Uzasadnienie
K. Z. został oskarżony o to, że w dniu 26 grudnia 2012 r. około godz. 00:40 na parkingu przed pizzerią „D.” przy ul. L. 9 w Z., woj. P., naruszył nietykalność cielesną funkcjonariuszy publicznych podczas wykonywania czynności służbowych przez pracowników ochrony fizycznej firmy „K.” w ten 2 sposób, że szarpał T. W., powodując u niego zadrapania w okolicy lewego nadgarstka, natomiast J. G. uderzył pięścią w twarz, a także znieważył funkcjonariuszy, wyzywając ich słowami powszechnie uznanymi za obraźliwe, tj. o czyn określony w art. 222 § 1 k.k. w zb. z art. 226 § 1 k.k.
Sąd Rejonowy w Z. wyrokiem z dnia 28 sierpnia 2013 r., uwzględniając złożony przez prokuratora wniosek o skazanie bez przeprowadzania postępowania dowodowego:
- I. oskarżonego K. Z. uznał za winnego zarzucanego mu czynu i za to na mocy art. 222 § 1 k.k. w zb. z art. 226 § 1 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k. skazał go, zaś na mocy art. 222 § 1 k.k. w zw. z art. 33 § 1 i 3 k.k. w zw. z art. 11 § 3 k.k. wymierzył mu karę grzywny w wymiarze 150 (sto pięćdziesiąt) stawek dziennych, ustalając wysokość jednej stawki dziennej na kwotę 10 (dziesięć) złotych.
- II. zasądził od oskarżonego K. Z. na rzecz Skarbu Państwa kwotę 150 (sto pięćdziesiąt) złotych tytułem opłaty oraz obciążył go pozostałymi kosztami procesu w kwocie 140 (sto czterdzieści) złotych.
Wyrok ten nie został zaskarżony przez strony i uprawomocnił się w dniu 4 września 2013 r.
Powyższe orzeczenie zostało zaskarżone kasacją, wniesioną - na podstawie art. 521 k.p.k. – na korzyść oskarżonego przez Prokuratora Generalnego, który zarzucił rażące i mające istotny wpływ na treść orzeczenia naruszenie przepisów prawa procesowego - art. 343 § 1 i 6 k.p.k.
w zw. z art. 335 § 1 k.p.k. polegające na uwzględnieniu wadliwego wniosku prokuratora o skazanie K. Z. za czyn z art. 222 § 1 k.k. w zb. z art. 226 § 1 k.k. bez przeprowadzenia rozprawy i wydanie wyroku zgodnego z tym wnioskiem, w następstwie czego doszło do rażącego naruszenia przepisów prawa materialnego - art. 222 § 1 k.k. w zb. 226 § 1 k.k. i 115 § 13 k.k. - przez niezasadne przyjęcie, że pokrzywdzeni czynem oskarżonego pracownicy ochrony, T. W. i J. G., posiadali status funkcjonariuszy publicznych.
W konkluzji kasacji Prokurator Generalny wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i uniewinnienie oskarżonego.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje.
Kasacja Prokuratora Generalnego okazała się zasadna co do podniesionego w niej zarzutu, jednakże wniosek kasacji został sformułowany wadliwie, co uniemożliwiło wydanie rozstrzygnięcia zgodnego ze stanowiskiem Prokuratora Generalnego w trybie określonym w przepisie art. 535 § 5 k.p.k.
W pierwszej kolejności należy zauważyć, iż wskazane w kasacji uchybienie przepisom prawa materialnego w istocie nastąpiło i ma ono charakter rażący, uzasadniający uchylenie zaskarżonego wyroku. Złożenie przez prokuratora wniosku o skazanie oskarżonego w trybie art. 335 § 1 k.p.k., zakładające przyznanie się oskarżonego do zarzucanego mu czynu, nie zwalnia sądu od dokonania merytorycznej kontroli samego wniosku.
Podkreślał to wielokrotnie w swym orzecznictwie Sąd Najwyższy, wskazując, jak choćby w wyroku z dnia 22 sierpnia 2013 r., sygn. akt II KK 199/13, OSNPiPr 2013/11/7, że sąd pierwszej instancji, orzekając na posiedzeniu w trybie art. 343 § 1-6 k.p.k., co prawda jest związany treścią uzgodnień pomiędzy oskarżonym i prokuratorem, poczynionych na podstawie art. 335 § 1 k.p.k., i nie może wydać innego wyroku niż skazujący i orzec innej kary lub środka karnego od uzgodnionych przez strony, niemniej jednak rozpoznając wniosek o wydanie wyroku skazującego i orzeczenie uzgodnionych z oskarżonym kary lub środka karnego bez przeprowadzenia rozprawy, sąd ten nie może uchylić się od zbadania sprawy zarówno pod kątem ustaleń faktycznych i zawinienia, jak i zastosowanych przepisów prawa materialnego i w sytuacji dostrzeżenia jakichkolwiek wad propozycji oskarżyciela publicznego nie tylko nie może wniosku takiego uwzględnić, ale zobligowany jest treścią art. 343 § 7 k.p.k. skierować sprawę do rozpoznania na zasadach ogólnych, chyba, że w toku posiedzenia prokurator, za zgodą oskarżonego, dokona modyfikacji wniosku w kierunku przez sąd postulowanym.
W niniejszej sprawie tego rodzaju kontroli Sąd Rejonowy w Z. skutecznie nie dokonał, powielając błąd oskarżyciela publicznego polegający na przyjęciu, że pokrzywdzeni T. W. i J. G. (pracownicy agencji ochrony) posiadali status funkcjonariuszy publicznych. Katalog osób posiadających ów status jest zamknięty i enumeratywnie określony w przepisie art. 115 § 13 k.k. Nie są nim objęci pracownicy ochrony, o których mowa w ustawie z dnia 22 sierpnia 1997 r. o ochronie osób i mienia (Dz. U. tekst jedn. z 2005 r. Nr
145. poz. 1221 z późn. zm.). Wprawdzie na podstawie art. 42 w/w ustawy podczas wykonywania zadań ochrony obszarów, obiektów i urządzeń podlegających obowiązkowej ochronie, korzystają oni z ochrony prawnej przewidzianej w Kodeksie karnym dla funkcjonariuszy publicznych, jednakże w realiach niniejszej sprawy nie wykonywali oni tego rodzaju zadań, ze względu na charakter obiektu i podstawę pełnienia zadań w tym obiekcie.
Przypomnieć w tym kontekście należy, że zostali oni skierowani do prywatnej pizzerii „D.”, z której właścicielem firma „K.” miała podpisaną umowę na świadczenie usług. Pomimo tego, że w swej końcowej fazie zdarzenie rozgrywało się z udziałem wezwanych funkcjonariuszy Policji, którzy ostatecznie obezwładnili oskarżonego, ujawniony materiał dowodowy nie daje podstaw do przyjęcia, że T. W. i J. G. zostali przybrani do pomocy przez interweniujących policjantów podczas i w związku ze służbowymi działaniami tychże policjantów, które podjęli oni w stosunku do K. Z. Nie wskazują na to wyraźnie ani zeznania pokrzywdzonych, ani moment, w jakim miałoby dojść do ich zaatakowania, nie wspominając już o tym, że funkcjonariusze Policji nie zostali przesłuchani.
W tej sytuacji, wydając wyrok w całości zgodny z treścią porozumienia zawartego pomiędzy prokuratorem i oskarżonym K. Z., Sąd Rejonowy nie zweryfikował okoliczności popełnienia czynu objętego wnioskiem prokuratora, które - pomimo przyznania się oskarżonego do jego popełnienia
- - budziły wątpliwości w aspekcie realizacji znamion określonych w przepisach art. 222 § 1 k.k. i art. 226 § 1 k.k., przyjętych za podstawę oskarżenia.
Podsumowując, w realiach omawianej sprawy nie zachodziły podstawy do uwzględnienia wniosku prokuratora, ponieważ występujący w sprawie pokrzywdzeni nie posiadali statusu funkcjonariuszy publicznych.
Nie wymaga szerszego uzasadnienia to, iż skarżący słusznie zakwalifikował to uchybienie jako naruszenie prawa o charakterze rażącym, a także to, że nie tylko mogło, ale wręcz miało ono istotny wpływ na treść wydanego orzeczenia.
W tej sytuacji zaskarżony wyrok należało uchylić. Jednakże wniosek o uniewinnienie oskarżonego jest, zdaniem Sądu Najwyższego, zdecydowanie wadliwy. Należy zauważyć, że, o ile faktycznie pokrzywdzeni nie posiadali statusu funkcjonariuszy publicznych, to zachowania K. Z. mogą zostać zakwalifikowane jako zachowania przestępne, wypełniające znamiona innych występków, np określonych w art. 216 i w art. 217 k.k., a także co prawda nie w art. 222 § 1 k.k., ale być może w art. 217a k.k. Sąd ponownie rozpoznając sprawę powinien zatem rozważyć możliwość zakwalifikowania zachowania oskarżonego w wyżej wskazanym aspekcie. Wprawdzie tylko występek z art. 217a k.k. ścigany jest z oskarżenia publicznego, a pozostałe z oskarżenia prywatnego, niemniej jednak nie można w toku dalszego procedowania zapomnieć o wynikającym z przepisu art. 60 § 1 k.p.k. uprawnieniu prokuratora do objęcia tego rodzaju czynów ściganiem, w wypadku gdy uzna on, że wymaga tego interes społeczny.
Gdyby zaś sąd meriti doszedł do wniosku, iż zachowania oskarżonego wypełniają wyłącznie znamiona występków ściganych, co do zasady, z oskarżenia prywatnego, zaś prokurator nie wykazałby inicjatywy, o której była wyżej mowa, niezbędnym okaże się stworzenie pokrzywdzonym możliwości ewentualnego podtrzymania oskarżenia jako prywatnego (art. 60 § 4 k.p.k.). Wydanie, zgodnie z wnioskiem kasacji Prokuratora Generalnego, wyroku uniewinniającego skutecznie zablokowałoby powyższe możliwości, stwarzane przez przepisy Kodeksu postępowania karnego. Należało zatem rozstrzygnąć odmiennie niż we wniosku kasacji i po uchyleniu wadliwego 6 wyroku wydać tzw. orzeczenie następcze o przekazaniu sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi Rejonowemu w Z. Z wszystkich opisanych wyżej powodów Sąd Najwyższy orzekł jak w części dyspozytywnej wyroku.