Uzasadnienie
Zakład Ubezpieczeń Społecznych-Oddział w K. decyzją z dnia 21 września 2007 r. odmówił Jarosławowi N. prawa do zasiłku chorobowego za dzień 20 czerwca 2007 r. oraz ustalił, że podstawa zasiłku chorobowego za okres od 21 czerwca 2007
- do 31 lipca 2007 r. wynosi 2.709,14 zł.
Odwołanie od powyższej decyzji wniósł ubezpieczony.
Sąd Rejonowy dla Krakowa - Nowej Huty w Krakowie wyrokiem z dnia 13 grudnia 2007 r. [...] oddalił odwołanie. Z dokonanych przez Sąd Rejonowy ustaleń wynikało, iż w dniu 31 sierpnia 2007 r. Jarosław N. złożył wniosek o ustalenie upraw- nień do zasiłku chorobowego w prawidłowej wysokości, kwestionując tym samym ustalenia Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, który za okres od 21 czerwca 2007 r. do 31 lipca 2007 r. wypłacił odwołującemu się zasiłek chorobowy w wysokości 2 2.961,84 zł brutto, którego podstawę wymiaru ustalono w wysokości nie wyższej niż 100% przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia; oraz odmówił prawa do zasiłku za dzień 20 czerwca 2007 r., uznając iż brak jest podstaw do przyznania i wypłaty zasił- ku za ten dzień, gdyż odwołujący się otrzymał za ten dzień wynagrodzenie od pra- codawcy.
Sąd Rejonowy ustalił, że w przypadku odwołującego się tytułem ubezpiecze- nia chorobowego było jego zatrudnienie w spółce M.C. SA na stanowisku dyrektora hali [...] w K. z podstawowym miesięcznym wynagrodzeniem brutto w wysokości 22.635 zł. Zatrudnienie ustało na skutek zawarcia porozumienia o rozwiązaniu sto- sunku pracy od dnia 20 czerwca 2007 r., również od tego dnia odwołujący się pozo- stawał na zwolnieniu lekarskim.
Zdaniem Sądu pierwszej instancji do oceny sytuacji odwołującego się zasto- sowanie ma art. 46 ustawy o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społeczne- go w razie choroby i macierzyństwa, zgodnie z którym podstawa wymiaru zasiłku chorobowego za okres po ustaniu tytułu ubezpieczenia chorobowego nie może być wyższa niż kwota wynosząca 100% przeciętnego wynagrodzenia. Sąd Rejonowy uznał, że niezdolność do pracy Jarosława N. powstała „co prawda w okresie zatrud- nienia, nie oznacza to jednak, iż okres zasiłkowy rozpoczęty 20 czerwca 2007 r. na- leży traktować jako całość w tym znaczeniu, że skoro do okresu zasiłkowego wlicza się okres niezdolności do pracy, w którym ubezpieczony zachowuje prawo do wyna- grodzenia to do podstawy naliczenia zasiłku chorobowego należy przyjąć przeciętne wynagrodzenie przysługujące mu za okres ostatnich 12 miesięcy poprzedzających miesiąc, w którym powstała niezdolność do pracy.”
Od powyższego wyroku Sądu Rejonowego Jarosław N. wniósł apelację.
Sąd Okręgowy-Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Krakowie wyrokiem z dnia 30 czerwca 2008 r. [...] oddalił apelację. Sąd Okręgowy podzielając ustalenia i ocenę dowodów dokonaną przez Sąd Rejonowy stanął na stanowisku, że tytuł ubez- pieczenia chorobowego odwołującego się ustał z dniem 20 czerwca 2007 r., a zatem decyzja organu rentowego jest prawidłowa. Sąd drugiej instancji stwierdził, iż Sąd pierwszej instancji trafnie przyjął za podstawę rozstrzygnięcia przepis art. 46 ustawy z dnia 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społeczne- go w razie choroby i macierzyństwa, uznając iż w przypadku odwołującego się tytu- łem ubezpieczenia chorobowego było jego zatrudnienie w spółce M.C. SA, zaś z 3 dniem 20 czerwca 2007 r. została rozwiązana umowa o pracę za porozumieniem stron i stan zatrudnienia ustał.
Powyższy wyrok Sądu Okręgowego został zaskarżony w całości skargą kasa- cyjną wniesioną przez ubezpieczonego. Zarzucono w niej naruszenie prawa mate- rialnego: art. 6 ustawy z dnia 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa, poprzez jego błędną wykładnię, polegającą na uznaniu, że dniem nabycia prawa do zasiłku chorobowego jest dzień wyczerpania prawa do pobierania wynagrodzenia gwarancyjnego na pod- stawie art. 92 k.p., a nie dzień powstania niezdolności do pracy, podczas gdy prawo do zasiłku powstaje z momentem spełnienia wszystkich warunków wymaganych przez ustawę do nabycia tego prawa, tj. z chwilą zajścia niezdolności do pracy w czasie trwania ubezpieczenia chorobowego; art. 36 ustawy z 25 czerwca 1999 r., poprzez jego błędną wykładnię polegającą na uznaniu, że przepis ten ma - w odnie- sieniu do ubezpieczonego, którego stosunek pracy ustał w trakcie trwania niezdolno- ści do pracy - zastosowanie jedynie do czasu gdy ubezpieczony jest pracownikiem, a w konsekwencji niezastosowanie go w niniejszej sprawie, podczas gdy ma on zasto- sowanie do ustalenia podstawy wymiaru zasiłku chorobowego dla ubezpieczonego, który w dacie powstania niezdolności do pracy pozostawał w stosunku pracy; art. 46 ustawy z 25 czerwca 1999 r., poprzez jego błędną wykładnię polegającą na przyję- ciu, że podstawę wymiaru zasiłku chorobowego przysługującego ubezpieczonemu, którego stosunek pracy ustał w trakcie trwania niezdolności do pracy należy ustalać od momentu po ustaniu tytułu ubezpieczenia dostosować do wysokości określonej w tym przepisie, tj. do wysokości nieprzekraczającej 100% przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia ogłaszanego dla celów emerytalnych, a w konsekwencji zastosowa- nie art. 46 tej ustawy w niniejszej sprawie, podczas gdy ma on zastosowanie jedynie do ustalenia podstawy wymiaru zasiłku chorobowego w przypadku powstania nie- zdolności do pracy po ustaniu tytułu ubezpieczenia chorobowego.
Wskazując na powyższe wniesiono o uchylenie zaskarżonego orzeczenia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi Okręgowemu w
Krakowie.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje
Skarga kasacyjna nie ma uzasadnionych podstaw. Pierwsza z nich odnosi się do rzekomo błędnej wykładni art. 6 ustawy z dnia 25 czerwca 1999 r. o świadcze- niach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa (jednolity tekst: Dz.U. z 2005 r. Nr 31, poz. 267 ze zm.). Przepis ten w ustępie 1 sta- nowi, że zasiłek chorobowy przysługuje ubezpieczonemu, który stał się niezdolny do pracy z powodu choroby w czasie trwania ubezpieczenia społecznego. Ustęp drugi reguluje przypadki, w których pewne przypadki niemożności wykonywania pracy traktuje się na równi z niezdolnością do pracy z powodu choroby. Sąd Okręgowy nie dopuścił się błędu w wykładni tego przepisu. Przepis ten ustanawia zasadę powsta- nia prawa do zasiłku chorobowego. Zgodnie z nim, zasadą jest powstanie prawa do zasiłku wówczas, gdy niezdolność do pracy lub niemożność świadczenia pracy z przyczyn w nim wymienionych powstała w okresie trwania ubezpieczenia społeczne- go a nie w innym okresie. W następnym przepisie uregulowane zostały wyjątki od tej zasady, w tym również nabycie prawa do zasiłku w razie powstania niezdolności do pracy w pewnym czasie po ustaniu okresu ubezpieczenia społecznego. Będący pod- stawą skargi kasacyjnej art. 6 nie reguluje kwestii początku okresu zasiłkowego, a w szczególności tego, czy dniem nabycia prawa do zasiłku chorobowego jest dzień wystąpienia niezdolności do pracy czy też dzień wyczerpania prawa do tak zwanego wynagrodzenia gwarancyjnego płaconego przez pracodawcę pracownikowi w po- czątkowym okresie niezdolności do pracy wywołanej chorobą zgodnie z art. 92 k.p.
Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 5 kwietnia 2005 r., I UK 372/04 (OSNP 2005 nr 21, poz. 343), opowiedział się za zrównaniem w skutkach prawnych okresu pobierania wynagrodzenia gwarancyjnego z art. 92 k.p. z okresem zasiłkowym. Ta kwestia nie ma jednakże żadnego znaczenia dla rozwiązania problemu prawnego występującego w tej sprawie. Nie było w niej sporne, że niezdolność do pracy ubezpieczonego po- wstała 20 czerwca 2007 r., w dniu w którym zgodnie z porozumieniem zawartym przez niego i jego pracodawcę ustał jego stosunek pracy. Za ten dzień ostatecznie pracodawca wypłacił wynagrodzenie. Nie było sporne, że prawo do zasiłku przysłu- guje ubezpieczonemu na podstawie art. 6 ustawy z 25 czerwca 1999 r. a nie na innej podstawie. Spór dotyczył wyłącznie wysokości zasiłku, a ściślej podstawy jego obli- czenia. Dla rozstrzygnięcia tego sporu wykładnia art. 6 nie ma istotnego znaczenia.
Istotne znaczenie ma natomiast problem, czy podstawa wymiaru zasiłku chorobowe- go należnego ubezpieczonemu winna być ustalona wyłącznie na podstawie art. 36 ustawy z 25 czerwca 1999 r., czy też z uwzględnieniem normy wynikającej z art. 46 5 tej ustawy. W zakresie stosowania tych przepisów Sąd Okręgowy nie dopuścił się błędu.
Między stosowaniem normy prawnej wynikającej z art. 36 i normy ustalonej w art. 46 nie zachodzi stosunek alternatywy. Zasada ustalania wysokości zasiłku cho- robowego przysługującego ubezpieczonemu będącemu pracownikiem (art. 36) nie ulega zmianie w odniesieniu do okresu zasiłkowego przypadającego po ustaniu ty- tułu ubezpieczeni, a w tym przypadku po ustaniu stosunku pracy. W art. 46 określona została jedynie górna granica wysokości podstawy wymiaru zasiłku chorobowego.
Granicę tę stanowi kwota wynosząca 100% przeciętnego wynagrodzenia (w brzmie- niu tego przepisu mającym zastosowanie w tej sprawie). Innymi słowy, problem w tej sprawie nie sprowadza się do tego, który z przepisów ustawy ma zastosowanie do ubezpieczonego na zasadzie alternatywy, lecz czy ma do niego zastosowanie ograniczenie wysokości podstawy obliczenia zasiłku chorobowego wynikające z art.
- Stąd istota sporu dotyczy wykładni tego przepisu, którego wykładnia językowo- logiczna nie przedstawia trudności. Zdanie pierwsze (w wersji mającej zastosowanie w sprawie) brzmi: „podstawa wymiaru zasiłku chorobowego przysługującego za okres po ustaniu tytułu ubezpieczenia nie może być wyższa niż kwota wynosząca 100% przeciętnego wynagrodzenia”. W zdaniu drugim uregulowany został sposób ustalenia tej kwoty. W treści tego przepisu nie sposób znaleźć przesłanek dla wyłą- czenia spod jego stosowania jakichkolwiek okresów pobierania zasiłku chorobowego przypadających po ustaniu tytułu ubezpieczenia. Nie zawiera on żadnych ograniczeń w tym zakresie. Zatem w myśl zasady lege non distinquente ma on zastosowanie do wszelkich okresów pobierania zasiłku chorobowego po ustaniu tytułu ubezpieczenia.
W szczególności wykładnia językowo-logiczna nie pozwala na postawienie tezy, że ograniczenie wysokości podstawy wymiaru zasiłku chorobowego uregulowane w tym przepisie ma miejsce tylko wówczas, gdy prawo do zasiłku powstało po ustaniu tytułu ubezpieczenia a nie ma zastosowania w takiej sytuacji, gdy prawo powstało w czasie trwania tytułu ubezpieczenia i obejmuje również okres po jego ustaniu. W treści art. 46 próżno szukać takiego rozróżnienia. Sąd Najwyższy nie znalazł podstaw do czy- nienia takiego zróżnicowania sytuacji ubezpieczonych w żadnym innym przepisie ustawy. Wykładnia systemowa nie prowadzi - zdaniem Sądu Najwyższego - do re- zultatów pozwalających podważyć efekt wykładni językowo-logicznej. Nie może podważyć tego efektu przewidziane w ustawie zasiłkowej powstanie prawa do zasił- ku nie tylko w razie powstania niezdolności do pracy w okresie trwania ubezpiecze- 6 nia (zatrudnienia), ale również - w niektórych przypadkach - po ustaniu tego tytułu.
Sąd Najwyższy nie znalazł żadnych racji dla odniesienia stosowania ograniczenia wynikającego z art. 46 tylko do tego drugiego przypadku. Nie wynika ono z powiąza- nia przepisów ustawy ani z celów tej regulacji. Przeciwnie, w ocenie Sądu Najwyż- szego, zasady wyrażone w ustawie wzmacniają rezultaty wykładni językowo-logicz- nej.
Zasadą jest bowiem, że zasiłek chorobowy pełni funkcję rekompensującą utratę zarobku. Sąd Najwyższy w przywołanym już wyroku z 5 kwietnia 2005 r. ak- centował tę funkcję zasiłku należnego w razie wystąpienia ryzyka ubezpieczeniowe- go - choroby. Nie budzi zatem wątpliwości powiązanie prawa do zasiłku z utratą wy- nagrodzenia za pracę na skutek niezdolności do niej. Po ustaniu zatrudnienia pra- cownik nie pracuje, nie nabywa zatem prawa do wynagrodzenia. Co do zasady nie ma więc podstaw do rekompensaty, gdyż utrata zarobku nastąpiła w tym okresie nie na skutek choroby, lecz ustania zatrudnienia. Ustawodawca przewidział jednak (ze względów społecznych) prawo do zasiłku również w okresie po ustaniu zatrudnienia.
Jest to jednak prawo o charakterze wyjątkowym. Nie ma postaw do zakwestionowa- nia ze względów aksjologicznych zróżnicowania wysokości zasiłku chorobowego w zależności od tego czy przypada on za okres trwania ubezpieczenia, czy za okres po jego ustaniu. Odpadnięcie funkcji rekompensacyjnej zasiłku w odniesieniu do okresu po ustaniu zatrudnienia stanowi dostateczną podstawę do zróżnicowania (obniżenia, w niektórych przypadkach) wysokości zasiłku. Cecha różnicująca; tak jak pozosta- wanie w okresie ubezpieczenia, musi być uznana za relewantną.
Z tych przyczyn skarga kasacyjna podlegała oddaleniu na podstawie art. 39814 k.p.c.
========================================