Uzasadnienie
W skardze konstytucyjnej wniesionej do Trybunału Konstytucyjnego 10 grudnia 2019 r. (data nadania) A.O. (dalej: skarżący) wystąpił o stwierdzenie, że art. 11 ust. 1 ustawy z dnia 25 września 2015 r. o zmianie ustawy – Prawo bankowe oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 1854) jest niezgodny z art. 190 ust. 3, art. 32 ust. 1 oraz art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej.
Zdaniem skarżącego zakwestionowany w skardze konstytucyjnej przepis, ze względu na treść wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 14 kwietnia 2015 r. (sygn. P 45/12) jest sprzeczny z art. 190 ust. 3, art. 32 ust. 1 oraz art. 2 Konstytucji. Jego zastosowanie we wskazanych w skardze orzeczeniach, zdaniem skarżącego, naruszyło: a) jego prawo własności, „którego ochrona wynika z art. 21 ust. 1 Konstytucji RP, a także art. 64 ust. 1 Konstytucji RP poprzez umożliwienie prowadzenia postępowania egzekucyjnego i tym samym pozbawienia wnioskodawcy w wyniku tego postępowania prawa własności lokalu mieszkalnego” b) prawo „do równego traktowania i równej ochrony prawa własności wynikających z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP i równej ochrony praw majątkowych z art. 64 ust. 2 Konstytucji RP, polegające na dopuszczeniu prowadzenia postępowania egzekucyjnego na podstawie dokumentu wydanego przez bank”.
Postanowieniem z 29 kwietnia 2020 r. (doręczonym pełnomocnikowi skarżącego 11 maja 2020 r.) Trybunał Konstytucyjny odmówił nadania skardze konstytucyjnej dalszego biegu, stwierdziwszy, że została ona wniesiona z naruszeniem terminu określonego w art. 77 ust. 1 ustawy z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym (Dz. U. z 2019 r. poz. 2393; dalej: u.o.t.p. TK). Trybunał wskazał, że ostatecznym orzeczeniem w rozumieniu art. 79 ust. 1 Konstytucji oraz art. 77 ust. 1 u.o.t.p. TK, wydanym w postępowaniu cywilnym, jest prawomocny wyrok lub postanowienie, natomiast skarga kasacyjna jest nadzwyczajnym środkiem zaskarżenia. Bieg terminu do wniesienia skargi konstytucyjnej rozpoczyna się tym samym w momencie uzyskania przez skarżącego prawomocnego wyroku lub postanowienia sądu drugiej instancji. Wniesienie skargi kasacyjnej w postępowaniu cywilnym (albo kasacji w postępowaniu karnym) jako nadzwyczajnego środka zaskarżenia jest przy tym irrelewantne dla biegu tego terminu.
Trybunał stwierdził, że w sprawie, w związku z którą skarżący wniósł skargę ostatecznym orzeczeniem w rozumieniu art. 79 ust. 1 Konstytucji jest prawomocny wyrok Sądu Apelacyjnego w G. z 5 kwietnia 2018 r. (sygn. akt […]), którym sąd ten oddalił apelację skarżącego od wyroku Sądu Okręgowego w G. z 15 marca 2017 r. (sygn. akt […]). Właśnie to orzeczenie ostatecznie ukształtowało sytuację prawną skarżącego, z którą wiążą się stawiane przez niego zarzuty. A zatem to od daty doręczenia tego orzeczenia, nie zaś – co przyjął skarżący – postanowienia Sądu Najwyższego z 28 sierpnia 2019 r. (sygn. akt […], tj. postanowienia o odmowie przyjęcia skargi kasacyjnej), rozpoczął się bieg terminu do wniesienia skargi konstytucyjnej.
Skarżący – jak podkreślił Trybunał – w nieprawidłowy sposób usunął brak formalny skargi albowiem dołączył pełnomocnictwo szczególne do sporządzenia i wniesienia skargi konstytucyjnej oraz reprezentowania skarżącego w postępowaniu przed Trybunałem Konstytucyjnym, które nie odpowiada wymaganiom pełnomocnictwa szczególnego wynikającym implicite z art. 79 ust. 1 Konstytucji oraz art. 44 ust. 1 w związku z art. 53 ust. 2 pkt 3 u.o.t.p.TK, gdyż nie określa konkretnej sprawy objętej umocowaniem.
W zażaleniu złożonym 18 maja 2020 r. (data nadania) skarżący zakwestionował postanowienie Trybunału w całości. Zarzucił, że Trybunał dokonał niewłaściwej interpretacji art. 77 ust. 1 u.o.t.p. TK. Zdaniem skarżącego przez wyczerpanie drogi prawnej należy rozumieć skorzystanie z wszystkich przysługujących mu środków prawnych, które umożliwiają dochodzenie jego praw. Dowodzi, że w sprawie, w związku z którą wniósł skargę, wystąpienie do Sądu Najwyższego było wyczerpaniem drogi prawnej, a postanowienie tego sądu jest ostatecznym orzeczeniem w rozumieniu art. 77 ust. 1 u.o.t.p.TK. Przepisy postępowania nie mogą prowadzić do ograniczenia przysługujących praw zagwarantowanych przepisami Konstytucji.
Skarżący zwraca także uwagę na fakt, że skarga kasacyjna zawierała wniosek o skierowanie pytania prawnego do Trybunału Konstytucyjnego w sprawie zgodności przepisu stanowiącego podstawę skarżonego orzeczenia z Konstytucją. W celu poparcia powyższych zarzutów skarżący odwołał się do postanowienia Trybunału Konstytucyjnego z 16 października 2002 r. (sygn. SK 43/01). Odnosząc się do kwestii załączonego do skargi pełnomocnictwa skarżący uważa, że jest ono pełnomocnictwem szczególnym, ponieważ (jak każde oświadczenie woli) może podlegać wykładni, a ta prowadzi do wniosku, że zostało ono udzielone wyłącznie do przedmiotowej sprawy. Brak jest, zdaniem skarżącego, jakichkolwiek zapisów, z których wynikałoby, że pełnomocnictwo to może zostać wykorzystane w wielu różnych postępowaniach.
Trybunał Konstytucyjny zważył, co następuje.
Zgodnie z art. 61 ust. 5 ustawy z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym (Dz. U. z 2019 r. poz. 2393; dalej: u.o.t.p. TK) skarżącemu przysługuje prawo wniesienia zażalenia na postanowienie Trybunału Konstytucyjnego o odmowie nadania skardze konstytucyjnej dalszego biegu. Trybunał, w składzie trzech sędziów, rozpatruje zażalenie na posiedzeniu niejawnym (art. 37 ust. 1 pkt 3 lit. c w związku z art. 61 ust. 5-8 u.o.t.p. TK). Na etapie rozpoznania zażalenia Trybunał bada przede wszystkim, czy w wydanym postanowieniu prawidłowo stwierdził istnienie przesłanek odmowy nadania skardze konstytucyjnej dalszego biegu.
Trybunał stwierdza, że zaskarżone postanowienie jest prawidłowe, a zarzuty sformułowane w zażaleniu nie podważają podstaw odmowy nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej.
W pierwszej kolejności należy zauważyć, że judykat Trybunału (SK 43/01), do którego skarżący odwołał się w zażaleniu, został wydany przed nowelizacją ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego (obecnie: Dz. U. z 2019 r. poz. 1460, ze zm.), dokonaną ustawą z dnia 22 grudnia 2004 r. o zmianie ustawy – Kodeks postępowania cywilnego oraz ustawy – Prawo o ustroju sądów powszechnych (Dz. U. z 2005 r. Nr 13, poz. 98). W wyniku tej nowelizacji zmianie uległ charakter skargi kasacyjnej, a tym samym sposób wyczerpania drogi prawnej w postępowaniu cywilnym. Według obecnego stanu prawnego (obowiązującego w tym zakresie od 6 lutego 2005 r.), skarga kasacyjna jest nadzwyczajnym środkiem zaskarżenia od prawomocnych orzeczeń sądu drugiej instancji i nie mieści się w zakresie pojęcia wyczerpania drogi prawnej.
W zarzutach sformułowanych w zażaleniu skarżący nie uwzględnił także tego, że początek biegu terminu do wniesienia skargi konstytucyjnej został jednoznacznie określony w art. 77 ust. 1 u.o.t.p. TK jako data doręczenia skarżącemu prawomocnego wyroku, ostatecznej decyzji lub innego ostatecznego rozstrzygnięcia opartego na zaskarżonym przepisie. W obowiązującym stanie prawnym nie ulega wątpliwości, że przymiot prawomocności przysługuje w postępowaniu cywilnym wyrokom i postanowieniom sądu drugiej instancji; wniesienie skargi kasacyjnej, będącej nadzwyczajnym środkiem zaskarżenia, nie powoduje utraty przez nie waloru prawomocności.
W orzecznictwie wypracowanym po wejściu w życie przepisów wprowadzających skargę kasacyjną (w miejsce kasacji przysługującej od nieprawomocnych rozstrzygnięć) Trybunał podkreślał, że zbyt daleko idącym ograniczeniem prawa do wniesienia skargi konstytucyjnej byłoby nakładanie na skarżącego obowiązku podjęcia próby obalenia prawomocności orzeczenia przy pomocy nadzwyczajnych środków zaskarżenia, uzależnionych od szczególnych, wąsko zakreślonych przesłanek (zob. postanowienie TK z 2 marca 2009 r., sygn. Ts 251/06, OTK ZU nr 2/B/2009, poz. 88 i cytowane tam starsze orzecznictwo). W przywołanym postanowieniu Trybunał zwracał również uwagę, że przesłanki wyczerpania drogi prawnej i prawomocności orzeczenia są ze sobą powiązane jedynie w takim sensie, że skarżący musi skorzystać z przysługujących mu – w ramach drogi prawnej – zwykłych środków prawnych, zapobiegających uzyskaniu przez orzeczenie waloru prawomocności.
Z jednej strony oznacza to, że skarga konstytucyjna jest niedopuszczalna, jeżeli orzeczenie stało się prawomocne wskutek zaniechania wniesienia zwykłego środka zaskarżenia lub nie został on rozpoznany z przyczyn formalnych leżących po stronie skarżącego. Z drugiej zaś – że prawo wniesienia skargi konstytucyjnej powstaje z chwilą doręczenia skarżącemu prawomocnego wyroku lub postanowienia, nawet jeżeli – w danych okolicznościach – możliwe byłoby jego wzruszenie przy pomocy takich środków nadzwyczajnych jak skarga kasacyjna czy skarga o wznowienie postępowania.
Trybunał podkreśla jednocześnie, że wniesienie skargi kasacyjnej nie stoi na przeszkodzie równoczesnemu wniesieniu skargi konstytucyjnej. W tym wypadku powstaje jedynie podstawa do zawieszenia postępowania przed Trybunałem do czasu wydania przez Sąd Najwyższy orzeczenia w przedmiocie skargi kasacyjnej. W przedstawionych przez skarżącego okolicznościach, w szczególności w świetle odmowy przyjęcia przez Sąd Najwyższy skargi kasacyjnej do rozpoznania, nie ulega zatem wątpliwości, że ostatecznym prawomocnym rozstrzygnięciem był wyrok Sądu Apelacyjnego w G. z 5 kwietnia 2018 r. (sygn. akt […]), a biegnący od daty jego doręczenia trzymiesięczny termin do wniesienia skargi konstytucyjnej został przekroczony.
Trybunał podtrzymuje ponadto stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu, dotyczące nieprawidłowego usunięcia braku formalnego skargi polegającego na dołączeniu niewłaściwego pełnomocnictwa szczególnego do sporządzenia i wniesienia skargi konstytucyjnej.
Dołączone do skargi pełnomocnictwo nie odpowiada wymaganiom pełnomocnictwa szczególnego, które implicite wynika z art. 79 ust. 1 Konstytucji oraz art. 44 ust. 1 w związku z art. 53 ust. 2 pkt 3 u.o.t.p.TK, nie określa bowiem konkretnej sprawy objętej umocowaniem. Trybunał Konstytucyjny wyjaśnia, że wymaganie od skarżącego doręczenia pełnomocnictwa szczególnego (określającego dokładnie sprawę, do której zostało sporządzone, czyli przedmiot skargi) nie jest przejawem zbytecznego formalizmu, lecz stanowi gwarancję, że działania pełnomocnika procesowego (mandatariusza) w tym zakresie wyrażają w pełni wolę skarżącego (mandanta). Do ustalenia bowiem, że skarga konstytucyjna w konkretnej sprawie pochodzi od skarżącego (ergo – stanowi wykonanie jego woli), a nie od osoby, która ją sporządziła i podpisała, potrzebny jest dowód, że została ona wniesiona na podstawie stosownego umocowania (por. postanowienia TK z: 13 stycznia 2011 r., sygn. Ts 301/09, OTK ZU nr 1/B/2011 poz. 65, sygn. Ts 302/09, OTK ZU nr 1/B/2011, poz. 66, sygn. Ts 304/09, OTK ZU nr 1/B/2011, poz. 71, sygn. Ts 309/09, OTK ZU nr 1/B/2011, poz. 73 i sygn. Ts 310/09, OTK ZU nr 1/B/2011, poz. 75; 19 stycznia 2011 r., sygn. Ts 303/09, OTK ZU nr 1/B/2011, poz. 69; 16 maja 2011 r., sygn. Ts 237/10, OTK ZU nr 1/B/2012, poz. 96 oraz 17 czerwca 2011 r., sygn. Ts 288/10, OTK ZU nr II/B/2014, poz. 814).
W tym stanie rzeczy Trybunał Konstytucyjny postanowił jak w sentencji.
Postanowienie
z dnia 29 kwietnia 2020 r.
Trybunał Konstytucyjny w składzie:
Jakub Stelina, po wstępnym rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym skargi konstytucyjnej A.O. w sprawie zgodności:
art. 11 ust. 1 ustawy z dnia 25 września 2015 r. – o zmianie ustawy Prawo bankowe oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 1854) z art. 190 ust. 3, art. 32 ust. 1 oraz art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej,
postanawia:
odmówić nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej.
Uzasadnienie
W skardze konstytucyjnej wniesionej do Trybunału Konstytucyjnego 10 grudnia 2019 r. (data nadania) A.O. (dalej: skarżący), wystąpił z żądaniem przytoczonym na tle następującego stanu faktycznego.
Sąd Rejonowy w G. postanowieniem z 23 września 2010 r. (sygn. akt […]) zaopatrzył w klauzulę wykonalności bankowy tytuł egzekucyjny wydany przez Powszechną Kasę Oszczędności Bank Polski S.A., na podstawie którego toczy się wobec skarżącego postępowanie egzekucyjne.
W pozwie z 29 września 2015 r. skarżący domagał się pozbawienia wykonalności wymienionego tytułu egzekucyjnego. Sąd Okręgowy w G. I Wydział Cywilny wyrokiem z 15 marca 2017 r. (sygn. akt […]) oddalił powództwo.
Od powyższego wyroku skarżący wniósł apelację, która została oddalona wyrokiem Sądu Apelacyjnego w G. z 5 kwietnia 2018 r. (sygn. akt […]). Wobec powyższego, skarżący wniósł skargę kasacyjną do Sądu Najwyższego zarzucając w niej m.in. naruszenie przez sąd drugiej instancji „przepisu prawa materialnego art. 190 ust. 3 Konstytucji RP polegającego na pominięciu oczywistej sprzeczności art. 11 ust. 3 ustawy z dnia 25 września 2015 r. – o zmianie ustawy Prawo bankowe oraz niektórych innych ustaw z powołanym przepisem art. 190 ust. 3 Konstytucji”. Postanowieniem z 28 sierpnia 2019 r. (sygn. akt […]), Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.
Skarżący w skardze konstytucyjnej twierdzi, że zakwestionowany w niej przepis, ze względu na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 14 kwietnia 2015 r. (sygn. P 45/12) jest sprzeczny z art. 190 ust. 3, art. 32 ust. 1 oraz art. 2 Konstytucji RP. Jego zastosowanie we wskazanych w skardze orzeczeniach, zdaniem skarżącego, naruszyło: a) jego prawo własności, „którego ochrona wynika z art. 21 ust. 1 Konstytucji RP, a także art. 64 ust. 1 Konstytucji RP poprzez umożliwienie prowadzenia postępowania egzekucyjnego i tym samym pozbawienia wnioskodawcy w wyniku tego postępowania prawa własności lokalu mieszkalnego” b) prawo „do równego traktowania i równej ochrony prawa własności wynikających z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP i równej ochrony praw majątkowych z art. 64 ust. 2 Konstytucji RP, polegające na dopuszczeniu prowadzenia postępowania egzekucyjnego na podstawie dokumentu wydanego przez bank”.
Zarządzeniem z 28 stycznia 2020 r. (doręczonym pełnomocnikowi skarżącego 17 lutego 2020 r.) sędzia Trybunału Konstytucyjnego wezwał skarżącego do usunięcia braków formalnych skargi przez: 1) doręczenia odpisu lub kopii poświadczonej za zgodność z oryginałem wyroku Sądu Rejonowego G. o sygn. akt […]; 2) doręczenie pełnomocnictwa szczególnego do sporządzenia i wniesienia skargi konstytucyjnej oraz reprezentowania skarżącego w postępowaniu przed Trybunałem Konstytucyjnym wraz z 3 kopiami; 3) doręczenie 2 kopii skargi wraz z załączonymi dokumentami; 4) wskazanie ostatecznego orzeczenia w rozumieniu art. 79 ust. 1 Konstytucji oraz udokumentowanie daty doręczenia jego odpisu wraz z uzasadnieniem; 5) uzupełnienie uzasadnienia skargi przez:
- a) wskazanie, że orzeczenie, o którym mowa w punkcie 4 zostało wydane na podstawie zaskarżonego przepisu b) sprecyzowanie sposobu naruszenia praw lub wolności skarżącego o charakterze konstytucyjnym poprzez zastosowanie w jego sprawie przepisu, o którym mowa w punkcie 5a.
W piśmie procesowym z 21 lutego 2020 r. (data nadania) pełnomocnik skarżącego odniósł się do zarządzenia.
Skarżący: 1) wyjaśnił, że postępowanie w sprawie […] jest postępowaniem nadzoru nad egzekucją prowadzoną przez komornika sądowego i nie wydano żadnego wyroku, wydano natomiast postanowienie o przybiciu (prawomocne) i postanowienie o przysądzeniu własności (nieprawomocne), których odpisy załączono do pisma; 2) przedłożono pełnomocnictwo wraz z trzema odpisami; 3) przedłożono dwie kopie skargi z załącznikami; 4) jako ostateczne orzeczenie w rozumieniu art. 79 ust. 1 Konstytucji wskazano postanowienie Sądu Najwyższego z 28 sierpnia 2019 r. w sprawie […], które zostało skarżącemu doręczone wraz z uzasadnieniem 30 października 2019 r., co udokumentowano odpisem koperty przesyłki poleconej dołączonym do skargi. Uzupełnione zostało ponadto uzasadnienie, w którym wyjaśnił, że - jego zdaniem - wskazane w piśmie postanowienie Sądu Najwyższego zostało wydane na podstawie kwestionowanego przepisu, bowiem postanowieniem tym Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia do rozpoznania skargi kasacyjnej.
9 10
Trybunał Konstytucyjny zważył, co następuje
Zgodnie z art. 61 ust. 1 ustawy z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym (Dz. U. z 2019 r. poz. 2393; dalej: u.o.t.p. TK) skarga konstytucyjna podlega wstępnemu rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym.
Służy ono wyeliminowaniu – już w początkowej fazie postępowania – spraw, które nie mogą być przedmiotem merytorycznego rozstrzygania.
Trybunał wydaje postanowienie o odmowie nadania skardze dalszego biegu, gdy nie spełnia ona określonych przez prawo wymagań lub jest oczywiście bezzasadna.
Jak stanowi art. 79 ust. 1 Konstytucji, każdy, czyje konstytucyjne wolności lub prawa zostały naruszone, ma prawo, na zasadach określonych w ustawie, wnieść skargę do Trybunału Konstytucyjnego w sprawie zgodności z Konstytucją ustawy lub innego aktu normatywnego, na podstawie których sąd lub organ administracji publicznej orzekły ostatecznie o jego wolnościach lub prawach albo o jego obowiązkach określonych w Konstytucji.
W myśl art. 77 ust. 1 u.o.t.p. TK, skarga konstytucyjna może być wniesiona po wyczerpaniu drogi prawnej, o ile droga ta jest przewidziana, w ciągu 3 miesięcy od dnia doręczenia skarżącemu prawomocnego wyroku, ostatecznej decyzji lub innego ostatecznego rozstrzygnięcia.
Zgodnie z ustaloną linią orzeczniczą Trybunału wyczerpanie drogi prawnej w rozumieniu art. 77 ust. 1 u.o.t.p. TK, oznacza skorzystanie z przysługujących skarżącemu zwyczajnych środków odwoławczych, zaś wystąpienie ze środkami o charakterze nadzwyczajnym nie ma wpływu na bieg terminu do złożenia skargi konstytucyjnej. W chwili uzyskania przez skarżącego orzeczenia sądowego wykazującego walor prawomocności, a więc orzeczenia, co do którego nie przysługują już zwyczajne środki odwoławcze, wypełniony zostaje obowiązek wynikający z art. 77 ust. 1 u.o.t.p TK. Wydanie takiego orzeczenia nadaje bowiem – niezbędny w świetle art. 79 ust. 1 Konstytucji – walor ostateczności rozstrzygnięciu, z wydaniem którego skarżący wiąże zarzut naruszenia jego wolności lub praw. Podjęcie następnie dalszych kroków zmierzających do wzruszenia takiego orzeczenia, także wówczas, gdy towarzyszy im wydanie w sprawie dalszych rozstrzygnięć, nie mieści się już w zakresie pojęcia „wyczerpania drogi prawnej” (zob. postanowienia TK z: 13 sierpnia 2010, sygn. Ts 20/10, OTK ZU nr 6/B/2010, poz. 464; 16 kwietnia 2013 r., sygn. Ts 21/13, OTK ZU nr 4/B/2013, poz. 439 oraz 20 czerwca 2017 r., sygn. Ts 82/17, OTK ZU nr B/2017, poz. 219).
Trybunał podkreśla, że ostatecznym orzeczeniem, w rozumieniu art. 79 ust. 1 Konstytucji oraz art. 77 ust. 1 u.o.t.p. TK, wydanym w postępowaniu cywilnym, jest prawomocny wyrok lub postanowienie, natomiast skarga kasacyjna jest nadzwyczajnym środkiem zaskarżenia.
Tym samym bieg terminu do wniesienia skargi konstytucyjnej rozpoczyna się w momencie uzyskania przez skarżącego prawomocnego wyroku lub postanowienia sądu drugiej instancji, przy czym wniesienie skargi kasacyjnej w postępowaniu cywilnym albo kasacji w postępowaniu karnym, jako nadzwyczajnego środka zaskarżenia, jest irrelewantne dla biegu tego terminu.
Trybunał stwierdza, że w sprawie, w związku z którą skarżący wniósł skargę konstytucyjną, ostatecznym orzeczeniem w rozumieniu art. 79 ust. 1 Konstytucji jest prawomocny wyrok Sądu Apelacyjnego w G. z 5 kwietnia 2018 r. (sygn. akt […]), którym sąd ten oddalił apelację skarżącego od wyroku Sądu Okręgowego w G. z 15 marca 2017 r. (sygn. akt […]). Właśnie to orzeczenie ostatecznie ukształtowało sytuację prawną skarżącego, z którą wiążą się stawiane przez niego zarzuty. A zatem, to od daty doręczenia tego orzeczenia, nie zaś – co przyjął skarżący – postanowienia Sądu Najwyższego z 28 sierpnia 2019 r. (Sygn. akt […], tj. postanowienia o odmowie przyjęcia skargi kasacyjnej), rozpoczął się bieg terminu do wniesienia skargi konstytucyjnej. Skarżący złożył ten środek prawny dopiero 10 grudnia 2019 r., a zatem przekroczył termin, określony w art. 77 ust. 1 u.o.t.p. TK.
Okoliczność ta jest – w myśl art. 61 ust. 4 pkt 1 ustawy o TK – podstawą odmowy nadania analizowanej skardze konstytucyjnej dalszego biegu.
Na marginesie Trybunał stwierdza, że skarżący w nieprawidłowy sposób usunął brak, o którym mowa w punkcie 2 zarządzenia sędziego TK z 28 stycznia 2020 r. w postaci nadesłania pełnomocnictwa szczególnego do sporządzenia i wniesienia skargi konstytucyjnej oraz reprezentowania skarżącego w postępowaniu przed Trybunałem Konstytucyjnym. Trybunał Konstytucyjny zwraca uwagę na nieprawidłowy sposób, w jaki profesjonalny pełnomocnik procesowy skarżącego został umocowany do wniesienia niniejszej skargi konstytucyjnej.
Załączone do skargi konstytucyjnej pełnomocnictwo nie odpowiada wymaganiom pełnomocnictwa szczególnego, które implicite wynikają z art. 79 ust. 1 Konstytucji oraz art. 44 ust. 1 w związku z art. 53 ust. 2 pkt 3 u.o.t.p.TK, nie określa bowiem konkretnej sprawy objętej umocowaniem.
Sporządzenie i wniesienie skargi konstytucyjnej nie nosi znamion jakiejkolwiek czynności przewidzianej w przepisach procedury cywilnej, karnej czy sądowo-administracyjnej, a zatem warunkiem dopuszczalności skargi konstytucyjnej jest prawidłowe umocowanie pełnomocnika przez skarżącego, które legitymizuje działania mandatariusza w imieniu mandanta. Oznacza to, że pełnomocnik sporządzający w imieniu skarżącego skargę konstytucyjną jest zobowiązany do działania w granicach i w zakresie udzielonego mu umocowania.
Minimalna zbieżność, która musi cechować pełnomocnictwo (wyrażające wolę skarżącego) i skargę konstytucyjną, obejmuje wskazanie kwestionowanego przepisu przez odpowiednie oznaczenie aktu normatywnego (przedmiot kontroli), wyrażenie woli wyeliminowania tego przepisu z porządku prawnego oraz sformułowanie zarzutu niezgodności z przepisem Konstytucji (wzorzec kontroli). Pełnomocnik procesowy skarżącego nie posiada zatem kompetencji do samodzielnego kształtowania ani wzorców, ani przedmiotu kontroli, gdyż wiąże go treść pełnomocnictwa. Oznacza to, że w postępowaniu przed Trybunałem Konstytucyjnym pełnomocnictwo (rozumiane jako umocowanie udzielane w formie pisemnej) zawierać winno oświadczenie woli mocodawcy w przedmiocie konkretnej sprawy dotyczącej zbadania konstytucyjności aktu normatywnego w rozumieniu art. 79 ust. 1 Konstytucji, nie zaś ogólne upoważnienie – jak w analizowanej sprawie – do bycia pełnomocnikiem „w postępowaniu przed Trybunałem Konstytucyjnym”.
Do ustalenia bowiem, że skarga konstytucyjna w konkretnej sprawie pochodzi od skarżącego (ergo – stanowi wykonanie jego woli), a nie od osoby, która ją sporządziła i podpisała, potrzebny jest dowód, że została ona wniesiona na podstawie stosownego umocowania (por. postanowienia TK z 13 stycznia 2011 r. Ts 301/09, Ts 302/09, Ts 304/09, Ts 309/09 i Ts 310/09; 19 stycznia 2011 r., Ts 303/09; 16 maja 2011 r. Ts 237/10 oraz 17 czerwca 2011 r., Ts 288/10, wszystkie jeszcze niepubl.).
Mając powyższe na względzie, Trybunał Konstytucyjny postanowił jak w sentencji.
POUCZENIE 22
Na podstawie art. 61 ust. 5 u.o.t.p. TK skarżącemu przysługuje prawo wniesienia zażalenia na powyższe postanowienie w terminie 7 dni od daty jego doręczenia.