Uzasadnienie
W skardze konstytucyjnej, wniesionej do Trybunału Konstytucyjnego 23 stycznia 2017 r. (data nadania), M.J. (dalej: skarżący) wystąpił o zbadanie zgodności art. 424 6 § 1 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego (ówcześnie: Dz. U. z 2016 r. poz. 1822, ze zm.; obecnie:
Dz. U. z 2018 r. poz. 1360, ze zm.) – w zakresie, w jakim przewiduje dwuletni termin wniesienia skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia – z art. 45 ust. 1, art. 77 ust. 1 i 2, art. 31 ust. 3 zdanie drugie, art. 32, art. 64 ust. 2 oraz art. 2 Konstytucji.
Postanowieniem z 11 września 2018 r. Trybunał Konstytucyjny odmówił nadania skardze dalszego biegu. Postanowienie doręczono pełnomocnikowi skarżącego 26 września 2018 r. 3
Na to postanowienie skarżący – pismem z 3 października 2018 r. (data nadania) – wniósł zażalenie, domagając się nadania skardze konstytucyjnej dalszego biegu.
Trybunał Konstytucyjny zważył, co następuje.
1. Zgodnie z art. 61 ust. 5 ustawy z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym (Dz. U. poz. 2072, ze zm.; dalej: u.o.t.p. TK), skarżącemu przysługuje prawo wniesienia zażalenia na postanowienie Trybunału Konstytucyjnego o odmowie nadania skardze konstytucyjnej dalszego biegu. Trybunał w składzie trzech sędziów rozpatruje zażalenie na posiedzeniu niejawnym (art. 37 ust. 1 pkt 3 lit. c w związku z art. 61 ust. 5-8 u.o.t.p. TK). Mając na względzie art. 67 ust. 1 u.o.t.p. TK, Trybunał rozpoznając zażalenie jest – co do zasady – związany zakresem zaskarżenia określonym w zażaleniu.
2. W postanowieniu o odmowie nadania skardze konstytucyjnej dalszego biegu Trybunał stwierdził, że sposób zastosowania kwestionowanego przepisu, na podstawie którego wydano ostateczne orzeczenie w sprawie objętej badaną skargą (dalej: postanowienie SN), był inny od sposobu wskazanego we wniesionej skardze. Trybunał wyjaśnił, że przyczyna uchybienia przez skarżącego terminowi – określonemu w kwestionowanym art. 424 6 § 1 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego (ówcześnie: Dz. U. z 2016 r. poz. 1822, ze zm.; obecnie:
Dz. U. z 2018 r. poz. 1360, ze zm.; dalej: k.p.c.) – była inna, niż ta wskazana przez skarżącego. W skardze wyjaśnia on bowiem, że uchybienie temu terminowi spowodowane było „przedłużającym się” postępowaniem o ustanowienie pełnomocnika z urzędu oraz „ujawnieniem się” szkody dopiero po upływie tego terminu. Natomiast w postanowieniu SN wyjaśniono, że skarżący błędnie przyjął, iż termin ten rozpoczyna bieg od doręczenia skarżącemu odpisu wyroku z uzasadnieniem, podczas gdy rozpoczyna on bieg z dniem uprawomocnienia się wyroku. Z tego powodu Trybunał uznał, że badana skarga nie spełnia wymogu określonego w art. 53 ust. 1 pkt 2 u.o.t.p. TK, zgodnie z którym skarga konstytucyjna powinna zawierać określenie sposobu naruszenia – przez kwestionowany przepis – konstytucyjnych wolności lub praw skarżącego w sprawie zakończonej wydaniem ostatecznego rozstrzygnięcia.
- 3. W zażaleniu na to postanowienie skarżący wyjaśnił, że „z art. 53 ust. 1 u.o.t.p. TK nie wynika obowiązek udowodnienia faktu naruszenia prawa konstytucyjnego (…) [gdyż] przepis ten wskazuje jedynie na obowiązek wskazania (czy określenia) normy prawnej jaka podlega zaskarżeniu i na obowiązek uzasadnienia (a nie udowodnienia) zarzutu wobec tej normy”.
- 4. Trybunał stwierdził, że zarzuty podniesione przez skarżącego w zażaleniu nie podważają podstaw odmowy nadania skardze konstytucyjnej dalszego biegu.
Podstawą tej odmowy była ocena, iż skarga nie spełnia wymogu określonego w art. 53 ust. 1 pkt 2 u.o.t.p. TK. W zażaleniu skarżący wyjaśnił, że skarga spełnia wymogi ustawowe, tyle że nie te określone w art. 53 ust. 1 pkt 2 u.o.t.p. TK, lecz te, które wynikają z art. 53 ust. 1 pkt 1 oraz pkt 3 u.o.t.p. TK, gdyż skarga zawiera: wskazanie kwestionowanej normy prawnej (pkt 1) oraz uzasadnienie zarzutu jej niekonstytucyjności (pkt 3). Zażalenie nie odnosi się natomiast do oceny niespełnienia wymogu określonego w art. 53 ust. 1 pkt 2 u.o.t.p. TK, która stanowiła podstawę odmowy nadania skardze biegu.
Co do zarzutu podniesionego w zażaleniu, jakoby ustawa nie przewidywała obowiązku udowodnienia faktu naruszenia prawa konstytucyjnego, Trybunał wyjaśnia, że postanowienie o odmowie nadania skardze dalszego biegu nie opierało się na takim twierdzeniu. Czym innym jest bowiem „udowodnienie faktu naruszenia prawa konstytucyjnego” (o którym mowa w zażaleniu), a czym innym – określony w art. 53 ust. 1 pkt 2 u.o.t.p. TK – wymóg wskazania w skardze sposobu naruszenia konstytucyjnych wolności lub praw skarżącego wskutek wydania ostatecznego orzeczenia. Należy przypomnieć, że zgodnie z art. 79 ust. 1 Konstytucji, skarga konstytucyjna może zostać wniesiona po wydaniu ostatecznego rozstrzygnięcia o konstytucyjnych wolnościach lub prawach albo obowiązkach skarżącego.
Z tego powodu, postępowanie inicjowane wniesieniem skargi konstytucyjnej ma charakter tzw. kontroli konkretnej. Na gruncie niniejszej sprawy oznacza to, że badana skarga nie spełnia omawianego wymogu, ponieważ wyjaśnia się w niej, że postanowienie SN wydano na podstawie kwestionowanej normy z innych przyczyn, niż te, jakie wskazano w tym orzeczeniu. Zdaniem skarżącego, uchybił on – określonemu w kwestionowanym przepisie – terminowi z innych przyczyn niż te, które wskazano w treści ostatecznego orzeczenia. Zaskarżona w skardze norma stanowiła zatem podstawę wydania tego orzeczenia, lecz sposób jej zastosowania był inny od tego, jaki wskazał skarżący we wniesionej skardze konstytucyjnej.
5. Wobec tego, że podstawą odmowy nadania skardze konstytucyjnej dalszego biegu była ocena, iż badana skarga nie spełnia wymogu określonego w art. 53 ust. 1 pkt 2 u.o.t.p. TK, a wniesione zażalenie nie podważyło tego ustalenia, Trybunał uznał, że zażalenie to nie zasługuje na uwzględnienie.
W tym stanie rzeczy Trybunał Konstytucyjny postanowił jak w sentencji.
Postanowienie
z dnia 11 września 2018 r.
Trybunał Konstytucyjny w składzie:
Piotr Tuleja, po wstępnym rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym skargi konstytucyjnej M.J. w sprawie zgodności:
art. 424 6 § 1 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. z 2018 r. poz. 155) z art. 45 ust. 1, art. 77 ust. 1 i 2, art. 31 ust. 3 zdanie drugie, art. 32, art. 64 ust. 2 oraz art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej,
postanawia:
odmówić nadania skardze konstytucyjnej dalszego biegu.
Uzasadnienie
W skardze konstytucyjnej z 23 stycznia 2017 r. (data nadania) M.J. (dalej: skarżący) zakwestionował zgodność art. 424 6 § 1 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. z 2018 r. poz. 155) w zakresie, w jakim przewiduje dwuletni termin do wniesienia skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia z art. 45 ust. 1, art. 77 ust. 1 i 2, art. 31 ust. 3 zdanie drugie, art. 32, art. 64 ust. 2 oraz art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej.
Skargę konstytucyjną wniesiono w związku z następującą sprawą.
Wyrokiem Sądu Rejonowego w T. IV Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych (dalej: Sąd Rejonowy) z 18 lutego 2013 r. (sygn. akt […]) oddalono powództwo powoda – pozwanego wzajemnego R.P. przeciwko skarżącemu o odszkodowanie z tytułu niezgodnego z prawem rozwiązania umowy o pracę bez wypowiedzenia oraz zasądzono na jego rzecz od skarżącego kwoty: 1.202 zł oraz 1.922,41 zł – z odpowiednimi odsetkami, tytułem zwrotu kosztów poniesionych na jego rzecz w trakcie trwania stosunku pracy.
Sąd Okręgowy w K. IX Wydział Pracy (dalej: Sąd Okręgowy) wyrokiem z 2 sierpnia 2013 r. (sygn. akt […]) oddalił apelację skarżącego od wyroku Sądu Rejonowego.
Pismem z 5 października 2015 r. skarżący wniósł do Sądu Najwyższego skargę o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia. Sąd Najwyższy postanowieniem z 20 października 2016 r. (sygn. akt […]) odrzucił skargę. W uzasadnieniu wskazał, że skarga o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia wniesiona została po terminie określonym w art. 424 6 § 1 k.p.c. i na tej podstawie podlega odrzuceniu. Sąd Najwyższy przypomniał, że – wbrew sugestiom skarżącego – termin wniesienia skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia biegnie nie od daty doręczenia skarżącemu odpisu wyroku z uzasadnieniem, lecz od daty jego uprawomocnienia się.
Sąd Najwyższy wyjaśnił, że wyrok sądu drugiej instancji staje się prawomocny z dniem jego ogłoszenia (2 sierpnia 2013 r.), dlatego termin wniesienia skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia upłynął 2 sierpnia 2015 r.
Zarządzeniem sędziego Trybunału Konstytucyjnego z 17 maja 2017 r. skarżący został wezwany do usunięcia braków formalnych skargi konstytucyjnej. Skarżący odniósł się do tego zarządzenia pismem z 8 czerwca 2017 r. (data nadania).
W ocenie skarżącego, art. 424 6 § 1 k.p.c. naruszył jego konstytucyjne wolności i prawa, w tym prawo do sądu (art. 45 ust. 1 Konstytucji), prawo do wynagradzania szkody (art. 72 ust. 1 i 2 Konstytucji), nieproporcjonalne ograniczenie jego konstytucyjnych wolności i praw (art. 31 ust. 3 zdanie drugie Konstytucji), a także zasadę równości (art. 32 Konstytucji), prawo własności (art. 64 ust. 2 Konstytucji) oraz zasadę demokratycznego państwa prawnego (art. 2 Konstytucji).
Trybunał Konstytucyjny zważył, co następuje.
1. Zgodnie z art. 61 ust. 1 ustawy z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym (Dz. U. poz. 2072; dalej: u.o.t.p. TK), skarga konstytucyjna podlega wstępnemu rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym. Trybunał wydaje postanowienie o odmowie nadania skardze dalszego biegu, gdy nie spełnia ona określonych przez prawo wymagań lub gdy jest oczywiście bezzasadna. Mając na uwadze art. 67 ust. 1 u.o.t.p. TK, Trybunał przy orzekaniu jest związany zakresem zaskarżenia wskazanym w skardze konstytucyjnej.
2. W ocenie skarżącego, wyrok Sądu Okręgowego w K. (dalej: Sąd Okręgowy) z 2 sierpnia 2013 r. (sygn. akt […]) stanowił przejaw niezgodnego z prawem działania władzy publicznej. Z tego powodu skarżący złożył skargę do Sądu Najwyższego o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego wyroku Sądu Okręgowego, żądając naprawienia szkody, jaka została mu wyrządzona wskutek jego wydania. Sąd Najwyższy postanowieniem z 20 października 2016 r. (sygn. akt […]; dalej: postanowienie Sądu Najwyższego) odrzucił skargę, stwierdzając, że wniesiona została po upływie terminu określonego w art. 424 6 § 1 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. z 2016 r. poz. 1822, ze zm.; obecnie: Dz. U. z 2018 r. poz. 155; dalej: k.p.c.).
W skardze konstytucyjnej skarżący poinformował, że uchybił terminowi określonemu w zakwestionowanym art. 424 6 § 1 k.p.c. z dwóch powodów. Pierwszym było „przedłużające się” postępowanie o ustanowienie pełnomocnika z urzędu w sprawie przed Sądem Najwyższym, drugim natomiast „ujawnienie się szkody” dopiero po upływie tego terminu.
Trybunał stwierdził, że wyjaśnienia skarżącego wzajemnie się wykluczają. Skarżący wystąpił o ustanowienie pełnomocnika z urzędu w sprawie przed Sądem Najwyższym przed upływem terminu określonego w art. 424 6 § 1 k.p.c. z powodu powstania szkody, stanowiącej podstawę jego skargi do Sądu Najwyższego. Z tego powodu szkoda ta nie mogła powstać po upływie terminu określonego w art. 424 6 § 1 k.p.c. 13
3. Zgodnie z art. 53 ust. 1 pkt 2 u.o.t.p. TK, skarga konstytucyjna powinna zawierać określenie sposobu naruszenia – przez zakwestionowany przepis – konstytucyjnych wolności lub praw skarżącego w sprawie zakończonej wydaniem ostatecznego rozstrzygnięcia, o którym mowa w art. 77 ust. 1 u.o.t.p. TK. Jeżeli zakwestionowany w skardze przepis został zastosowany w sprawie w inny sposób, niż to określił skarżący, to przesłanka określona w art. 53 ust. 1 pkt 2 u.o.t.p. TK nie może zostać uznana za spełnioną.
Mając na uwadze charakter skargi konstytucyjnej wynikający z art. 79 ust. 1 Konstytucji oraz zasadę skargowości w postępowaniu przed Trybunałem (art. 67 ust. 1 u.o.t.p. TK), powinnością skarżącego jest bowiem wykazanie relewantnego związku pomiędzy zakwestionowanym przepisem, naruszonym podmiotowym prawem konstytucyjnym skarżącego oraz sposobem, w jaki zaskarżony przepis naruszył to prawo. Gdy związek ten nie wynika z treści badanej skargi oraz ostatecznego orzeczenia wydanego w sprawie, to brak jest podstaw do nadania skardze konstytucyjnej dalszego biegu.
- 4. W ocenie skarżącego, Sąd Najwyższy stwierdził, że skarga o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia została wniesiona po upływie terminu określonego w art. 424 6 § 1 k.p.c., ponieważ postępowanie o ustanowienie pełnomocnika „przedłużało się”, a szkoda której skarżący miał doznać wskutek wydania tego orzeczenia „ujawniła się” po upływie tego terminu. Natomiast Sąd Najwyższy stwierdził, że skarga o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia została wniesiona po upływie przewidzianego terminu, ponieważ skarżący błędnie przyjął, iż termin ten rozpoczyna swój bieg od daty doręczenia mu odpisu wyroku z uzasadnieniem, podczas gdy termin rozpoczyna swój bieg z dniem uprawomocnienia się tego wyroku, czyli z chwilą jego ogłoszenia. Z postanowienia Sądu Najwyższego wynika, że przyczyna uchybienia przez skarżącego terminowi określonemu w art. 424 6 § 1 k.p.c. była inna, niżeli ta wskazana w skardze konstytucyjnej.
- 5. W związku z powyższym Trybunał stwierdził, że sposób zastosowania zakwestionowanego przepisu, na podstawie którego wydano ostateczne orzeczenie w sprawie objętej badaną skargą, był inny od tego sposobu, który wskazał skarżący.
- 6. Mając powyższe na uwadze, Trybunał Konstytucyjny odmówił nadania skardze konstytucyjnej dalszego biegu na podstawie art. 61 ust. 4 pkt 1 w związku z art. 53 ust. 1 pkt 2 u.o.t.p. TK.
W tym stanie rzeczy Trybunał Konstytucyjny postanowił jak w sentencji.
POUCZENIE 19
Na podstawie art. 61 ust. 5 u.o.t.p. TK skarżącemu przysługuje prawo wniesienia zażalenia na powyższe postanowienie w terminie 7 dni od daty jego doręczenia.