymywał przez kilka lat.

Strona pozwana (...) S.A. zarzuciła, że roszczenia powoda uległo przedawnieniu. Przy zakreślonym przez powoda stanie faktycznym, tj. upatrywaniu się szkody w misselingu oraz niewystarczającym pouczeniu go niebezpieczeństwie wynikającym z inwestowania, termin przedawnienia reguluje art. 442¹ § 1 k.c., zgodnie z którym roszczenie o naprawienie szkody wyrządzonej czynem niedozwolonym ulega przedawnieniu z upływem lat trzech od dnia, w którym poszkodowany dowiedział się albo przy zachowaniu należytej staranności mógł się dowiedzieć o szkodzie i o osobie obowiązanej do jej naprawienia. Jednakże termin ten nie może być dłuższy niż dziesięć lat od dnia, w którym nastąpiło zdarzenie wywołujące szkodę.

Mając na uwadze, że powód mógł zapoznać się z całą dokumentacją z momencie zawarcia umowy, a następnie całość dokumentów została mu udostępniona, Sąd uznaje, że od 5 maja 2016 roku rozpoczął bieg terminu przedawnienia roszczenia o szkodę z tytułu samego nabycia obligacji. Oznacza to, że roszczenie przedawniło się w 2019 roku.

Przedmiotem nie tyle sporu w sprawie, co samego zarzutu sformułowanego przez pozwanego była kwestia istnienia przyczynienia po stronie powoda. Koniecznym zatem było ustalenie czy możliwe jest przypisanie poszkodowanemu przyczynienia się do zaistnienia zdarzenia, ewentualnie ustalenia wysokości tego przyczynienia.

Stosownie do art. 362 k.c. jeżeli poszkodowany przyczynił się do powstania lub zwiększenia szkody, obowiązek jej naprawienia ulega odpowiedniemu zmniejszeniu stosownie do okoliczności, a zwłaszcza do stopnia winy obu stron.

Przyczynienie jest zachowaniem poszkodowanego, które pozostaje w związku przyczynowym ze szkodą, ale także jest zawinione lub przynajmniej obiektywnie nieprawidłowe, to jest odbiega od przyjętych obiektywnie wzorów postępowania. Samo przyczynienie poszkodowanego do szkody pociąga za sobą zmniejszenie odpowiedzialności sprawcy i jest okolicznością ograniczającą odpowiedzialność pozwanego. Głównym zatem punktem odniesienia dla oceny zachowania się poszkodowanego stają się w naturalny sposób – cele, zasady i reguły rządzące odpowiedzialnością pozwanego.

Mając na uwadze sposób działania powoda w trakcie nabywania obligacji, tj. przede wszystkim brak zainteresowania podpisanymi dokumentami. H. Z. nie widział potrzeby dopytywania o instrument, jakim są obligacje, ani nie komunikował pracownicy banku, że potrzebuje więcej czasu podczas spotkania. Powód ignorując konieczność przeczytania dokumentów, z którymi- jak wskazał w oświadczeniu- zapoznał się nie dochował należytej staranności w celu ochrony swego mienia. Takie zachowanie w ocenie Sądu wskazuje na całkowite przyczynienie się powoda do powstania ewentualnej szkody.

Mając na uwadze powyższe, Sąd oddalił powództwo wobec każdej z pozwanych spółek. O kosztach procesu rozstrzygnięto w oparciu o art. 98 k.p.c. powód jako przegrywający proces w całości winien zwrócić każdemu z pozwanych koszty, które obowiązani byli ponieść w związku ze swoim udziałem w sprawie. Na zasądzone kwoty składały się opłata skarbowa od dokumentu pełnomocnictwa (17 zł) oraz koszty zastępstwa procesowego (5.400 zł).

Od powyższej kwoty Sąd zasądził odsetki ustawowe za opóźnienie w spełnieniu świadczenia pieniężnego, za czas od dnia uprawomocnienia się wyroku do dnia zapłaty w oparciu o przepis art. 98 § 1¹ k.p.c.