Postanowienie o odmowie TK z 27 marca 2025 r., Ts 176/22

Wydany

27 marca 2025 r.

Sentencja

18. sygn. akt Ts 176/22 Komparycja Tenor postanawia

Uzasadnienie

• część historyczna
• uzasadnienie prawne

Metryka orzeczenia

Rodzaj orzeczenia

Postanowienie o odmowie

Data 27 marca 2025

Miejsce publikacji

OTK ZU B/2026, poz. 144

Skład

Sędzia Funkcja

Bogdan Święczkowski 144/B/2026

Postanowienie

z dnia 27 marca 2025 r.

Trybunał Konstytucyjny w składzie:

Bogdan Święczkowski, po wstępnym rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym skargi konstytucyjnej […] sp. z o.o. z siedzibą w L. o zbadanie zgodności:

1. art. 394 3 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. Nr 43 poz. 296, ze zm.) z art. 45 ust. 1, art. 45 ust. 1 w związku z art. 2, art. 45 ust. 1 w związku z art. 176 ust. 1, art. 176 ust. 1, art. 176 ust. 1 w związku z art. 45 ust. 1, art. 2 w związku z art. 45 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej;
2. art. 394 1a ustawy przywołanej w punkcie pierwszym w zakresie zwrotu „pierwszej instancji” z art. 45 ust. 1, art. 45 ust. 1 w związku z art. 176 ust. 1, art. 176 ust. 1, art. 176 ust. 1 w związku z art. 45 ust. 1, art. 2 w związku z art. 45 ust. 1, art. 32 ust. 1 i 2 w związku z art. 45 ust. 1, art. 64 ust. 2 w związku z art. 45 ust. 1 Konstytucji, postanawia:

odmówić nadania skardze konstytucyjnej dalszego biegu.

Uzasadnienie

W skardze konstytucyjnej wniesionej do Trybunału Konstytucyjnego 16 sierpnia 2022 r. (data nadania) […] sp. z o.o. z siedzibą w L. (dalej: skarżąca), reprezentowana przez pełnomocnika z wyboru, wystąpiła z żądaniem przytoczonym w komparycji niniejszego postanowienia na tle następującej sprawy.

Skarżąca wniosła o uzasadnienie wyroku oddalającego apelację wydanego przez Sąd Okręgowy w K. 25 stycznia 2022 r. (sygn. akt […]) oraz o zwolnienie jej od kosztów sporządzenia uzasadnienia.

Postanowieniem z 2 lutego 2022 r. Sąd Okręgowy w K. (sygn. akt […]) oddalił wniosek skarżącej o zwolnienie od kosztów sądowych.

W związku z powyższym skarżąca wystąpiła z wnioskiem o sporządzenie uzasadnienia tego orzeczenia, który Sąd Okręgowy w K. odrzucił postanowieniem z 24 lutego 2022 r. (sygn. akt […]). Postanowieniem z 7 marca 2022 r. (sygn. akt jw.) Sąd Okręgowy w K. odrzucił wniosek skarżącej o sporządzenie uzasadnienia wyroku Sądu Okręgowego w K. z 25 stycznia 2022 r., ponieważ skarżąca nie uiściła od niego opłaty. Następnie skarżąca złożyła wnioski o uzasadnienie całości postanowień z 24 lutego 2022 r. oraz 7 marca 2022 r., które zostały odrzucone postanowieniem z 24 marca 2022 r. Wniosek skarżącej o uzasadnienie postanowienia z 24 marca 2022 r. został odrzucony postanowieniem z 5 kwietnia 2022 r. Skarżąca złożyła wniosek o pisemne uzasadnienie postanowienia z 5 kwietnia 2022 r., który został odrzucony postanowieniem z 18 maja 2022 r. Kolejny wniosek skarżącej o sporządzenie uzasadnienia postanowienia został pozostawiony w aktach bez nadania mu dalszego biegu na mocy zarządzenia z 7 lipca 2022 r. 4

Zarządzenie to zostało wskazane przez skarżącą jako ostateczne rozstrzygniecie w rozumieniu art. 79 ust. 1 Konstytucji.

Zarządzeniem Prezesa Trybunału Konstytucyjnego z 6 października 2022 r. (doręczonym 19 października 2022 r.) wezwano skarżącą do usunięcia braków formalnych skargi konstytucyjnej przez doręczenie odpisu lub kopii poświadczonej za zgodność z oryginałem postanowienia Sądu Okręgowego w K. z 18 maja 2022 r. oraz trzech odpisów z KRS dotyczących skarżącej.

W piśmie z 26 października 2022 r. (data nadania) skarżąca ustosunkowała się do zarządzenia składając wskazane dokumenty.

Zarządzeniem sędziego Trybunału Konstytucyjnego z 14 czerwca 2023 r. (doręczonym 5 lipca 2023 r.) wezwano skarżącą do usunięcia braków formalnych skargi konstytucyjnej przez: 1) wskazanie, czy ostatecznym orzeczeniem w sprawie skarżącej jest dołączone do skargi zarządzenie z 7 lipca 2022 r. (sygn. akt […]), czy też wskazane w opisie stanu faktycznego skargi zarządzenie z 13 czerwca 2022 r. (sygn. akt […]). Jeżeli jest nim zarządzenie z 13 czerwca 2022 r., przesłanie jego odpisu lub kopii poświadczonej za zgodność z oryginałem wraz z czterema kopiami; 2) wskazanie, czy od ostatecznego orzeczenia, o którym mowa w punkcie 1 zarządzenia, został wniesiony nadzwyczajny środek zaskarżenia; 3) doręczenie pełnomocnictwa szczególnego do sporządzenia i wniesienia skargi konstytucyjnej oraz reprezentowania skarżącej w postępowaniu przed Trybunałem Konstytucyjnym, określającego sprawę w związku z którą została wniesiona skarga konstytucyjna; 4) uzasadnienie zarzutu niezgodności zakwestionowanych w skardze przepisów z prawami lub wolnościami skarżącej wyrażonymi w postanowieniach Konstytucji przywołanych w petitum skargi, z powołaniem argumentów lub dowodów na jego poparcie.

W piśmie z 10 lipca 2023 r. (data nadania) skarżąca ustosunkowała się do powyższego wezwania wskazując m.in., że orzeczeniem ostatecznym w niniejszej sprawie jest zarządzenie z 7 lipca 2022 r., które zostało doręczone skarżącej 1 sierpnia 2022 r. oraz że nie wniesiono od niego nadzwyczajnego środka zaskarżenia, ponieważ z uwagi na brak uzasadnienia żaden z zawodowych pełnomocników, do których kierowana była sprawa, nie podjął się tego zadania.

W ocenie skarżącej:

1. „przyjęte w zaskarżone normie prawnej – [a]rt. 394 [1a] § 1 KPC zróżnicowanie zasad «zaskarżalności» orzeczeń wpad[k]owych w zależności od instancji przed jaką toczy się postępowanie

• w żaden sposób nie wiąże się z celem regulacji prawnej jaką jest poddanie weryfikacji orzeczeń wpadkowych jeśli [s]ąd orzeka o prawach strony po raz pierwszy” (s. 7 skargi). Nadto doszło do naruszenia „nakazu jednakowego traktowania podmiotów prawa w obrębie określonej klasy (kategorii) czyli w realiach tej sprawy w określonej sytuacji formalne[j] i faktycznej” (s. 4 pisma procesowego), 11

2. „użycie (…) [a]rt. 394 [3] ustawy Kodeks Postępowania Cywilnego pozbawiło (…) skarżąc[ą] całkowicie prawa do wskazanego w ustawie zweryfikowania orzeczenia przez inny skład sądu II instancji a w konsekwencji poznania motywów wyroku oraz ewentualnego skorzystania z nadzwyczajnych środków zaskarżenia” (s. 8 skargi). „[Nie] ma żadnego uzasadnienia konstytucyjnego wprowadzenie uznaniowej, jednoinstancyjnej procedury pozostawieni[a] bez rozpoznania dopuszczalnych prawem środków zaskarżenia lub wniosków procesowych strony a to pod zarzutem iż przedłużają one postępowanie. Takie postrzeganie «sprawności postępowania» (…) stanowi oczywistą aberrację” (s. 5 pisma).

Trybunał Konstytucyjny zważył, co następuje

1. Na podstawie art. 61 ust. 1 ustawy z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym (Dz. U. z 2019 r. poz. 2393; dalej: u.o.t.p.TK) skarga konstytucyjna podlega wstępnemu rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym.

Zgodnie z art. 61 ust. 4 u.o.t.p.TK Trybunał wydaje postanowienie o odmowie nadania skardze konstytucyjnej dalszego biegu, jeżeli skarga nie spełnia wymogów określonych w ustawie i usunięcie jej braków nie jest możliwe, gdy braki te nie zostały usunięte w terminie albo gdy skarga jest oczywiście bezzasadna.

2. Zgodnie z art. 77 ust. 1 u.o.t.p.TK skarga konstytucyjna może być wniesiona po wyczerpaniu drogi prawnej, o ile droga ta jest przewidziana, w ciągu trzech miesięcy od doręczenia skarżącemu prawomocnego wyroku, ostatecznej decyzji lub innego ostatecznego rozstrzygnięcia.

W myśl art. 79 ust. 1 Konstytucji przedmiotem skargi konstytucyjnej może być ustawa lub inny akt normatywny, na podstawie którego sąd lub organ administracji publicznej orzekł ostatecznie o wolnościach lub prawach skarżącego albo o jego obowiązkach określonych w Konstytucji. W związku z tym art. 53 ust. 1 pkt 1 u.o.t.p.TK zobowiązuje skarżącego do określenia przedmiotu skargi, tj. do wskazania przepisu ustawy lub innego aktu normatywnego, na podstawie którego wydano w jego sprawie orzeczenie, o którym mowa w art. 79 ust. 1 Konstytucji i w stosunku do którego domaga się stwierdzenia niezgodności z ustawą zasadniczą.

Zakwestionowany przepis ma być więc podstawą ostatecznego orzeczenia, zaś jego normatywna treść źródłem naruszenia wolności lub praw występującego ze skargą konstytucyjną. W niniejszej sprawie skarżąca domaga się zbadania konstytucyjności przepisów, które według niej były podstawą orzeczenia wydanego w jej sprawie.

16 2.1. Zakwestionowany art. 394 3 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego (obecnie: Dz. U. z 2024 r. poz. 1568; dalej: k.p.c.) określa, co należy rozumieć przez – niedopuszczalne w świetle tego przepisu – zażalenie wniesione jedynie dla zwłoki. Art. 394 1a k.p.c. ustanawia katalog postanowień, na które przysługuje zażalenie do innego składu sądu pierwszej instancji (tzw. zażalenie poziome).

17 2.2. Trybunał stwierdził, że powyższe normy, w zakresie określonym w petitum skargi, nie były postawą orzeczenia wskazanego przez skarżącą jako rozstrzygającego o jej prawach i wolnościach w rozumieniu art. 79 ust. 1 Konstytucji, tj. zarządzenia z 7 lipca 2022 r., ponieważ zostało ono wydane na podstawie art. 4 1 k.p.c., stanowiącego o nadużyciu prawa procesowego.

Nadto przedmiotem zainteresowania Sądu Okręgowego była zaskarżalność orzeczeń sądu drugiej, a nie pierwszej instancji, o której stanowi art. 394 1a k.p.c. 19

Trzeba również przypomnieć, że we wskazanym przez skarżącą postępowaniu Sąd Okręgowy w K. wydał szereg postanowień o odrzuceniu wniosków o sporządzenie uzasadnienia (postanowienia z: 24 lutego, 7 marca, 24 marca, 5 kwietnia oraz 18 maja 2022 r.), zaś skarżąca nie złożyła na powyższe postanowienia ani jednego zażalenia. W związku z tym skarga nie spełnia formalnego warunku wynikającego z art. 53 ust. 1 pkt 3 u.o.t.p.TK, co stanowi samodzielną przesłankę odmowy nadania jej dalszego biegu w myśl art. 61 ust. 4 pkt 1 u.o.t.p.TK.

3. Niezależnie od podstawy odmowy nadania dalszego biegu skardze wskazanej wyżej, należy zauważyć, co następuje.

W ramach spełnienia wymogów formalnych, wynikających zarówno z art. 79 ust. 1 Konstytucji, jak i art. 53 ust. 1 pkt 1-4 u.o.t.p.TK, skarżący winien poprzeć zarzuty niekonstytucyjności stosownymi argumentami. Warunku tego nie wyczerpują rozważania niejasne zarówno ze względu na ich treść, jak i sposób przedstawienia (zob. np. postanowienie TK z 22 listopada 2023 r., sygn. Ts 276/22,

OTK ZU B/2024, poz. 51 i przywołane tam orzecznictwo).

W przekazanych Trybunałowi pismach skarżąca wyraziła przekonanie, że w jej sprawach sądy dokonały błędnej subsumpcji norm prawnych. Podniosła, że zgodnie z art. 391 § 1 ust. 1 k.p.c. do postępowania przed sądem drugiej instancji stosuje się odpowiednio przepisy o postępowaniu przed sądem pierwszej instancji, zatem skarżącej powinno przysługiwać zażalenie do innego składu sądu drugiej instancji od postanowienia, którego przedmiotem jest, odpowiednio, odmowa zwolnienia od kosztów sądowych, odmowa uzasadnienia orzeczenia (oraz jego doręczenia), a także odrzucenie zażalenia. Zdaniem skarżącej z powyższego wynika norma stanowiąca o możliwości zażalenia postanowienia wydanego przez sąd drugiej instancji w powyżej przedstawionym przedmiocie, błędem więc było zastosowanie przez sądy w jej sprawie art. 394 2 k.p.c. znacznie ograniczającego zaskarżalność wydanych rozstrzygnięć. Trybunał w tym miejscu wskazuje, że tak sformułowane zarzuty są bezzasadne, ponieważ zgodnie z treścią art. 391 § 1 k.p.c. do postępowania przed sądem drugiej instancji stosuje się odpowiednio przepisy o postępowaniu przed sądem pierwszej instancji tylko w sytuacji, w której brak szczególnych przepisów o postępowaniu przed sądem drugiej instancji. Skoro zatem ustawodawca uregulował postępowanie przed sądem drugiej instancji, to nie ma podstaw do zastosowania przepisów dotyczących postępowania innego rodzaju.

4. Trybunał dostrzegł również fakt, że skarżąca nie usunęła braków formalnych skargi polegających na nieuzasadnieniu podniesionych zarzutów.

Artykuł 79 ust. 1 Konstytucji stanowi, że skargę może wnieść „każdy, czyje konstytucyjne wolności lub prawa zostały naruszone”.

W związku z tym, zgodnie z art. 53 ust. 1 pkt 2 i 3 u.o.t.p.TK, skarga konstytucyjna musi zawierać nie tylko wskazanie, która konstytucyjna wolność lub prawo skarżącego, i w jaki sposób – jego zdaniem – zostały naruszone, ale także uzasadnienie zarzutu niezgodności kwestionowanego przepisu ze wskazaną konstytucyjną wolnością lub prawem skarżącego, z powołaniem argumentów lub dowodów na jego poparcie.

Trybunał zwraca uwagę, że uzasadnienie skargi nie wskazuje jednak, jakie konstytucyjne wolności lub prawa oraz w jaki sposób zostały naruszone przez oparcie na zakwestionowanych przepisach treści orzeczenia wydanego w sprawie objętej wniesioną skargą konstytucyjną. Okoliczność ta stanowi ujemną przesłankę procesową w postępowaniu w trybie skargi konstytucyjnej (zob. wyrok

TK z 19 lipca 2022 r., sygn. SK 20/19, OTK ZU A/2022, poz. 52 oraz postanowienie TK z 6 czerwca 2018 r., sygn. SK 44/15, OTK

ZU A/2018, poz. 37). Z tego względu skarżąca została wezwana zarządzeniem sędziego Trybunału Konstytucyjnego z 14 czerwca 2023 r. do usunięcia tych braków skargi.

W odniesieniu do powyższego Trybunał stwierdza, że chociaż skarżąca w odpowiedzi na wyżej wymienione zarządzenie wskazała, które konstytucyjne wolności i prawa zostały naruszone oraz uzasadniła powołany zarzut, to tak naprawdę nie wykonała nałożonych na nią obowiązków, ponieważ złożone pismo jest powieleniem treści uzasadnienia wniesionej skargi. Skoro zatem pismo skarżącej nie wykracza poza treść skargi w zakresie uzasadnienia zarzutu, nie można uznać, że prawidłowo wykonała ona zarządzenie sędziego

Trybunału (por. postanowienie TK z 24 maja 2023 r., sygn. Ts 145/22, OTK ZU B/2024, poz. 114).

Analizowana skarga nie spełnia więc warunków, o których mowa w art. 53 ust. 1 pkt 2 i 3 u.o.t.p.TK, co – zgodnie z art. 61 ust. 4 pkt 2 u.o.t.p.TK – uzasadnia odmowę nadania jej dalszego biegu.

5. W konkluzji Trybunał stwierdza, że argumenty sformułowane w skardze cechuje oczywista bezzasadność. Jeśli bowiem skarżąca twierdzi, że „Sąd procedujący w sprawie pozostawił uprawniony środek zaskarżenia bez rozpoznania i nie nadał mu biegu” i w ten sposób „ukarał” skarżącą za korzystanie z „przysługujących jej praw procesowych”, to w rzeczywistości przenosi ona ciężar rozważań na płaszczyznę stosowania prawa, która zasadniczo pozostaje poza kognicją Trybunału Konstytucyjnego.

Biorąc powyższe pod uwagę, Trybunał Konstytucyjny postanowił jak w sentencji.

POUCZENIE 31

Na podstawie art. 61 ust. 5 u.o.t.p.TK skarżącej przysługuje prawo wniesienia zażalenia na powyższe postanowienie w terminie 7 dni od daty jego doręczenia.

Created by Łukasz Baranek Internetowy Portal Orzeczeń Trybunału Konstytucyjnego 1.7.5 [Internet-B:ipo]

Strona korzysta z plików cookies w celu realizacji usług. Możesz określić warunki przechowywania lub dostępu do plików cookies w Twojej przeglądarce.

Twoja sesja wygasła!

Twoja sesja wygasła musisz odświeżyć stronę klikając na przycisk poniżej