Postanowienie o odmowie Trybunału Konstytucyjnegoz 9 stycznia 2024 r., sygn. akt Ts 195/21

Uzasadnienie

1. W skardze konstytucyjnej wniesionej do Trybunału Konstytucyjnego 5 lipca 2021 r. (data nadania) M.J. (dalej: skarżący), reprezentowany przez pełnomocnika z wyboru, wystąpił o uznanie art. 394 3 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. Nr 43, poz. 296, ze zm.; dalej: k.p.c.) za niezgodny z art. 45 ust. 1, art. 45 ust. 1 w związku z art. 2, art. 45 ust. 1 w związku z art. 176 ust. 1, art. 176 ust. 1 w związku z art. 45 ust. 1, art. 2 w związku z art. 45 ust. 1, art. 79 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej; o uznanie art. 9 ust. 2 ustawy z dnia 4 lipca 2019 r. o zmianie ustawy – Kodeks postępowania cywilnego oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2019 r. poz. 1469) za niezgodny z art. 45 ust. 1, art. 45 ust. 1 w związku z art. 2, art. 2 Konstytucji; o uznanie art. 8 ust. 2 oraz art. 15 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu przygotowawczym prowadzonym lub nadzorowanym przez prokuratora i postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki (Dz. U. Nr 179, poz. 1843, ze zm.; dalej: u.s.p.p.) za niezgodne z art. 45 ust. 1 w związku z art. 2 i art. 7, art. 45 ust. 1 w związku z art. 176 ust. 1, art. 176 ust. 1 w związku z art. 45 ust. 1, art. 176 ust. 1 w związku z art. 2 i art. 7 Konstytucji;

o uznanie art. 25b ust. 1 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (Dz. U. Nr 167, poz. 1398) wprowadzonego artykułem 4 ust. 14 ustawy z dnia 4 lipca 2019 r. o zmianie ustawy – Kodeks postępowania cywilnego oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2019 r. poz. 1469) za niezgodny z art. 45 ust. 1, art. 45 ust. 1 w związku z art. 176 ust. 1, art. 176 ust. 1 w związku z art. 45 ust. 1, art. 176 ust. 1 Konstytucji.

Skarżący jako ostateczne orzeczenia, w związku z którymi wniósł skargę konstytucyjną, wskazał postanowienia Sądu Okręgowego w K. z 22 marca 2021 r. (sygn. akt […]) oraz z 30 kwietnia 2021 r. (sygn. akt […]).

2. Postanowieniem z 9 stycznia 2024 r. Trybunał Konstytucyjny odrzucił wniosek o wydłużenie terminu uzupełnienia braku formalnego skargi konstytucyjnej, na podstawie art. 61 ust. 4 pkt 1 ustawy z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym (Dz. U. z 2019 r. poz. 2393; dalej: u.o.t.p.TK), odmówił nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej.

Trybunał uznał, że brak formalny skargi konstytucyjnej nie został usunięty w terminie. Trybunał stwierdził, że wniosek o wydłużenie ustawowego terminu usunięcia braku formalnego skargi konstytucyjnej zawarty w piśmie procesowym z 26 października 2021 r. podlegał odrzuceniu, ponieważ ani u.o.t.p.TK, ani stosowany k.p.c., nie przewidują możliwości złożenia wniosku tej treści.

Określony w art. 61 ust. 3 u.o.t.p.TK siedmiodniowy termin usunięcia braków formalnych skargi konstytucyjnej jest terminem ustawowym, natomiast przedłużenie terminu, o którym mowa w art. 166 k.p.c. dotyczy wyłącznie terminów sądowych. W postępowaniu przed Trybunałem Konstytucyjnym nie można zatem wnioskować o wydłużenie terminu uzupełnienia braku formalnego, ponieważ środek ten nie jest znany w postępowaniu przed Trybunałem Konstytucyjnym (postanowienia TK z 26 października 2011 r. i 19 marca 2012 r., sygn. Ts 87/11, OTK ZU nr 2/B/2012, poz. 212 i 213).

Trybunał Konstytucyjny uznał, że rozpoznawana skarga konstytucyjna nie spełniła warunku określonego w art. 79 ust. 1 Konstytucji w związku z art. 53 ust. 1 pkt 1 u.o.t.p.TK, ponieważ zakwestionowane przepisy: art. 394 3 k.p.c., art. 8 ust. 2 u.s.p.p. oraz art. 15 ust. 1 i 2 u.s.p.p. nie stanowiły podstawy prawnej postanowienia Sądu Okręgowego w K. z 22 marca 2021 r. (sygn. akt […]), które skarżący wskazał jako ostateczne orzeczenie w sprawie.

Trybunał stwierdził też, że art. 8 ust. 2 u.s.p.p. nie mógł stanowić przedmiotu kontroli konstytucyjnej w sprawie, ponieważ „jako przepis odsyłający, samodzielnie nie kreuje ani nie ogranicza żadnych praw i obowiązków skarżąc[ego] w postępowaniu w przedmiocie skargi na przewlekłość postępowania, a tym samym nie reguluje żadnych konstytucyjnych praw podmiotowych. Z tego względu samodzielnie nie mógłby stanowić przedmiotu kontroli w postępowaniu przed Trybunałem w trybie skargi konstytucyjnej” (wyrok TK z 22 października 2015 r., sygn. SK 28/14, OTK ZU nr 9/A/2015, poz. 149).

Trybunał Konstytucyjny uznał, że skarżący, zaskarżając samoistnie art. 9 ust. 2 ustawy z dnia 4 lipca 2019 r. o zmianie ustawy

1. – Kodeks postępowania cywilnego oraz niektórych innych ustaw, bez powiązania go z zastosowanym w sprawie przepisem k.p.c. zawartym w art. 1 ustawy z dnia 4 lipca 2019 r. o zmianie ustawy – Kodeks postępowania cywilnego oraz niektórych innych ustaw, nie dopełnił wymogu uczynienia przedmiotem kontroli przepisu ustawy, który był podstawą prawną orzeczenia wydanego przez Sąd, w związku z którym wniesiono skargę.

Trybunał stwierdził następnie, że kwestionowany art. 25b ust. 1 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (Dz. U. Nr 167, poz. 1398) dodany przez art. 4 ust. 14 ustawy z dnia 4 lipca 2019 r. o zmianie ustawy – Kodeks postępowania cywilnego oraz niektórych innych ustaw nie był podstawą prawną postanowienia Sądu Okręgowego w K. z 30 kwietnia 2021 r. (sygn. akt […]), które skarżący wskazał, jako ostateczne orzeczenie wydane w sprawie, w związku z którą została wniesiona skarga konstytucyjna.

W związku z powyższym Trybunał Konstytucyjny uznał, że rozpoznawana skarga konstytucyjna nie spełniała warunku określonego w art. 79 ust. 1 Konstytucji w związku z art. 53 ust. 1 pkt 1 u.o.t.p.TK.

3. W piśmie z 22 stycznia 2024 r. (data nadania) skarżący wniósł zażalenie na postanowienie Trybunału Konstytucyjnego z 9 stycznia 2024 r. o odmowie nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej, wskazując jednocześnie, że wnosi „o skierowanie przez skład orzekający pytania prejudycjalnego do Trybunału Konstytucyjnego o zbadanie zgodności: 1) Art. 60 ust. 4 Ustawy o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym z Art. 190 ust. 5 Konstytucji oraz z Art. 45 ust. 1 Konstytucji w związku z Art. 190 ust. 5 Konstytucji, oraz 2) Art. 59 ust. 4 Ustawy o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym (Dz. U. 2019 poz. 2393) - z Art. 79 ust. 1 Konstytucji z art. 79 ust. 1 Konstytucji w związku z Art. 190 ust. 4 Konstytucji - z Art. 79 ust. 1 Konstytucji w związku z art. 77 ust. 1 i 2 Konstytucji - z Art. 2 Konstytucji w związku z Art. 7 Konstytucji - z Art. 2 Konstytucji w związku z Art. 79 ust. 1 Konstytucji - z Art. 45 ust. 1 Konstytucji - z Art. 45 ust. 1 Konstytucji w związku z Art. 2 Konstytucji - z Art. 45 ust. 1 Konstytucji w związku z Art. 79 ust. 1 Konstytucji - z Art. 45 ust. 1 Konstytucji w związku z Art. 176 ust. 1 Konstytucji - z Art. 77 ust. 1 i 2 Konstytucji w związku z Art. 79 ust. 1 Konstytucji oraz o zawieszenie postępowania do czasu rozpoznania wniosku a nadto o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz skierowanie skargi do rozpoznania” (s. 1 zażalenia).

Odnosząc się do zarzutu uchybienia terminu uzupełnienia braków formalnych skargi konstytucyjnej, skarżący podniósł, że „nie mogło odnieść negatywnego skutku prawnego ogólnikowe wezwanie wydane zarządzeniem z dnia 5 października 2021 r. ze wskazaniem iż załączniki były niekompletne (…). Jak wskazał SN – jeśli organ procedujący twierdzi, że istnieje konkretny brak formalny to winien wskazać konkretnie w wezwaniu który dokument objęty jest brakiem formalnym” (s. 4 zażalenia). Zdaniem skarżącego „zarzuty w zakresie nieuzupełnienia braków formalnych uznać należy za zbyt daleko idące i pozbawione podstaw formalnych” (s. 4 zażalenia).

W ocenie skarżącego przedmiotem zaskarżenia w skardze konstytucyjnej może być przepis zastosowany na etapie postępowania przed sądem I instancji. Prawo do wniesienia skargi konstytucyjnej tylko na przepis zastosowany przez Sąd II instancji, tj. przepis stanowiący podstawę prawną ostatecznego orzeczenia w sprawie, skarżący uznał za bezpodstawne ograniczenie. W związku z tym, zdaniem skarżącego „za nietrafne uznać należy, że niedopuszczalnym było zaskarżenie przepisu samodzielnie zmieniającego procedurę postępowania w jego toku. To bowiem przepis zmieniający procedurę, a nie przepis nowej procedury kształtował skutek prawny i pozycje procesową strony w toku postępowania. Zasadnie więc strona skarżąca dokonała zaskarżenia jedynie Art. 9 ust. 2 Ustawa z dnia 4 lipca 2019 r. o zmianie ustawy – Kodeks postępowania cywilnego oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. 2019 poz. 1469) albowiem tylko o wyłącznie skutkiem użycia przedmiotowego przepisu było naruszenie konstytucyjnej zasady państwa prawa o zakazie działania nowego prawa wstecz do postępowań w toku” (s. 5 i 6 zażalenia).

Skarżący uznał, że „nie[z]godnymi z Konstytucją są normy Art. 8 ust. 2 oraz Art. 15 ust. 1 i 2 Ustawy z dnia 17 czerwca 2021 r. o skardze (…) same w sobie, a nie w związku z przepisami do których normy te się odwołują” (s. 6 zażalenia). Podniósł, że „nie znajduje żadnego uzasadnienia odmowa nadania biegu skardze w stosunku do Art. 25b ust. 1 Ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych skoro norma ta niewątpliwie miała zastosowanie w sprawie z udziałem skarżącego a jej zastosowaniem doprowadziło do ostatecznego ukształtowania sytuacji formalnej skarżącego w toku postępowania” (s. 9 zażalenia).

Trybunał Konstytucyjny zważył, co następuje

1. Zgodnie z art. 61 ust. 5 ustawy z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym (Dz. U. z 2019 r. poz. 2393; dalej: u.o.t.p.TK) skarżącemu przysługuje prawo wniesienia zażalenia na postanowienie Trybunału Konstytucyjnego o odmowie nadania skardze konstytucyjnej dalszego biegu. Trybunał, w składzie trzech sędziów, rozpatruje zażalenie na posiedzeniu niejawnym (art. 37 ust. 1 pkt 3 lit. c w związku z art. 61 ust. 5-8 u.o.t.p.TK). Na etapie rozpoznania zażalenia Trybunał Konstytucyjny bada przede wszystkim, czy w wydanym postanowieniu prawidłowo stwierdził istnienie przesłanek odmowy nadania skardze konstytucyjnej dalszego biegu. Trybunał analizuje także zarzuty zażalenia, które mogą podważyć trafność ustaleń przyjętych za podstawę zaskarżonego rozstrzygnięcia.

2. Trybunał Konstytucyjny stwierdza, że zaskarżone postanowienie z 9 stycznia 2024 r. o odrzuceniu wniosku o wydłużenie terminu uzupełnienia braku formalnego skargi konstytucyjnej oraz o odmowie nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej jest prawidłowe, a stanowisko skarżącego wyrażone w zażaleniu nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż nie przedstawiono argumentów, które podałyby w wątpliwość przesłanki odmowy nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej przedstawione w postanowieniu.

3. Odnośnie do sformułowanego w zażaleniu zarzutu „procedowani[a] Trybunału w składzie jednoosobowym, w którym nie istnieje możliwość ujawnieniu się większości – jest niezgodne z gramatyczną wykładnią Art. 190 ust. 5 Konstytucji gwarantującą określony skład Trybunału Konstytucyjnego” (s. 3 zażalenia), orzekający w obecnym składzie Trybunał Konstytucyjny podkreśla, że skład, w którym Trybunał Konstytucyjny wydał postanowienie z 9 stycznia 2024 r., był prawidłowy. Zgodnie z art. 61 ust. 1 u.o.t.p.TK, wstępne rozpoznanie skargi konstytucyjnej dokonywane jest przez wyznaczonego sędziego Trybunału. W takim składzie, tj. w składzie jednego sędziego, Trybunał wydaje postanowienie o odmowie nadania skardze konstytucyjnej dalszego biegu. Zaskarżone postanowienie zostało więc wydane zgodnie z przepisami ustawy, których zgodność z Konstytucją nie jest przedmiotem niniejszej sprawy. Jednocześnie orzekający w obecnym składzie Trybunał Konstytucyjny stwierdza, że z powołanego przez skarżącego w uzasadnieniu zażalenia art. 190 ust. 5 Konstytucji nie wynika, że Trybunał nie może wydawać żadnych orzeczeń w składzie jednoosobowym. Artykuł 190 ust. 5 Konstytucji, który stanowi, że orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego zapadają większością głosów, wyraża jedynie zasadę podejmowania rozstrzygnięć w sytuacji, w której skład Trybunału jest wieloosobowy. Nie wyklucza, aby przepisy ustawowe, które zgodnie z art. 197 Konstytucji określają między innymi tryb postępowania przed Trybunałem, umożliwiły wydawanie rozstrzygnięć o odmowie nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej w składzie jednego sędziego.

Odnośnie do żądania skarżącego skierowania przez skład orzekający pytania prejudycjalnego do Trybunału Konstytucyjnego o zbadanie zgodności z Konstytucją art. 60 ust. 4 i art. 59 ust. 4 u.o.t.p.TK należy zauważyć, że ani Konstytucja, ani przepisy u.o.t.p.TK nie przewidują takiej formy aktywności procesowej. Nie upoważniają także Trybunału do wszczęcia postępowania ex officio. W obowiązującym stanie prawnym z wnioskiem o zbadanie hierarchicznej zgodności aktów prawnych mogą wystąpić do Trybunału wyłącznie podmioty określone w art. 191 ust. 1 pkt 1-5 ustawy zasadniczej. Każdy natomiast, czyje konstytucyjne wolności lub prawa zostały naruszone, ma prawo na zasadach określonych w u.o.t.p.TK wystąpić do Trybunału ze skargą konstytucyjną (art. 79 ust. 1 Konstytucji). Mając powyższe na względzie, Trybunał Konstytucyjny stwierdza, że sformułowany przez skarżącego w zażaleniu wniosek nie wywołuje żadnych skutków procesowych (zob. postanowienia TK z: 23 października 2023 r., sygn. Ts 6/23, OTK ZU B/2023, poz. 303, 7 marca 2024 r., sygn. Ts 260/22, OTK ZU B/2024, poz. 179).

4. Zasadniczą przesłanką wydania przez Trybunał Konstytucyjny postanowienia z 9 stycznia 2024 r. było stwierdzenie, że w rozpatrywanej skardze konstytucyjnej nie została spełniona przesłanka określona w art. 79 ust. 1 Konstytucji w związku z art. 53 ust. 1 pkt 1 u.o.t.p.TK, co oznacza, że podstawowy warunek dopuszczalności skargi konstytucyjnej, o którym mowa w powołanych wyżej przepisach, nie został przez skarżącego spełniony. Orzekający w obecnym składzie Trybunał Konstytucyjny w pełni podziela pogląd wyrażony w zaskarżonym postanowieniu, zgodnie z którym skarżący nie spełnił podstawowego wymogu formalnego związanego z procedurą wniesienia skargi konstytucyjnej, o którym mowa w art. 79 ust. 1 Konstytucji w związku z art. 53 ust. 1 pkt 1 u.o.t.p.TK, ponieważ art. 394 3 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. Nr 43, poz. 296, ze zm.; dalej: k.p.c.), art. 9 ust. 2 ustawy z dnia 4 lipca 2019 r. o zmianie ustawy – Kodeks postępowania cywilnego oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2019 r. poz. 1469), art. 8 ust. 2 oraz art. 15 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu przygotowawczym prowadzonym lub nadzorowanym przez prokuratora i postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki (Dz. U. Nr 179, poz. 1843, ze zm.; dalej: u.s.p.p.), art. 25b ust. 1 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (Dz. U. Nr 167, poz. 1398) przepisy, które skarżący uczynił przedmiotem zaskarżenia, nie stanowiły podstawy prawnej postanowień Sądu Okręgowego w K. z 22 marca 2021 r. (sygn. akt […]) i z 30 kwietnia 2021 r. (sygn. akt […]), które skarżący wskazał jako ostateczne orzeczenia, w związku z którymi wniesiono skargę konstytucyjną. Zaskarżone przepisy nie zostały też powołane w uzasadnieniach tych postanowień. Trybunał Konstytucyjny prawidłowo zatem stwierdził, że rozpoznawana skarga konstytucyjna nie spełniła przesłanki określonej w art. 79 ust. 1 Konstytucji w związku z art. 53 ust. 1 pkt 1 u.o.t.p.TK.

Odnośnie do powyższego orzekający w obecnym składzie Trybunał Konstytucyjny podkreśla, że skarga konstytucyjna jest szczególnym środkiem ochrony konstytucyjnych wolności i praw, którego merytoryczne rozpoznanie uwarunkowane zostało spełnieniem przesłanek wynikających bezpośrednio z art. 79 ust. 1 Konstytucji, a doprecyzowanych w przepisach u.o.t.p.TK, w tym w art. 53 ust. 1 pkt 1 u.o.t.p.TK. Stosownie do art. 79 ust. 1 Konstytucji przedmiotem skargi konstytucyjnej może być tylko przepis, który uprzednio został zastosowany w sprawie jako podstawa prawna ostatecznego orzeczenia wydanego przez sąd lub organ administracji publicznej. Jest to wymóg bezwzględny i w tym trybie postępowania przed Trybunałem prawodawca nie przewiduje możliwości poddania kontroli jakiegokolwiek unormowania, które nie byłoby podstawą prawną orzeczenia wydanego w sprawie skarżącego.

W świetle art. 79 ust. 1 Konstytucji przedmiotem skargi konstytucyjnej może być zatem tylko zarzut niekonstytucyjności przepisów ustawy lub innego aktu normatywnego, na podstawie których ostatecznie rozstrzygnięto o prawach lub wolnościach konstytucyjnych przysługujących skarżącemu (postanowienia TK z: 10 listopada 2014 r., sygn. Ts 242/14, OTK ZU nr 1/B/2015, poz. 99, 2 października 2019 r., sygn. Ts 8/18, OTK ZU B/2020, poz. 44, 29 września 2004 r., sygn. Ts 112/04, OTK ZU nr 3/B/2005, poz. 115).

W związku z powyższym Trybunał Konstytucyjny zasadnie odmówił nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej uznawszy, że rozpoznawana skarga nie spełniała wymogów formalnych określonych w art. 79 ust. 1 Konstytucji oraz art. 53 ust. 1 pkt 1 u.o.t.p.TK.

Orzekający w obecnym składzie Trybunał Konstytucyjny podziela stanowisko utrwalone w orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego, zgodnie z którym art. 8 ust. 2 u.s.p.p. „nie przyznaje ani nie odbiera żadnych praw; sam, w oderwaniu od procedur z nim związanych (cywilnej, karnej czy administracyjnej), w ogóle nie może być kwalifikowany jako źródło jakichkolwiek praw czy obowiązków.

Nie ulega wątpliwości, że z art. 8 ust. 2 u.s.p.p. nie wynikają żadne prawa podmiotowe, a przez to nie może on podlegać ocenie konstytucyjnej w tym zakresie, w oderwaniu od innych przepisów o charakterze merytorycznym” (postanowienie TK z 6 lipca 2016 r., sygn. SK 27/15, OTK ZU A/2016, poz. 55).

Jak wskazano na wstępie, podniesione w zażaleniu zarzuty i argumenty powinny wskazywać na nieprawidłowości, które – zdaniem skarżącego – występują w zaskarżonym orzeczeniu. Mają dotyczyć tego, co zostało zawarte w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia, gdyż ich zadaniem jest podważenie stanowiska Trybunału. Orzekający w obecnym składzie Trybunał Konstytucyjny stwierdza, że zażalenie złożone przez skarżącego nie spełnia powyższego warunku, ponieważ nie wnosi do rozpoznawanej sprawy merytorycznych argumentów i treści podważających ustalenia przedstawione w zaskarżonym postanowieniu, nie kwestionuje przesłanki odmowy nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej, nie podważa też prawidłowości oceny Trybunału, zgodnie z którą braki formalne skargi konstytucyjnej wskazane w zarządzeniu sędziego Trybunału Konstytucyjnego z 5 października 2021 r. nie zostały usunięte w terminie.

Wbrew twierdzeniom skarżącego, w wymienionym wyżej zarządzeniu wezwano go do usunięcia konkretnego braku, przesłania odpisów lub poświadczonych za zgodność z oryginałem kopii wszystkich załączników dołączonych do skargi konstytucyjnej, wskazując również, że dokumenty przesłane w odpowiedzi na zarządzenie Prezesa Trybunału Konstytucyjnego z 15 lipca 2021 r., nie były kompletne.

Biorąc powyższe pod uwagę, Trybunał Konstytucyjny postanowił, jak w sentencji.

Postanowienie

z dnia 9 stycznia 2024 r.

Trybunał Konstytucyjny w składzie:

Stanisław Piotrowicz, po wstępnym rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym skargi konstytucyjnej M.J. o zbadanie zgodności:

1. 1) art. 394 3 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. Nr 43, poz. 296, ze zm.), z art. 45 ust. 1, art. 45 ust. 1 w związku z art. 2, art. 45 ust. 1 w związku z art. 176 ust. 1, art. 176 ust. 1 w związku z art. 45 ust. 1, art. 2 w związku z art. 45 ust. 1, art. 79 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej;
2. 2) art. 9 ust. 2 ustawy z dnia 4 lipca 2019 r. o zmianie ustawy – Kodeks postępowania cywilnego oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2019 r. poz. 1469), z art. 45 ust. 1, art. 45 ust. 1 w związku z art. 2, art. 2 Konstytucji;
3. 3) art. 8 ust. 2 oraz art. 15 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu przygotowawczym prowadzonym lub nadzorowanym przez prokuratora i postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki (Dz. U. Nr 179, poz. 1843, ze zm.), z art. 45 ust. 1 w związku z art. 2 i 7, art. 45 ust. 1 w związku z art. 176 ust. 1, art. 176 ust. 1 w związku z art. 45 ust. 1, art. 176 ust. 1 w związku z art. 2 i 7 Konstytucji;
4. 4) art. 25b ust. 1 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (Dz. U. Nr 167, poz. 1398) wprowadzonego art. 4 ust. 14 ustawy z dnia 4 lipca 2019 r. o zmianie ustawy – Kodeks postępowania cywilnego oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2019 r. poz. 1469), z art. 45 ust. 1, art. 45 ust. 1 w związku z art. 176 ust. 1, art. 176 ust. 1 w związku z art. 45 ust. 1, art. 176 ust. 1 Konstytucji,

postanawia:

1. 1) odrzucić wniosek o wydłużenie terminu uzupełnienia braku formalnego skargi konstytucyjnej,
2. 2) odmówić nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej.

Uzasadnienie

W skardze konstytucyjnej wniesionej do Trybunału Konstytucyjnego 5 lipca 2021 r. (data nadania) M.J. (dalej: skarżący), reprezentowany przez pełnomocnika z wyboru, wystąpił z żądaniem przytoczonym w komparycji niniejszego postanowienia na tle następującego stanu faktycznego:

1. 1. W piśmie z 27 grudnia 2020 r. skarżący wniósł skargę na przewlekłość postępowania prowadzonego przed Sądem Rejonowym w K. w sprawie o sygn. akt […].
2. 1.1. Sąd Okręgowy w K. XI Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych postanowieniem z 15 lutego 2021 r. (sygn. akt […]) odrzucił skargę skarżącego na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki w sprawie z powództwa skarżącego toczącej się przed Sądem Rejonowym w K. pod sygn. akt […]. Rozpatrując skargę w oparciu o art. 2 ust. 1 oraz art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu przygotowawczym prowadzonym lub nadzorowanym przez prokuratora i postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki (Dz. U. Nr 179, poz. 1843, ze zm., dalej: u.s.p.p.) w uzasadnieniu postanowienia wskazał, że skarga na przewlekłość postępowania może być wniesiona jedynie do jego prawomocnego zakończenia. Sąd Okręgowy w K., stwierdziwszy, że sprawa objęta przedmiotową skargą została prawomocnie zakończona 28 listopada 2020 r. wraz z uprawomocnieniem się zarządzenia z 14 października 2020 r. o zwrocie pozwu o ustalenie istnienia stosunku pracy, uznał, że skarga na przewlekłość postępowania wniesiona po prawomocnym zakończeniu postępowania jest niedopuszczalna i podlega odrzuceniu na podstawie art. 8 ust. 2 u.s.p.p. w związku z art. 397 w związku z art. 373 § 3 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. z 2019 r. poz. 1460, ze zm.; dalej:

k.p.c.).

1. 1.2. W piśmie z 28 lutego 2021 r. skarżący wniósł zażalenie na wymienione wyżej postanowienie Sądu Okręgowego w K. z 15 lutego 2021 r. 5

1. 1.3. Postanowieniem z 22 marca 2021 r. (sygn. akt […]) Sąd Okręgowy w K. XI Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych odrzucił zażalenie skarżącego na postanowienie Sądu Okręgowego w K. z 15 lutego 2021 r. (sygn. akt […]).

W uzasadnieniu wskazał, że stosownie do u.s.p.p. postępowanie na skutek wniesienia skargi jest jednoinstancyjne, zatem nie przewiduje możliwości wniesienia zażalenia na postanowienie o odrzuceniu skargi.

1. 2. W piśmie z 27 marca 2021 r., złożonym do Sądu Okręgowego w K., skarżący wniósł o sporządzenie pisemnego uzasadnienia w całości dwóch postanowień Sądu Okręgowego w K. z 10 marca 2021 r. (sygn. akt […]). Wniósł również o zwolnienie od kosztu 100 zł za pisemne uzasadnienie tego postanowienia.
2. 2.1. Dwoma postanowieniami z 1 kwietnia 2021 r. (sygn. akt […]) Sąd Okręgowy w K. X Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych:
3. a) odmówił sporządzenia uzasadnienia postanowienia Sądu Okręgowego w K. z 10 marca 2021 r. (sygn. akt […]) w przedmiocie odrzucenia wniosku o zwolnienie od opłaty od uzasadnienia, b) odrzucił wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych – opłaty od wniosku o uzasadnienie złożonego w piśmie z 27 marca 2021 r. 9

Zarządzeniem z 1 kwietnia 2021 r. (sygn. akt […]) Przewodniczący w Sądzie Okręgowym w K. X Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym sprawy z powództwa skarżącego o wynagrodzenie za pracę i zwrot kosztów poniesionych przez pracownika, zarządził zwrot pozwu.

2.2. W piśmie z 21 kwietnia 2021 r. skarżący wniósł o sporządzenie pisemnego uzasadnienia w całości dwóch postanowień z 1 kwietnia 2021 r. (sygn. akt […]) oraz o sporządzenie pisemnego uzasadnienia zarządzenia z 1 kwietnia 2021 r. (sygn. akt […]).

Wniósł także o zwolnienie od kosztu 3x100 zł za pisemne uzasadnienie powyższych postanowień i zarządzenia.

1. 2.3. Postanowieniem z 30 kwietnia 2021 r. (sygn. akt […]) Sąd Okręgowy w K. X Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych odmówił sporządzenia uzasadnienia postanowienia Sądu Okręgowego w K. z 1 kwietnia 2021 r. (sygn. akt […]) w przedmiocie odrzucenia wniosku o zwolnienie od opłaty od uzasadnienia.
2. 3. W skardze konstytucyjnej skarżący wskazał dwa postanowienia Sądu Okręgowego w K.: z 22 marca 2021 r. (sygn. akt […]) oraz z 30 kwietnia 2021 r. (sygn. akt […]) jako ostateczne orzeczenia w sprawie.

W uzasadnieniu skargi podniósł, że „[p]odstawowym problemem jaki wynikł wskutek nowelizacji ustawy jest zastosowanie w toku trwających już postępowań nowych reguł postępowania nadanych mocą ustawy nowelizującej. Wynika to z treści Art. 9 ust. 1 Ustawa z dnia 4 lipca 2019 r. o zmianie ustawy – Kodeks postępowania cywilnego oraz niektórych innych ustaw – Dz.U. 2019 poz. 1469” (s. 6 i 7 skargi). W ocenie skarżącego „nieuzasadnionym i ograniczającym prawo do S[ą]du jest poddanie obowiązkowi opłaty każdego wniosku o uzasadnienie każdego postanowienia. (…) zarzuca iż Art. 25b ust. 1 Ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (Dz. U. 2005 Nr 167 poz. 1398) wprowadzonego Art. 4 ust. 14 Ustawy z dnia 4 lipca 2019 r. o zmianie ustawy – Kodeks postępowania cywilnego oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. 2019, poz. 1469) jest niezgodny” z powołanymi prawami konstytucyjnymi „gdyż wprowadza faktyczne obostrzenie powodujące w praktyce niemożność skorzystania z przewidzianego ustawą środka odwoławczego” (s. 8 i 9 skargi).

Zdaniem skarżącego „[w] żadnym demokratycznym państwie prawa nie przewiduje się jakiejkolwiek formy swoistego rodzaju karania strony za korzystanie z przysługujących jej praw procesowych. Z tego względu skarżący wnosi o uznanie Art. 394.3 Ustawy Kodeks Postępowania Cywilnego za niezgodny” (s. 10 skargi) ze wskazanymi prawami konstytucyjnymi. Uznał, że skoro art. 8 ust. 2 u.s.p.p. „stanowi iż w toku postępowania stosuje się odpowiednio przepisy o zażaleniu – to na postanowienie o odrzuceniu skargi (podobnie jak apelacji lub zażalenia – Art. 394.2 § 1 KPC stosowanym odpowiednio dla zażaleń Art. 391 § 1 KPC) winna przysługiwać możliwość złożenia środka odwoławczego. Tymczasem utrwalenie się w judykaturze (…) założeń o rzekomo niezaskarżalności postanowienia – powoduje iż od chwili nowelizacji przepisów w 2019 r. organy s[ą]dowe działają poza granicami prawa, co narusza prawo strony do S[ą]du oraz prawo do środka odwoławczego w granicach przewidzianych ustawą” (s. 12 skargi).

4. Zarządzeniem Prezesa Trybunału Konstytucyjnego z 15 lipca 2021 r. (doręczonym pełnomocnikowi skarżącego 2 sierpnia 2021 r.) skarżący został wezwany do usunięcia braku formalnego skargi konstytucyjnej przez doręczenie odpisów lub poświadczonych za zgodność z oryginałem wszystkich załączników złożonych do skargi (tj. w szczególności orzeczeń oraz kopert dokumentujących daty doręczeń ostatecznych rozstrzygnięć).

W odpowiedzi na zarządzenie Prezesa Trybunału Konstytucyjnego skarżący złożył, załączone do pisma procesowego z 9 sierpnia 2021 r. (data nadania), potwierdzone za zgodność z oryginałem dokumenty.

5. Zarządzeniem sędziego Trybunału Konstytucyjnego z 5 października 2021 r. (doręczonym pełnomocnikowi skarżącego 19 października 2021 r.) skarżący został wezwany do usunięcia braków formalnych skargi konstytucyjnej przez: 1) przytoczenie – stosownie do art. 53 ust. 1 pkt 1 u.o.t.p.TK – brzmienia zaskarżonych w petitum skargi konstytucyjnej przepisów wraz z podaniem Dziennika Ustaw; 2) wskazanie ostatecznego orzeczenia w rozumieniu art. 79 ust. 1 Konstytucji; 3) wyjaśnienie, które konstytucyjne wolności lub prawa wynikające ze wskazanych w petitum skargi przepisów Konstytucji i w jaki sposób zostały naruszone przez zaskarżone w skardze konstytucyjnej przepisy wraz z uzasadnieniem zarzutów niezgodności kwestionowanych przepisów z konstytucyjną wolnością lub prawem; 4) przesłanie odpisów lub poświadczonych za zgodność z oryginałem kopii wszystkich załączników dołączonych do skargi konstytucyjnej (dokumenty przesłane w odpowiedzi na zarządzenie Prezesa Trybunału Konstytucyjnego z 15 lipca 2021 r. były niekompletne).

W piśmie procesowym z 26 października 2021 r. (data nadania) skarżący odniósł się do wymienionego wyżej zarządzenia sędziego Trybunału Konstytucyjnego. Odnośnie do wezwania zawartego w punkcie 2 zarządzenia wskazał, że „w sprawie stanowiącej podstawę złożenia skargi konstytucyjnej doszło do «rozszczepienia» postępowania na dwa odrębne co skutkowało wydanie[m] dwóch odrębnych postanowień stanowiących ostateczne orzeczenie” (s. 2 i 3 pisma procesowego), którymi są postanowienia Sądu Okręgowego w K. z 22 marca 2021 r. (sygn. akt […]) oraz z 30 kwietnia 2021 r. (sygn. akt […]).

Odnosząc się do wezwania zawartego w punkcie 4 zarządzenia sędziego Trybunału Konstytucyjnego z 5 października 2021 r. skarżący podał, że „wnosi o wydłużenie terminu do uzupełnienia braku formalnego” (s. 11 pisma procesowego).

Trybunał Konstytucyjny zważył, co następuje

1. Zgodnie z art. 61 ust. 1 ustawy z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym (Dz. U. z 2019 r. poz. 2393; dalej: u.o.t.p.TK) skarga konstytucyjna podlega wstępnemu rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym.

Trybunał Konstytucyjny dokonuje oceny spełnienia przesłanek wynikających zarówno z art. 79 ust. 1 Konstytucji, jak i z przepisów u.o.t.p.TK, określających warunki formalne skargi konstytucyjnej. Jeżeli skarga konstytucyjna nie spełnia wymagań przewidzianych w u.o.t.p.TK, a usunięcie braków jest możliwe, sędzia Trybunału, na podstawie art. 61 ust. 3 u.o.t.p.TK, wydaje zarządzenie, w którym wzywa skarżącego do ich usunięcia w terminie 7 dni od dnia doręczenia zarządzenia.

2. Zarządzenie sędziego Trybunału Konstytucyjnego z 5 października 2021 r. zostało doręczone pełnomocnikowi skarżącego 19 października 2021 r. Zgodnie z art. 61 ust. 3 u.o.t.p.TK termin usunięcia braków formalnych skargi konstytucyjnej wskazanych w wymienionym wyżej zarządzeniu upływał 26 października 2021 r. Pełnomocnik skarżącego wnioskiem zawartym w piśmie procesowym nadanym 26 października 2021 r. zwrócił się do Trybunału o wydłużenie terminu uzupełnienia braku formalnego wymienionego w punkcie 4 zarządzenia sędziego Trybunału Konstytucyjnego z 5 października 2021 r. 22

Trybunał stwierdza, że wniosek o wydłużenie ustawowego terminu usunięcia braku formalnego skargi konstytucyjnej podlega odrzuceniu, ponieważ ani u.o.t.p.TK, ani stosowana odpowiednio ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. z 2023 r. poz. 1550; dalej: k.p.c.), nie przewidują możliwości złożenia wniosku tej treści. Określony w art. 61 ust. 3 u.o.t.p.TK siedmiodniowy termin usunięcia braków formalnych skargi konstytucyjnej jest terminem ustawowym, natomiast przedłużenie terminu, o którym mowa w art. 166 k.p.c. dotyczy wyłącznie terminów sądowych. W postępowaniu przed Trybunałem Konstytucyjnym nie można zatem wnioskować o wydłużenie terminu uzupełnienia braku formalnego, ponieważ nie jest ono środkiem znanym w postępowaniu przed Trybunałem Konstytucyjnym (zob. postanowienia TK z 26 października 2011 r. i 19 marca 2012 r., sygn. Ts 87/11, OTK ZU nr 2/B/2012, poz. 212 i 213).

W związku z powyższym Trybunał uznaje, że brak, którego dotyczy wniosek, nie został usunięty w terminie.

3. Zgodnie z art. 79 ust. 1 Konstytucji każdy, czyje konstytucyjne wolności lub prawa zostały naruszone, ma prawo, na zasadach określonych w ustawie, wnieść skargę do Trybunału Konstytucyjnego w sprawie zgodności z Konstytucją ustawy lub innego aktu normatywnego, na podstawie którego sąd lub organ administracji publicznej orzekł ostatecznie o jego wolnościach lub prawach albo o jego obowiązkach określonych w Konstytucji.

W świetle powołanego przepisu Konstytucji przedmiotem rozpoznania Trybunału Konstytucyjnego w trybie skargi konstytucyjnej może być tylko przepis, który uprzednio został zastosowany w sprawie jako podstawa prawna ostatecznego orzeczenia wydanego przez sąd lub organ administracji publicznej. Jest to wymóg bezwzględny i w tym trybie postępowania przed Trybunałem prawodawca nie przewiduje możliwości poddania kontroli jakiegokolwiek unormowania, które nie byłoby podstawą prawną orzeczenia wydanego w sprawie skarżącego (zob. postanowienia TK z: 10 listopada 2014 r., sygn. Ts 242/14, OTK ZU nr 1/B/2015, poz. 99, 2 października 2019 r., sygn. Ts 8/18, OTK ZU B/2020, poz. 44). Doprecyzowanie art. 79 ust. 1 Konstytucji następuje w art. 53 ust. 1 pkt 1 u.o.t.p.TK, który zobowiązuje skarżącego do określenia kwestionowanego przepisu ustawy lub innego aktu normatywnego, będącego podstawą ostatecznego orzeczenia wydanego w sprawie skarżącego i w stosunku do którego domaga się stwierdzenia niezgodności z Konstytucją.

Ze wskazanego „unormowania instytucji skargi konstytucyjnej wynika dla skarżącego obowiązek wykazania, że na skutek zastosowania zakwestionowanego w skardze przepisu doszło do wydania ostatecznego rozstrzygnięcia, naruszającego jego konstytucyjne prawa lub wolności” (postanowienie TK z 1 grudnia 2020 r., sygn. Ts 8/20, OTK ZU B/2021, poz. 1). Zgodnie ze stanowiskiem Trybunału Konstytucyjnego za wystarczającą dla spełnienia przesłanki określonej w art. 79 ust. 1 Konstytucji w związku z art. 53 ust. 1 pkt 1 u.o.t.p.TK „należy uznać sytuację, w której zakwestionowany przepis nie został powołany w petitum rozstrzygnięcia, tylko w uzasadnieniu wyroku sądowego” (postanowienie TK z 16 lutego 2022 r., sygn. Ts 150/20, OTK ZU B/2022, poz. 68).

Trybunał Konstytucyjny uznaje, że wskazany na wstępie podstawowy warunek dopuszczalności skargi konstytucyjnej nie został w niniejszej sprawie spełniony.

W rozpoznawanej skardze konstytucyjnej skarżący zakwestionował art. 394 3 k.p.c., art. 9 ust. 2 ustawy z dnia 4 lipca 2019 r. o zmianie ustawy – Kodeks postępowania cywilnego oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2019 r. poz. 1469), art. 8 ust. 2 oraz art. 15 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu przygotowawczym prowadzonym lub nadzorowanym przez prokuratora i postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki (Dz. U. Nr 179, poz. 1843, ze zm.; dalej: u.s.p.p.).

Trybunał stwierdza, że art. 394 3 k.p.c. oraz art. 15 ust. 1 i 2 u.s.p.p. stanowiące przedmiot zaskarżenia w niniejszej skardze nie zostały powołane przez Sąd Okręgowy w K. w postanowieniach wydanych w postępowaniu zainicjowanym skargą na przewlekłość postępowania. Sąd Okręgowy w K., rozpoznając skargę skarżącego na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki w sprawie z powództwa skarżącego toczącej się przed Sądem Rejonowym w K. pod sygn. akt […], w uzasadnieniu postanowienia z 15 lutego 2021 r. (sygn. akt […]) nie odnosił się ani do art. 394 3 k.p.c., ani do art. 15 ust. 1 i 2 u.s.p.p. Rozpatrując zażalenie skarżącego na powołane wyżej postanowienie, Sąd Okręgowy w K. w uzasadnieniu postanowienia z 22 marca 2021 r. (sygn. akt […]), które skarżący wskazał jako ostateczne orzeczenie w sprawie, również nie odnosił się do art. 394 3 k.p.c. oraz art. 15 ust. 1 i 2 u.s.p.p.

Żadne z rozstrzygnięć wydanych w sprawie skarżącego nie zostało zatem oparte na zakwestionowanym w petitum skargi konstytucyjnej art. 394 3 k.p.c., jak również na art. 15 ust. 1 i 2 u.s.p.p. Powołanie zaskarżonego art. 394 3 k.p.c. w piśmie z 24 maja 2021 r. (sygn. akt […]), w którym Sąd Okręgowy w K. podał, że „informuje, że zażalenie z 10 maja 2021 r. pozostawiono w aktach bez dalszych czynności zgodnie z art. 394 3 § 2 pkt 2 k.p.c.” nie pozwala przyjąć, że kwestionowany przepis k.p.c. był podstawą prawną ostatecznego orzeczenia. Należy zauważyć, że skarżący w uzasadnieniu skargi także stwierdził, że pismo, na podstawie którego „doszło do zaprzestania procedowania przez Sąd” (s. 10 skargi) nie stanowi orzeczenia.

Postanowienie Sądu Okręgowego w K. z 22 marca 2021 r. (sygn. akt […]), będące ostatecznym rozstrzygnięciem o prawach skarżącego, nie zostało wydane na podstawie zaskarżonego art. 8 ust. 2 u.s.p.p., przepis ten nie został także powołany w uzasadnieniu tego postanowienia. Oznacza to, że w niniejszej skardze nie został spełniony wymóg uczynienia przedmiotem skargi konstytucyjnej przepisu ustawy, który był podstawą prawną ostatecznego orzeczenia wydanego przez Sąd w sprawie, w związku z którą została wniesiona skarga konstytucyjna.

Trybunał Konstytucyjny uznaje więc, że rozpoznawana skarga konstytucyjna nie spełnia warunku określonego w art. 79 ust. 1 Konstytucji w związku z art. 53 ust. 1 pkt 1 u.o.t.p.TK.

Trybunał uznał za konieczne wskazać, że zgodnie z orzecznictwem Trybunału Konstytucyjnego art. 8 ust. 2 u.s.p.p. „nie przyznaje ani nie odbiera żadnych praw; sam, w oderwaniu od procedur z nim związanych (cywilnej, karnej czy administracyjnej), w ogóle nie może być kwalifikowany jako źródło jakichkolwiek praw czy obowiązków. Nie ulega wątpliwości, że z art. 8 ust. 2 u.s.p.p.

nie wynikają żadne prawa podmiotowe, a przez to nie może on podlegać ocenie konstytucyjnej w tym zakresie, w oderwaniu od innych przepisów o charakterze merytorycznym” (postanowienie TK z 6 lipca 2016 r., sygn. SK 27/15, OTK ZU A/2016, poz. 55).

Zaskarżony w petitum skargi konstytucyjnej art. 8 ust. 2 u.s.p.p. Sąd Okręgowy w K. zastosował w postanowieniu z 15 lutego 2021 r. (sygn. akt […]), którym na podstawie art. 8 ust. 2 u.s.p.p. w związku z art. 397 k.p.c. w związku z art. 373 § 3 k.p.c. odrzucił skargę skarżącego na przewlekłość postępowania. W świetle orzecznictwa Trybunału Konstytucyjnego zaskarżony art. 8 ust. 2 u.s.p.p.

powinien być zatem w skardze konstytucyjnej powołany związkowo z przepisem k.p.c., który został zastosowany z uwagi na przepisy obowiązujące w postępowaniu głównym, którego dotyczy skarga na przewlekłość. Trybunał Konstytucyjny stwierdzając, że w rozpatrywanej skardze konstytucyjnej art. 8 ust. 2 u.s.p.p. nie jest zaskarżony w związku z przepisem k.p.c. uznał, że art. 8 ust. 2 u.s.p.p.

kwestionowany samodzielnie nie może stanowić przedmiotu kontroli konstytucyjnej w niniejszej sprawie, ponieważ „jako przepis odsyłający, samodzielnie nie kreuje ani nie ogranicza żadnych praw i obowiązków skarżąc[ego] w postępowaniu w przedmiocie skargi na przewlekłość postępowania, a tym samym nie reguluje żadnych konstytucyjnych praw podmiotowych. Z tego względu samodzielnie nie mógłby stanowić przedmiotu kontroli w postępowaniu przed Trybunałem w trybie skargi konstytucyjnej” (wyrok TK z 22 października 2015 r., sygn. SK 28/14, OTK ZU nr 9/A/2015, poz. 149).

Analiza skargi konstytucyjnej prowadzi do wniosku, że skarga nie może zostać rozpoznana także w części, w której skarżący kwestionuje konstytucyjność art. 9 ust. 2 ustawy z dnia 4 lipca 2019 r. o zmianie ustawy – Kodeks postępowania cywilnego oraz niektórych innych ustaw. Trybunał uznał, że wskazany wyżej przepis samodzielnie nie może stanowić przedmiotu kontroli. W skardze oraz w piśmie procesowym skarżący powołał argumenty uzasadniające zarzut zastosowania w trwającym już postępowaniu znowelizowanych przepisów procesowych wynikających z zaskarżonego art. 9 ust. 2 ustawy z dnia 4 lipca 2019 r. o zmianie ustawy – Kodeks postępowania cywilnego oraz niektórych innych ustaw, zgodnie z którym „do spraw wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy stosuje się przepisy ustaw zmienianych w art. 1 i art. 5, w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą”. Wymieniony w tym przepisie art. 1 ustawy z dnia 4 lipca 2019 r. o zmianie ustawy – Kodeks postępowania cywilnego oraz niektórych innych ustaw stanowi, że „w ustawie z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. z 2019 r. poz. 1460) wprowadza się następujące zmiany:”.

Uznawszy, że zastosowanie w trwającym już postępowaniu znowelizowanych przepisów procesowych jest niezgodne z powołanymi prawami konstytucyjnymi, skarżący nie wskazał równocześnie przepisu procesowego zawartego w wymienionym wyżej art. 1 ustawy z dnia 4 lipca 2019 r. o zmianie ustawy – Kodeks postępowania cywilnego oraz niektórych innych ustaw, który został zastosowany przez Sąd Okręgowy w K. przy wydaniu orzeczenia w jego sprawie. Oznacza to, że zaskarżając jedynie samoistnie art. 9 ust. 2 ustawy z dnia 4 lipca 2019 r. o zmianie ustawy – Kodeks postępowania cywilnego oraz niektórych innych ustaw, bez powiązania go z zastosowanym w sprawie przepisem k.p.c. zawartym w art. 1 ustawy z dnia 4 lipca 2019 r. o zmianie ustawy – Kodeks postępowania cywilnego oraz niektórych innych ustaw, skarżący nie dopełnił wymogu uczynienia przedmiotem kontroli wyłącznie takiego przepisu ustawy, który był podstawą prawną orzeczenia wydanego przez Sąd, w związku z którym wniesiono skargę.

„Artykuł 79 ust. 1 Konstytucji nie gwarantuje możliwości kwestionowania każdego przepisu kształtującego sytuację prawną skarżącego, ale jedynie takiego, który stanowił podstawę normatywną orzeczenia. Skarga konstytucyjna nie może zmierzać do inicjowania postępowania o charakterze abstrakcyjnym” (postanowienie TK z 17 lipca 2018 r., sygn. Ts 192/17, OTK ZU B/2019, poz. 25).

W związku z powyższym Trybunał Konstytucyjny uznaje, że rozpoznawana skarga konstytucyjna nie spełnia warunku określonego w art. 79 ust. 1 Konstytucji w związku z art. 53 ust. 1 pkt 1 u.o.t.p.TK.

4. Zgodnie z treścią art. 79 ust. 1 Konstytucji, podstawową przesłanką skorzystania ze skargi konstytucyjnej jest zakwestionowanie przepisu, na podstawie którego wydane zostało ostateczne orzeczenie naruszające konstytucyjne wolności lub prawa skarżącego.

W skardze konstytucyjnej skarżący kwestionuje art. 25b ust. 1 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (Dz. U. Nr 167, poz. 1398) dodany przez art. 4 ust. 14 ustawy z dnia 4 lipca 2019 r. o zmianie ustawy – Kodeks postępowania cywilnego oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2019 r. poz. 1469), zgodnie z którym „opłatę stałą w kwocie 100 złotych pobiera się od wniosku o doręczenie orzeczenia albo zarządzenia z uzasadnieniem zgłoszonego w terminie tygodnia od dnia ogłoszenia albo doręczenia tego orzeczenia albo zarządzenia”. W skardze oraz w piśmie procesowym z 26 października 2021 r. złożonym w związku z zarządzeniem sędziego Trybunału Konstytucyjnego z 5 października 2021 r. skarżący wskazał postanowienie Sądu Okręgowego w K. z 30 kwietnia 2021 r. (sygn. akt […]) o odmowie sporządzenia uzasadnienia postanowienia Sądu Okręgowego w K. z 1 kwietnia 2021 r. (sygn. akt […]) jako ostateczne orzeczenie wydane w sprawie, w związku z którą została wniesiona niniejsza skarga.

Trybunał stwierdza, że kwestionowany art. 25b ust. 1 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (Dz. U. Nr 167, poz. 1398) dodany przez art. 4 ust. 14 ustawy z dnia 4 lipca 2019 r. o zmianie ustawy – Kodeks postępowania cywilnego oraz niektórych innych ustaw nie był podstawą prawną postanowienia Sądu Okręgowego w K. z 30 kwietnia 2021 r. (sygn. akt […]), będącego ostatecznym rozstrzygnięciem o prawach skarżącego, zatem w niniejszym postępowaniu skarżący nieprawidłowo określił przedmiot kontroli.

W związku z powyższym Trybunał Konstytucyjny uznaje, że rozpoznawana skarga konstytucyjna nie spełnia warunku określonego w art. 79 ust. 1 Konstytucji w związku z art. 53 ust. 1 pkt 1 u.o.t.p.TK.

W tym stanie rzeczy – na podstawie art. 61 ust. 4 pkt 1 u.o.t.p.TK – postanowiono, jak w sentencji.

POUCZENIE 40

Na podstawie art. 61 ust. 5 u.o.t.p.TK skarżącemu przysługuje prawo do wniesienia zażalenia na postanowienie o odmowie nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej w terminie 7 dni od dnia jego doręczenia.