Uzasadnienie
W skardze konstytucyjnej wniesionej do Trybunału Konstytucyjnego 16 sierpnia 2022 r. (data nadania) R.S. (dalej: skarżący), reprezentowany przez pełnomocnika z urzędu, wystąpił o zbadanie zgodności art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329; dalej: p.p.s.a.) w związku z art. 205 p.p.s.a. w zakresie, w jakim „uniemożliwia zaliczenie zwrotu kosztów wysłanej korespondencji do sądu do kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw, a tym samym zasadności zwrotu tych kosztów w przypadku uwzględnienia skargi (…) z uwagi na ograniczenie prawa do Sądu, uzupełnionego o prawo do żądania naprawienia doznanych szkód oraz ograniczenie prawa własności” z art. 45 ust. 1 w związku z art. 77 w związku z art. 64 w związku z art. 31 ust. 3 w związku z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej.
Postanowieniem z 11 grudnia 2024 r. Trybunał Konstytucyjny, na podstawie art. 61 ust. 4 pkt 2 ustawy z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym (Dz. U. z 2019 r. poz. 2393; dalej: u.o.t.p.TK), odmówił nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej z uwagi na nieusunięcie przez skarżącego jej braków formalnych. Trybunał wskazał, że skarżący w piśmie procesowym z 11 maja 2023 r. (data nadania) jedynie lakonicznie poinformował o naruszeniu prawa własności i prawa do rekompensaty doznanej szkody, przez co nie uzasadnił dostatecznie zarzutu niezgodności kwestionowanych przepisów ze wskazanymi wzorcami konstytucyjnymi.
W zażaleniu z 23 grudnia 2024 r. (data nadania) skarżący wniósł o zmianę zaskarżonego postanowienia w całości poprzez nadanie skardze dalszego biegu. Zarzucił naruszenie przepisów postępowania: art. 53 ust. 1 pkt 3 w związku z art. 61 ust. 3 w związku z ust. 4 pkt 2 u.o.t.p.TK poprzez uznanie, że,,braki formalne skargi konstytucyjnej nie zostały uzupełnion[e], w sytuacji gdy zarówno treść skargi konstytucyjnej jak i pisma zawierającego uzupełnienie skargi jednoznacznie wskazywały na to jakie prawa i wolności [k]konstytucyjne zostały naruszone, w jaki sposób i dlaczego, a zatem zgromadzone w sprawie dokumenty jednoznacznie wskazywały na uzasadnienie zarzutu niezgodności kwestionowanego przepisu ustawy lub innego aktu normatywnego, ze wskazaną konstytucyjną wolnością lub prawem skarżącego, z powołaniem argumentów lub dowodów na jego poparcie, co umożliwiało Trybunałowi Konstytucyjnemu merytoryczne rozpoznanie skargi”.
W uzasadnieniu zażalenia skarżący zaznaczył, że odpowiedział w terminie na zarządzenie sędziego w przedmiocie usunięcia braków formalnych i złożył dodatkowe wyjaśnienia. Wskazał, że ustalenie Trybunału dotyczące nieusunięcia braków formalnych skargi konstytucyjnej byłoby zasadne jedynie wówczas, gdyby w treści skargi nie było w ogóle wskazane, dlaczego w opinii skarżącego jego prawa i wolności zostały naruszone, a także w sytuacji, w której odpowiedź na wezwanie Trybunału nie zostałaby sporządzona.
Trybunał Konstytucyjny zważył, co następuje
- 1. Zgodnie z art. 61 ust. 5 ustawy z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym (Dz. U. z 2019 r. poz. 2393, dalej: u.o.t.p.TK) skarżącemu przysługuje prawo wniesienia zażalenia na postanowienie Trybunału Konstytucyjnego o odmowie nadania skardze konstytucyjnej dalszego biegu. Trybunał, w składzie trzech sędziów, rozpatruje zażalenie na posiedzeniu niejawnym (art. 37 ust. 1 pkt 3 lit. c w związku z art. 61 ust. 5-8 u.o.t.p.TK). Na etapie rozpoznania zażalenia Trybunał bada w szczególności, czy w wydanym postanowieniu prawidłowo stwierdził istnienie przesłanek odmowy nadania skardze dalszego biegu.
- 2. Trybunał Konstytucyjny stwierdza, że kwestionowane postanowienie jest prawidłowe, a argumenty przytoczone w zażaleniu nie podważają ustaleń przedstawionych w tym orzeczeniu.
- 2.1. Uzasadnienie zarzutu niekonstytucyjności kwestionowanego przepisu powinno opierać się na przedstawieniu w skardze konstytucyjnej takiej argumentacji, która doprowadzi do obalenia przyjętego w systemie prawnym domniemania jego konstytucyjności. Trybunał jest natomiast związany granicami skargi, co w konsekwencji uniemożliwia samodzielne określanie przez Trybunał przedmiotu kontroli, jak i zastąpienie skarżącego w obowiązku określenia sposobu naruszenia konstytucyjnych praw lub wolności przez kwestionowane w skardze przepisy (zob. np. postanowienie TK z 5 czerwca 2019 r., sygn. SK 29/18, OTK ZU A/2019, poz. 28).
Uzasadnienie rozpatrywanej skargi konstytucyjnej zostało zasadnie uznane przez Trybunał za niespełniające przesłanek przewidzianych w art. 53 ust. 1 pkt 3 u.o.t.p.TK.
W złożonym do akt piśmie procesowym z 11 maja 2023 r. (data nadania) skarżący podtrzymał swoje stanowisko wyrażone w skardze i jedynie lakonicznie poinformował o naruszeniu prawa własności oraz prawa do rekompensaty doznanej szkody w kontekście poniesionych kosztów korespondencji sądowej.
- 2.2. Trybunał wskazuje, że zgodnie z art. 53 ust. 1 pkt 3 u.o.t.p.TK elementami konstrukcyjnymi skargi konstytucyjnej są:
wskazanie prawa lub wolności konstytucyjnej naruszonej przez zaskarżony przepis oraz uzasadnienie tego zarzutu wraz z przedstawieniem dowodów lub argumentów na jego poparcie.
Skarżący – jak słusznie zwrócono uwagę w zaskarżonym postanowieniu – nie spełnił wskazanych wyżej wymogów. W uzasadnieniu skargi konstytucyjnej skupił się na analizie orzecznictwa Trybunału Konstytucyjnego, a nie na konfrontacji zaskarżonego przepisu z konstytucyjnymi wzorcami kontroli. W tym miejscu należy podkreślić, że skarżący nie musiał przedstawiać obszernych wywodów w tym przedmiocie (por. np. wyrok TK z 15 grudnia 2020 r., sygn. SK 12/20, OTK ZU A/2021, poz. 2), przeciwnie – należało po prostu wyjaśnić, w jakim zakresie art. 200 p.p.s.a. – zdaniem skarżącego – narusza jego konstytucyjne prawo własności oraz prawo do wynagrodzenia szkody.
13 14
Biorąc powyższe pod uwagę, Trybunał Konstytucyjny postanowił jak w sentencji.
Postanowienie
z dnia 11 grudnia 2024 r.
Trybunał Konstytucyjny w składzie:
Bogdan Święczkowski, po wstępnym rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym skargi konstytucyjnej R.S. w sprawie zgodności:
art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329; dalej: p.p.s.a.) w związku z art. 205 p.p.s.a. w zakresie, w jakim „uniemożliwia zaliczenie zwrotu kosztów wysłanej korespondencji do sądu do kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw, a tym samym zasadności zwrotu tych kosztów w przypadku uwzględnienia skargi (…) z uwagi na ograniczenie prawa do Sądu, uzupełnionego o prawo do żądania naprawienia doznanych szkód oraz ograniczenie prawa własności”, z art. 45 ust. 1 w związku z art. 77 w związku z art. 64 w związku z art. 31 ust. 3 w związku z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej,
postanawia:
odmówić nadania skardze konstytucyjnej dalszego biegu.
Uzasadnienie
W skardze konstytucyjnej wniesionej do Trybunału Konstytucyjnego 16 sierpnia 2022 r. (data nadania) R.S. (dalej: skarżący), reprezentowany przez pełnomocnika z urzędu, wystąpił z żądaniem przytoczonym w komparycji niniejszego postanowienia na tle następującego stanu faktycznego.
Dyrektor Okręgowy Służby Więziennej w P. decyzją z 26 lipca 2021 r. (znak: […]) odmówił skarżącemu udostępnienia informacji.
Na decyzję tę skarżący złożył skargę.
Wyrokiem z 19 listopada 2021 r. (sygn. akt […]) Wojewódzki Sąd Administracyjny w P. (dalej: WSA w P.) uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji. W piśmie procesowym z 13 grudnia 2021 r. skarżący wniósł o uzupełnienie wydanego wyroku,,o orzeczenie o zwrocie poniesionych kosztów w sprawie, w tym kosztów wysyłanej korespondencji”. Postanowieniem z 11 stycznia 2022 r. WSA w P. (sygn. akt […]) postanowił uzupełnić wyrok tego sądu z 19 listopada 2021 r. w ten sposób, że dotychczasową sentencję oznaczyć jako pkt 1 i dodać pkt 2 w brzmieniu:,,oddala wniosek R.S. o zwrot kosztów postępowania sądowego”.
Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z 1 marca 2022 r. (sygn. akt […]) oddalił zażalenie skarżącego na postanowienie WSA w P. z 11 stycznia 2022 r.
Prezes Trybunału Konstytucyjnego zarządzeniem z 6 października 2022 r. (doręczonym pełnomocnikowi skarżącego 13 października 2022 r.) wezwał skarżącego do usunięcia braków formalnych skargi konstytucyjnej przez: 1) udokumentowanie daty doręczenia orzeczenia wskazanego w skardze konstytucyjnej jako ostateczne 2) doręczenie odpisu lub kopii poświadczonej za zgodność z oryginałem a) postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w P. z 11 stycznia 2022 r. (sygn. akt […]), b) orzeczenia Sądu Rejonowego w R. (sygn. akt […]) o ustanowieniu dla skarżącego pełnomocnika z urzędu do sporządzenia i wniesienia skargi konstytucyjnej.
Skarżący odniósł się do zarządzenia w piśmie z 20 października 2022 r. (data nadania).
Zarządzeniem sędziego Trybunału Konstytucyjnego z 25 kwietnia 2023 r. (doręczonym pełnomocnikowi skarżącego 4 maja 2023 r.) skarżący został wezwany do usunięcia braków formalnych skargi konstytucyjnej przez: 1) doręczenie odpisu lub kopii poświadczonej za zgodność z oryginałem: a) rewersu potwierdzenia odbioru przez skarżącego orzeczenia wskazanego jako ostateczne, b) wniosku skarżącego o ustanowienie pełnomocnika z urzędu do wniesienia skargi konstytucyjnej, c) pełnomocnictwa substytucyjnego do sporządzenia i wniesienia skargi konstytucyjnej oraz reprezentowania skarżącego w postępowaniu przed Trybunałem Konstytucyjnym, wskazującego sprawę, w związku z którą ma być złożona skarga konstytucyjna; 2) udokumentowanie daty złożenia w administracji zakładu karnego wniosku, o którym mowa w punkcie 1b; 3) poinformowanie, czy od wskazanego w skardze konstytucyjnej ostatecznego orzeczenia został wniesiony nadzwyczajny środek zaskarżenia; 4) wyjaśnienie, czy wzorcami kontroli w sprawie są również: a) art. 64 ust. 2 Konstytucji, b) art. 72 ust. 2 Konstytucji; 5) w razie pozytywnej odpowiedzi na punkt 4 niniejszego zarządzenia:
- a) wskazanie naruszonych wolności lub praw konstytucyjnych skarżącego wynikających z art. 64 ust. 2 i art. 72 ust. 2 Konstytucji,
- b) wskazanie sposobu naruszenia tych praw, c) uzasadnienie zarzutu niezgodności kwestionowanych przepisów z tymi konstytucyjnymi wolnościami lub prawami skarżącego.
Skarżący ustosunkował się do wezwania w piśmie z 11 maja 2023 r. (data nadania).
Zarządzeniem sędziego Trybunału Konstytucyjnego z 14 czerwca 2023 r. (doręczonym pełnomocnikowi skarżącego 20 czerwca 2023 r.) skarżący został wezwany do złożenia do akt sprawy poświadczonej za zgodność z oryginałem kopii rewersu potwierdzenia odbioru przez skarżącego orzeczenia wskazanego jako ostateczne.
Pismem z 27 czerwca 2023 r. (data nadania) skarżący ustosunkował się do zarządzenia.
Skarżący wnosi o uznanie, że niezgodny ze wskazanymi przepisami Konstytucji jest brak możliwości zaliczenia kosztów wysłanej korespondencji do sądu do kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw.
Trybunał Konstytucyjny zważył, co następuje
1. Zgodnie z art. 61 ust. 1 ustawy z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym (Dz. U. z 2019 r. poz. 2393; dalej: u.o.t.p.TK) skarga konstytucyjna podlega wstępnemu rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym.
Trybunał wydaje postanowienie o nadaniu skardze konstytucyjnej dalszego biegu, gdy spełnia ona określone przez prawo wymagania oraz gdy nie zachodzą okoliczności, o których mowa w art. 61 ust. 4 pkt 3 u.o.t.p.TK.
2. Jeżeli skarga konstytucyjna nie spełnia wymagań przewidzianych w ustawie, a usunięcie braków jest możliwe, wyznaczony sędzia Trybunału wydaje zarządzenie, w którym wzywa do ich usunięcia w terminie 7 dni od dnia doręczenia zarządzenia (art. 61 ust. 3 u.o.t.p.TK).
W niniejszej sprawie sędzia Trybunału uznał, że wniesiona skarga nie spełnia wymogów formalnych, m.in. określonego w art. 53 ust. 1 pkt 3 u.o.t.p.TK wymogu uzasadnienia zarzutu niezgodności kwestionowanych przepisów ze wskazanymi konstytucyjnymi prawami lub wolnościami, w związku z czym zarządzeniem z 25 kwietnia 2023 r. wezwał skarżącego do usunięcia braków formalnych skargi.
3. W piśmie procesowym z 11 maja 2023 r. (data nadania), w części stanowiącej uzasadnienie skargi konstytucyjnej, pełnomocnik skarżącego lakonicznie poinformował o naruszeniu prawa własności i prawa do rekompensaty doznanej szkody w kontekście poniesionych przez skarżącego kosztów korespondencji sądowej.
Mając powyższe na względzie Trybunał stwierdził, że w piśmie procesowym z 11 maja 2023 r. skarżący nie uzasadnił dostatecznie zarzutu niezgodności kwestionowanych w skardze przepisów ze wskazanymi konstytucyjnymi prawami lub wolnościami, a tym samym nie usunął braków formalnych skargi konstytucyjnej.
Wskazana okoliczność jest, zgodnie z art. 61 ust. 4 pkt 2 u.o.t.p.TK, podstawą odmowy nadania analizowanej skardze dalszego biegu.
W tym stanie rzeczy Trybunał Konstytucyjny postanowił jak w sentencji.
POUCZENIE 21
Na podstawie art. 61 ust. 5 u.o.t.p.TK skarżącemu przysługuje prawo do wniesienia zażalenia na powyższe postanowienie w terminie 7 dni od daty jego doręczenia.