Uzasadnienie
1. W skardze konstytucyjnej wniesionej do Trybunału Konstytucyjnego 13 września 2018 r. (data nadania) […] Sp. z o.o. z siedzibą w W. (obecnie: […] Sp. z o.o. w upadłości, dalej: skarżąca) wystąpiła o zbadanie zgodności art. 70 § 6 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2012 r. poz. 749, ze zm.) w zakresie, w jakim „przewiduje, że bieg terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego nie rozpoczyna się a rozpoczęty ulega zawieszeniu, z dniem wszczęcia postępowania w sprawie, a nie przeciwko osobie” z art. 2 Konstytucji.
2. Postanowieniem z 1 lipca 2020 r. (doręczonym pełnomocnikowi skarżącej 14 lipca 2020 r.) Trybunał Konstytucyjny odmówił nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej. Stwierdził, że skarżąca nie wskazała wolności ani praw, z którymi łączy naruszenie zasady sprawiedliwości społecznej i równości wobec prawa wszystkich podmiotów.
3. W zażaleniu z 21 lipca 2020 r. (data nadania) skarżąca zarzuciła Trybunałowi naruszenie art. 53 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym (Dz. U. z 2019 r. poz. 2393) przez przyjęcie, że nie wskazała, w jaki sposób jej prawa lub wolności zostały naruszone w sytuacji, „gdy art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej poza stanowieniem podstawy obowiązywania innych zasad konstytucyjnych, ma też własną treść normatywną” oraz „gdy skarżąca wskazywała również na różnicowanie położenia podmiotów prawa w zależności od tego zgodnie z jaką dziedziną prawa będzie rozpatrywana ich sytuacja faktyczna, w tym przypadku prawa podatkowego oraz prawa karnoskarbowego, co stanowi naruszenie prawa do równego traktowania”. W ocenie skarżącej Trybunał naruszył ponadto § 27 ust. 1 Uchwały Zgromadzenia Ogólnego Sędziów Trybunału Konstytucyjnego z dnia 27 lipca 2017 r. w sprawie Regulaminu Trybunału Konstytucyjnego (M.P. z 2017 r. poz. 767) przez „brak wydania zarządzenia o przekazaniu sprawy do łącznego rozpoznania ze sprawą z wniosku Rzecznika Praw Obywatelskich z dnia 22 października 2014 r., w sytuacji gdy rozpatrywana sprawa ze skargi […] sp. z o.o. dotyczy sprawy będącej przedmiotem wcześniej złożonego wniosku”. Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia i nadanie skardze dalszego biegu, a także połączenie niniejszej sprawy ze sprawą o sygn. II.511.1778.2014 MWA z wniosku Rzecznika Praw Obywatelskich „o zbadanie zgodności art. 114a ustawy z dnia 10 września 1999 r. – Kodeks karny skarbowy z art. 2 i art. 45 ust. 1 Konstytucji RP oraz art. 70 § 6 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa, w zakresie, w jakim przewiduje, że bieg terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego nie rozpoczyna się, a rozpoczęty ulega zawieszeniu, z dniem wszczęcia postępowania w sprawie, a nie przeciwko osobie, z art. 2 Konstytucji RP”.
Trybunał Konstytucyjny zważył, co następuje
1. Zgodnie z art. 61 ust. 5 ustawy z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym (Dz. U. z 2019 r. poz. 2393; dalej: u.o.t.p.TK), skarżącemu przysługuje prawo wniesienia zażalenia na postanowienie Trybunału Konstytucyjnego o odmowie nadania skardze konstytucyjnej dalszego biegu. Trybunał, w składzie trzech sędziów, rozpatruje zażalenie na posiedzeniu niejawnym (art. 37 ust. 1 pkt 3 lit. c w związku z art. 61 ust. 5-8 u.o.t.p.TK). Na etapie rozpoznania zażalenia Trybunał bada przede wszystkim, czy w wydanym postanowieniu prawidłowo stwierdził istnienie przesłanek odmowy nadania skardze dalszego biegu.
2. Trybunał Konstytucyjny stwierdza, że kwestionowane postanowienie jest prawidłowe, a argumenty przytoczone w zażaleniu nie podważają ustaleń przedstawionych w tym orzeczeniu i nie zasługują na uwzględnienie.
Trybunał w pełni podziela stwierdzenie, zawarte w zaskarżonym postanowieniu, że skarżąca nie wskazała – stosownie do wymogu wynikającego z art. 53 ust. 1 pkt 2 u.o.t.p.TK w związku z art. 79 ust. 1 Konstytucji – naruszonych wolności lub praw konstytucyjnych.
Co prawda wymieniła w treści skargi wzorzec kontroli i określiła upatrywany sposób jego naruszenia, jednakże – jak wyjaśnił to Trybunał w zakwestionowanym orzeczeniu – powołany przez skarżącą przepis nie mógł być wzorcem kontroli konstytucyjności w jej sprawie. Zgodnie bowiem z art. 79 ust. 1 Konstytucji wzorcami kontroli w postępowaniu skargowym mogą być wyłącznie przepisy Konstytucji kreujące wolności lub prawa podmiotu występującego ze skargą konstytucyjną.
Wskazany w skardze art. 2 Konstytucji nie jest samoistnym źródłem praw podmiotowych jednostki, a przez to nie może być samodzielną podstawą kontroli w sprawach skargowych. W wydanym w pełnym składzie postanowieniu TK z 23 stycznia 2002 r. (sygn. Ts 105/00, OTK ZU nr 1/B/2002, poz. 60) Trybunał Konstytucyjny stwierdził, że zasady wynikające z art. 2 Konstytucji są adresowane przede wszystkim do ustawodawcy i wyznaczają sposób, w jaki powinny być normowane poszczególne dziedziny życia publicznego. Odwołanie się do tych zasad może mieć znaczenie tylko wtedy, gdy skarżący wskaże równocześnie wolność lub prawo podmiotowe, które mają swoje źródło w postanowieniach Konstytucji, a które doznały uszczerbku na skutek naruszenia powyższych zasad (zob. także postanowienia TK z: 19 grudnia 2001 r., sygn. SK 8/01, OTK ZU nr 8/2001, poz. 272 oraz 26 czerwca 2002 r., sygn. SK 1/02, OTK ZU nr 4/A/2002, poz. 53). Z przepisu tego, niepowiązanego z innymi przepisami ustanawiającymi konstytucyjne prawa podmiotowe, nie wynikają żadne prawa ani wolności jednostki.
3. Z uwagi na to, że skarga konstytucyjna nie może zostać rozpatrzona merytorycznie przez Trybunał Konstytucyjny, wniosek skarżącej o jej łączne rozpoznanie z wnioskiem Rzecznika Praw Obywatelskich, zarejestrowanym w Trybunale pod sygn. K 31/14, należało pozostawić bez rozpoznania. Niezależnie od powyższego żądanie skarżącej nie podlegałoby uwzględnieniu, gdyż zgodnie z § 30 ust. 3 Uchwały Zgromadzenia Ogólnego Sędziów Trybunału Konstytucyjnego z dnia 27 lipca 2017 r. w sprawie Regulaminu Trybunału Konstytucyjnego (M.P. z 2017 r. poz. 767; dalej: Regulamin TK) łączne rozpoznanie nie może dotyczyć spraw zainicjowanych w różnych trybach kontroli.
Sformułowany w zażaleniu zarzut naruszenia § 27 ust. 1 Regulaminu TK „poprzez brak wydania zarządzenia” dotyczący łącznego rozpoznania obu spraw Trybunał uznał za nierzeczowy. Przepis ten reguluje postępowanie w razie wniesienia do Trybunału wniosku, a co za tym idzie nie dotyczy przesłanek uzasadniających zarządzenie łącznego rozpoznania spraw wniesionych do Trybunału (§ 30 ust. 1-3 Regulaminu TK), jak również kwestii związanych ze wstępną analizą skargi konstytucyjnej.
W tym stanie rzeczy Trybunał Konstytucyjny postanowił jak na wstępie.
Postanowienie
z dnia 1 lipca 2020 r.
Trybunał Konstytucyjny w składzie:
Rafał Wojciechowski, po wstępnym rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym skargi konstytucyjnej […] Sp. z o.o. w sprawie zgodności:
art. 70 § 6 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2012 r. poz. 749, ze zm.) w zakresie, w jakim „przewiduje, że bieg terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego nie rozpoczyna się a rozpoczęty ulega zawieszeniu, z dniem wszczęcia postępowania w sprawie, a nie przeciwko osobie” z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej,
postanawia:
odmówić nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej.
Uzasadnienie
- 1. W skardze konstytucyjnej wniesionej do Trybunału Konstytucyjnego 13 września 2018 r. (data nadania) […] Sp. z o.o. (dalej:
skarżąca) wystąpiła z żądaniem przytoczonym na tle następującego stanu faktycznego.
W wyniku postępowania kontrolnego, które wykazało nieprawidłowości w zakresie rozliczenia podatku od towarów i usług, Dyrektor Urzędu Kontroli Skarbowej w K. decyzją z 31 lipca 2015 r. (nr […]) określił skarżącej zobowiązanie podatkowe za miesiące od grudnia 2009 r. do grudnia 2010 r. w kwotach innych niż wykazane w rozliczeniach złożonych za te miesiące.
W wyniku odwołania od tej decyzji Dyrektor Izby Skarbowej w K. wydał decyzję z 24 stycznia 2017 r. (nr […]), którą uchylił decyzję wydaną w pierwszej instancji w części dotyczącej określenia zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług za sierpień 2010 r. orzekając jednocześnie podatek za ten okres w innej kwocie. W pozostałym zakresie utrzymał w mocy decyzje organu pierwszej instancji.
Skarżąca wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w K., który wyrokiem z 6 czerwca 2017 r. (sygn. akt […]) ja oddalił.
Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z 21 czerwca 2018 r. (sygn. akt […]) oddalił skargę kasacyjna skarżącej.
- 2. Zdaniem skarżącej zaskarżony przez nią przepis w zakresie, w jakim przewiduje, że bieg terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego nie rozpoczyna się a rozpoczęty ulega zawieszeniu z dniem wszczęcia postępowania w sprawie, a nie przeciwko osobie, narusza art. 2 Konstytucji.
- 3. W zarządzeniu sędziego Trybunału Konstytucyjnego z 15 października 2019 r. skarżąca została wezwana do usunięcia braków formalnych skargi konstytucyjnej m.in. przez wskazanie jakie wolności lub prawa skarżącej, wyrażone w art. 2 Konstytucji, zostały naruszone przez zakwestionowany przepis, a także określenia sposobu ich naruszenia.
- 4. Pismem procesowym z 29 października 2019 r. (data nadania) skarżąca odniosła się do zarządzenia sędziego Trybunału Konstytucyjnego.
Trybunał Konstytucyjny zważył, co następuje
1. Skarga konstytucyjna jest szczególnym środkiem ochrony wolności lub praw. Jest sformalizowaną instytucją prawną i musi spełniać przesłanki jej dopuszczalności, które zostały określone w art. 79 ust. 1 Konstytucji, a doprecyzowane w ustawie z 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym (Dz. U. z 2019 r. poz. 2393; dalej:
u.o.t.p. TK).
Zgodnie z 79 ust. 1 Konstytucji każdy, czyje konstytucyjne wolności lub prawa zostały naruszone, ma prawo, na zasadach określonych w ustawie, zakwestionować zgodność z Konstytucją przepisów ustawy lub innego aktu normatywnego, na podstawie których sąd lub organ administracji publicznej orzekł ostatecznie o jego prawach lub wolnościach albo obowiązkach określonych w Konstytucji.
Trybunał Konstytucyjny stwierdza, że analizowana skarga konstytucyjna nie spełnia wyznaczonych przez Konstytucję i ustawę wymogów.
- 2. Z art. 53 ust. 1 pkt 2 u.o.t.p. TK wynika obowiązek skarżącego do wskazania, która konstytucyjna wolność lub prawo skarżącego, i w jaki sposób – jego zdaniem – zostały naruszone.
Zarzuty postawione w skardze konstytucyjnej dotyczą niezgodności z Konstytucją art. 70 § 6 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2012 r. poz. 749, ze zm.).
Zdaniem skarżącej przepis ten narusza wolność do rozstrzygnięcia sprawy według wyrażonych w art. 2 Konstytucji zasad: sprawiedliwości społecznej i równości wobec prawa wszystkich podmiotów.
Trybunał Konstytucyjny przypomina, że art. 79 ust. 1 Konstytucji jednoznacznie wskazuje, iż wzorcem kontroli przeprowadzanej w trybie skargi konstytucyjnej mogą być jedynie te postanowienia Konstytucji, które statuują wolności lub prawa o charakterze podmiotowym. Tymczasem wskazany w skardze konstytucyjnej – jako wzorzec kontroli – art. 2 Konstytucji nie jest źródłem praw ani wolności (zob. wydane w pełnym składzie postanowienie TK z 23 stycznia 2002 r., Ts 105/00, OTK ZU nr 1/B/2002, poz. 60 oraz postanowienia TK z: 10 stycznia 2001 r., Ts 72/00, OTK ZU nr 1/2001, poz. 12; 23 stycznia 2002 r., SK 13/01, OTK ZU nr 1/A/2002, poz. 9; 14 grudnia 2004 r., SK 29/03, OTK ZU nr 11/A/2004, poz. 124 oraz 20 lutego 2008 r., SK 27/07, OTK ZU nr 1/A/2008, poz. 22).
Trybunał Konstytucyjny wielokrotnie podkreślał, że zakres pojęcia konstytucyjnych wolności lub praw, o których mowa w art. 79 ust. 1 Konstytucji został wyznaczony przez obszerny katalog praw i wolności wymienionych w jej rozdziale
II. Zasady ustrojowe, do których należy art. 2 Konstytucji mogą jedynie być pomocne w interpretacji przepisów zawartych w rozdziale II Konstytucji. Nie mogą one jednak być samoistną podstawą skargi konstytucyjnej. Takiej podstawy należy szukać w konkretnych postanowieniach Konstytucji statuujących określone prawo lub określoną wolność.
Art. 2 Konstytucji można zatem powołać jako wzorzec kontroli jedynie wówczas, gdy dekodowana z niego zasada zostanie odniesiona do przepisów Konstytucji, które wyrażają prawa i wolności.
W analizowanej skardze skarżąca nie wskazała wolności ani praw, z którymi łączy naruszenie zasady sprawiedliwości społecznej i równości wobec prawa wszystkich podmiotów, co stanowi samodzielną podstawę odmowy nadania skardze konstytucyjnej dalszego biegu.
3. Trybunał Konstytucyjny stwierdza, że nie zostały spełnione przesłanki wynikające z art. 79 ust. 1 Konstytucji oraz art. 53 ust. 1 pkt 2 u.o.t.p. TK, co przesądza o konieczności odmowy nadania rozpoznawanej skardze konstytucyjnej dalszego biegu.
Mając powyższe na względzie, Trybunał Konstytucyjny postanowił jak w sentencji.
POUCZENIE 22
Na podstawie art. 61 ust. 5 u.o.t.p. TK skarżącemu przysługuje prawo wniesienia zażalenia na powyższe postanowienie w terminie 7 dni od daty jego doręczenia.