Uzasadnienie
Przepis art. 79 k.p.k. formułuje przypadki tzw. obrony obowiązkowej w toku całego postępowania karnego – od postępowania przygotowawcze- 2 go poczynając, aż do postępowań po uprawomocnieniu się orzeczenia.
Oznacza to, że obrona obligatoryjna rozciąga się nawet na postępowanie wznowieniowe. Tylko takie podejście sprawia, że można mówić o spełnie- niu standardu rzetelnego procesu. W razie zaistnienia układu procesowe- go, w którym – zgodnie z wolą ustawodawcy – oskarżony musi mieć obrońcę, uprawniony organ procesowy powinien z własnej inicjatywy wy- znaczyć oskarżonemu obrońcę z urzędu, o ile oczywiście nie ustanowił on wcześniej obrońcy z wyboru. Odmienna sytuacja ma miejsce, gdy oskarżo- ny nie jest w stanie ponieść kosztów obrony z powodu wykazanych przez niego trudnych warunków materialnych (art. 78 § 1 k.p.k.). Wtedy wyzna- czenie obrońcy z urzędu wymaga złożenia wniosku przez oskarżonego.
Podsumowując, można powiedzieć: jeżeli wobec skazanego, który złożył wniosek o wznowienie postępowania sądowego, zachodzi uzasad- niona wątpliwość co do jego poczytalności i nie ustanowił on obrońcy z wy- boru, prezes sądu właściwego do rozpoznania sprawy powinien wyznaczyć skazanemu obrońcę z urzędu (art. 81 § 1 k.p.k.), który zobligowany będzie albo sporządzić wniosek o wznowienie, albo też powiadomić sąd o braku podstaw do sporządzenia tej skargi (art. 84 § 3 k.p.k.).
W konkretnej sprawie autorem wniosku o wznowienie postępowania sądowego jest osoba dotknięta poważnym defektem psychicznym. Ustalo- no, że przypisanego czynu dopuściła się w warunkach ograniczonej w stopniu znacznym poczytalności (art. 31 § 2 k.k.). Powinnością prezesa właściwego sądu było zatem wyznaczenie Edwardowi S. obrońcy z urzędu.
Skoro tak się nie stało, Sąd Najwyższy uznał za konieczne uchylić zaskar- żone zarządzenie i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania w celu wykonania przez właściwy organ wskazanej czynności procesowej i podję- cia dalszych ewentualnych działań przewidzianych przez prawo.