Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 21 września 1999 r. Sąd Okręgowy-Sąd Pracy i Ubezpieczeń
Społecznych w Poznaniu uwzględnił roszczenie Krzysztofa S. przeciwko Zakładom
Systemów Automatyki „M.” w P. i zasądził na jego rzecz kwotę 16.029 zł tytułem od- prawy w związku z odwołaniem ze stanowiska dyrektora przedsiębiorstwa państwo- wego z uzasadnieniem, iż powód nie został odwołany na podstawie przepisu art. 65 ust. 1a i art. 37a ust. 1 ustawy z dnia 25 września 1981 r. o przedsiębiorstwach pań- stwowych (jednolity tekst: Dz.U. z 1991 r. Nr 18, poz. 80 ze zm.), wobec czego od- 2 mowa wypłacenia odprawy przez zarządcę komisarycznego przedsiębiorstwa z po- wołaniem się na przepis art. 39 ust. 2 pkt 2 i 3 tej ustawy była nieuzasadniona.
Stanowisko Sądu Okręgowego podzielił Sąd Apelacyjny-Sąd Pracy i Ubezpie- czeń Społecznych w Poznaniu, który wyrokiem z dnia 13 stycznia 2000 r. oddalił apelację strony pozwanej. Sąd drugiej instancji podniósł, że powód został odwołany ze stanowiska dyrektora na podstawie przepisu art. 66 ust. 2 ustawy o przedsiębior- stwach państwowych ze względu na ustanowienie zarządu komisarycznego. Odwo- łanie powoda nie nastąpiło zatem z przyczyn określonych w art. 37a omawianej ustawy i nie może mieć do niego zastosowania przepis art. 39 ust. 2 tej ustawy wy- mieniający przypadki, w których odprawa nie przysługuje. Sąd Apelacyjny przytoczył wyrok Sądu Najwyższego z dnia 20 maja 1998 r., I PKN 144/98 (OSNAPiUS 1999 nr 12, poz. 390), według którego odwołanemu dyrektorowi przedsiębiorstwa państwo- wego na podstawie art. 66 ust. 2 ustawy o przedsiębiorstwach państwowych w związku z wszczęciem postępowania naprawczego i ustanowienia zarządu komisa- rycznego nad przedsiębiorstwem, bez wskazania żadnej innej przyczyny odwołania, przysługuje prawo do odprawy przewidzianej w art. 39 ust. 1 tej ustawy.
Kasacja pozwanego od powyższego wyroku zarzuca naruszenie przepisów postępowania, a w szczególności naruszenie art. 177 § 1 pkt 4 KPC przez nie- uwzględnienie, że przeciwko powodowi zostało wszczęte postępowanie w związku z działaniem na szkodę pozwanego przedsiębiorstwa, oraz naruszenie prawa mate- rialnego - art. 39 ust. 2 pkt 2 i art. 37a ust. 1 pkt 1 i 2 oraz art. 65 ust. 1 ustawy o przedsiębiorstwach państwowych.
Sąd Najwyższy rozważył, co następuje
Kasacja jest nieuzasadniona i podlega oddaleniu. Zgodnie z przepisem art. 39311
KPC Sąd Najwyższy rozpoznaje sprawę w granicach kasacji, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. Nie stwierdzając w przedmiotowej sprawie nieważności postępowania, Sąd Najwyższy nie jest obowiązany doszukiwać się w zaskarżonym wyroku naruszenia jeszcze innych przepisów postępowania poza wymienionym w kasacji przepisem art. 177 § 1 pkt 4 KPC, który kasacja wskazała jako naruszony „w szczególności”. Oznacza to, że Sąd Najwyższy związany jest ustaleniami faktycznymi zaskarżonego wyroku (przyjętymi za Sądem pierwszej in- stancji), z tych zaś wynika, iż powód został przez Wojewodę P. odwołany z dniem 24 3 sierpnia 1998 r. ze stanowiska dyrektora przedsiębiorstwa na podstawie art. 66 ust. 2 ustawy z dnia 25 września 1981 r. o przedsiębiorstwach państwowych. Wymieniony przepis stanowi, że „z chwilą ustanowienia zarządu komisarycznego organy przed- siębiorstwa ulegają rozwiązaniu. Organ założycielski odwołuje dyrektora przedsię- biorstwa”. Z kolei przepis art. 39 ust. 1 wymienionej ustawy stanowi, że w wypadku odwołania dyrektorowi przysługuje odprawa w wysokości sześciomiesięcznego wy- nagrodzenia. Przepis ustępu drugiego tego artykułu wymienia przypadki, w których odprawa nie przysługuje. Wśród nich powołany jest przepis art. 37a ust. 1 ustawy, według którego organ założycielski może odwołać dyrektora, jeżeli dyrektor w związku z pełnieniem funkcji dopuszcza się: 1) rażącego naruszenia prawa, 2) zaist- niały przesłanki określone w art. 52 § 1 lub art. 53 § 1 KP, 3) przedsiębiorstwo pań- stwowe przez co najmniej 3 kolejne miesiące nie wypełnia wobec Skarbu Państwa zobowiązań z tytułu podatków, 4) przedsiębiorstwo państwowe przekroczyło wskaź- niki przyrostu przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia, ustalone przez Komisję
Trójstronną do Spraw Społeczno-Gospodarczych lub Radę Ministrów, w trybie okre- ślonym w ustawie z dnia 16 grudnia 1994 r. o negocjacyjnym systemie kształtowania przyrostu przeciętnych wynagrodzeń u przedsiębiorców oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz.U. z 1995 r. Nr 1, poz. 2), co spowodowało pogorszenie sytuacji finanso- wej przedsiębiorstwa. Zdaniem Sądu Najwyższego, powołanie w piśmie organu za- łożycielskiego jako podstawy prawnej odwołania art. 66 ust. 2 ustawy o przedsiębior- stwach państwowych, jest jednocześnie wskazaniem przyczyny odwołania w postaci ustanowienia zarządu komisarycznego i jeżeli pismo to nie zawiera wskazania innych przyczyn - w szczególności wymienionych w art. 37a ust. 1 tej ustawy ani też przy- padków wymienionych w art. 39 ust. 2 pkt 1,3,4 i 5 tej ustawy - brak jest podstaw do przypisywania decyzji odwołującej innych przyczyn niż w niej wskazanych. Tym sa- mym brak jest podstaw do pozbawienia dyrektora prawa do odprawy, o której mowa w art. 39 ust. 1 tej ustawy, gdyż ustanowienie zarządu komisarycznego samo przez się nie pozbawia odwołanego dyrektora prawa do odprawy. W tej kwestii Sąd Naj- wyższy podziela stanowisko Sądu Najwyższego zajęte w przytoczonym przez Sąd drugiej instancji wyroku z dnia 20 maja 1998 r., I PKN 144/98. Jednocześnie należy zauważyć, iż powołane w kasacji uchwały Sądu Najwyższego nie są adekwatne do przedmiotowego stanu faktycznego. Uchwała Sądu Najwyższego z dnia 7 lutego 1996 r., I PZP 31/95 (OSNAPiUS 1996 nr 18, poz. 263), wypowiadała się na temat braku prawa do odprawy w razie odwołania dyrektora w związku z likwidacją przed- 4 siębiorstwa, również na podstawie przepisów ustawy z dnia 13 lipca 1990 r. o pry- watyzacji przedsiębiorstw państwowych, a nie tylko na podstawie art. 19 ustawy o przedsiębiorstwach państwowych, zaś uchwała z dnia 20 kwietnia 1994 r., I PZP 17/94 (OSNAPiUS 1994 nr 3, poz. 41), dotyczyła prawa odwołanego dyrektora do odprawy przewidzianej w art. 8 ustawy z dnia 20 grudnia 1989 r. o szczególnych za- sadach rozwiązywania z pracownikami stosunków pracy z przyczyn dotyczących za- kładu pracy oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz.U. z 1990 r. Nr 4, poz. 19 ze zm.).
Bez znaczenia zatem dla rozstrzygnięcia prawa do odprawy było istnienie ewentual- nych przyczyn odwołania go przez organ założycielski ze stanowiska dyrektora przedsiębiorstwa państwowego, jeżeli nie zostały one wskazane w decyzji o odwoła- niu, co czyni zarzuty naruszenia wskazanych w kasacji przepisów prawa materialne- go bezzasadnymi. Tym samym brak było przesłanek do zawieszenia postępowania z urzędu na podstawie art. 177 § 1 pkt 4 KPC. Postanowienie sądu w tej kwestii jest uzależnione od jego oceny, czy ustalenie w drodze karnej czynu mogłoby wywrzeć wpływ na rozstrzygnięcie sprawy cywilnej. Skoro decyzja o odwołaniu dyrektora z powodu ustanowienia zarządu komisarycznego zapadła dnia 20 sierpnia 1998 r., zaś
Prokuratura Rejonowa w P. wszczęła postępowanie w sprawie (a nie przeciwko oso- bie) w 1999 r., to brak jest podstaw do przyjęcia, że wyniki tego postępowania mo- głyby zmienić podstawę wcześniejszej decyzji o odwołaniu, której skutek już nastąpił.
Zarzut naruszenia zatem przepisu art. 177 § 1 pkt 4 KPC jest bezzasadny.
Z powyższych motywów Sąd Najwyższy nie znalazł usprawiedliwionych pod- staw do uwzględnienia kasacji i w oparciu o art. 39312
KPC orzekł jak w sentencji wyroku.
========================================