Uzasadnienie
Pozwem z dnia 30 kwietnia 2026 roku (data nadania pisma w placówce pocztowej) powód Ł. M. wniósł o zasądzenie od pozwanej (...) (...) (...) Banku (...) Spółki Akcyjnej z siedzibą w B. kwoty 19 549,08 zł z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia 7 kwietnia 2026 roku do dnia zapłaty, a także o zasądzenie na jego rzecz zwrotu kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych oraz kwoty 17 zł tytułem zwrotu opłaty skarbowej od pełnomocnictwa.
W uzasadnieniu pozwu wskazał, że zawarł jako konsument z pozwaną umowę pożyczki o numerze (...). W związku z zawartą umową powodowi udzielona została pożyczka w kwocie 44 938,77 zł, z czego 40.000 zł stanowiło całkowitą kwotę pożyczki, a kwota 4 938,77 zł przeznaczona była na sfinansowanie kosztów pożyczki w postaci prowizji. Powód podał, że w związku z naruszeniami ustawy z dnia 12 maja 2011 roku o kredycie konsumenckim (t.j. Dz.U z 2025 r., poz. 1362, dalej: u. k.k.) złożył pozwanej w dniu 25 lutego 2026 roku oświadczenie o skorzystaniu z sankcji kredytu darmowego. Pełnomocnik powoda skierował też do pozwanego wezwanie do zapłaty. Dokumenty te zostały doręczone pozwanemu w dniu 3 kwietnia 2026 roku. Wezwanie pozostało bezskuteczne. Powód zarzucił, że umowa zawarta z pozwaną narusza przepisy art. 30 ust. 1 pkt 4 u.k.k. poprzez ukazanie całkowitej kwoty kredytu w sposób niejednoznaczny i zniekształcony.
Nadto wskazał na naruszenie art. 30 ust. 1 pkt 5 u.k.k. przez nieprawidłowe wskazanie daty wypłaty kredytu. Powód wskazał też, że w umowie nieprawidłowo obliczona i wskazana została rzeczywista roczna stopa oprocentowania oraz całkowita kwota do zapłaty przez konsumenta. Zarzucił jednocześnie sprzeczność umowy z art. 30 ust. 1 pkt 7 u.k.k. z uwagi na naliczanie odsetek kapitałowych od pozaodsetkowych kosztów kredytu. Zdaniem pożyczkobiorcy przedmiotowa umowa narusza również art. 30 ust. 1 pkt 10 oraz art. 30 ust. 1 pkt 16 u.k.k. w zw. z art. 49 ust. 1 u.k.k. przez brak prawidłowego określenia procedury oraz warunków, na jakich koszty kredytu ulegną zmianie, zwłaszcza w momencie wcześniejszej spłaty.
Dodatkowo powód wskazał, iż określone w umowie przesłanki zmiany opłat i prowizji związanych z umową są nieprecyzyjne, czym naruszają art. 30 ust. 1 pkt 10 u.k.k. Zarzucił również, że w treści umowy pożyczki nie zostały wskazane warunki zmiany stopy oprocentowania zadłużenia przeterminowanego zgodnie z art. 30 ust. 1 pkt 11 u.k.k. Nadto powód podał, że umowa narusza art. 30 ust. 1 pkt 15 u.k.k. poprzez brak wskazania terminu na odstąpienie od umowy zgodnie z art. 53 ust. 2 u.k.k. Zdaniem pożyczkobiorcy umowa nie wypełnia obowiązku informacyjnego wynikającego z art. 30 ust. 1 pkt 16 u.k.k., albowiem nie określa procedury spłaty zobowiązania przed terminem. Powód wyjaśnił, że wysokość kwoty dochodzonej pozwem stanowi równowartość odsetek kapitałowych uiszczonych na rzecz pozwanej w okresie od dnia zawarcia umowy do dnia złożenia oświadczenia o skorzystaniu z sankcji kredytu darmowego w wysokości 15 594,29 zł oraz przeliczonej proporcjonalnie uiszczonej w tym czasie prowizji w wysokości 3 954,79 zł. Podał również, że wysokość odsetek kapitałowych została ustalona w oparciu o zaświadczenie bankowe, w którym pozwana wskazała sumę spłaconych przez powoda w okresie objętym zaświadczeniem odsetek.
Z kolei sumę pobranej prowizji, którą pożyczkobiorca uiścił w okresie objętym zaświadczeniem powód obliczył poprzez podzielenie pełnej kwoty prowizji przewidzianej w umowie przez liczbę 60 stanowiącą sumę rat kredytu, a następnie mnożąc wynik przez liczbę dotychczas uiszczonych rat (k. 4-15v i 65-66).
W odpowiedzi na pozew pozwana wniosła o oddalenie powództwa w całości i zasądzenie na swoją rzecz zwrotu kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych oraz zwrotu wydatku w kwocie 17 zł poniesionego tytułem opłaty skarbowej od pełnomocnictwa. Uzasadniając swoje stanowisko wskazała, że powód uchybił terminowi, o którym mowa w art. 45 ust. 5 u.k.k. Uprawnienie do skorzystania z sankcji kredytu darmowego wygasa po upływie roku od dnia wykonania umowy. Zdaniem pozwanej termin ten biegnie od dnia wypłaty pożyczki. Jako, że wypłata pożyczki miała miejsce w dniu 10 grudnia 2021 roku, termin na wystąpienie z roszczeniem opartym na sankcji kredytu darmowego minął, a oświadczenie o skorzystaniu z sankcji kredytu darmowego jest bezskuteczne. Pozwana zaprzeczyła jakoby treść umowy kredytu nie spełniała wszystkich wymogów wskazanych w ustawie o kredycie konsumenckim. Wskazała, że zgodnie z treścią art. 30 ust. 1 pkt 4 u.k.k. była zobowiązana do podania w treści umowy kredytu całkowitej kwoty kredytu i wypełniła ten obowiązek.
Pozwana zaprzeczyła naruszeniu art. 30 ust. 1 pkt 7 u.k.k. wskazując, że w sposób prawidłowy wskazała w umowie kredytu (...) oraz całkowitą kwotę do zapłaty. Nadto zaznaczyła, że bank zgodnie z obowiązującymi przepisami może naliczać oprocentowanie od całej kwoty udzielonego kredytu, włącznie z kwotą przeznaczoną zgodnie z umową na zapłatę kosztów kredytu. Pozwana podała też, że w sposób prawidłowy wyliczyła (...), skoro wszystkie niezbędne do jej wyliczenia kryteria zostały ustalone w treści umowy w sposób prawidłowy. Pozwana wskazała także, że powód nie przedstawił żadnych własnych wyliczeń dotyczących (...), które jego zdaniem byłoby prawidłowe. Pozwana podniosła, że nie jest zakazane pobieranie odsetek od części kapitału przeznaczonej na sfinansowanie kosztów pożyczki – polski porządek prawny nie przewiduje przepisu, który by tego zabraniał. Pozwana wskazała też, że zgodnie z art. 30 ust. 1 pkt 8 u.k.k. umowa o kredyt konsumencki powinna zawierać zasady i terminy spłaty kredytu, w szczególności kolejność zaliczania rat kredytu konsumenckiego na poczet należności kredytodawcy, w tym informację o prawie, o którym mowa w art. 37 ust. 1. Pozwana zaznaczyła, że te informacje zostały zawarte w § 6 umowy.
Nadto podała, że obowiązek wskazania jaką częścią każdej z rat jest kwota przeznaczona na spłatę kapitału i spłatę kredytowanych pozaodsetkowych kosztów kredytu nie wynika ani z art. 30 ust. 1 pkt 8 u.k.k. Pozwana wskazała, że w § 6 i 7 umowy przewidziano warunki spłaty pożyczki przed terminem. Strona pozwana wyjaśniła, że dokonanie wcześniejszej spłaty pożyczki nie powoduje, iż poszczególne koszty doznają zmiany, lecz jedynie, iż część ustalonych kosztów nie może zostać pobrana przez bank lub jeżeli już została pobrana, winna zostać zwrócona. Przepis art. 30 ust. 1 pkt 10 u.k.k. dotyczy zatem wszelkich dodatkowych opłat, które konsument może ponieść dodatkowo w trakcie wykonywaniu umowy pożyczki, a fakt obowiązku ich poniesienia nie jest znany w chwili zawarcia umowy. Pozwana w nawiązaniu do zarzutu naruszenia art. 30 ust. 1 pkt 15 u.k.k. wskazała, że w treści umowy określono termin, sposób i skutki odstąpienia konsumenta od umowy, a także obowiązek zwrotu udostępnionego kredytu oraz odsetek, w tym odsetek należnych w stosunku dziennym.
Pokreśliła, że na podstawie wskazanego przepisu na kredytodawcy nie ciąży obowiązek, aby informować konsumenta o uprawieniu do odstąpienia od umowy na innej podstawie prawnej niż art. 53 ust. 1 u.k.k. Zdaniem banku postanowienia zamieszczone w umowie zostały sformułowane w sposób jasny, zwięzły i przejrzysty, tak aby zwiększyć czytelność dokumentu oraz uniknąć negatywnych konsekwencji po stronie konsumenta w postaci tzw. przeładowania informacyjnego. Zdaniem pozwanej mnożenie obowiązków informacyjnych i przytaczanie w umowie treści kolejnych przepisów prawa spowodowałoby, że umowa stałaby się całkowicie nieczytelna i niezrozumiała. Pozwana podniosła też, że w umowie nie wskazano na konieczność pisemnego złożenia oświadczenia o odstąpieniu od umowy – wskazano jedynie, że należy złożyć oświadczenie w tej sprawie i możliwe jest skorzystanie ze wzoru dołączonego do umowy. Z ostrożności procesowej pozwany wskazał ponadto, że sankcja powinna pozostawać adekwatna do wagi stwierdzonych naruszeń.
W ocenie pozwanego sankcja przewidziana w art. 45 u.k.k. jest w realiach niniejszej sprawy nadmiernie surowa i nieproporcjonalna do charakteru oraz wagi zarzucanych naruszeń. Nadto pozwana wskazała, że skutek w postaci zastosowania sankcji kredytu darmowego nie występuje również w świetle wyroku Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z dnia 23 kwietnia 2026 r. wydanego w sprawie C-744/24 (k. 77-93).
Na dalszym etapie postępowania, aż do zamknięcia rozprawy stanowiska stron pozostały bez zmian.
Sąd ustalił, co następuje
W dniu 9 grudnia 2021 roku Ł. M. zawarł z (...) (...) (...) Spółką Akcyjną w B. umowę pożyczki gotówkowej nr (...). Bank udzielił powodowi pożyczki w wysokości 44.938,77 zł (§ 1 ust. 1 pkt 1 umowy), przy czym kwota 40.000 zł stanowiła całkowitą kwotę pożyczki (§ 1 ust. 2), a kwota 4.938,77 zł został przeznaczona na zapłatę kosztów związanych z udzieleniem pożyczki obejmujących prowizję za udzielenie pożyczki (§ 2). W § 1 ust. 2 umowy wskazano nadto, że całkowita kwota pożyczki nie obejmuje kredytowanych przez bank kosztów pożyczki. Całkowity koszt pożyczki wynosi 16.699,77 zł (§ 1 ust. 3). Zgodnie z § 1 ust. 4 całkowita kwota do zapłaty przez pożyczkobiorcę wynosi 56.699,77 zł i stanowi sumę całkowitej kwoty pożyczki i całkowitego kosztu pożyczki. W § 1 ust. 5 umowy podano, że roczna rzeczywista stopa oprocentowania wynosi 15,62%. Do wyliczenia wielkości, o których mowa w ust. 1-5 przyjęto, że umowa pożyczki będzie obowiązywać przez czas, na który została zawarta oraz że (...) S.A. i pożyczkobiorca wypełnią zobowiązania wynikające z umowy pożyczki w terminach określonych w umowie (ust. 6).
Zgodnie z § 3 ust. 1 umowy, z zastrzeżeniem § 2 umowy, za czynności związane obsługą pożyczki (...) S.A. pobiera prowizje i opłaty bankowe przewidziane w „Taryfie prowizji i opłat bankowych w (...) (...) (...) Banku (...) Spółce Akcyjnej”, zwanej dalej „Taryfą”. W ust. 2 zastrzeżono, że przesłanką do zmiany przez (...) S.A. tytułów oraz stawek opłat i prowizji określonych Taryfie, zmiany warunków ich pobierania, jak również wprowadzenia przez (...) S.A. nowych opłat lub prowizji, jest zaistnienie co najmniej jednej z następujących okoliczności:
- 1. zmiany miesięcznych lub kwartalnych lub półrocznych lub rocznych wskaźników cen towarów i usług konsumpcyjnych, publikowanych przez GUS, o co najmniej 0,10 p.p., w przypadku zmiany więcej niż jednego wskaźnika, podstawą do zmiany jest wskaźnik o najwyższej wartości zmiany,
- 2. zmiany cen energii, połączeń telekomunikacyjnych, usług pocztowych, kosztów obsługi rozliczeń transakcji, rozliczeń międzybankowych i innych kosztów ponoszonych przez (...) S.A. na rzecz instytucji zewnętrznych, których dotyczą i opłaty lub prowizje, o co najmniej 1,00%,
- 3. zmiany przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w sektorze przedsiębiorstw bez wypłat nagród z zysku, publikowanego przez GUS za dany miesiąc lub kwartał lub rok, o co najmniej 1,00%; w przypadku zmiany więcej niż jednego wskaźnika, podstawą do zmiany jest wskaźnik o najwyższej wartości zmiany,
- 4. udostępnienia pożyczkobiorcy nowych usług, o charakterze opcjonalnym, z zastrzeżeniem że ta zmiana polega na ustanowieniu nowych opłat lub prowizji, dotyczących udostępnianych usług,
- 5. wprowadzenia, zmiany lub uchylenia powszechnie obowiązujących przepisów prawa, uchwał, decyzji, rekomendacji oraz innych aktów wydawanych przez Komisję Nadzoru Finansowego, Narodowy Bank Polski, Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów, Bankowy Fundusz Gwarancyjny lub inne właściwe urzędy lub organy administracji publicznej, wydania orzeczeń sądowych o ile w ich wyniku i w celu dostosowania się do nich, konieczna stała się zmiana postanowień Taryfy,
- 6. konieczności dostosowania postanowień Taryfy do postanowień innych wzorców umó3 (...) S.A., w zakresie dotyczącym tytułów opłat i prowizji, niewpływającym na wysokość pobieranych opłat i prowizji oraz warunku ich pobierania,
- 7. wprowadzenia, zmiany lub uchylenia przepisów prawa wpływających na zasady i sposób świadczenia przez (...) S.A. usług w ramach umowy o prowadzenie rachunków bankowych oraz umów rachunku, w tym umów o karty lub wpływających na zasady korzystania z tych usług przez pożyczkobiorcę, powodujących zmianę ponoszonych przez (...) S.A. kosztów świadczenia tych usług.
Zmiany wskazane w ust. 2, wyrażające zmiany wskaźników lub kosztów będą polegać na podwyższeniu lub obniżeniu stawek prowizji lub opłat zgodnie z kierunkiem zmian tych wskaźników lub kosztów, o nie więcej niż dwukrotność dotychczas obowiązującej stawki opłaty lub prowizji, z zastrzeżeniem ust. 4. Zmiany te dokonywane mogą być nie częściej niż raz na kwartał (ust. 3). Zmiany te mogą nastąpić nie później niż w terminie do 12 miesięcy od zaistnienia okoliczności będących przesłanką zmian (§ 3 ust. 5 umowy). Decyzja o powyższych zmianach podejmowana jest zgodnie z zasadami dobrej praktyki bankowej oraz dobrymi obyczajami (§ 3 ust. 6 umowy).
Niezależnie od okoliczności warunkujących zmianę warunków pobierania prowizji i opłat bank ma prawo w każdym czasie dokonać ich zmian poprzez ich obniżenie, zmianę warunków ich pobierania na korzystniejsze dla pożyczkobiorcy lub zaprzestaniu ich pobierania (§ 3 ust. 7 umowy). Zgodnie z ust. 8 informacje o zmianach Taryfy, okoliczności na podstawie której podjęto decyzję o tej zmianie oraz dacie jej wejścia w życie, są doręczane pożyczkobiorcy w sposób, o którym mowa w § 14 umowy. W myśl ust. 9 pożyczkobiorcy przysługuje prawo złożenia oświadczenia o wypowiedzeniu umowy w przypadku braku akceptacji zmiany Taryfy, w trybie określonym w § 5 ust 10 umowy.
W § 4 ust. 1 umowy ustalono, iż wypłata pożyczki nastąpi jednorazowo w terminie 30 dni od dnia zawarcia umowy w formie przelewu na rachunek bankowy o (...) wskazany przez pożyczkobiorcę. Zgodnie z § 4 ust. 2 umowy, wypłata pożyczki miała nastąpić pod warunkiem, że przed wypłatą pożyczki bank nie uzyska informacji mających negatywny wpływ na podjętą decyzję o udzieleniu pożyczki, które dotyczą podanych przez pożyczkobiorcę danych o wysokości dochodów lub zobowiązań finansowych, które okazały się nieprawdziwe.
W § 5 ust. 1 wskazano, że oprocentowanie kredytu jest liczone według stopy zmiennej, która na dzień zawarcia umowy wynosiła 9,5 % w stosunku rocznym. W § 5 ust. 2 przewidziano, iż po dostarczeniu przez pożyczkobiorcę faktury VAT (także kopii lub skanu), spełniającej warunki określone w ust. 5, stopa procentowa, o której mowa w ust. 1 zostanie obniżona i będzie wynosić 2,99%. Nowa stopa procentowa będzie obowiązywać nie później niż po 14 dniach roboczych od daty dostarczenia faktury VAT. Jeśli faktura VAT została dostarczona wraz z wnioskiem o pożyczkę, stopa procentowa, w wysokości określonej w ust. 2 będzie obowiązywać nie później niż po 14 dniach roboczych od daty wypłaty pożyczki (ust. 3). W § 5 ust. 4 ustalono, iż w przypadku braku dostarczenia faktury VAT lub dostarczenia faktury VAT, niespełniającej warunków określonych w ust. 5, wysokość stopy procentowanej, określona w ust. 1, nie ulegnie zmianie, z zastrzeżeniem ust. 6-9. W ust. 5 wskazano warunki jakie powinna spełniać dostarczona faktura VAT:
- 1) powinna potwierdzać zakup lub montaż co najmniej jednego z urządzeń lub instalacji ekologicznych (panele/ogniwa/instalacja fotowoltaiczna, kolektory/instalacje solarne, pompy ciepła (urządzenia/instalacje, pobierające energię cieplną z otoczenia budynku i oddające ją do instalacji centralnego ogrzewania), samochody osobowe z napędem elektrycznym lub hybrydowym, motocykle i skutery z napędem elektrycznym),
- 2) powinna być wystawiona na pożyczkobiorcę,
- 3) powinna być wystawiona w języku polskim, w walucie polskiej, przez firmę prowadzącą działalność na terenie Polski,
- 4) nie powinna by wystawiona wcześniej niż 30 dni kalendarzowych przed wypłatą pożyczki i nie później niż 3 miesiące od daty wypłaty pożyczki,
- 5) powinna zostać dostarczona do (...) S.A., nie później niż w ciągu 3 miesięcy od daty wypłaty pożyczki,
- 6) kwota do zapłaty wynikająca z faktury VAT lub, w przypadku dostarczenia kilku faktur VAT, suma kwot do zapłaty z poszczególnych faktur VAT powinna stanowić co najmniej 85 % całkowitej kwoty pożyczki (tj. bez kredytowanych kosztów),
- 7) w przypadku dostarczenia kilku faktur VAT, każda z nich musi spełniać warunki określone w pkt 1-5.
W § 5 ust. 6 umowy przewidziano, iż w okresie obowiązywania umowy, (...). S.A. dokona obniżenia albo podwyższenia oprocentowania pożyczki w przypadku odpowiednio spadku albo wzrostu wysokości stopy referencyjnej Narodowego Banku Polskiego („stopa referencyjna”). W ust. 7 określono zasady tejże zmiany. Po pierwsze, wysokość Stopy referencyjnej ma być sprawdzana w dniu 31 marca i 30 września każdego roku i porównywana przy pierwszym sprawdzeniu do wartości Stopy Referencyjnej obowiązującej w dniu zawarcia umowy (lit. a), a przy kolejnych sprawdzeniach – do wartości Stopy referencyjnej obowiązującej w dniu ostatniego sprawdzenia, o którym mowa w lit. a (lit b).
Po drugie, jeżeli na dzień sprawdzenia wysokość Stopy referencyjnej nie uległa zmianie – oprocentowanie pożyczki w kolejnych 6 miesiącach nie zmienia się. Po trzecie, jeżeli na dzień sprawdzenia wysokość Stopy referencyjnej uległa zmianie, bank oblicza i zmienia wysokość oprocentowania pożyczki o wartość zmiany Stopy Referencyjnej, zgodnie z kierunkiem zmiany tej Stopy, a zmiana wysokości oprocentowania następowała w kolejnym dniu po dniu sprawdzenia. Z kolei w § 5 ust. 8 umowy wskazano, że jeżeli wysokość oprocentowania ustalonego zgodnie z postanowieniami przepisów § 5 ust. 1-4 oraz ust. 6-7 przekroczy wysokość stopy odsetek maksymalnych, określonej w Kodeksie cywilnym, (...) S.A. pobierać będzie odsetki naliczone według stopy odsetek maksymalnych. Bank informuje pożyczkobiorcę w sposób, o którym mowa w § 14 o zmienionej wysokości oprocentowania oraz dacie jej wejścia w życie określonej przez (...) S.A. (§ 5 ust. 9 umowy).
Pożyczkobiorca ma prawo złożenia oświadczenia o wypowiedzeniu umowy w przypadku braku akceptacji zmiany oprocentowania w terminie 30 dni od dnia otrzymania zawiadomienia o tej zmianie. W przypadku złożenia oświadczenia o wypowiedzeniu zmiana oprocentowania nie wiąże pożyczkobiorcy, a umowa ulega rozwiązaniu po upływie trzydziestodniowego okresu wypowiedzenia (§ 5 ust. 10 umowy). W przypadku braku złożenia oświadczenia pożyczkobiorcy o wypowiedzeniu umowy w terminie określonym w ust. 10, zmiana oprocentowania pożyczki obowiązuje od daty wejścia w życie określonej przez (...) S.A. (§ 5 ust. 11 umowy). Odsetki liczone są od aktualnego stanu zadłużenia, za faktyczny okres wykorzystania pożyczki (§ 5 ust. 12 umowy). Zmiana wysokości oprocentowania powoduje odpowiednio wzrost lub obniżenie wysokości raty pożyczki (§ 5 ust. 13 umowy).
W § 6 umowy ustalono warunki spłaty pożyczki. Z ust. 1 wynika, iż pożyczkobiorca został zobowiązany do spłaty pożyczki wraz z odsetkami w 60 równych ratach kapitałowo-odsetkowych, płatnych w okresach miesięcznych, do dnia 15-go każdego miesiąca, w wysokości i terminach wyszczególnionych w planie spłaty, zgodnie z ust. 2. Zgodnie z § 6 ust. 2 umowy, pierwsza rata wynosiła 1.014,21 zł, a termin jej płatności przypadał na dzień 15 stycznia 2022 roku. Raty od drugiej do przedostatniej włącznie wynosiły po 944,03 zł, zaś ostatnia, sześćdziesiąta rata wynosiła 931,82 zł i będzie płatna do dnia 15 grudnia 2026 roku. W § 6 ust. 3 wskazano, iż łączna kwota odsetek wynosi 11 761,00 zł. W ust. 4 zastrzeżono, iż wysokość rat i terminy ich spłaty mogą ulec zmianie w przypadkach zmiany oprocentowania, w tym przeterminowanego, określonych w umowie lub na wniosek pożyczkobiorcy. Po dokonaniu zmiany, (...) S.A. prześle pożyczkobiorcy zawiadomienie o zmianie oprocentowania lub aktualny plan spłaty.
Spłaty rat będą dokonywane przez bank w drodze potracenia wymagalnych należności ze środków pieniężnych na rachunku pożyczkobiorcy prowadzonym przez (...) S.A. Pierwsza i ostatnia rata są ratami wyrównującymi (§ 6 ust. 5 umowy). Spłata dokonywana jest w drodze potrącenia wymagalnych należności ze środków pieniężnych na rachunku bankowym pożyczkobiorcy, na który nastąpiła wypłata pożyczki (§ 6 ust. 6 umowy). Pożyczkobiorca zobowiązał się do zapewnienia środków pieniężnych na spłatę raty na rachunku bankowym, w terminach ustalonych w planie spłaty (ust. 7). W § 5 ust. 8 ustalono, że wpłaty na rachunek, o którym mowa w ust. 6, są przez (...). SA. zaliczane na poczet należności w następującej kolejności: prowizje i opłaty, odsetki od zadłużenia przeterminowanego, odsetki zaległe, zadłużenie przeterminowane z tytułu pożyczki, odsetki bieżące, zadłużenie z tytułu kwoty pożyczki.
Po myśli § 7 ust. 1 umowy pożyczkobiorca ma prawo do spłaty całości albo części pożyczki przed terminem ustalonym zgodnie z § 6 umowy. Spłata dokonywana jest zgodnie z pisemną dyspozycją pożyczkobiorcy. Wcześniejsza częściowa spłata kwoty pożyczki powoduje zmniejszenie wysokości rat kapitało-odsetkowych przy zachowaniu dotychczasowego okresu kredytowania (ust. 2). Zgodnie z ust. 3 plan spłaty uwzględniający zmiany wynikające z dyspozycji pożyczkobiorcy udostępniony będzie w serwisie internetowym. Zgodnie z § 7 ust. 4 umowy, spłata całości lub części pożyczki przez terminem zostanie zaliczona na poczet spłaty pożyczki, po dokonaniu rozliczenia wymaganych zobowiązań i odsetek naliczonych do dnia wcześniejszej spłaty, o których mowa w § 6 ust. 8 umowy.
W § 8 umowy pożyczki przewidziano, iż kwoty niespłaconych w całości lub w części rat w terminach określonych zgodnie z § 6 stają się następnego dnia po upływie tych terminów zadłużeniem przeterminowanym i wymagalnym (§ 8 ust. 1 umowy). W przypadku nie spłacenia raty w terminie bank pobiera od kwoty zaległej raty odsetki według zmiennej stopy procentowej zadłużenia przeterminowanego według stopy procentowej w wysokości aktualnej wysokości odsetek maksymalnych za opóźnienie wynikającej z powszechnie obowiązujących przepisów prawa (ust. 2 i 3). W § 8 ust. 4 umowy wyjaśniono, że zmiana wysokości odsetek maksymalnych za opóźnienie powodować będzie równoczesną i analogiczną zmianę wysokości stopy procentowej, o której mowa w ust. 3. (...) S.A. poinformuje o zmianie wysokości stopy procentowej zadłużenia przeterminowanego do końca miesiąca kalendarzowego, w którym nastąpiła zmiana poprzez udostępnienie aktualnej wysokości tej stopy na stronie www. (...) oraz w oddziałach (...) S.A.
Zmiana wysokości oprocentowania powoduje odpowiednio wzrost lub obniżenie wysokości raty pożyczki. W § 8 ust. 5 umowy wskazano, że w okresie obowiązywania umowy (...) S.A. jest uprawniony do zmiany sposobu ustalania stopy procentowej zadłużenia przeterminowanego w przypadku zmiany lub uchylenia powszechnie obowiązujących przepisów prawa dotyczących odsetek od zadłużenia przeterminowanego w sposób wynikający ze zmiany lub uchylenia tych przepisów. O zmianach pożyczkobiorca zostanie poinformowany w sposób określony w § 14.
W § 15 ust. 1 umowy bank poinformował pożyczkobiorcę o możliwości odstąpienia od umowy w terminie 14 dni od jej zawarcia albo w ciągu 14 dni od dnia wypłaty pożyczki, gdy data wypłaty jest późniejsza niż data zawarcia umowy. Odstąpienie będzie skuteczne, jeżeli pożyczkobiorca dostarczy lub wyśle oświadczenie na adres wskazany we wzorze oświadczenia o odstąpieniu od umowy, przed upływem powyższego terminu. W ust. 2 ustalono, iż w razie odstąpienia od mowy pożyczkobiorca zwróci (...) S.A. całkowitą kwotę pożyczki wraz z odsetkami naliczonymi od dnia następnego po dniu wypłaty pożyczki do dnia spłaty pożyczki włącznie na rachunek bankowy o (...). Powyższą kwotę pożyczkobiorca zwróci bankowi niezwłocznie, nie później niż w terminie 30 dni od dnia złożenia oświadczenia o odstąpieniu od umowy (§ 15 ust. 3 umowy). W dniu zawarcia umowy wysokość należnych odsetek, o których mowa w ust. 2, za każdy dzień korzystania z pożyczki wynosiła 10,41 zł (ust. 4).
W przypadku zmiany oprocentowania, o którym mowa w § 5 umowy, wysokość należnych odsetek, o których mowa w ust. 4 nie ulega zmianie (§ 15 ust. 5 umowy). W razie odstąpienia od umowy (...) S.A. zwróci pożyczkobiorcy poniesione przez niego koszty pożyczki, z wyjątkiem bezzwrotnych kosztów poniesionych przez pożyczkobiorcę na rzecz organów administracji publicznej (§ 15 ust. 6 umowy). Oświadczenia woli związane z zawarciem umowy zostały złożone w postaci elektronicznej, a umowa została zawarta na wzorze umownym przygotowanym przez bank. Powód oświadczył, że przed zawarciem umowy zostały mu udostępnione w postaci elektronicznej w formie pliku pdf wzór umowy, formularz informacyjny, wzór oświadczenia o odstąpieniu od umowy i informacja o ryzyku stopy procentowej i ryzyku walutowym dla pożyczkobiorców. Powód oświadczył też, że przed zawarciem umowy został poinformowany, iż ponosi ryzyko stopy procentowej polegającej na wzroście raty pożyczki w przypadkach, o których mowa w § 5 umowy, a bankowy przysługuje umowne prawo potrącenia wymagalnych należności z tytułu umowy z wierzytelnościami pożyczkobiorcy z tytułu środków zgromadzonych na rachunkach oszczędnościowo-rozliczeniowych pożyczkobiorcy.
Powód oświadczył też, że rozumie i przyjmuje na siebie te ryzyka. Pożyczkobiorca oświadczył także, że ma świadomość ryzyko związanego z zaciąganą pożyczką oraz skutków realizacji ustawowego prawa odstąpienia od umowy, w szczególności obowiązku zwrotu bankowi wypłaconej przez niego na wskazany rachunek kwoty pożyczki.
dowód
: wydruk umowy pożyczki nr (...) z dnia 9 grudnia 2021 roku – k. 24-27v, wydruk oświadczenia o odstąpieniu od umowy – k. 28, wydruk formularza informacyjnego dotyczącego kredytu konsumenckiego – k. 29-31v, informacja o ryzyku stopy procentowej i ryzyku walutowym – k. 32-33
Kwota pożyczki została udostępniona pożyczkobiorcy w dniu 10 grudnia 2021 roku. Tego dnia na rachunek bankowy powoda o numerze (...) została przelana kwota 44 938,77 zł. Tego samego dnia z rachunku bankowego powoda została przez pozwany bank pobrana kwota 4 938,77 zł odpowiadająca kwocie prowizji za udzielenie pożyczki.
Fakty bezsporne, a nadto dowód
: wydruk zestawienia operacji z dnia 10 grudnia 2021 roku – k. 96
Ł. M. otrzymał od pozwanego banku wnioskowaną kwotę pożyczki, która została przeznaczona na sfinansowanie zakupu pompy ciepła. Pożyczkobiorca wiedział przy tym, że w przypadku przedłożenia bankowi faktury potwierdzającej zakup wysokość prowizji zostałaby obniżona. Pomimo tej świadomości nie przedłożył faktury w wymaganym terminie.
Powód nie zapoznał się z treścią umowy w całości, ograniczając się jedynie do zapoznania z warunkami dotyczącymi wypłaty pożyczki oraz jej spłaty. Powód zawierał umowę w placówce w N. (...) (...) (...) Banku (...) Spółki Akcyjnej w B.. Nie zgłaszał przy tym żadnych pytań ani wątpliwości dotyczących treści umowy. Powód miał świadomość tego, że zaciągając pożyczkę w kwocie 44 938,77 zł otrzyma 40 000 zł, a pozostała kwota zostanie pobrana na pokrycie prowizji za udzielenie pożyczki. Powód nie był także zainteresowany tym, co oznacza rzeczywista roczna stopa oprocentowania, ani nie zna jej znaczenia. Interesowało go jedynie oprocentowanie pożyczki. Powód nie zapoznawał się także z dokumentami udostępnionymi mu przez bank w formie plików pdf. Powód nie był również zainteresowany wcześniejszą spłatą pożyczki, ani skorzystaniem z prawa odstąpienia od umowy. Powód nie zapoznawał się także z postanowieniami umowy dotyczącymi prolongaty spłaty i zawieszenia wykonywania umowy.
Powód nie był zainteresowany takimi rozwiązaniami, nie składał także do banku wniosków w przedmiocie prolongaty lub zawieszenia. Powód całą kwotę z wypłaconej pożyczki przeznaczył na zakup pompy ciepła. Ł. M. prowadzi działalność gospodarczą polegającą na budownictwie ogólnobudowlanym, ale umowa pożyczki została przez niego zawarta bez związku z prowadzoną działalnością gospodarczą. Nie rozlicza spłaty pożyczki w ramach działalności gospodarczej.
dowód
: częściowo ankieta wypełniona przez Ł. M. z dnia 25 lutego 2026 roku – k. 19-19v, zeznania powoda Ł. M. w ramach przesłuchania stron na rozprawie w dniu 28 września 2026 r. – k. 138v-139, znacznik czasowy od 00:08:08 do 00:39:40
Pismem z dnia 31 marca 2026 roku Ł. M. reprezentowany przez radcę prawnego D. H. wezwał (...) (...) (...) Bank (...) Spółkę Akcyjną w B. do zapłaty kwoty 19 549,08 zł w terminie 3 dni od dnia otrzymania wezwania. W uzasadnieniu wezwania wskazano, że powód w związku z naruszeniem przez kredytodawcę obowiązków informacyjnych przewidzianych w ustawie ma prawo do zwrotu wyłącznie kapitału pożyczonego na podstawie umowy kredytowej, bez obowiązku uiszczania odsetek oraz innych kosztów związanych z kredytem. W wezwaniu wskazano, że umowa zawiera m. in. naruszenia przepisów art. 30 ust. 1 pkt 4 u.k.k., art. 30 ust. 1 pkt 5 u.k.k., art. 30 ust. 1 pkt 7 u.k.k., art. 30 ust. 1 pkt 10 u.k.k. oraz art. 30 ust. 1 pkt 16 u.k.k. w zw. z art. 49 ust. 1 u.k.k., art. 30 ust. 1 pkt 11 u.k.k., art. 30 ust. 1 pkt 15 u.k.k., art. 30 ust. 1 pkt 16 u.k.k. Wezwanie zostało podpisane przez I. S., upoważnioną do reprezentowania mocodawcy przed pozwanym bankiem w szczególności w zakresie roszeń związanych z tzw. sankcją kredytu darmowego oraz odbioru korespondencji z instytucji finansowej sporządzonej na skutek wysyłki takiego wezwania.
Do wezwania do zapłaty oprócz upoważnienia dla I. S. zostały dołączone dokumenty z dnia 25 lutego 2026 roku – pełnomocnictwo udzielone przez powoda radcy prawnemu D. H. oraz oświadczenie o skorzystaniu z sankcji kredytu darmowego podpisane przez powoda. Ł. M. upoważnił D. H. do podejmowania w jego imieniu wszelkich czynności mających na celu dochodzenie roszczeń dotyczących umowy pożyczki nr (...) z 9 grudnia 2021 roku. Powód w skierowanym do (...) (...) (...) Banku (...) Spółki Akcyjnej w B. oświadczeniu o skorzystaniu z sankcji kredytu darmowego z dnia 25 lutego 2026 roku wskazał, że w jego ocenie pożyczkodawca naruszył szereg przepisów ustawy o kredycie konsumenckim – art. 30 ust. 1 pkt 10 oraz art. 30 ust. 1 pkt 16 w zw. z art. 49 ust. 1 u.k.k., art. 30 ust. 1 pkt 7 u.k.k., art. 30 ust. 1 pkt 4 u.k.k., art. 30 ust. 1 pkt 11 u.k.k., art. 30 ust. 1 pkt 15 u.k.k. i art. 30 ust. 1 pkt 5 u.k.k.
dowód
: kopia wezwania do zapłaty z dnia 31 marca 2026 roku wraz z pełnomocnictwem Ł. M. z dnia 25 lutego 2026 roku dla D. H., upoważnieniem D. H. dla I. S. z dnia 28 kwietnia 2025 roku i oświadczeniem o skorzystaniu z sankcji kredytu darmowego z dnia 25 lutego 2026 roku – k. 20-23v
Wezwanie do zapłaty wraz z oświadczeniem o skorzystaniu z sankcji kredytu darmowego zostały doręczone pozwanej (...) (...) (...) Bankowi (...) Spółce Akcyjnej w B. w dniu 3 kwietnia 2026 roku. Pismem z 9 kwietnia 2026 roku w odpowiedzi na wezwanie bank wskazał, że nie stwierdził podstaw do skorzystania przez pożyczkobiorcę z sankcji kredytu darmowego i odmówił uznania reklamacji powoda. Uzasadniając swoje stanowisko bank stwierdził, że postanowienia umowy nr (...) są jasne, czytelne i zgodne z wymogami, które wskazuje ustawa z 12 maja 2011 r. o kredycie konsumenckim. Bank zaznaczył, że wszystkie elementy umowne wskazane w art. 30 ustawy o kredycie konsumenckim zawarte zostały w umowie w sposób wyczerpujący dyspozycję tych przepisów oraz w sposób jasny i zrozumiały dla klienta. Bank wskazał też, że postanowienia umowy zarówno w dniu jej zawarcia, jak i w chwili obecnej nie naruszają przepisów obowiązującego prawa i nie mają charakteru klauzul niedozwolonych, a ponadto mieszczą się w ramach zasady swobody umów.
Odpowiedź na wezwanie zostało skierowane bezpośrednio do powoda Ł. M., ponieważ bank uznał, że dokumenty wysłane przez I. S. wraz z wezwaniem do zapłaty nie spełniają wymogów formalnych i nie dają podstaw do uchylenia względem niej tajemnicy bankowej, o czym pozwany poinformował I. S. pismem z dnia 9 kwietnia 2026 roku.
dowód
: wydruk z portalu śledzenia przesyłek – k. 36, kopia odpowiedzi banku z dnia 9 kwietnia 2026 roku – k. 97-97v, kopia pisma banku skierowanej do I. S. z dnia 9 kwietnia 2026 roku – k. 98
Pożyczkobiorca nie spłacił dotychczas zobowiązania wynikającego z umowy. Spłatę pożyczki powód rozpoczął w dniu 17 stycznia 2022 roku. W okresie od 17 stycznia 2022 roku do 16 grudnia 2025 roku powód uiścił na rzecz pozwanej 33 462,20 zł tytułem spłaty kapitału, 15 594,29 zł tytułem spłaty odsetek umownych oraz 5,21 zł tytułem spłaty odsetek karnych.
Fakty bezsporne, a nadto dowód
: kopia zaświadczenia – k. 34-35
Sąd zważył, co następuje
Stan faktyczny Sąd ustalił w oparciu o okoliczności bezsporne, przedłożone przez strony dokumenty oraz zeznania powoda. Sąd przyznał walor wiarygodności dowodom w postaci dokumentów zgromadzonych w toku procesu, albowiem były kompletne i jasne, wraz z pozostałymi dowodami obrazowały dokładny stan faktyczny sprawy. Ich prawdziwość nie budziła, w ocenie Sądu, jakichkolwiek wątpliwości. Co więcej, wiarygodność i autentyczność przedłożonych dokumentów oraz kopii nie była kwestionowana przez żadną ze stron.
Dokonując oceny zeznań Ł. Z., Sąd miał na uwadze, iż powód prezentował korzystną dla siebie wersję wydarzeń. Sąd obdarzył wiarą zeznania strony zatem w takim zakresie w jakim nie były one ze sobą sprzeczne bądź korespondowały z pozostałym zgromadzonym w sprawie materiałem dowodowym, w tym zwłaszcza dowodami z dokumentów. Sąd za wiarygodne uznał zeznania powoda w zakresie, w jakim wskazał, że sporną umowę pożyczki nie zawarł w ramach prowadzonej działalności gospodarczej. Powód zaciągnął bowiem pożyczkę w celu zakupu pompy ciepła, co wydaje się nie mieć związku z charakterem prowadzonej przez niego działalności gospodarczej, ale niewątpliwie ma związek z koniecznością ogrzania domu, w którym zamieszkuje.
Sąd za wiarygodne uznał także zeznania powoda w zakresie, w jakim wskazywał, że nie zapoznawał się z większością postanowień umowy pożyczki. Treść zeznań powoda istotnie wskazywała na to, że zainteresowany był wyłącznie kwotą udostępnioną mu przez bank, oprocentowaniem pożyczki oraz warunkami jej spłaty. W przeważającej mierze zeznania pożyczkobiorcy były jednak dowodem nieprzydatnym dla ustalenia istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy faktów – powód powoływał się wszak na uchybienia obowiązkom informacyjnym w zawartej z pozwaną umowie o pożyczkę gotówkową nr (...). Do dokonania niezbędnych ustaleń faktycznych w tym zakresie w zupełności wystarczające były dowody z dokumentów złożonych przez strony, w szczególności z samej umowy pożyczki, bo to co do jej treści zastrzeżenia zgłosił powód.
Na rozprawie Sąd oddalił wniosek powoda o rozpoznanie sprawy z pominięciem przepisów o postępowaniu uproszczonym, uznając, że w sprawie nie zachodzą przesłanki uzasadniające odstąpienie od rozpoznania sprawy w tym trybie. Zgodnie z art. 505¹ § 3 k.p.c., sąd może rozpoznać sprawę z pominięciem przepisów o postępowaniu uproszczonym, jeżeli może to przyczynić się do sprawniejszego rozwiązania sporu. Wbrew twierdzeniom powoda sprawa poddana pod rozstrzygnięcie nie miała ani skomplikowanego charakteru, ani roszczenie powoda nie było nieszablonowe. W ocenie Sądu charakter sprawy oraz jej okoliczności nie przemawiały za zastosowaniem art. 505¹i nast. k.p.c. w sposób odmienny od przewidzianego przez ustawodawcę, wobec czego sprawa podlegała rozpoznaniu zgodnie z przepisami regulującymi postępowanie uproszczone.
Nieprzydatne dla ustaleń faktycznych były dowody z dokumentów zaoferowanych przez strony w postaci opinii prawnej dr N. L. z 18 lipca 2024 roku oraz oświadczeń Rzecznika Finansowego zawierających poglądy istotne dla sprawy z 23 sierpnia 2024 roku, 12 września 2024 roku oraz 1 grudnia 2025 roku. Pierwszy z dokumentów zawiera jedynie pogląd prawny – nie zmierza do wykazania jakiegokolwiek faktu istotnego dla rozstrzygnięcia, może służyć co najwyżej wzmocnieniu argumentacji pozwanej. Z kolei zgodnie z treścią art. 28 ustawy z dnia 5 sierpnia 2015 r. o rozpatrywaniu reklamacji przez podmioty rynku finansowego, o Rzeczniku Finansowym i o Funduszu (...) (t.j. Dz.U. z 2026 r., poz. 823), do Rzecznika stosuje się odpowiednio przepis art. 63 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego. Zgodnie z art. 63 k.p.c., organizacje pozarządowe wymienione w artykułach poprzedzających, które nie uczestniczą w sprawie, mogą przedstawiać sądowi istotny dla sprawy pogląd wyrażony w uchwale lub w oświadczeniu ich należycie umocowanych organów.
Stanowisko Rzecznika nie jest dla Sądu wiążące. Wyrażone w dokumencie tezy nie zwalniają Sądu z obowiązku myślenia, dokonywania wykładni przepisów i oceny konkretnego stanu faktycznego poddanego pod osąd. Szanując oczywiście wyrażone w oświadczeniu zapatrywania, w żaden sposób nie zwalniają one Sądu od własnej oceny zasadności roszczenia. Nadto wskazać należy, iż Sąd rozpoznający sprawę nie podziela stanowiska wyrażonego w oświadczeniu, co również zostanie omówione w dalszej części uzasadnienia. Poza tym oświadczenia Rzecznika Finansowego z dnia 23 sierpnia 2024 roku i z dnia 12 września 2024 roku zostały złożone do innych spraw cywilnych rozpoznawanych przed innymi sądami powszechnych i siłą rzeczy nie mogą odnosić się do umowy poddawanej badaniu w niniejszym postępowaniu. Poglądy Rzecznika Finansowego pozbawione kontekstu konkretnych spraw oraz przy braku umów, które były poddane analizie Rzecznika są zupełnie nieprzydatne do rozpoznania sprawy, a poza tym nie zawierają żadnych informacji o faktach istotnych dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy.
Jeśli chodzi o stanowisko Rzecznika finansowego z dnia 1 grudnia 2025 roku, ma ono charakter ogólny w sprawie sankcji kredytu darmowego, blankietowy i nie odnosi się do żadnej konkretnej sprawy, a nadto także nie zawiera żadnych informacji istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy. Także zatem nie mogło stanowić podstawy do dokonania ustaleń faktycznych sądu w tej sprawie. Nieprzydatna dla ustalenia stanu faktycznego była także załączona do pozwu kopia wyciągu z propozycji dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie harmonizacji przepisów ustawowych, wykonawczych i administracyjnych państw członkowskich dotyczących kredytu dla konsumentów. Dokument ten nie zawierał żadnych istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy informacji i nie może stanowić podstawy ustaleń faktycznych w sprawie. Zresztą jak się wydaje powód powołał ten dokument nie po to, by wykazać nim jakiekolwiek fakty istotne dla rozstrzygnięcia sprawy, ale by wzmocnić swoje argumenty prawne.
Mając na uwadze całokształt zebranego w sprawie materiału dowodowego oraz po dokonaniu oceny prawnej umowy zawartej pomiędzy powodem a pozwaną, w ocenie Sądu, powództwo nie zasługiwało na uwzględnienie.
Zgodnie z treścią art. 22¹ k.c., za konsumenta uważa się osobę fizyczną dokonującą z przedsiębiorcą czynności prawnej niezwiązanej bezpośrednio z jej działalnością gospodarczą lub zawodową. Nie ulega wątpliwości, że powód w stosunku zobowiązaniowym z pozwanym bankiem wynikającym z umowy pożyczki gotówkowej nr (...) z dnia 9 grudnia 2021 roku jest konsumentem.
Podstawę prawną powództwa stanowił art. 410 § 1 k.c. w zw. z art. 405 k.c. Jak stanowi ten ostatni, kto bez podstawy prawnej uzyskał korzyść majątkową kosztem innej osoby, obowiązany jest do wydania korzyści w naturze, a gdyby to nie było możliwe, do zwrotu jej wartości. Przepis ten stosuje się w szczególności do świadczenia nienależnego. Powód opierał swoje powództwo na jednej podstawie faktycznej – na fakcie złożenia oświadczenia o skorzystaniu z sankcji kredytu darmowego. Fakty dotyczące zawarcia umowy, treści umowy i dołączonych do niej załączników oraz złożenia przez pożyczkobiorcę pozwanej oświadczenia o skorzystaniu z sankcji kredytu darmowego wraz z wezwaniem do zapłaty nie były sporne. Istota sporu sprowadzała się natomiast do oceny prawnej zasadności powództwa, czyli ustalenia czy złożone przez powoda oświadczenie jest skuteczne.
Zgodnie z art. 720 § 1 k.c. przez umowę pożyczki dający pożyczkę zobowiązuje się przenieść na własność biorącego określoną ilość pieniędzy albo rzeczy oznaczonych tylko co do gatunku, a biorący zobowiązuje się zwrócić tę samą ilość pieniędzy albo tę samą ilość rzeczy tego samego gatunku i tej samej jakości.
Zgodnie z art. 3 ust. 1 u.k.k., kredytem konsumenckim jest kredyt w wysokości nie większej niż 255 550 zł albo równowartość tej kwoty w walucie innej niż waluta polska, który kredytodawca w zakresie swojej działalności udziela lub daje przyrzeczenie udzielenia konsumentowi. Przez umowę o kredyt konsumencki rozumie się także umowę o kredyt niezabezpieczony hipoteką, który jest przeznaczony na remont domu albo lokalu mieszkalnego, w tym w wysokości większej niż wysokość określona w ust. 1 (ust. 1a). Za umowę o kredyt konsumencki uważa się w szczególności: 1) umowę pożyczki, 2) umowę kredytu w rozumieniu przepisów prawa bankowego, 3) umowę o odroczeniu konsumentowi terminu spełnienia świadczenia pieniężnego, jeżeli konsument jest zobowiązany do poniesienia jakichkolwiek kosztów związanych z odroczeniem spełnienia świadczenia, 4) umowę o kredyt, w której kredytodawca zaciąga zobowiązanie wobec osoby trzeciej, a konsument zobowiązuje się do zwrotu kredytodawcy spełnionego świadczenia, 5) umowę o kredyt odnawialny (ust. 2). Zawarta przez Ł. M. z pozwaną (...) (...) (...) Spółką Akcyjną w B. umowa pożyczki nr (...) z dnia 10 grudnia 2021 roku jest niewątpliwie umową o kredyt konsumencki.
Zgodnie z art. 45 ust. 1 u.k.k. w przypadku naruszenia przez kredytodawcę art. 29 ust. 1, art. 30 ust. 1 pkt 1-8, 10, 11, 14-17, art. 31-33, art. 33a i art. 36a-36c konsument, po złożeniu kredytodawcy pisemnego oświadczenia, zwraca kredyt bez odsetek i innych kosztów kredytu należnych kredytodawcy w terminie i w sposób ustalony w umowie. Zgodnie z ust. 5 tego przepisu uprawnienie to wygasa po upływie roku od dnia wykonania umowy. Sankcja kredytu darmowego polega zatem na uprawnieniu konsumenta do spłaty kredytu bez odsetek i innych kosztów kredytu należnych kredytodawcy. Art. 45 u.k.k. implementuje art. 23 dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2008/48/WE z dnia 23 kwietnia 2008 roku w sprawie umów o kredyt konsumencki oraz uchylająca dyrektywę Rady 87/102/EWG (Dz.U.UE L z dnia 22 maja 2008 r.), który nakazuje stosowanie skutecznych, proporcjonalnych i odstraszających sankcji, mających zastosowanie w przypadku naruszenia przepisów krajowych przyjętych zgodnie z tą dyrektywą.
Należy zaznaczyć, że art. 45 u.k.k. jest przepisem o charakterze sankcyjnym, wysoce restrykcyjnym wobec kredytodawców i dlatego nie może być poddany wykładni rozszerzającej. Celem sankcji kredytu darmowego jest pozbawienie kredytodawcy prawa do pobierania odsetek i innych opłat określonych w umowie z tytułu udzielonego kredytu za naruszenie obowiązków informacyjnych. Sankcja ta w daleko idący sposób modyfikuje treść stosunku prawnego łączącego kredytodawcę z konsumentem na niekorzyść tego pierwszego. Co do zasady zatem przepisy sankcjonujące dane postępowanie powinny być możliwie ściśle interpretowane nie pozwalając na pojawienie się obszarów niepewności prawnej.
Zgodnie z przepisem art. 45 ust. 5 u.k.k. uprawnienie do skorzystania z sankcji kredytu darmowego wygasa po upływie roku od dnia wykonania umowy. Ustawodawca nie sprecyzował, co rozumie pod pojęciem „wykonania” umowy, co doprowadziło do powstania różnych interpretacji tego terminu w orzecznictwie sądów powszechnych. Pojawiła się koncepcja, w myśl której moment, od którego zaczyna biec roczny termin na wygaśnięcie uprawnienia konsumenta do złożenia oświadczenia o sankcji kredytu darmowego, oznacza przede wszystkim stan, w którym wszelkie zobowiązania obu stron umowy o kredyt konsumencki zostały w pełni wykonane, nie można odnosić tego wyłącznie do wykonania zobowiązania po stronie kredytodawcy. Nie ma przy tym znaczenia, czy zostały one wykonane w terminie, dobrowolnie, czy też przymusowo, np. w drodze egzekucji komorniczej.
Należy przy tym zaznaczyć, że chodzi tutaj o zobowiązania określone treścią umowy o kredyt konsumencki bez uwzględnienia skutków sankcji kredytu darmowego (por. wyrok Sądu Rejonowego w S. z dnia 28 września 2017 r., sygn. akt I C 531/17, LEX nr 2374797 i wyrok Sądu Rejonowego w G. z dnia 7 lipca 2017 r., sygn. akt X C 615/17, LEX nr 2491273).
Zgodnie z inną koncepcją zwrot „wykonanie umowy” użyty w art. 45 ust. 5 u.k.k., od którego zaczyna biec roczny termin na wygaśnięcie uprawnienia konsumenta do złożenia oświadczenia o sankcji kredytu darmowego, oznacza dzień wykonania umowy przez pożyczkodawcę, czyli dzień przekazania kwoty pożyczki. Przemawiać ma za tym fakt, że w przeciwnym wypadku unicestwiony byłby cel tego przepisu. Ma on za zadanie ograniczyć uprawnienie konsumenta krótkim terminem prekluzyjnym, tak aby ustabilizować stosunek prawny i aby pożyczkodawca nie pozostawał w nieskończoność w niepewności co do zakresu swojej wierzytelności. Gdyby zaś wygaśniecie uprawnienia zależało od wykonania umowy przez pożyczkobiorcę (konsumenta), mógłby on przez jej celowe niewykonywanie odwlekać upływ tego terminu. Niedopuszczalne jest, aby jedna ze stron stosunku prawnego mogła według własnej woli regulować rozpoczęcie biegu terminu (wyrok Sądu Okręgowego w P. z dnia 13 czerwca 2018 roku, sygn. XIV C 1375/17, LEX nr 2515155).
Sąd Rejonowy w Toruniu jest zdania, że termin, o którym mowa w art. 45 ust. 5 u.k.k. rozpoczyna swój bieg z chwilą wykonania umowy przez kredytodawcę, a zatem z chwilą spełnienia przez bank świadczenia charakterystycznego dla tej umowy, czyli w dacie uruchomienia kredytu i zawarcia umowy (por. M. Grochowski (w:) Ustawa o kredycie konsumenckim. Komentarz. Red. K. Osajda, F. 2024, uwagi do art. 45, teza 18-21). Po jego upływie uprawnienie konsumenta wygasa. W ocenie Sądu od tej chwili należy liczyć termin do złożenia prawokształtującego oświadczenia o skorzystaniu z sankcji kredytu darmowego. Obliczanie terminu prekluzyjnego a tempore facti, nie zaś a tempore scientiae (od chwili, w której konsumentowi można byłoby przypisać wiedzę o naruszeniu obowiązku informacyjnego) działa, ujmując rzecz generalnie, na korzyść przedsiębiorcy – zdecydowanie skracając czas, po którym możliwość skorzystania z sankcji kredytu darmowego traci na znaczeniu.
Rozwiązanie to upraszcza zarazem sam sposób kalkulowania terminu, odnosząc go do daty możliwej do stwierdzenia w oczywisty sposób. Równocześnie, biorąc pod uwagę charakter obowiązku podlegającego sankcjonowaniu – regulacji ustawowej, objętej fikcją powszechnej znajomości – w typowych sytuacjach factum oraz scientia (jako możliwość przypisania wiedzy, nie zaś wiedza rzeczywista) będą istniały w tej samej chwili (tak M. Grochowski(w:) Ustawa o kredycie konsumenckim. Komentarz. Red. K. Osajda, F. 2024, uwagi do art. 45, teza 18-21). W realiach przedmiotowej sprawy ten sposób obliczania terminu z art. 45 ust. 5 u.k.k. jest natomiast tym bardziej celowy, gdyż wszystkie zarzuty, które podnosi powód mogły być podniesione na etapie zawierania umowy. Obejmują one bowiem wyłącznie naruszenie obowiązków informacyjnych, które winny zostać wykonane poprzez zawarcie stosownych informacji w umowie. Omawiany termin ma charakter prekluzyjny i jest dość krótki – roczny.
Termin ten powinien być jednak w zupełności wystarczający, by zapoznać się dokładnie z treścią umowy, a także by ustalić czy jakichkolwiek wymaganych przez ustawę informacji w niej brakuje. W przekonaniu sądu ratio legis takiego uregulowania sprowadza się do konieczności uniknięcia stanu niepewności prawnej po stronie kredytodawcy co do tego czy może, czy też nie może liczyć na zysk związany z zawartą umową. Z perspektywy podmiotów takich jak banki, trudniących się udzielaniem kredytów i pożyczek, których zysk opiera się na pobieraniu odsetek od udzielanych produktów jest to kluczowe z uwagi na konieczność ustalenia czy w długiej perspektywie spłaty kredytu może liczyć na zysk czy nie. W dalszej kolejności decyduje to o globalnej polityce banku względem klientów w zakresie m. in. kosztów związanych z kredytami i pożyczkami. Ponieważ przepis, jak zaznaczono na początku, ma charakter bardzo restrykcyjny w stosunku do kredytodawców i stanowi wyjątek od reguły odpłatności umów kredytowych, musi być on również interpretowany ściśle i restrykcyjnie.
Dlatego nie można uznać, że termin do złożenia oświadczenia woli o skorzystaniu z sankcji kredytu darmowego nie rozpoczyna biegu do czasu wykonania zobowiązania po stronie kredytobiorcy. Środki pieniężne z tytułu umowy pożyczki zostały wypłacone powodowi zgodnie w dniu 10 grudnia 2021 roku, a zatem od tego dnia rozpoczął swój bieg termin z art. 45 ust. 5 u.k.k. Upływał on z dniem 10 grudnia 2022 roku.
Warto zaznaczyć, że pogląd ten znajduje swoje oparcie także w ugruntowanym orzecznictwie Sądu Okręgowego w T.. W uzasadnieniu wyroku z dnia 2 października 2024 roku wydanego w sprawie VIII Ca 373/24, Sąd Okręgowy w T. wskazał, że „do wykonania umowy doszło z chwilą spełnienia przez bank świadczenia, to jest z chwilą uruchomienia pożyczki. Sąd Okręgowy stoi na stanowisku, że wykonanie umowy w tym przypadku nie może być rozumiane jako wykonanie przez jedną, czy też obie strony wszystkich wynikających z niej świadczeń, gdyż wtedy końcowy termin na skorzystanie z uprawnienia przewidzianego w art. 45 Ustawy w niektórych przypadkach mógłby stać się niedookreślony. (…) Należy zatem przyjąć, że termin przewidziany w powołanym art. 45 ust. 5 Ustawy rozpoczyna swój bieg od daty wykonania umowy kredytu, za którą należy uznać datę spełnienia głównego świadczenia stanowiącego o istocie tej umowy, to jest świadczenie kredytodawcy polegającego na pozostawieniu do dyspozycji kredytobiorcy umówionych środków pieniężnych. Przyjęcie odmiennego stanowiska byłoby sprzeczne z celem przepisu art. 45 ust. 5 tej Ustawy, skoro faktycznie mogłoby prowadzić do tego, że w niektórych przypadkach ograniczenie realizacji uprawnienia konsumenta tym terminem byłoby iluzoryczne. Ponadto zdaniem Sądu Okręgowego okres jednego roku od uruchomienia środków przez bank jest wystarczający, aby konsument dokonał oceny, czy zaszły okoliczności stanowiące podstawę do złożenia takiego oświadczenia”.
W przedmiotowej sprawie powód złożył oświadczenie o skorzystaniu z sankcji kredytu darmowego pozwanemu bankowi wraz z wezwaniem do zapłaty z dnia 31 marca 2026 roku. Pozwana miała natomiast możliwość zapoznania się z nim dopiero w dniu wpływu oświadczenia wraz z wezwaniem do zapłaty do banku, czyli w dniu 3 kwietnia 2026 roku, zaś umowa o pożyczkę gotówkową została zawarta 9 grudnia 2021 roku i następnego dnia środki zostały przelane na rachunek bankowy należący do pożyczkobiorcy. Z tych względów Sąd uznał, iż roszczenie powoda wygasło, a powództwo wniesione po upływie terminu, o którym mowa w art. 45 ust. 5 u.k.k. Już ta okoliczność uzasadniała przyjęcie, że powództwo jest niezasadne i podlega oddaleniu.
Niezależnie od przekroczenia terminu do złożenia oświadczenia o skorzystaniu z sankcji kredytu darmowego, powództwo i tak nie zasługiwałoby na uwzględnienie, albowiem w ocenie Sądu brak jest przesłanek do realizacji sankcji kredytu darmowego w odniesieniu do umowy pożyczki, która łączy strony.
Powód podniósł zarzut, iż pozwana naruszyła art. 30 ust. 1 pkt 4 u.k.k. poprzez niejasne sformułowanie informacji o całkowitej kwocie kredytu. Zgodnie z art. 30 ust. 1 pkt 4 u.k.k., umowa o kredyt konsumencki powinna określać całkowitą kwotę kredytu. W ocenie sądu umowa jest jasno sformułowana zarówno w zakresie określenia całkowitej kwoty kredytu, jak również w zakresie kwoty kredytu, od której pozwany bank naliczał odsetki. W § 1 umowy wyraźnie wskazano, że kwota pożyczki wynosi 44.938,77 zł i jest to suma środków wypłacanych „na rękę” w kwocie 40.000 zł (§ 1 ust. 1 pkt 1 umowy) oraz środków przeznaczonych na zapłatę kosztów związanych z udzieleniem pożyczki (§ 1 ust. 1 pkt 2 umowy). Od tej kwoty bank naliczał odsetki. Jeśli chodzi o całkowitą kwotę pożyczki została ona określona zgodnie z art. 5 pkt 7 u.k.k., który przewiduje, iż jest to maksymalna kwota wszystkich środków pieniężnych nieobejmujących kredytowanych kosztów kredytu, które kredytodawca udostępnia konsumentowi na podstawie umowy o kredyt, a w przypadku umów, dla których nie przewidziano tej maksymalnej kwoty, suma wszystkich środków pieniężnych nieobejmujących kredytowanych kosztów kredytu, które kredytodawca udostępnia konsumentowi na podstawie umowy o kredyt.
Dostrzec należy, iż w umowie posłużono się terminami odpowiadającymi nazwą i definicją terminom wskazanym w ustawie o kredycie konsumenckim. Nie sposób w tej sytuacji twierdzić, że umowa wprowadza w błąd albo zawiera postanowienia, które są niejasne, skoro cytuje bądź odwołuje się do postanowień, które do polskiego porządku prawnego wprowadził polski ustawodawca. Sąd nie zgadza się z twierdzeniami powoda co do braku transparentności umowy. Nie jest żadnym narzędziem do wprowadzenia w błąd konsumenta posłużenie się ustawowymi definicjami całkowitej kwoty kredytu bądź całkowitej kwoty do zapłaty. Nie wymaga nadmiernego wysiłku ustalenie co oznaczają poszczególne terminy wykorzystane w umowie, skoro posługuje się nimi także ustawodawca. Tekst ustawy nie jest żadną tajemnicą i każdy, również konsument może zapoznać się z jej treścią. W § 1 ust. 2 wskazano, że całkowita kwota pożyczki wynosi 40 000 zł oraz wyjaśniono, że jest to kwota pożyczki bez kredytowanych kosztów pożyczki.
Poza tym powód oświadczył na rozprawie, że nie miał zastrzeżeń co do treści umowy oraz oświadczył, że miał świadomość tego, że otrzyma kwotę 40 000 zł, a pozostała kwota pożyczki zostanie przeznaczona na opłacenie prowizji za udzielenie pożyczki.
Kolejny zarzut dotyczył art. 30 ust. 1 pkt 5 u.k.k. zgodnie z którym umowa powinna określać terminy i sposób wypłaty kredytu. Powód wskazał, iż przedmiotowa umowa nie określa prawidłowo terminu w jakim kwota pożyczki zostanie postawiona do dyspozycji pożyczkobiorcy, gdyż w § 4 ust. 1 wskazano, że wypłata nastąpi w ciągu 30 dni od dnia zawarcia, przy czym w ust. 2 zaznaczono, że umowa zawarta jest pod warunkiem dokonania pozytywnej weryfikacji danych dotyczących pożyczkobiorcy zawartych w dokumentach doręczonych bankowi. W ocenie powoda taka konstrukcja umowy powoduje, że konsument nie ma pewności co do daty przekazania mu przyznanych w ramach pożyczki środków pieniężnych i powoduje u niego stan niepewności. Powyższa regulacja nie pozostawia wątpliwości co do tego, że w przypadku uzyskania pozytywnej decyzji o udzieleniu pożyczki, pożyczka miał zostać uruchomiony a środki przekazane konsumentowi.
W ocenie Sądu termin i sposób wypłaty pożyczki zostały w umowie określone w sposób jednoznaczny i czytelny, co znajduje potwierdzenie w przesłuchaniu powoda, z którego wynika, iż nie miał on w tym zakresie żadnych wątpliwości. Nadto, jak wynika z przedłożonego przez pozwaną wyciągu z rachunku bankowego należącego do powoda, kwota pożyczki została konsumentowi udostępniona następnego dnia po zawarciu umowy tj. 10 grudnia 2021 roku. Wypłata pożyczki nastąpiła zatem zgodnie z postanowieniem § 4 ust. 1 umowy.
Pożyczkobiorca podniósł także zarzut naruszenia przez pozwany bank art. 30 ust. 1 pkt 7 u.k.k. poprzez naliczenie odsetek umownych od kredytowanych kosztów pożyczki, a w konsekwencji nieprawidłowe wyliczenie całkowitych kosztów pożyczki stanowiącej podstawę wyliczenia rzeczywistej rocznej stopy oprocentowania. Zarzut ten także nie zasługiwał na uwzględnienie. Zgodnie z art. 5 pkt 10 u.k.k., stopa oprocentowania kredytu jest stosowana do wypłaconej kwoty na podstawie umowy o kredyt w stosunku rocznym. W ocenie powoda, wobec tak sformułowanej definicji stopy oprocentowania kredytu czy pożyczki, odsetki winny być naliczane od kwoty rzeczywiście udostępnionej pożyczkobiorcy. Z tym stanowiskiem nie sposób się jednak zgodzić. Nie ulega wątpliwości, że pożyczkodawcy oprócz odsetek przysługuje również prawo do pobierania wynagrodzenia w postaci kosztów związanych z zawarciem umowy, czy prowadzeniem przedsiębiorstwa, najczęściej jest to prowizja.
Ideałem byłoby, gdyby pożyczkobiorca dysponował środkami na pokrycie kosztów związanych z umową, w praktyce rzadko tak jednak bywa. Powszechną praktyką jest zatem udzielanie pożyczki w wysokości obejmującej również koszty pożyczki. Należy zauważyć, ze wyrażenie „wypłacona kwota” różni się w sposób istotny od sformułowania „udostępnia”, którym ustawodawca posługuje w art. 5 pkt 7 u.k.k., definiując całkowitą kwotę kredytu. Prowadzi to do wniosku, iż nie są to pojęcia tożsame w rozumieniu ustawy o kredycie konsumenckim, a co za tym idzie, że należy nadawać im odmienne znaczenie. Zgodnie z art. 5 pkt 10 u.k.k., stopa oprocentowania kredytu wyrażona jest jako stałe lub zmienne oprocentowanie stosowane do wypłaconej kwoty na podstawie umowy o kredyt w stosunku rocznym. Zgodnie z dominującym w literaturze poglądem, dopuszczalnym jest finansowanie kosztów kredytu udzielonego przez bank oraz naliczanie odsetek od kwoty przeznaczonej na ten cel.
Brak jest podstaw do przyjęcia w przepisach ustawy o kredycie konsumenckim odmiennych zasad pobierania odsetek od wykorzystanego kredytu, zależnych w szczególności od tego, czy celem kredytowania są koszty udzielanego kredytu (J. (...), M. (...), Problematyka odsetek od kredytowanych kosztów bankowego kredytu konsumenckiego, „Monitor Prawa Bankowego ” z 2022 r., nr 6, s. 59-74). Podobnie T. (...) (w: Kredyt konsumencki. Komentarz, wyd. II, Warszawa 2018 r., art. 5) wskazuje, że pojęcie „wypłaconej kwoty”, o której mowa w art. 5 pkt 10 u.k.k., obejmuje także część kapitału kredytu przeznaczoną na sfinansowanie kosztów związanych z tym kredytem. Za przyjęciem takiego stanowiska przemawia dodatkowo wykładnia językowa omawianego przepisu – nie wymaga on bowiem, aby wypłata nastąpiła do rąk konsumenta. Wypłata może być bowiem również dokonana, podobnie jak w niniejszej sprawie, w celu pokrycia zobowiązań konsumenta (w tym zobowiązań do zapłacenia kosztów związanych z kredytem).
Wniosek ten potwierdza również wykładania systemowa – na tle przepisów o kredycie bankowym przyjmuje się, że odsetki nalicza się od całości kapitału kredytu, niezależnie od sposobu jego wypłacenia. Warto zauważyć, że w dniu 10 grudnia 2021 roku na rachunek bankowy powoda została wypłacona kwota 44 938,77 zł, z której następnie została pobrana kwota 4 938,77 zł z tytułu prowizji za udzielenie pożyczki. Pozwany wypłacił zatem powodowi kwotę 44 938,77 zł, przy czym udostępniona powodowi kwota wyniosła 40 000 zł, czyli suma odpowiadająca całkowitej kwocie pożyczki.
Sąd ma w polu widzenia okoliczność, że Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej w wyroku z dnia 23 kwietnia 2026 r. C-744/24 (LEX nr 4084669) orzekł, że art. 3 lit. g i j) dyrektywy 2008/48 w sprawie umów o kredyt konsumencki, zmienionej dyrektywą 2021/2167, w związku z art. 10 ust. 2 tej dyrektywy należy interpretować w ten sposób, że stoi on na przeszkodzie włączeniu do umów o kredyt konsumencki warunków przewidujących stosowanie stopy oprocentowania nie tylko do całkowitej kwoty kredytu, lecz również do kwot przeznaczonych na pokrycie kosztów związanych z tym kredytem i wchodzących w związku z tym w skład całkowitego kosztu kredytu ponoszonego przez konsumenta. Wyrok ten nie zmienił jednak w żaden sposób cytowanych wcześniej przepisów prawa krajowego obowiązującego w Rzeczypospolitej Polskiej. Wyrok miał jedynie charakter interpretacyjny – wskazuje wyłącznie jak należy interpretować postanowienia dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2008/48/WE z dnia 23 kwietnia 2008 r. w sprawie umów o kredyt konsumencki oraz uchylającej dyrektywę Rady 87/102/EWG (Dz.U. 2008, L 133, s. 66), zmienionej dyrektywą Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2021/2167 z dnia 24 listopada 2021 r. (Dz.U. 2021, L 438, s. 1).
Dyrektywy stanowią część prawa wtórnego Unii Europejskiej. Te akty prawne wiążą państwa członkowskie Unii Europejskiej wyłącznie co do rezultatu, który ma zostać osiągnięty zgodnie z ich treścią pozostawiając jednak organom krajowym państw członkowskich swobodę doboru formy i środków prawnych dla realizacji celów dyrektywy. Należy podkreślić, że wyrok Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z dnia 23 kwietnia 2026 roku C-744/24 nie doprowadził do jakichkolwiek zmian w zakresie przepisów prawa powszechnie obowiązującego. Nie ma zatem podstaw, by na podstawie wyłącznie treści tego wyroku odstąpić od zasady, zgodnie z którą dopuszczalne jest naliczanie odsetek od kredytowanych kosztów kredytu. Wyrok ten stanowi co najwyżej impuls dla polskiego ustawodawcy do znowelizowania przepisów traktujących o kredytach konsumenckich w taki sposób, by dostosować przepisy krajowe do interpretacji dyrektywy przedstawionej przez Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej.
W ocenie sądu do czasu dokonania takiej nowelizacji brak jest podstaw, by kwestionować uprawnienie do naliczania odsetek od kredytowanych kosztów pożyczki lub kredytu stanowiących umowy o kredyt konsumencki. Zresztą nawet gdyby przyjąć, że wyrok ten ma charakter wiążący i zakazuje kredytowacom i pożyczkodawcom naliczania odsetek od pozaodsetkowych kosztów kredytu lub pożyczki, to nie zmienia to faktu, iż przez wiele lat poprzedzających wydanie tego wyroku przyjmowano zarówno w orzecznictwie, jak i doktrynie prawa cywilnego, że naliczanie odsetek od pozaodsetkowych kosztów kredytu jest w pełni dopuszczalne i z tego samego założenia wychodziły podmioty udzielające pożyczek i kredytów. W tym również pozwany bank, czego wyraz stanowi treść umowy z dnia 9 grudnia 2021 roku.
W ocenie sądu zatem, nawet gdyby przyjąć, że wyrok Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z dnia 23 kwietnia 2026 roku C 744-24 spowodował, że niedopuszczalne jest naliczanie odsetek od pozaodsetkowych kosztów kredytu w umowach zawieranych z konsumentami, to ten zakaz można stosować jedynie w stosunku do umów zawartych po dniu 23 kwietnia 2026 roku, a zatem po wydaniu przez Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej wspomnianego wyroku. Jako, że sporna umowa nr (...) została zawarta w dniu 9 grudnia 2021 roku, wspomniany zakaz nie może się do niej odnosić. Poza tym nawet gdyby uznać, że niedopuszczalne jest naliczanie odsetek umownych od pozaodsetkowych kosztów pożyczki, to sankcja kredytu darmowego jest uprawnieniem przysługującym w przypadku naruszenia obowiązku informacyjnego, zaś pozwany w umowie poinformował, że oprocentowana jest kwota pożyczki określona w § 1 ust. 1 umowy, a nie całkowita kwota pożyczki, o której mowa w § 1 ust. 2 umowy (por. § 5 ust. 1 umowy).
Skoro zatem bank lojalnie poinformował o tym jaka suma podlega oprocentowaniu nie może być mowy o naruszeniu obowiązku informacyjnego, a jedynie takie naruszenie mogłoby uzasadniać skorzystanie przez konsumenta z sankcji kredytu darmowego.
Biorąc pod uwagę powyższe, w ocenie sądu pogląd jakoby niedopuszczalne było naliczanie odsetek od kredytowanych, pozaodsetkowych kosztów w umowie pożyczki z dnia 9 grudnia 2021 roku nie znajduje uzasadnienia w obowiązujących przepisach. Nie ma przeszkód, aby między stronami umowy pożyczki nastąpiło rozliczenie bezgotówkowe, skutkujące pokryciem zobowiązań konsumenta – w tym przypadku prowizji od udzielonej pożyczki w kwocie 4 938,77 zł. Suma ta została wszak pożyczona pozwanemu w celu pokrycia kosztów związanych z przygotowaniem i udzieleniem przez pozwaną pożyczki, a zatem w tym zakresie powód odniósł korzyść, bowiem nie musiał tych kosztów ponieść w inny sposób. Choć kwota ta nie została udostępniona powodowi do swobodnego rozporządzenia to w ocenie Sądu stanowi ona „kwotę wypłaconą na podstawie umowy”, z tym jednak zastrzeżeniem, że jest przeznaczona na zapłatę prowizji, na co zgodził się sam pożyczkobiorca.
Podobnie Sąd nie dopatrzył się uchybień w sposobie oznaczenia (...) w umowie. W myśl art. 5 pkt 12 u.k.k., rzeczywista roczna stopa oprocentowania to całkowity koszt kredytu ponoszony przez konsumenta, wyrażony jako wartość procentowa całkowitej kwoty kredytu w stosunku rocznym, zaś jak wskazuje pkt 6 tego artykułu, pod pojęciem całkowitego kosztu kredytu należy rozumieć wszelkie koszty, które konsument jest zobowiązany ponieść w związku z umową o kredyt, w szczególności: odsetki, opłaty, prowizje, podatki i marże jeżeli są znane kredytodawcy oraz koszty usług dodatkowych, w tym ubezpieczeń, w przypadku gdy ich poniesienie jest niezbędne do uzyskania kredytu lub do uzyskania go na oferowanych warunkach. Istota omawianego w tym miejscu zagadnienia została wyjaśniona w wyroku (...) z dnia 21 kwietnia 2016 roku, C-377/14 ((...) 2016/4/I-283). Sprowadza się ona, najogólniej rzecz ujmując, do tego, że włączenie jakiejkolwiek kwoty należącej do całkowitego kosztu kredytu do całkowitej kwoty kredytu może mieć wpływ na obliczenie rzeczywistej rocznej stopy oprocentowania i w konsekwencji może wpłynąć na prawidłowość informacji, które kredytodawca powinien wskazać w danej umowie o kredyt.
Bank winien więc dokonywać wyliczenia (...) w oparciu nie o kwotę udzielonego kredytu, lecz kwotę realnie udostępnioną kredytobiorcom. Pozwany bank zastosował się do powyższych reguł ustalając (...) jako całkowity koszt pożyczki (16 699,77 zł) wyrażony jako procent całkowitej kwoty pożyczki (40 000 zł) w stosunku rocznym. W konsekwencji przyjąć należy, że w umowie zawartej przez strony prawidłowo wskazano zarówno rzeczywistą roczną stopę oprocentowania, jak i całkowitą kwotę do zapłaty (56 699,77 zł - § 1 ust. 4 umowy) ustaloną w dniu zawarcia umowy kredytu, wraz z podaniem wszystkich założeń przyjętych do jej obliczenia (§ 1 ust. 6 umowy). (...) zostało obliczone zgodnie ze wzorem określonym w załączniku nr 4 do ustawy o kredycie konsumenckim. Z tych też względów, należy uznać, że pozwana prawidłowo obliczyła (...) i nie doszło w tym zakresie do naruszenia obowiązku informacyjnego. Pozwana w umowie prawidłowo określiła także całkowitą kwotę do zapłaty.
Inaczej niż powód sąd uznał, że założenia przyjęte do obliczenia (...) są podane w sposób jasny, zwięzły i wyraźny, a informacje podane w umowie pozwalają odtworzyć proces określania rzeczywistej rocznej stopy oprocentowania na podstawie zawartych w umowie danych. Tym samym w ocenie sądu bank nie dopuścił się zarzucanego przez powoda naruszenia art. 30 ust. 1 pkt 7 u.k.k. Poza tym powód – oprócz naliczania odsetek od kredytowanych kosztów – nie wskazał żadnych okoliczności pozwalających na przyjęcie, że wskazane przez pozwaną przy obliczeniu rzeczywistej rocznej stopy oprocentowania parametry były nieprawidłowe. Nie wskazał także jaka powinna być jego zdaniem rzeczywista roczna stopa oprocentowania, ani nie podał czy jego zdaniem jest zawyżona czy zaniżona.
Godzi się również zauważyć, że nawet gdyby podzielić zapatrywanie powoda co do nieprawidłowości naliczenia (...), to w wyroku z 13 lutego 2025 r. wydanym w sprawie C-472/23 (LEX nr 3827620) Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej wskazał, że artykuł 10 ust. 2 lit. g) dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2008/48/WE z dnia 23 kwietnia 2008 r. w sprawie umów o kredyt konsumencki oraz uchylającej dyrektywę Rady 87/102/EWG należy interpretować w ten sposób, że: okoliczność, iż w umowie o kredyt wskazano rzeczywistą roczną stopę oprocentowania, która okazuje się zawyżona ze względu na to, że niektóre warunki tej umowy zostały następnie uznane za nieuczciwe w rozumieniu art. 6 ust. 1 dyrektywy Rady 93/13/EWG z dnia 5 kwietnia 1993 r. w sprawie nieuczciwych warunków w umowach konsumenckich, a tym samym za niewiążące dla konsumenta, nie stanowi sama w sobie naruszenia obowiązku informacyjnego ustanowionego w tym przepisie dyrektywy 2008/48.
Bezzasadny jest też zarzut naruszenia przez pozwaną art. 30 ust. 1 pkt 10 u.k.k. Z tego przepisu wynika obowiązek zawarcia w umowie o kredyt konsumencki informacji o innych kosztach, które konsument jest zobowiązany ponieść w związku z umową, w szczególności o opłatach, w tym opłatach za prowadzenie jednego lub kilku rachunków, na których są zapisywane zarówno transakcje płatności, jak i wypłaty, łącznie z opłatami za korzystanie ze środków płatniczych zarówno dla transakcji płatności, jak i dla wypłat, prowizjach, marżach oraz kosztach usług dodatkowych, w szczególności ubezpieczeń, jeżeli są znane kredytodawcy, oraz warunki, na jakich koszty te mogą ulec zmianie.
Wskazać należy, iż rodzaj, wysokość i precyzyjne zasady dotyczące zmiany opłat pobieranych przez bank zostały określone w Taryfie prowizji i opłat bankowych w (...) (...) (...) Banku (...) Spółce Akcyjnej. W ocenie Sądu, wskazane w umowie wskaźniki zmiany kosztów kredytu są jednoznaczne i weryfikowalne. Klauzule wskazane w Taryfie opłat i prowizji należy uznać za precyzyjne biorąc pod uwagę ich hipotetyczność. Ustawodawca w art. 30 ust. 1 pkt 10 u.k.k. in fine nakazuje udzielenie informacji o warunkach, na jakich inne koszty mogą ulec zmianie. Oczywistym, że nie da się z góry przewidzieć, że zaistnienie jakiejś przesłanki będzie generować wzrost kosztów działalności banku. Na sytuację na rynku finansowym wpływa wiele czynników. Możliwa jest sytuacja, że dojdzie do wzrostu jednego ze wskaźników na niekorzyść banku, ale jednocześnie zaistnieje inna przesłanka, która zrównoważy bankowi tą niedogodność, przez co finalnie bank nie zdecyduje się na zmianę opłat i prowizji.
Bank jest związany wymienionymi przez siebie przesłankami, które mają charakter obiektywny i bez wątpienia mogą rzutować na koszty prowadzenia jego działalności. W § 3 ust. 2 umowy wskazano w sposób szczegółowy przesłanki do zmiany tytułów oraz stawek opłat i prowizji, a także zmiany warunków ich pobierania oraz wprowadzania nowych opłat lub prowizji. W ust. 8 wskazano sposób poinformowania pożyczkobiorcy o zmianie stawek, a w ust. 9 o możliwości dokonania wypowiedzenia umowy w terminie 30 dni od powiadomienia go przez bank o zmianach.
Rola art. 30 ust. 1 pkt. 10 u.k.k. nie może być rozumiana jako obowiązek kredytodawcy do dokonania abstrakcyjnego, rozbudowanego wyliczenia wszelkich możliwych sytuacji, w których może dojść do zmiany wysokości poszczególnych opłat, a jedynie do tych które mogą przy konkretnej umowie ulec aktualizacji (por. wyrok Sądu Apelacyjnego w B. z dnia 28 czerwca 2019 r., I ACa 281/19, LEX nr 2712576). Ten warunek został natomiast spełniony. Warto zwrócić uwagę na to, że jedynym pozaodsetkowym kosztem pożyczki, który został poniesiony przez powoda była prowizja za udzielenie pożyczki, a ta nie podlegała zmianom, o których mowa w § 3 umowy. Prowizja miała charakter stały i została pobrana już w dniu wypłaty pożyczki.
W konsekwencji prowizja pozostała na pierwotnie ustalonym w umowie poziomie i nie uległa zmianie. Prowizja za udzielenie pożyczki była natomiast jedynym pozaodsetkowym kosztem pożyczki, a powód, jak zaznaczył w swoich zeznaniach nie był zainteresowany składaniem wniosku o prolongatę spłaty pożyczki bądź zawieszeniem okresu spłaty, które wiązałyby się z dodatkowymi opłatami i takiego wniosku nie składał. Nie miało także miejsce sporządzenie aneksu do umowy, ani sporządzenie odpisu umowy na wniosek powoda. Poza tym zmianie mogły ulec jedynie odsetki umowne, co zostało szczegółowo umówione w § 5 umowy. Pożyczkobiorca w toku składania zeznań przyznał jednak, że nie dopełnił warunku koniecznego do obniżenia odsetek umownych od pożyczki, polegającego na przedłożeniu faktury VAT dokumentującej zakup urządzenia. W konsekwencji odsetki umowne także pozostały na pierwotnie ustalonym poziomie.
Sąd ma świadomość treści wyroku Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z dnia 13 lutego 2025 r., sygn. C-472/23, w którym (...) wyjaśnił, że artykuł 10 ust. 2 lit. k) dyrektywy 2008/48 należy interpretować w ten sposób, że fakt, iż umowa o kredyt wymienia pewną liczbę okoliczności uzasadniających zwiększenie opłat związanych z wykonaniem umowy, przy czym właściwie poinformowany oraz dostatecznie uważny i rozsądny konsument nie jest w stanie zweryfikować ich wystąpienia ani ich wpływu na te opłaty, stanowi naruszenie obowiązku informacyjnego ustanowionego w tym przepisie, o ile wskazanie to może podważyć możliwość dokonania przez tego konsumenta oceny zakresu jego zobowiązania. W wyroku tym zwrócono również uwagę, że w sprawie, w której zadano pytanie prejudycjalne postanowienia dotyczące warunków zmiany opłat i prowizji (por. motyw 14-16 wyroku) zostały określone na podstawie wskaźników, które dla konsumenta są trudne do zweryfikowania zarówno przed zawarciem umowy, jak i w trakcie jej wykonywania.
Chodzi tu bowiem w szczególności o zmienne wskaźniki ekonomiczne, w tym wskaźniki kontrolowane przez sam bank, a także wskaźniki opisane losowo, odzwierciedlające ewolucję prawną w szerokim znaczeniu.
(...) wskazał również (motyw 55 i 56 wyroku), że spoczywający na kredytodawcy zgodnie z art. 10 ust. 2 lit. k) dyrektywy 2008/48 obowiązek wskazania w umowie o kredyt warunków, na jakich może nastąpić zmiana opłat związanych z wykonaniem tej umowy, ma również dla konsumenta zasadnicze znaczenie, ponieważ dla dokonania oceny zakresu jego zobowiązania powinien on móc przewidzieć, ewentualne zmiany tych opłat na podstawie jasnych i zrozumiałych kryteriów, a tym samym wynikające z tego dla niego konsekwencje ekonomiczne, nawet jeśli początkowa kwota tych opłat jest stosunkowo niska w stosunku do kwoty danego kredytu.
Ponadto z utrwalonego orzecznictwa wynika, że konsekwencje naruszenia obowiązków informacyjnych związanych z umową o kredyt mogą się znacznie różnić w zależności od tego, o jaki konkretnie obowiązek chodzi, przy czym waga tego naruszenia zależy ponadto w praktyce od liczby i wagi elementów, których nie zamieszczono w danej umowie o kredyt. Takie naruszenia mogą w szczególności utrudniać konsumentowi korzystanie z praw wynikających z umowy o kredyt (zob. podobnie wyrok z dnia 24 października 2024 r., Horyzont, C-339/23,EU:C:2024:918, pkt 34).
W związku z tym (...) orzekł, że artykuł 23 dyrektywy 2008/48 w związku z jej motywem 47 należy interpretować w ten sposób, że nie stoi on na przeszkodzie uregulowaniu krajowemu, które przewiduje – w przypadku naruszenia obowiązku informacyjnego nałożonego na kredytodawcę zgodnie z art. 10 ust. 2 tej dyrektywy – jednolitą sankcję polegającą na pozbawieniu kredytodawcy prawa do odsetek i opłat, niezależnie od indywidualnego stopnia wagi takiego naruszenia, o ile naruszenie to może podważyć możliwość oceny przez konsumenta zakresu jego zobowiązania.
Całkowicie bezzasadny jest zatem zarzut, że podstawy zmiany opłat zostały wskazane zbyt ogólnie bądź że pożyczkodawca został uprawniony do nieograniczonego kształtowania wysokości tychże opłat. Zaznaczyć należy, że postanowienia umowne o zmianach kosztów nie były wprowadzające w błąd, a ponadto nie miały charakteru zupełnie blankietowego. Zdaniem Sądu, warunki zmiany omawianych kosztów zostały określone precyzyjnie i nie przewidywały po stronie pozwanego arbitralności w procesie wprowadzania tych zmian.
Zdaniem powoda umowa łącząca strony naruszała także treść art. 30 ust. 1 pkt 10 w zw. z art. 30 ust. 1 pkt 16 w zw. z art. 49 ust. 1 u.k.k. poprzez nieokreślenie procedury oraz warunków, na jakich koszty pożyczki ulegają zmianie w przypadku wcześniejszej spłaty zobowiązania. Pożyczkobiorca twierdził, że w umowie nie zostało wyjaśnione, że całkowity koszt kredytu w przypadku jego wcześniejszej spłaty ulega obniżeniu także o pozaodsetkowe koszty już przez konsumenta poniesione. Po myśli art. 49 ust. 1 u.k.k. w przypadku spłaty całości kredytu przed terminem określonym w umowie, całkowity koszt kredytu ulega obniżeniu o te koszty, które dotyczą okresu, o który skrócono czas obowiązywania umowy, chociażby konsument poniósł je przed tą spłatą. Art. 30 ust. 1 pkt 16 u.k.k. wskazuje, że umowa o kredyt konsumencki powinna zawierać prawo konsumenta do spłaty kredytu przed terminem oraz procedurę spłaty kredytu przed terminem.
Bank w przedmiotowej umowie pożyczki zawarł informację o prawie konsumenta do spłaty zobowiązania przed terminem w całości lub w części (§ 7 umowy). W § 7 ust. 2-4 pożyczkodawca przedstawił także procedurę spłaty pożyczki przed terminem wyszczególniając zasady, terminy i sposób dokonania rozliczenia przedterminowej spłaty. Umowa zawiera zatem informacje dotyczące prawa przedterminowej spłaty pożyczki i procedurę jej dokonania. Należy podkreślić, że art. 30 ust. 1 pkt 16 u.k.k. nakłada obowiązek poinformowania o samym uprawnieniu do spłaty kredytu przed terminem oraz procedurze jego realizacji, nie formułując przy tym wymogu zamieszczania szczegółowych instrukcji dotyczących technicznego sposobu rozliczania kosztów pozaodsetkowych czy powielania wykładni zawartej w orzecznictwie. Kluczowe znaczenie ma fakt, że uprawnienie do proporcjonalnej redukcji całkowitego kosztu kredytu – obejmujące wszystkie jego składniki, w tym koszty poniesione przed spłatą – wynika bezpośrednio z bezwzględnie obowiązujących przepisów prawa (art. 49 ust. 1 i 2 u.k.k.).
Dokonanie wcześniejszej spłaty nie powoduje, iż poszczególne koszty doznają zmiany, lecz jedynie, iż część ustalonych kosztów nie może zostać pobrana przez bank lub, jeżeli już została pobrana, winna być zwrócona. W ocenie sądu postanowienia umowne sformułowane w § 7 umowy w zupełności wyczerpują obowiązek wskazany w art. 30 ust. 1 pkt 16 u.k.k. Przepis ten nie przewiduje po stronie banku obowiązku przedstawiania informacji o wysokości zwrotu kosztów kredytu w postaci przedstawionej przez powoda.
W myśl art. 30 ust. 1 pkt 11 u.k.k. umowa o kredyt konsumencki powinna zawierać roczną stopę oprocentowania zadłużenia przeterminowanego, warunki jej zmiany oraz ewentualne inne opłaty z tytułu zaległości w spłacie kredytu. Zdaniem powoda doszło do naruszenia tego przepisu poprzez brak precyzyjnego określenia w umowie warunków zmiany oprocentowania zadłużenia przeterminowanego. W § 8 ust. 3 umowy wprost wskazano, że oprocentowanie należności przeterminowanych równe jest stopie odsetek maksymalnych za opóźnienie wskazanych w art. 481 § 2¹ k.c., a nadto określono wartość procentową odsetek na dzień zawarcia umowy. Zgodnie z kolei z ust. 4 zmiana wysokości odsetek maksymalnych za opóźnienie powodować miała równoczesną i analogiczną zmianę wysokości stopy procentowej. Mając powyższe na uwadze, należało przyjąć, że również i w tym przypadku pożyczkodawca wywiązał się z obowiązku informacyjnego.
W umowie określona została roczna stopa oprocentowania zadłużenia przeterminowanego, jak i warunki jej zmiany. Zauważyć należy, że informacja o stopie referencyjnej NBP jest powszechnie i łatwo dostępna. Natomiast wysokość odsetek maksymalnych za opóźnienie jest określona powszechnie obowiązującymi przepisami prawa. W ocenie Sądu, pożyczkobiorca, w oparciu o informacje przekazane przez bank, był w stanie zrozumieć ile wynosi stopa oprocentowania zadłużenia przeterminowanego, jak i jakie są warunki jej zmiany. Wystarczające jest w tym zakresie odesłanie do powszechnie i łatwo dostępnych informacji o stopie referencyjnej NBP, jak i przepisu o odsetkach maksymalnych za opóźnienie.
Co więcej, wyliczenie stopy polegało na prostym działaniu matematycznym. Poza tym w § 8 ust. 4 umowy wyjaśniono, że zmiana wysokości odsetek maksymalnych za opóźnienie powodować będzie równoczesną i analogiczną zmianę wysokości stopy procentowej, o której mowa w ust. 3. Bank poinformuje o zmianie wysokości stopy procentowej zadłużenia przeterminowanego do końca miesiąca kalendarzowego, w którym nastąpiła zmiana poprzez udostępnienie aktualnej wysokości tej stopy na stronie www. (...) oraz w oddziałach (...) S.A. Zmiana wysokości oprocentowania powoduje odpowiednio wzrost lub obniżenie wysokości raty pożyczki. W § 8 ust. 5 umowy wskazano, że w okresie obowiązywania umowy (...) S.A. jest uprawniony do zmiany sposobu ustalania stopy procentowej zadłużenia przeterminowanego w przypadku zmiany lub uchylenia powszechnie obowiązujących przepisów prawa dotyczących odsetek od zadłużenia przeterminowanego w sposób wynikający ze zmiany lub uchylenia tych przepisów.
O zmianach pożyczkobiorca zostanie poinformowany w sposób określony w § 14. Informacje podane w § 8 ust. 1-5 umowy w zupełności wystarczają do uznania, że umowa zawiera informacje, o których mowa w art. 30 ust. 1 pkt 11 u.k.k. Odwołanie się do stopy referencyjnej Narodowego Banku Polskiego w umowie nie było w żadnym stopniu wadliwe czy wprowadzające w błąd, bowiem do tego samego wskaźnika odwołuje się polski ustawodawca określając wysokość odsetek ustawowych określonych w art. 481 k.c. (odsetki za opóźnienie) i art. 359 k.c. (odsetki umowne). Powód bez trudu miał możliwość ustalenia ile wynoszą aktualnie odsetki maksymalne za opóźnienie, których stopie odpowiadała wysokość odsetek od zadłużenia przeterminowanego i jak ustalana jest stopa referencyjna Narodowego Banku Polskiego, czy to poprzez uzyskanie informacji na stronie internetowej banku czy w placówce banku czy też po prostu korzystając z sieci (...)
Jeśli chodzi o zarzut naruszenia przez pozwaną art. 30 ust. 1 pkt 15 u.k.k., w ocenie Sądu również on jawi się jako chybiony. Art. 30 ust. 1 pkt 15 u.k.k. wskazuje na obowiązek określenia w umowie o kredyt konsumencki terminu, sposobu i skutków odstąpienia konsumenta od umowy, obowiązku zwrotu przez konsumenta udostępnionego przez kredytodawcę kredytu oraz odsetek, a także kwotę odsetek należnych w stosunku dziennym. Wszystkie te informacje znalazły się w § 15 umowy. Tym samym pozwana wywiązała się z ciążącego na niej obowiązku wynikającego z art. 30 ust. 1 pkt 15 u.k.k. i art. 53 ust. 1 u.k.k. Zdaniem Sądu, brak wskazania w treści umowy informacji o możliwości odstąpienia od umowy w przypadku wskazanym w art. 53 ust. 2 u.k.k. albo jakimkolwiek innym przewidzianym np. w przepisach Kodeksu cywilnego, nie pozwala na skorzystanie z sankcji darmowego kredytu. Ewidentnie bowiem w ustawie o kredycie konsumenckim sformułowano szczególną podstawę i tryb odstąpienia (art. 53 ust. 1 oraz ust. 3-5 u.k.k.) w przypadku umowy o kredyt konsumencki, stąd też logiczne jest, że obowiązek informacyjny z art. 30 ust. 1 pkt 15 u.k.k. dotyczy właśnie tego uprawnienia, a nie każdej możliwej podstawy odstąpienia.
Gdyby było inaczej, a intencją ustawodawcy byłoby udzielanie pożyczkobiorcom przewodnika po wszystkich kodeksowych i pozakodeksowych podstawach do odstąpienia od umowy, to przepis ten byłby sformułowany odmiennie.
Sąd dokonując analizy postanowień umowy pożyczki z 9 grudnia 2021 roku nr (...) nie doszukał się naruszeń innych przepisów ustawy o kredycie konsumenckim wymienionych w art. 45 ust. 1 u.k.k., których naruszenie mogłoby skutkować zastosowaniem sankcji kredytu darmowego.
Niezależnie od powyższych uwag należy też zauważyć, że powołane przez powoda rzekome naruszenia przepisów ustawy o kredycie konsumenckim wymienionych w art. 30 ust. 1 pkt 4, pkt 5, pkt 7, pkt 10, pkt 11, pkt 15 i pkt 16 dotyczą naruszenia obowiązku informacyjnego, a zatem mogłyby mieć zastosowanie gdyby pozwana nie zamieściła w ogóle wymienionych w tych przepisach informacji. Sankcja kredytu darmowego nie odnosi się bowiem do sytuacji, w której elementy umowy zostaną sformułowane w sposób niejednoznaczny lub niezrozumiały, gdyż art. 45 ust. 1 u.k.k. nie wymienia naruszenia wymogów wskazanych w art. 29 ust. 3 u.k.k., który to przepis wymaga sformułowania umowy o kredyt w sposób jednoznaczny i zrozumiały. Bank tymczasem, jak wskazano we wcześniejszej części uzasadnienia wyroku zamieścił w umowie informacje wymienione we wspomnianych przepisach. Fakt, że treść tych informacji nie odpowiada powodowi bądź, że powód uważa, że powinny one przybrać inną treść nie oznacza, że doszło do uchybienia przez bank obowiązkom informacyjnym.
Poza tym powód nie wykazał także, że rzekome nieprawidłowe obliczenie rzeczywistej rocznej stopy oprocentowania oraz inne naruszenia ustawy o kredycie konsumenckim zarzucane pozwanej miały dla niego jakiekolwiek znaczenie praktyczne. Pożyczkobiorca powołuje się na orzecznictwo Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej wskazujące, że wskazanie w umowie o kredytu założeń przyjętych do obliczenia (...) ma istotne znaczenie dla konsumenta. Z orzecznictwa Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej wynika, że zawarcie (...) w umowie o kredyt ma zasadnicze znaczenie, w szczególności ponieważ umożliwia ono konsumentowi dokonanie oceny zakresu jego zobowiązania (tak wyrok z dnia 9 listopada 2016 r., (...), C-42/15, EU:C:2016:842, pkt 67, 70). Powód nie zadał sobie jednak trudu by wyjaśnić jakie znaczenie właściwie miało dla niego wskazanie takiej a nie innej rzeczywistej rocznej stopy oprocentowania.
Rzeczywista roczna stopa oprocentowania jest finalnym efektem podstawienia określonych wartości figurujących w umowie. Stanowi wartość końcową. Nie ona jednak decyduje o tym jaki jest faktyczny zakres zobowiązania kontraktowego powoda. Nie ma żadnego znaczenia w kontekście postanowień umownych przewidujących sposób naliczania odsetek. (...) obrazuje całkowity koszt kredytu ponoszony przez konsumenta wyrażony jako wartość procentowa całkowitej kwoty kredytu w stosunku rocznym, ale powód nie dowiódł, że prawidłowe bądź nieprawidłowe określenie tej wartości miało dla niego jakiekolwiek znaczenie przy procesie zawierania umowy o pożyczkę. Nie przedstawił nawet w tym zakresie jakichkolwiek twierdzeń. Było wręcz przeciwnie – powód zeznał na rozprawie w dniu 28 września 2026 roku, że nie wie co oznacza rzeczywista roczna stopa oprocentowania, a postanowienia umowne dotyczące (...) nie miały dla niego znaczenia.
Brak jest podstaw na tle przedmiotowej sprawy, by sądzić, że konsument rozważał kwestię wysokości (...) bądź to w jaki sposób została obliczona na etapie poprzedzającym zawarcie umowy albo że miało to decydujący wpływ na proces decyzyjny towarzyszący zaciągania zobowiązania. Analogiczne argumenty można podnieść w stosunku do innych zarzutów podnoszonych przez stronę powodową – jakie znaczenie miało dla powoda to czy w umowie został przedstawiony termin odstąpienia od umowy w sytuacji, gdy umowa nie zawiera elementów określonych w art. 30 u.k.k., skoro nie miał zamiaru od umowy odstąpić? Jakie mogło to mieć dla niego znaczenie po blisko pięciu latach wykonywania umowy, gdy zdecydował się na skorzystanie z sankcji kredytu darmowego, kiedy odstąpić od umowy już nie mógł? Jakie znaczenie ma dla powoda sposób ukształtowania postanowień dotyczących zasad wcześniejszej spłaty pożyczki, skoro nawet się z nimi nie zapoznał, a ponadto nie dysponuje środkami pieniężnymi pozwalającymi na wcześniejszą spłatę?
Jakie znaczenie ma dla powoda to jak zostały ukształtowane postanowienia umowne dotyczące zmian opłat i prowizji, skoro nie występował do pozwanego banku z żadnymi wnioskami, które spowodowałyby wygenerowanie jakichkolwiek innych opłat poza nieulegającą zmianom prowizją za udzielenie pożyczki? W świetle przedstawionego stanu faktycznego okoliczności te nie miały żadnego znaczenia dla właściwego poinformowania powoda o zakresie jego zobowiązań kontraktowych. Sankcja kredytu darmowego służy ochronie słabszej strony stosunku obligacyjnego. Nie ma na celu prowadzenia poszukiwań zmierzających do ustalenia jakie teoretycznie przepisy naruszył bank przy formułowaniu umowy. Jak słusznie wskazuje E. L.: „celem sankcji kredytu darmowego powinna być przede wszystkim ochrona ekonomicznego interesu konsumenta. Dziś instytucja (...) przypomina czasami próbę poszukiwania pomniejszych braków w umowie, aby nie płacić kosztów i odsetek” (E. L., Umowa kredytu konsumenckiego, str. 250, B. Kluwer, B. 2025).
Znaczna część podnoszonych przez powoda rzekomych naruszeń, których dopuścić się miała strona pozwana sprawia wrażenie jakby była poszukiwanymi, pomniejszymi brakami w umowie mającymi wspierać stanowisko o istotnych wadliwościach procedury zawierania niniejszej umowy pożyczki i uzasadniać skorzystanie z sankcji kredytu darmowego z art. 45 ust. 1 u.k.k., a nie rzeczywistymi, poważnymi uchybieniami pozwanego banku, mającymi wpływ na jakiekolwiek procesy decyzyjne powoda czy możność ustalenia zakresu jego zobowiązań kontraktowych.
Na marginesie sąd zaznacza, że z art. 23 dyrektywy 2008/48, w związku z jej motywem 47 wynika, że o ile wybór systemu sankcji mających zastosowanie w przypadku naruszenia przepisów krajowych przyjętych zgodnie z tą dyrektywą pozostaje w gestii państw członkowskich, o tyle przewidziane w ten sposób sankcje powinny być skuteczne, proporcjonalne i odstraszające. Oznacza to, że sankcje powinny być odpowiednio surowe w stosunku do wagi naruszeń, które są przez nie karane, zwłaszcza z zapewnieniem rzeczywiście odstraszającego skutku i przy poszanowaniu ogólnej zasady proporcjonalności.
W ocenie sądu, nawet gdyby podzielić stanowisko powoda, co do tego, że pozwana nienależycie wywiązała się z obowiązku informacyjnego, zastosowanie sankcji kredytu darmowego byłoby w realiach niniejszej sprawie nieproporcjonalne. Sąd stoi bowiem na stanowisku, że dla zastosowania sankcji kredytu darmowego, naruszenie przepisów musi być na tyle poważne, że sformułowana umowa o treści przedstawionej konsumentowi przed związaniem się nią, uniemożliwia zweryfikowanie przez konsumenta jakie zobowiązania wobec banku zaciąga. Oznacza to zatem, że przesłanki „naruszenia” nie spełniają wszystkie wadliwości umowy związane z przepisami wymienionymi w art. 45 ust. 1 u.k.k., a jedynie te nieprawidłowości, które naruszają cel ochrony konsumenckiej oraz które uniemożliwiają upewnienie się przez konsumenta co do treści zobowiązania. Sam Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej w cytowanym wyżej wyroku C-472/23 wskazał, że pozbawienie kredytodawcy prawa do odsetek i kosztów może być uznane za proporcjonalne do naruszenia obowiązku informacyjnego, o ile naruszenie to może podważyć możliwość oceny przez konsumenta zakresu jego zobowiązania.
Taka sytuacja nie miała miejsca na kanwie niniejszej sprawy. W ocenie Sądu przeciętnie uważny konsument po zapoznaniu się z treścią umowy oraz dokumentacją około kredytową, dysponował pełnią informacji niezbędnych dla właściwej oceny skutków zawieranej umowy i ich wpływu na swoją sytuację prawną i majątkową.
Nie sposób w świetle okoliczności przedmiotowej sprawy oraz zarzucanych przez powoda naruszeń (niezależnie od braku zasadności tychże zarzutów) uznać, że sankcja kredytu darmowego byłaby odpowiednią i proporcjonalną sankcją.
Należy również podkreślić, że gdyby strona powodowa rzeczywiście miała wątpliwości co do jasności i precyzyjności podstaw do zmiany opłat bądź co do abuzywnego charakteru poszczególnych postanowień umowy, to zgodnie z zawartą umową, istniała możliwość jej wypowiedzenia, a także możliwość ewentualnego roszczenia wynikającego z art. 385¹ k.c., czy art. 385 § 2 k.c. (por. wyrok Sądu Okręgowego w W. z dnia 8 maja 2019 r., XXVII Ca 1306/18, F.). Sama polemika z informacjami przekazanymi przez bank, w sytuacji, gdy nie są one nieprawdziwe i nie wprowadzają konsumenta w błąd, nie może uzasadniać zastosowania sankcji z art. 45 u.k.k. Informacje zawarte w spornej umowie zostały przekazane w sposób zgodny z przepisami ustawy, a konsument był w stanie zrozumieć strukturę kosztów pożyczki, ich wpływ na zobowiązanie oraz warunki i sposób ewentualnej zmiany kosztów w postaci opłat i prowizji.
Podsumowując, w ocenie sądu postanowienia (...) z 9 grudnia 2021 roku nie były dotknięte wadami stanowiącymi podstawę do skorzystania przez pożyczkobiorcę z sankcji kredytu darmowego.
Mając na uwadze powyższe, Sąd uznał roszczenie powoda za nienależne, a powództwo za bezzasadne i w efekcie orzekł jak w punkcie I sentencji wyroku oddalając powództwo.
O kosztach procesu Sąd orzekł w punkcie II wyroku na podstawie art. 98 § 1, § 1¹ i § 3 w zw. z art. 99 k.p.c. zgodnie z zasadą odpowiedzialności za wynik procesu. Powód przegrał proces w całości, wobec czego jest obowiązany zwrócić pozwanej poniesione przez nią koszty procesu w całości. Zasądzona tytułem zwrotu kwota obejmuje koszty zastępstwa procesowego w postaci wynagrodzenia pełnomocnika pozwanego w osobie radcy prawnego ustalone na podstawie § 2 pkt 5 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (t.j. Dz.U. z 2026 r., poz. 118) w kwocie 3 600 zł powiększone o opłatę skarbową od pełnomocnictwa w kwocie 17 zł. Łącznie 3 617 zł.
Kwota 3 617 zł tytułem zwrotu kosztów procesu została od powoda na rzecz pozwanego zasądzona wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia uprawomocnienia się wyroku do dnia zapłaty, zgodnie z brzmieniem art. 98 § 1¹ k.p.c., w myśl którego, od kwoty zasądzonej tytułem zwrotu kosztów procesu należą się odsetki, w wysokości odsetek ustawowych za opóźnienie w spełnieniu świadczenia pieniężnego, za czas od dnia uprawomocnienia się orzeczenia, którym je zasądzono, do dnia zapłaty.