Postanowienie o odmowie Trybunału Konstytucyjnegoz 4 czerwca 2020 r., sygn. akt Ts 14/19

Uzasadnienie

W skardze konstytucyjnej wniesionej do Trybunału Konstytucyjnego 24 stycznia 2019 r. (data nadania) O.D. (dalej: skarżący), reprezentowany przez adwokata ustanowionego pełnomocnikiem z urzędu, wystąpił o stwierdzenie, że § 2 ust. 1 i 2, § 4 ust. 1 pkt 1-5, § 6 ust. 3 pkt 1, § 12 ust. 1 pkt 1, § 16 ust. 1, § 14 ust. 1 pkt 1 i 2, § 17 ust. 1 pkt 1 i 2, ust. 3 pkt 1, § 25 ust. 1 i 2 załącznika do uchwały Nr VI/55/11 Sejmiku Województwa Lubelskiego z dnia 28 lutego 2011 r. w sprawie zasad, trybu przyznawania i pozbawiania oraz rodzajów i wysokości stypendiów sportowych i nagród Województwa Lubelskiego za osiągnięte wyniki sportowe oraz wyróżnień dla osób wyróżniających się osiągnięciami w działalności sportowej (Dz. Urz. Woj. Lub. Nr 38, poz. 862) oraz art. 31 ust. 3 i art. 35 ust. 6 ustawy z dnia 25 czerwca 2010 r. o sporcie (Dz. U. Nr 127 poz. 857, ze zm.), są niezgodne z art. 31 ust. 1 i 3 w związku z art. 47, art. 65 ust. 1, art. 73 i art. 68 ust. 5; art. 32 ust. 1 i 2 w związku z art. 2, art. 7 i art. 73; art. 68 ust. 5 w związku z art. 1, art. 8 i art. 37 ust. 1; art. 7 w związku z art. 94; art. 63 w związku z art. 2, art. 7, art. 30, art. 37 ust. 1 i art. 171 ust. 1 i 2 oraz art. 32 ust. 1 w związku z art. 2, art. 7 i art. 58 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej.

Skarżący twierdzi, że zaskarżone przez niego przepisy naruszają: „wolność wyboru, wolność uprawiania sportu jako części kultury fizycznej, a tym samym ogólnie rozumiane i gwarantowane Konstytucją (…) wolność korzystania z dóbr kultury” (art. 31 ust. 1 i 3 w związku z art. 47, art. 58 ust. 1, art. 65 ust. 1, art. 73 i art. 68 ust. 5 Konstytucji); „prawo do życia wolnego od dyskryminacji” (art. 32 ust. 1 i 2 w związku z art. 2, art. 7 i art. 73 Konstytucji); „prawo do równego traktowania” (art. 68 ust. 5 w związku z art. 1, art. 8 i art. 37 ust. 1 Konstytucji); „prawo do praworządności” (art. 7 w związku z art. 94 Konstytucji); „prawo do składania petycji, wniosków i skarg” (art. 63 w związku z art. 2, art. 7, art. 30, art. 37 ust. 1 i art. 171 ust. 1 i 2 Konstytucji), a także „wolność od dyskryminacji” (art. 32 ust. 1 w związku z art. 2, art. 7 i art. 58 Konstytucji).

Postanowieniem z 4 czerwca 2020 r. (doręczonym pełnomocnikowi skarżącego 15 czerwca 2020 r.) Trybunał Konstytucyjny odmówił nadania skardze konstytucyjnej dalszego biegu stwierdziwszy, że wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 19 czerwca 2018 r. (sygn. akt […]; dalej: wyrok NSA), nie jest orzeczeniem, o którym mowa w art. 79 ust. 1 Konstytucji, ponieważ nie ma charakteru indywidualnego rozstrzygnięcia odnoszącego się bezpośrednio do sfery praw lub wolności skarżącego. Dodatkowo Trybunał zwrócił uwagę na to, że zakwestionowane przez skarżącego przepisy nie były normatywną podstawą tego orzeczenia.

Trybunał zauważył, że o prawach skarżącego rozstrzyga decyzja Marszałka Województwa Lubelskiego z 13 maja 2011 r. (nr […]), utrzymana w mocy decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Lublinie z 15 lipca 2011 r. (nr […]). Skarżący nie wniósł skargi na powyższe decyzje administracyjne, nie wyczerpał więc drogi prawnej, o której mowa w art. 77 ust. 1 ustawy z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym (Dz. U. z 2019 r. poz. 2393; dalej: u.o.t.p.TK).

W zażaleniu z 22 czerwca 2020 r. (data nadania) na postanowienie Trybunału Konstytucyjnego z 4 czerwca 2020 r. o odmowie nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej, skarżący zakwestionował to postanowienie w całości. Zarzucił Trybunałowi naruszenie art. 79 ust. 1 Konstytucji przez błędne uznanie, że w sprawie, w związku z którą wniósł skargę, nie zostało wydane ostateczne orzeczenie. Zarzucił także naruszenie art. 77 ust. 1 u.o.t.p.TK przez błędne uznanie, że skarga nie spełnia warunku wyczerpania drogi prawnej. Według skarżącego orzeczeniem, o którym mowa w art. 79 ust. 1 Konstytucji jest wyrok NSA, ponieważ został on wydany po wyczerpaniu drogi prawnej. Jak zauważył, „[d]ołączone do skargi orzeczenia na decyzje administracyjne zostały wydane w ramach skargi na akt prawa miejscowego i w tym zakresie została wyczerpana droga prawna, o której mowa w art. 77 ust. 1 u.o.t.p.TK”.

Trybunał Konstytucyjny zważył, co następuje.

Zgodnie z art. 61 ust. 5 ustawy z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym (Dz. U. z 2019 r. poz. 2393; dalej: u.o.t.p.TK) skarżącemu przysługuje prawo wniesienia zażalenia na postanowienie Trybunału Konstytucyjnego o odmowie nadania skardze konstytucyjnej dalszego biegu. Trybunał, w składzie trzech sędziów, rozpatruje zażalenie na posiedzeniu niejawnym (art. 37 ust. 1 pkt 3 lit. c w związku z art. 61 ust. 5-8 u.o.t.p.TK). Na etapie rozpoznania zażalenia Trybunał bada przede wszystkim, czy w wydanym postanowieniu prawidłowo stwierdził istnienie przesłanek odmowy nadania skardze dalszego biegu.

Trybunał stwierdza, że zaskarżone postanowienie jest prawidłowe, a zarzuty sformułowane w zażaleniu nie podważają podstawy odmowy nadania skardze dalszego biegu.

W złożonym środku odwoławczym skarżący nie uwzględnił argumentów przedstawionych przez Trybunał w uzasadnieniu postanowienia o odmowie przekazania skargi do merytorycznego rozpoznania. W szczególności nie wziął pod uwagę tego, że wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego, z którym skarżący łączy naruszenie swych praw, został wydany po rozpoznaniu skargi na akt prawa miejscowego, a nie decyzji administracyjnej. W związku z tym orzeczenie to po pierwsze, nie rozstrzyga w ogóle o prawach lub wolnościach skarżącego, jak również nie nakłada na niego żadnych obowiązków, które godziłyby w przysługujące mu prawa lub wolności. Po drugie, nie zostało wydane na podstawie zakwestionowanych w skardze przepisów uchwały, gdyż przepisy tego aktu normatywnego były przedmiotem oceny Naczelnego Sądu Administracyjnego, a nie podstawą jego orzekania.

Skarżący wydaje się także nie dostrzegać, że o prawach, których naruszenie podnosi w skardze, ostatecznie rozstrzyga decyzja Marszałka Województwa Lubelskiego z 13 maja 2011 r. (nr […]) utrzymana w mocy decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Lublinie (nr […]). Powyższe akty administracyjne odmawiają przyznania skarżącemu stypendium sportowego, a więc wydane zostały na podstawie przepisów zakwestionowanej w skardze uchwały. Skoro jednak skarżący nie poddał kontroli sądów administracyjnych legalności tych decyzji, to Trybunał prawidłowo uznał, że nie wyczerpał on drogi prawnej, o której mowa w art. 77 ust. 1 u.o.t.p.TK.

W tym stanie rzeczy Trybunał Konstytucyjny postanowił jak w sentencji.

Postanowienie

z dnia 4 czerwca 2020 r.

Trybunał Konstytucyjny w składzie:

Michał Warciński, po wstępnym rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym skargi konstytucyjnej O.D. w sprawie zgodności:

§ 2 ust. 1 i 2, § 4 ust. 1 pkt 1-5, § 6 ust. 3 pkt 1, § 12 ust. 1 pkt 1, § 16 ust. 1, § 14 ust. 1 pkt 1 i 2, § 17 ust. 1 pkt 1 i 2, ust. 3 pkt 1, § 25 ust. 1 i 2 załącznika do uchwały Nr VI/55/11 Sejmiku Województwa Lubelskiego z dnia 28 lutego 2011 r. w sprawie zasad, trybu przyznawania i pozbawiania oraz rodzajów i wysokości stypendiów sportowych i nagród Województwa Lubelskiego za osiągnięte wyniki sportowe oraz wyróżnień dla osób wyróżniających się osiągnięciami w działalności sportowej (Dz. Urz. Woj. Lub. Nr 38, poz. 862) oraz art. 31 ust. 3 i art. 35 ust. 6 ustawy z dnia 25 czerwca 2010 r. o sporcie (Dz. U. Nr 127 poz. 857, ze zm.) z art. 31 ust. 1 i 3 w związku z art. 47, art. 65 ust. 1, art. 73 i art. 68 ust. 5; art. 32 ust. 1 i 2 w związku z art. 2, art. 7 i art. 73; art. 68 ust. 5 w związku z art. 1, art. 8 i art. 37 ust. 1; art. 7 w związku z art. 94; art. 63 w związku z art. 2, art. 7, art. 30, art. 37 ust. 1 i art. 171 ust. 1 i 2 oraz art. 32 ust. 1 w związku z art. 2, art. 7 i art. 58 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej,

postanawia:

odmówić nadania skardze konstytucyjnej dalszego biegu.

Uzasadnienie

W skardze konstytucyjnej wniesionej do Trybunału Konstytucyjnego 24 stycznia 2019 r. (data nadania) O.D. (dalej: skarżący), reprezentowany przez adwokata ustanowionego pełnomocnikiem z urzędu, wystąpił z żądaniem na tle następującego stanu faktycznego.

Decyzją z 13 maja 2011 r. (nr […]) Marszałek Województwa Lubelskiego w Lublinie odmówił przyznania skarżącemu stypendium sportowego Województwa Lubelskiego za osiągnięte wyniki sportowe. Rozstrzygnięcie to zostało utrzymane w mocy decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego z 15 lipca 2011 r. (nr […]).

Wyrokiem z 21 września 2017 r. (sygn. akt […]) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie oddalił skargę Prokuratora Rejonowego w Lublinie na uchwałę Nr VI/55/11 Sejmiku Województwa Lubelskiego z dnia 28 lutego 2011 r. w sprawie zasad, trybu przyznawania i pozbawiania oraz rodzajów i wysokości stypendiów sportowych i nagród Województwa Lubelskiego za osiągnięte wyniki sportowe oraz wyróżnień dla osób wyróżniających się osiągnięciami w działalności sportowej (Dz. Urz. Woj. Lub. Nr 38, poz. 862). Od powyższego orzeczenia skargi kasacyjne wywiedli prokurator i skarżący. Wyrokiem z 19 czerwca 2018 r. (sygn. akt […]) Naczelny Sąd Administracyjny oddalił oba środki odwoławcze. Orzeczenie to, wskazane przez skarżącego jako ostateczne w rozumieniu art. 79 ust. 1 Konstytucji, zostało mu doręczone 16 lipca 2018 r. 4

W związku z tym orzeczeniem, skarżący wystąpił 23 lipca 2018 r. do Sądu Rejonowego w L. I Wydział Cywilny (dalej: Sąd Rejonowy) z wnioskiem o ustanowienie dla niego pełnomocnika z urzędu do sporządzenia skargi konstytucyjnej na uchwałę Sejmiku z 28 lutego 2011 r. 5

Postanowieniem z 2 października 2018 r. (sygn. akt […]) Sąd Rejonowy ustanowił dla skarżącego adwokata z urzędu. Pismem z 16 października 2018 r. (znak: […]) Okręgowa Rada Adwokacka w L. (dalej: ORA w L.) do sporządzenia skargi konstytucyjnej wyznaczyła adwokata S.S., natomiast pismem z 9 listopada 2018 r. (znak jw.) mecenasa R.M.

Zarządzeniem sędziego Trybunału Konstytucyjnego z 16 października 2019 r. (doręczonym pełnomocnikowi skarżącego 22 października 2019 r.) skarżący został wezwany do usunięcia braków formalnych skargi konstytucyjnej przez: doręczenie odpisu lub poświadczonej za zgodność z oryginałem kopii postanowienia Sądu Rejonowego z 2 października 2018 r. (sygn. akt […]); wskazanie ostatecznego orzeczenia w rozumieniu art. 79 ust. 1 Konstytucji oraz udokumentowanie daty doręczenia go skarżącemu. Skarżący został także zobowiązany do określenia, które jego wolności i prawa – i w jaki sposób – zostały naruszone przez zakwestionowane w skardze przepisy.

W piśmie z 29 października 2019 r. skarżący odniósł się do zarządzenia.

Skarżący twierdzi, że zaskarżone przez niego przepisy naruszają: „wolność wyboru, wolność uprawiania sportu jako części kultury fizycznej, a tym samym ogólnie rozumiane i gwarantowane Konstytucją (…) wolność korzystania z dóbr kultury” (art. 31 ust. 1 i 3 w związku z art. 47, art. 58 ust. 1, art. 65 ust. 1, art. 73 i art. 68 ust. 5 Konstytucji); „prawo do życia wolnego od dyskryminacji” (art. 32 ust. 1 i 2 w związku z art. 2, art. 7 i art. 73 Konstytucji); „prawo do równego traktowania” (art. 68 ust. 5 w związku z art. 1, art. 8 i art. 37 ust. 1 Konstytucji); „prawo do praworządności” (art. 7 w związku z art. 94 Konstytucji); „prawo do składania petycji, wniosków i skarg: (art. 63 w związku z art. 2, art. 7, art. 30, art. 37 ust. 1 i art. 171 ust. 1 i 2 Konstytucji), a także „wolność od dyskryminacji” (art. 32 ust. 1 w związku z art. 2, art. 7 i art. 58 Konstytucji).

Trybunał Konstytucyjny zważył, co następuje

1. 1. Zgodnie z art. 79 ust. 1 Konstytucji każdy, czyje konstytucyjne wolności lub prawa zostały naruszone, ma prawo na zasadach określonych w ustawie (tj. ustawie z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym, Dz. U. z 2019 r. poz. 2393; dalej: u.o.t.p. TK), wnieść skargę konstytucyjną w sprawie zgodności z Konstytucją ustawy lub innego aktu normatywnego, na podstawie którego sąd lub organ administracji publicznej orzekł ostatecznie o jego wolnościach lub prawach określonych w Konstytucji. W odróżnieniu od wniosków kierowanych przez podmioty wskazane w art. 191 ust. 1 pkt 1-5 Konstytucji, skarga nie jest środkiem uruchamiania tzw. kontroli abstrakcyjnej, a więc realizowanej w oderwaniu od płaszczyzny stosowania kwestionowanych przepisów. Przedmiotem zaskarżenia w skardze konstytucyjnej może być tylko taki przepis, który zastosował sąd lub organ administracji publicznej, rozstrzygając ostatecznie indywidualną sprawę skarżącego.
2. 2. Naruszenie swych konstytucyjnych wolności i praw skarżący łączy z wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z 19 czerwca 2018 r. 12

Przedmiotem tego orzeczenia, a także poprzedzającego go wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego była ocena legalności aktu prawa miejscowego, tj. uchwały Nr 55/11/11 Sejmiku Województwa Lubelskiego z dnia 28 lutego 2011 r. w sprawie zasad, trybu przyznawania i pozbawiania oraz rodzajów i wysokości stypendiów sportowych i nagród Województwa Lubelskiego za osiągnięte wyniki sportowe oraz wyróżnień dla osób wyróżniających się osiągnięciami w działalności sportowej (Dz. Urz. Woj. Lub. Nr 38, poz. 862; dalej: uchwała z 28 lutego 2011 r.). Orzeczenia te nie rozstrzygają o konkretnych wolnościach lub prawach skarżącego, jak również nie nakładają na niego żadnych obowiązków, które godziłyby w przysługujące mu wolności i prawa. Rozstrzygają jedynie o zgodności z obowiązującym prawem (tj. ustawą z dnia 25 czerwca 2010 r. o sporcie, obecnie: Dz. U. z 2019 r. poz. 1468, ze zm.) przepisów, których zastosowanie może dopiero prowadzić do ingerencji w te wolności i prawa (zob. postanowienie TK z 20 listopada 2019 r., sygn. Ts 106/18, OTK ZU B/2020, poz. 76 i wskazane tam orzeczenia).

Należy także zauważyć, że orzeczenia te nie zostały wydane na podstawie zakwestionowanych w skardze przepisów uchwały z 28 lutego 2011 r. Przepisy tego aktu normatywnego były bowiem przedmiotem oceny sądów administracyjnych, a nie podstawą ich orzekania.

Brak orzeczenia spełniającego warunki określone w art. 79 ust. 1 Konstytucji jest podstawą odmowy nadania skardze konstytucyjnej dalszego biegu.

3. Zaskarżone przez skarżącego przepisy uchwały z 28 lutego 2011 r. były natomiast podstawą prawną dołączonych do skargi konstytucyjnej decyzji Marszałka Województwa Lubelskiego z 13 maja 2011 r. oraz decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Lublinie z 15 lipca 2011 r. Akty te ostatecznie rozstrzygają o odmowie przyznania skarżącemu stypendium sportowego.

Skardze należy odmówić nadania dalszego biegu, ponieważ nie spełnia ona warunku wyczerpania drogi prawnej, o której mowa w art. 77 ust. 1 u.o.t.p. TK.

Trybunał zwraca uwagę, że na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z powodu jej niezgodności z prawem przysługuje skarga do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Zgodnie bowiem z art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (obecnie: Dz. U. z 2019 r. poz. 2325, ze zm.) kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne. Skarżący nie skorzystał z przysługującego mu uprawnienia, nie wykorzystał więc drogi prawnej, o której mowa w art. 77 ust. 1 u.o.t.p. TK.

W konsekwencji nie uzyskał orzeczenia Naczelnego Sądu Administracyjnego wydanego na podstawie zakwestionowanych w skardze przepisów uchwały z 28 listopada 2011 r. Dołączone do skargi orzeczenia sądów administracyjnych – co już wskazano – nie zostały wydane w ramach skargi na decyzje administracyjne, lecz skargi na akt prawa miejscowego.

Mając powyższe na względzie Trybunał Konstytucyjny – na podstawie art. 61 ust. 4 pkt 1 u.o.t.p. TK – postanowił jak w sentencji.

POUCZENIE 20

Na podstawie art. 61 ust. 5 u.o.t.p. TK skarżącemu przysługuje prawo wniesienia zażalenia na powyższe postanowienie w terminie 7 dni od daty jego doręczenia.