Uzasadnienie
W skardze konstytucyjnej wniesionej do Trybunału Konstytucyjnego 9 czerwca 2022 r. (data nadania) Z.J. (dalej: skarżący), reprezentowany przez pełnomocnika z wyboru, wniósł o stwierdzenie niezgodności art. 13 § 1 pkt 1, art. 207 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2021 r. poz. 1540), art. 2-7 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (Dz. U. z 2019 r. poz. 1170, ze zm.) oraz uchwał Rady Miasta T. w sprawie określenia wysokości stawek podatku od nieruchomości, na podstawie których ustalono wymiar podatku od nieruchomości skarżącego z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej.
Postanowieniem Trybunału Konstytucyjnego z 20 grudnia 2023 r. skardze odmówiono nadania dalszego biegu. W pierwszej kolejności wskazano, że skarżący nie wyczerpał przysługującej mu drogi prawnej, ponieważ od żadnego ze wskazanych w skardze zapadłych w jego sprawie postanowień Samorządowego Kolegium Odwoławczego (dalej: SKO) nie wniósł przysługującego mu środka odwoławczego, tj. skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Dodano, że nawet jeśliby uznać, że powyższe postanowienia SKO są orzeczeniami o charakterze ostatecznym w rozumieniu art. 79 ust. 1 Konstytucji, to skarga została złożona z przekroczeniem terminu wskazanego w art. 77 ust. 1 ustawy z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym (Dz. U. z 2019 r. poz. 2393), zgodnie z którym skarga konstytucyjna może być wniesiona w ciągu trzech miesięcy od dnia doręczenia skarżącemu ostatecznego orzeczenia w sprawie.
W zażaleniu z 15 stycznia 2024 r. (data nadania) skarżący podniósł, że wydane w jego sprawie postanowienia SKO mają charakter ostateczny. Podkreślił, że naruszają jego, jako podatnika, prawo do korzystania z nabytych przywilejów podatkowych w warunkach zaufania obywateli do prawa i bezpieczeństwa prawnego. Dodał, że organ orzekający nie podjął wszystkich niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy w przedmiocie ustalenia wymiaru podatku. Skarżący wystąpił także z wnioskiem o przywrócenie terminu złożenia skargi konstytucyjnej, uzasadniając powyższe jego nieobecnością w Polsce.
Trybunał Konstytucyjny zważył, co następuje
1. Zgodnie z art. 61 ust. 5 ustawy z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym (Dz. U. z 2019 r. poz. 2393; dalej: u.o.t.p.TK) skarżącemu przysługuje prawo wniesienia zażalenia na postanowienie Trybunału Konstytucyjnego o odmowie nadania skardze konstytucyjnej dalszego biegu. Trybunał, w składzie trzech sędziów, rozpatruje zażalenie na posiedzeniu niejawnym (art. 37 ust. 1 pkt 3 lit. c w związku z art. 61 ust. 5-8 u.o.t.p.TK).
2. Przystąpiwszy do oceny wniesionego środka odwoławczego Trybunał Konstytucyjny stwierdził, że w piśmie z 15 stycznia 2024 r. nie podważono podstaw odmowy nadania dalszego biegu skardze, zawartych w uzasadnieniu postanowienia Trybunału z 20 grudnia 2023 r. 7
2.1. W pierwszej kolejności należy zauważyć, że w złożonym zażaleniu skarżący wskazał na błędne – w jego ocenie – procedowanie organów administracyjnych w postępowaniach, do których odnosi się w złożonej skardze. W związku z tym, że Trybunał Konstytucyjny nie jest sądem faktów, ale norm prawnych, zakres powyższy co do zasady nie może być przedmiotem badania jego konstytucyjności (zob. np. postanowienie pełnego składu TK z 11 grudnia 2023 r., sygn. SK 10/23, OTK ZU A/2024, poz. 76 i przywołane tam orzecznictwo).
Co więcej, mając na uwadze charakter postępowania zażaleniowego przed Trybunałem Konstytucyjnym, również zawarte w piśmie z 15 stycznia 2024 r. odniesienia do przepisów, które zastosowano w sprawach skarżącego, pozostają bezcelowe. Jak bowiem wielokrotnie w orzecznictwie Trybunału wskazywano, zażalenie na postanowienie o odmowie nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej powinno dotyczyć podstaw, na których odmowa ta była oparta, a przedmiotem samego postępowania zażaleniowego jest jedynie ustalenie ich prawidłowości (zob. m.in. postanowienia z: 22 września 2021 r., sygn. Ts 184/19, OTK ZU B/2021, poz. 154; 15 lutego 2024 r., sygn. Ts 148/22, OTK ZU B/2024, poz. 117).
2.2. Trybunał przypomina, że wyczerpanie drogi prawnej jest, z punktu widzenia subsydiarności skargi konstytucyjnej, warunkiem koniecznym do spełnienia. Jednym z wyznaczników realizacji tego warunku jest wykorzystanie przez skarżącego dostępnych mu zwykłych środków prawnych (zob. np. postanowienia TK z: 7 listopada 2023 r., sygn. Ts 18/22, OTK ZU B/2024, poz. 6; 29 listopada 2017 r., sygn. Ts 40/17, OTK ZU B/2018, poz. 66). Tylko bowiem w ten sposób można dowieść, że na drodze postępowania sądowego w określonej sprawie skarżący nie jest w stanie uzyskać orzeczenia innego, niż przedstawione. Niewątpliwie skarżący zaniechał powyższego, czemu nie zaprzeczył w złożonym zażaleniu. Dlatego też argumenty podniesione w postanowieniu Trybunału o odmowie nadania skardze dalszego biegu w tym zakresie pozostają aktualne.
2.3. W odniesieniu do wniosku o przywrócenie terminu złożenia skargi konstytucyjnej Trybunał przypomina, że trzymiesięczny termin wniesienia skargi ma charakter materialnoprawny, niepodlegający przywróceniu (zob. m.in. postanowienia TK z: 4 kwietnia i 25 czerwca 2014 r., sygn. Ts 5/14, OTK ZU nr 3/B/2014, poz. 245 i 246; 5 kwietnia 2023 r., sygn. Ts 124/22, OTK ZU B/2023, poz. 228). W razie jego upływu uprawnienie skarżącego wygasa. Z tego powodu Trybunał Konstytucyjny odrzucił wniosek skarżącego o przywrócenie terminu wniesienia skargi konstytucyjnej. Na marginesie Trybunał przypomina, że również przywrócenie terminu o charakterze innym niż materialny – tj. urzędowym – następuje pod określonymi warunkami, niedopełnionymi w niniejszej sprawie.
Mianowicie wniosek o jego przywrócenie należy wnieść w ciągu tygodnia od czasu ustania przyczyny uchybienia terminowi (art. 169 § 1 k.p.c.), a strona równocześnie powinna dokonać czynności procesowej, do której była zobowiązana (art. 169 § 3 k.p.c.).
W tym stanie rzeczy Trybunał Konstytucyjny postanowił jak w sentencji.
* Postanowieniem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 4 grudnia 2025 r. sprostowano oczywistą omyłkę pisarską.
Postanowienie
z dnia 20 grudnia 2023 r.
* Postanowieniem z dnia 21 października 2025 r. sprostowano w komparycji oczywistą omyłkę pisarską.
Trybunał Konstytucyjny w składzie:
Jarosław Wyrembak, po wstępnym rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym skargi konstytucyjnej Z.J. w sprawie zgodności:
art. 13 § 1 pkt 1, art. 207 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2021 r. poz. 1540), art. 2-7 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (Dz. U. z 2019 r. poz. 1170, ze zm.), uchwał Rady Miasta Torunia w sprawie określenia wysokości stawek podatku od nieruchomości, na podstawie których ustalono wymiar podatku od nieruchomości [skarżącego] z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej,
postanawia:
odmówić nadania skardze konstytucyjnej dalszego biegu.
Uzasadnienie
- 1. W skardze konstytucyjnej wniesionej 9 czerwca 2022 r. (data nadania) Z.J. (dalej: skarżący), reprezentowany przez pełnomocnika z wyboru, wystąpił z żądaniem przytoczonym w komparycji niniejszego postępowania.
- 2. Skarga konstytucyjna została sformułowana na tle następującego stanu faktycznego.
Jak wynika z akt sprawy, 17 lipca 2006 r. skarżący dokonał zakupu działek, których kwalifikacja uległa w 2010 r. zmianie z gruntów ornych na mieszkaniowe. W latach 2011-2013 organ podatkowy wydał decyzje określające kwotę podatku rolnego na 0 zł z uwagi na fakt iż były one w chwili zakupu sklasyfikowane jak grunty orne klasy VI. Następnie, postanowieniem z 5 lutego 2014 r. (znak […], zob. s. 3 skargi konstytucyjnej), obłożono je podatkiem od nieruchomości, nie stosując zwolnienia podatkowego przysługującego gruntom rolnym.
Skarżący wskazał, że ostatecznymi orzeczeniami w jego sprawie są postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego w T. (dalej:
SKO) rozpoznające zażalenia skarżącego w sprawie ustalenia wysokości zobowiązań podatkowych w podatku od nieruchomości na podstawie decyzji i postanowień wydanych przez Prezydenta Miasta T. za lata 2014-2019. We wszystkich rozpoznawanych zażaleniach SKO utrzymało w mocy orzeczenia organu pierwszej instancji (sygn. […]).
Od wszystkich postanowień SKO, doręczonych ówczesnemu pełnomocnikowi skarżącego 20 lipca 2021 r. (za: skarga konstytucyjna oraz prezentata widniejąca na kopiach decyzji doręczonych do Trybunału), nie wniesiono środka odwoławczego.
Jednocześnie skarżący poinformował o szeregu decyzji oraz orzeczeń podjętych wcześniej w postępowaniach w sprawie nałożonych podatków od jego nieruchomości, nie wskazał jednak, by były relewantne dla wszczętego przez niego postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym.
3. Zdaniem skarżącego zmiana wymiaru podatku od posiadanej nieruchomości jest krzywdząca i narusza jego konstytucyjne prawa i wolności. Co więcej, jego zdaniem, zwolnienie od podatku na podstawie art. 12 ust. 1 pkt 1 ustawy z 15 listopada 1984 r. o podatku rolnym (Dz. U. z 2020 r. poz. 333) jest nadal aktualne (s. 3 i 4 skargi), a działania organów podatkowych obarczone są błędem.
Pełnomocnik skarżącego poinformował także, że skarżący nie został powiadomiony za poświadczeniem odbioru o zmianie klasyfikacji gruntów, których jest właścicielem, co uniemożliwiło odniesienie się do tego faktu. W opinii skarżącego jest to zaniedbanie organu, które stanowi naruszenie zasady praw słusznie nabytych (s. 4 i 5 skargi). W skardze podniesiono również, że zmiana przeznaczenia gruntu nie była uzasadniona ważnymi dobrami konstytucyjnymi ani sytuacją gospodarczą kraju, a organ podatkowy nie podjął wszelkich niezbędnych działań w celu wyjaśnienia stanu faktycznego, co świadczy o naruszeniu art. 122 ustawy – Ordynacja podatkowa.
- 4. Zarządzeniem Prezesa Trybunału Konstytucyjnego z 30 sierpnia 2022 r. (doręczonym pełnomocnikowi skarżącego 12 września 2022 r.) skarżący został wezwany do usunięcia (w terminie 7 dni od dnia doręczenia zarządzenia) braków formalnych skargi przez:
- 1) wskazanie ostatecznego orzeczenia, w rozumieniu art. 79 Konstytucji, w związku z którym wniesiona została skarga konstytucyjna (wraz z czterema kopiami);
- 2) udokumentowanie daty doręczenia orzeczenia wskazanego jako ostateczne zgodnie z punktem 1 niniejszego zarządzenia (doręczenie np. poświadczonej za zgodność z oryginałem koperty, w której doręczone zostało to orzeczenie wraz z monitoringiem przesyłki Poczty Polskiej lub poświadczonej za zgodność z oryginałem kopii zwrotnego potwierdzenia odbioru tej przesyłki) wraz z czterema kopiami;
- 3) poinformowanie, czy od wskazanego ‒ zgodnie z punktem 1 zarządzenia ‒ ostatecznego orzeczenia został wniesiony nadzwyczajny środek zaskarżenia (wraz z czterema kopiami);
- 4) doręczenie czterech kopii pełnomocnictwa;
- 5) doręczenie odpisów lub kopii poświadczonych za zgodność z oryginałem (wraz z czterema kopiami):
- a) ostatecznego orzeczenia, w związku z którym została wniesiona skarga konstytucyjna, 16
- b) orzeczeń (wyroki, postanowienia, decyzje, inne rozstrzygnięcia) potwierdzających wyczerpanie drogi prawnej.
Pełnomocnik skarżącego odpowiedział na powyższe zarządzenie w piśmie z 19 września 2022 r. (data nadania), które przesłał wraz z załącznikami.
Trybunał Konstytucyjny zważył, co następuje
1. Zgodnie z art. 61 ust. 1 ustawy z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym (Dz. U. z 2019 r. poz. 2393; dalej: u.o.t.p.TK) skarga konstytucyjna podlega wstępnemu rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym.
Służy ono wyeliminowaniu – już w początkowej fazie postępowania – spraw, które nie mogą być przedmiotem merytorycznego rozstrzygania.
Trybunał wydaje postanowienie o odmowie nadania skardze dalszego biegu, gdy nie spełnia ona określonych przez prawo wymagań lub gdy braki formalne nie zostały usunięte w ustawowym terminie.
2. W myśl art. 79 ust. 1 Konstytucji skargę wnosi się do Trybunału, jeśli sąd lub organ administracji publicznej orzekł ostatecznie o wolnościach lub prawach skarżącego. W konsekwencji art. 77 ust. 1 u.o.t.p.TK uzależnia wniesienie skargi od wyczerpania drogi prawnej, o ile jest ona przewidziana, a także określa trzymiesięczny termin do wniesienia skargi, wiążąc go ściśle z datą doręczenia prawomocnego wyroku, ostatecznej decyzji lub innego ostatecznego rozstrzygnięcia.
2.1. Utrwalone orzecznictwo TK wskazuje, że z powyższych przepisów Konstytucji oraz u.o.t.p.TK wynika, iż skarga konstytucyjna ma charakter subsydiarny wobec innych środków służących ochronie wolności i praw konstytucyjnych (zob. np. postanowienie TK z 1 września 1998 r., sygn. Ts 97/98, OTK ZU nr 6/1998, poz. 104). Oznacza to, że jej złożenie uznaje się za uzasadnione, gdy w sprawie sądowej lub administracyjnej, z której ona wynika, postępowanie zostało przeprowadzone i ostatecznie zakończone (zob. postanowienie TK z 9 kwietnia 2019 r., sygn. SK 7/19, OTK ZU A/2019, poz. 15).
Skarżący wniósł skargę konstytucyjną w związku z sześcioma postanowieniami Samorządowego Kolegium Odwoławczego z 19 lipca 2021 r. (sygn. pism: […]; dalej: postanowienia SKO) w przedmiocie utrzymania w mocy postanowień Prezydenta Miasta Torunia dotyczących odmowy wszczęcia postępowania w sprawie zmiany jego decyzji ostatecznych ustalających wysokość zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości skarżącego, za lata 2014-2019.
Skarżący poinformował (w piśmie z 19 września 2022 r.), że od żadnego ze wskazanych wyżej postanowień SKO nie wniesiono przysługującego środka odwoławczego, tj. skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Powyższe prowadzi do konkluzji, że złożona skarga nie spełnia podstawowego wymogu wynikającego z art. 79 ust. 1 Konstytucji, a doprecyzowanego w art. 77 ust. 1 u.o.t.p.TK.
2.2. Niezależnie od powyższego należy stwierdzić, że jeśliby za skarżącym przyjąć, że postanowienia SKO są orzeczeniami, o których mowa w art. 79 ust. 1 Konstytucji, to skardze konstytucyjnej należałoby odmówić nadania dalszego biegu z uwagi na przekroczenie terminu wskazanego w art. 77 ust. 1 u.o.t.p.TK, zgodnie z którym skarga konstytucyjna może być wniesiona w ciągu trzech miesięcy od dnia doręczenia skarżącemu ostatecznego orzeczenia w sprawie. W piśmie z 19 września 2022 r. wskazano, że 20 lipca 2021 r. doręczono pełnomocnikowi skarżącego orzeczenia, które w opinii skarżącego ostatecznie rozstrzygają o jego prawach i wolnościach w rozumieniu art. 79 Konstytucji oraz doręczono ich kopie potwierdzone za zgodność z oryginałem, opatrzone stosowną prezentatą. Skarga konstytucyjna wniesiona została zaś 9 czerwca 2022 r., tj. z przekroczeniem ustawowego terminu, w związku z czym należy odmówić jej nadania biegu.
Wskazane okoliczności są – zgodnie z art. 61 ust. 4 pkt 1 i 2 u.o.t.p.TK – podstawami odmowy nadania skardze konstytucyjnej dalszego biegu.
Mając powyższe na względzie Trybunał Konstytucyjny orzekł jak w sentencji.
POUCZENIE 28
Na podstawie art. 61 ust. 5 u.o.t.p.TK skarżącemu przysługuje prawo wniesienia zażalenia na powyższe postanowienie w terminie 7 dni od daty jego doręczenia.
* Postanowieniem z dnia 21 października 2025 r. sprostowano w komparycji oczywistą omyłkę pisarską.