Postanowienie o odmowie Trybunału Konstytucyjnegoz 24 kwietnia 2024 r., sygn. akt Ts 210/21

Uzasadnienie

1. W skardze konstytucyjnej wniesionej do Trybunału Konstytucyjnego 26 lipca 2021 r. (data nadania) M.J. (dalej: skarżący), reprezentowany przez pełnomocnika z wyboru, wystąpił o uznanie, że art. 424 1 § 1 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. Nr 43, poz. 296, ze zm.; dalej: k.p.c.), w zakresie zwrotu „a zmiana lub uchylenie tego wyroku w drodze przysługujących stronie środków prawnych nie było i nie jest możliwe”, jest niezgodny z art. 45 ust. 1, art. 45 ust. 1 w związku z art. 2, art. 45 ust. 1 w związku z art. 77 ust. 1 i 2, art. 77 ust. 1 i 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, o uznanie, że art. 424 5 § 1 pkt 5 k.p.c. jest niezgodny z art. 45 ust. 1, art. 45 ust. 1 w związku z art. 2, art. 45 ust. 1 w związku z art. 77 ust. 1 i 2, art. 77 ust. 1 i 2 Konstytucji, o uznanie, że art. 424 8 k.p.c. jest niezgodny z art. 77 ust. 1 i 2 w związku z art. 45 ust. 1 oraz w związku z art. 176 ust. 1, art. 45 ust. 1 w związku z art. 176 ust. 1, art. 176 ust. 1 Konstytucji.

2. Postanowieniem z 24 kwietnia 2024 r. (doręczonym pełnomocnikowi skarżącego 17 maja 2024 r.) Trybunał Konstytucyjny, na podstawie art. 61 ust. 4 pkt 1 ustawy z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym (Dz. U. z 2019 r. poz. 2393; dalej: u.o.t.p.TK) odmówił nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej.

Trybunał Konstytucyjny, nie podważając faktu, że skarżący jako ostateczne orzeczenia wskazał cztery postanowienia Sądu Najwyższego z: 19 stycznia 2021 r. (sygn. akt […]), 24 lutego 2021 r. (sygn. akt […]), 4 marca 2021 r. (sygn. akt […]) i 11 marca 2021 r. (sygn. akt […]), stwierdził, że żaden z zakwestionowanych w skardze przepisów k.p.c. nie był podstawą prawną postanowienia Sądu Najwyższego z 24 lutego 2021 r., co oznacza, że nie został spełniony warunek formalny określony w art. 53 ust. 1 pkt 1 u.o.t.p.TK.

W odniesieniu do art. 424 1 § 1 i art. 424 5 § 1 pkt 5 k.p.c. Trybunał Konstytucyjny stwierdził, że nie został spełniony wymóg, o którym mowa w art. 53 ust. 1 pkt 3 u.o.t.p.TK.

Skarżący zarówno w skardze konstytucyjnej, jak też w piśmie procesowym z 2 maja 2023 r., stanowiącym odpowiedź na wezwanie zawarte w zarządzeniu sędziego Trybunału Konstytucyjnego z 19 kwietnia 2023 r., nie przedstawił argumentów uzasadniających zarzut niezgodności art. 424 1 § 1 k.p.c. ze wskazanymi wzorcami kontroli, sformułowany w petitum skargi konstytucyjnej. W ocenie Trybunału skarżący podał jedynie w wątpliwość konieczność stosowania zaskarżonego art. 424 5 § 1 pkt 5 k.p.c. w postępowaniu zainicjowanym skargą o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego wyroku sądu, podważając tym samym potrzebę istnienia powołanego wyżej przepisu k.p.c. 5

Wobec powyższego Trybunał, na podstawie art. 61 ust. 4 pkt 1 u.o.t.p.TK, postanowił odmówić nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej w zakresie kontroli zgodności z Konstytucją art. 424 1 § 1 i art. 424 5 § 1 pkt 5 k.p.c. 6

W odniesieniu do art. 424 8 k.p.c. Trybunał uznał, że skarżący nie spełnił wymogów formalnych wynikających z art. 79 ust. 1 Konstytucji oraz z art. 77 ust. 1 u.o.t.p.TK, ponieważ zgodnie z poglądem prawnym utrwalonym w orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego skarżący, przed wystąpieniem ze skargą konstytucyjną, zobowiązany był wnieść zażalenia na postanowienia Sądu Najwyższego z: 4 marca 2021 r., 19 stycznia 2021 r. oraz 11 marca 2021 r. w celu wyczerpania drogi prawnej i uzyskania ostatecznych orzeczeń wydanych w oparciu o zaskarżony art. 424 8 k.p.c., nieprzewidujący środka zaskarżenia.

Skarżący, kwestionując brak możliwości zaskarżenia wymienionych wyżej postanowień Sądu Najwyższego, nie zainicjował postępowań odwoławczych złożonymi zażaleniami. W związku z tym Trybunał Konstytucyjny stwierdził, że skarżący nie dysponował ostatecznymi orzeczeniami w sprawach, rozstrzygającymi o braku możliwości wniesienia środka zaskarżenia na wymienione wyżej postanowienia Sądu Najwyższego, co oznacza, że nie wyczerpał drogi prawnej w rozumieniu przyjętym w orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego.

W związku z powyższym Trybunał Konstytucyjny, na podstawie art. 61 ust. 4 pkt 1 u.o.t.p.TK, postanowił odmówić nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej w odniesieniu do art. 424 8 k.p.c. 8

1. 3. W piśmie z 23 maja 2024 r. (data nadania) skarżący wniósł zażalenie na postanowienie Trybunału Konstytucyjnego z 24 kwietnia 2024 r. o odmowie nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej, wskazując jednocześnie, że wnosi „o skierowanie przez skład orzekający pytania prejudycjalnego do Trybunału Konstytucyjnego o zbadanie zgodności: Art. 60 ust. 4 Ustawy organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym (Dz.U. 2019 poz. 2393) - z Art. 79 ust. 1 Konstytucji - z Art. 79 ust. 1 Konstytucji w związku z Art. 190 ust. 4 Konstytucji - z Art. 79 ust. 1 Konstytucji w związku z Art. 77 ust. 1 i 2 Konstytucji
2. - z Art. 2 Konstytucji w związku z Art. 7 Konstytucji - z Art. 2 Konstytucji w związku z Art. 79 ust. 1 Konstytucji - z Art. 45 ust. 1 Konstytucji - z Art. 45 ust. 1 Konstytucji w związku z Art. 2 Konstytucji - z Art. 45 ust. 1 Konstytucji w związku z Art. 79 ust. 1 Konstytucji - z Art. 45 ust. 1 Konstytucji w związku z Art. 176 ust. 1 Konstytucji oraz o zawieszenie postępowania do czasu rozpoznania wniosku a nadto o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz skierowanie skargi do rozpoznania” (s. 1 zażalenia). W uzasadnieniu podał, że „procedowanie Trybunału w składzie jednoosobowym, w którym nie istnieje możliwość ujawnieniu się większości – jest niezgodne z gramatyczną wykładnią Art. 190 ust. 5 Konstytucji gwarantującą określony skład Trybunału Konstytucyjnego. Co więcej, brak właściwego, wskazanego w Art. 190 ust. 5 Konstytucji składu Trybunału Konstytucyjnego – narusza prawo strony do rozpoznania «sprawy» przez właściwy «Sąd» konstytucyjny czyli narusza Art. 45 ust. 1 Konstytucji w związku z Art. 190 ust. 1 Konstytucji” (s. 2 zażalenia).

Skarżący podał, że w postanowieniu z 24 kwietnia 2024 r. Trybunał Konstytucyjny postanowił odmówić nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej uznając, że w przypadku postanowienia Sądu Najwyższego z 24 lutego 2021 r., wskazanego jako orzeczenie stanowiące podstawę wniesienia skargi konstytucyjnej, nie zastosowano zaskarżonych przepisów. Trybunał stwierdził, że w skardze nie określono sposobu naruszenia konstytucyjnych wolności i praw, podając jedynie w wątpliwość konieczność stosowania kwestionowanego przepisu, co w ocenie Trybunału nie spełnia wymogów ustawowych skargi konstytucyjnej. W postanowieniu Trybunał wskazał także, że skarżący nie wyczerpał drogi prawnej, ponieważ nie wniósł nieprzewidzianego, a więc – zdaniem skarżącego - nieistniejącego formalnie środka zaskarżenia.

W uzasadnieniu zażalenia skarżący uznał, że „odnosząc się do zarzutów zaskarżonego postanowienia podnieść należy iż zgodnie z Art. 31 ust. 2 zdanie drugie Konstytucji RP nikogo nie można zmuszać do czynienia tego, czego ustawa mu nie nakazuje. Art. 79 ust. 1 Konstytucji jak i stosowna ustawa przewiduje iż wniesienie skargi konstytucyjnej musi być do co zasady poprzedzone wyłącznie wyczerpaniem istniejącej, a więc dopuszczalnej drogi prawnej. Zarówno Konstytucja RP jak i ustawa regulująca tryb wniesienie skargi konstytucyjnej nie przewiduje obowiązku wniesienia nie istniejącego, a więc niedopuszczalnego środka zaskarżenia od orzeczenia Sądu, które jest prawomocne. Sam fakt wydania takiego orzeczenia jest przesłanką wystarczającą w świetle ustawy jak i Art. 79 ust. 1 Konstytucji do wniesienia skargi konstytucyjnej. (…) Ponad powyższe podnieść należy, że wbrew twierdzeniom zaskarżonego postanowienia, w każdej ze spraw użyty został zaskarżony przepis ustawy” (s. 3 zażalenia), podkreślając jednocześnie, że „Skarżący wywodził bowiem przede wszystkim iż chodzi o naruszenie konstytucyjnych zasad procedowania zgodnie z którymi każde orzeczenie, gdy Sąd po raz pierwszy orzeka o prawach strony, winno być weryfikowalne. (…) każde z postanowieniem SN jakie legło u podstaw wniesienia skargi konstytucyjnej – opierało się na wydaniu postanowienia w jednoinstancyjnym, uznaniowym i nieweryfikowalnym trybie, co właśnie było podstawą zarzutów skargi konstytucyjnej wobec przepisów które to umożliwiły. (…) Ponadto podnieść należy, że wbrew twierdzeniom zaskarżonego postanowienia, skarżący licznie wskazywał na naruszenie jego konstytucyjnych wolności i praw” (s. 4 zażalenia).

Trybunał Konstytucyjny zważył, co następuje

1. Zgodnie z art. 61 ust. 5 ustawy z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym (Dz. U. z 2019 r. poz. 2393; dalej: u.o.t.p.TK) skarżącemu przysługuje prawo wniesienia zażalenia na postanowienie Trybunału Konstytucyjnego o odmowie nadania skardze konstytucyjnej dalszego biegu. Trybunał, w składzie trzech sędziów, rozpatruje zażalenie na posiedzeniu niejawnym (art. 37 ust. 1 pkt 3 lit. c w związku z art. 61 ust. 5 - 8 u.o.t.p.TK). Na etapie rozpoznania zażalenia Trybunał Konstytucyjny bada przede wszystkim, czy w wydanym postanowieniu prawidłowo stwierdził istnienie przesłanek odmowy nadania skardze konstytucyjnej dalszego biegu. Trybunał analizuje także zarzuty zażalenia, które mogą podważyć trafność ustaleń przyjętych za podstawę zaskarżonego rozstrzygnięcia.

2. Trybunał Konstytucyjny stwierdza, że postanowienie z 24 kwietnia 2024 r. o odmowie nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej jest prawidłowe, a stanowisko skarżącego wyrażone w zażaleniu nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż nie przedstawiono argumentów, które podałyby w wątpliwość przesłanki odmowy nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej przedstawione w postanowieniu.

3. Orzekający w obecnym składzie Trybunał Konstytucyjny podkreśla, że skład, w którym Trybunał Konstytucyjny wydał postanowienie z 24 kwietnia 2024 r., był prawidłowy. Zgodnie z art. 61 ust. 1 u.o.t.p.TK, wstępne rozpoznanie skargi konstytucyjnej dokonywane jest przez wyznaczonego sędziego Trybunału. W takim składzie, tj. w składzie jednego sędziego, Trybunał wydaje postanowienie o odmowie nadania skardze konstytucyjnej dalszego biegu. Zaskarżone postanowienie zostało więc wydane zgodnie z przepisami ustawy, których zgodność z Konstytucją nie jest przedmiotem niniejszej sprawy. Jednocześnie orzekający w obecnym składzie Trybunał Konstytucyjny stwierdza, że z powołanego przez skarżącego w uzasadnieniu zażalenia art. 190 ust. 5 Konstytucji nie wynika, że Trybunał nie może wydawać żadnych orzeczeń w składzie jednoosobowym. Artykuł 190 ust. 5 Konstytucji, który stanowi, że orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego zapadają większością głosów, wyraża jedynie zasadę podejmowania rozstrzygnięć w sytuacji, w której skład Trybunału jest wieloosobowy. Nie wyklucza, aby przepisy ustawowe, które zgodnie z art. 197 Konstytucji określają między innymi tryb postępowania przed Trybunałem, umożliwiły wydawanie rozstrzygnięć o odmowie nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej w składzie jednego sędziego.

Odnośnie do żądania skarżącego skierowania przez skład orzekający pytania prejudycjalnego do Trybunału Konstytucyjnego o zbadanie zgodności z Konstytucją art. 60 ust. 4 u.o.t.p.TK należy zauważyć, że ani Konstytucja, ani przepisy u.o.t.p.TK nie przewidują takiej formy aktywności procesowej. Nie upoważniają także Trybunału do wszczęcia postępowania ex officio. W obowiązującym stanie prawnym z wnioskiem o zbadanie hierarchicznej zgodności aktów prawnych mogą wystąpić do Trybunału wyłącznie podmioty określone w art. 191 ust. 1 pkt 1 - 5 ustawy zasadniczej. Każdy natomiast, czyje konstytucyjne wolności lub prawa zostały naruszone, ma prawo na zasadach określonych w u.o.t.p.TK wystąpić do Trybunału ze skargą konstytucyjną (art. 79 ust. 1 Konstytucji). Mając powyższe na względzie, Trybunał Konstytucyjny stwierdza, że sformułowany przez skarżącego w zażaleniu wniosek nie wywołuje żadnych skutków procesowych (zob. postanowienia TK z: 23 października 2023 r., sygn. Ts 6/23, OTK ZU B/2023, poz. 303, 7 marca 2024 r., sygn. Ts 260/22, OTK ZU B/2024, poz. 179).

4. Skarga konstytucyjna jest szczególnym środkiem ochrony konstytucyjnych wolności i praw, którego merytoryczne rozpoznanie uwarunkowane zostało spełnieniem przesłanek wynikających z art. 79 ust. 1 Konstytucji w związku z art. 53 ust. 1 pkt 1 u.o.t.p.TK.

Zgodnie z art. 79 ust. 1 Konstytucji przedmiotem skargi konstytucyjnej mogą być tylko przepisy ustawy lub innego aktu normatywnego, na podstawie których sąd lub organ administracji publicznej orzekł ostatecznie o wolnościach lub prawach albo o obowiązkach skarżącego określonych w Konstytucji. Doprecyzowanie art. 79 ust. 1 Konstytucji następuje w art. 53 ust. 1 pkt 1 u.o.t.p.TK, który zobowiązuje skarżącego do określenia kwestionowanego przepisu ustawy lub innego aktu normatywnego, na podstawie którego sąd lub organ administracji publicznej orzekł ostatecznie o wolnościach lub prawach albo obowiązkach skarżącego określonych w Konstytucji.

Skarżący zobowiązany jest zatem wskazać w skardze konstytucyjnej przepis ustawy będący podstawą prawną ostatecznego orzeczenia w sprawie, w stosunku do którego domaga się stwierdzenia niezgodności z Konstytucją. Zgodnie z powyższym przedmiotem skargi konstytucyjnej może być tylko zarzut niekonstytucyjności przepisu ustawy, na podstawie którego ostatecznie rozstrzygnięto o wolnościach lub prawach konstytucyjnych przysługujących skarżącemu.

Orzekający w obecnym składzie Trybunał Konstytucyjny w pełni podziela pogląd wyrażony w zaskarżonym postanowieniu z 24 kwietnia 2024 r., zgodnie z którym skarżący nie spełnił wymogu formalnego związanego z procedurą wniesienia skargi konstytucyjnej.

W rozpatrywanej skardze konstytucyjnej nie została spełniona przesłanka określona w art. 79 ust. 1 Konstytucji w związku z art. 53 ust. 1 pkt 1 u.o.t.p.TK.

W oparciu o prawidłowo ustalony stan faktyczny i prawny sprawy Trybunał Konstytucyjny trafnie stwierdził, że postanowienie Sądu Najwyższego z 24 lutego 2021 r. (sygn. akt […]) wskazane przez skarżącego jako ostateczne orzeczenie, tj. rozstrzygnięcie o jego konstytucyjnych prawach, nie zostało oparte na art. 424 1 § 1, art. 424 5 § 1 pkt 5 i art. 424 8 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. Nr 43, poz. 296, ze zm.; dalej: k.p.c.), przepisy te nie zostały również powołane w uzasadnieniu tego postanowienia, co oznacza, że art. 424 1 § 1, art. 424 5 § 1 pkt 5 i art. 424 8 k.p.c., które skarżący uczynił przedmiotem zaskarżenia, nie stanowiły podstawy prawnej ostatecznego orzeczenia w rozumieniu art. 79 ust. 1 Konstytucji w związku z art. 53 ust. 1 pkt 1 u.o.t.p.TK. Odnośnie do art. 424 1 § 1 oraz art. 424 5 § 1 pkt 5 k.p.c. Trybunał zasadnie uznał, że skarżący nie spełnił wymogu, o którym mowa w art. 53 ust. 1 pkt 3 u.o.t.p.TK, nie uzasadnił bowiem zarzutu niezgodności kwestionowanych przepisów ze wskazanymi wzorcami kontroli konstytucyjnej, konstytucyjnymi prawami.

Biorąc pod uwagę treść przedstawionego w uzasadnieniu skargi konstytucyjnej zarzutu niezgodności art. 424 8 k.p.c. z przepisami Konstytucji „w zakresie, w jakim uniemożliwia zamierzającemu wnieść skargę o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia: - wniesienie środka zaskarżenia na postanowienie wydane w ramach wstępnej kontroli skargi skutkujące odrzuceniem skargi” (s. 9 skargi) orzekający w obecnym składzie Trybunał Konstytucyjny podziela pogląd wyrażony w postanowieniu 24 kwietnia 2024 r., zgodnie z którym w rozpatrywanej skardze konstytucyjnej nie zostały spełnione przesłanki określone w art. 79 ust. 1 Konstytucji w związku z art. 53 ust. 1 pkt 1 u.o.t.p.TK oraz art. 77 ust. 1 u.o.t.p.TK.

W świetle powołanej regulacji konstytucyjnej i ustawowej skarżący musi wykazać, że na skutek wydania ostatecznego rozstrzygnięcia doszło do naruszenia przysługującego mu konstytucyjnego prawa, którego źródłem była treść kwestionowanego przepisu. Oznacza to, że skarżący musi wykazać, że to ze względu na niekonstytucyjne brzmienie przepisu doszło do wydania rozstrzygnięcia, które spowodowało szkodę w jego konstytucyjnie chronionych wolnościach lub prawach. W związku z tym skarżący zobowiązany był spełnić warunek zawarty w orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego, w którym utrwalił się pogląd prawny, zgodnie z którym, gdy przedmiotem skargi konstytucyjnej jest przepis nieprzewidujący w danym przypadku środka odwoławczego, należy mimo to wnieść środek zaskarżenia, aby uzyskać rozstrzygnięcie o jego odrzuceniu (pozostawieniu bez rozpoznania), wydane w oparciu o normę prawną, która wyłącza możliwość zaskarżenia orzeczenia (zob. postanowienie pełnego składu TK z 10 marca 2015 r., sygn. SK 65/13, OTK ZU nr 3/A/2015, poz. 35, a także postanowienia TK z: 21 czerwca 2010 r., sygn. Ts 243/09, OTK ZU nr 6/B/2010, poz. 454; 11 grudnia 2015 r., sygn. Ts 253/15, OTK ZU B/2016, poz. 378; 2 lutego 2016 r., sygn. Ts 184/15, OTK ZU B/2016, poz. 159; 5 kwietnia 2017 r., sygn. Ts 222/16, OTK ZU B/2017, poz. 81 oraz 9 listopada 2022 r., sygn. Ts 95/21, OTK ZU B/2023, poz. 261).

W rozpatrywanej sprawie skarżący, kwestionując brak możliwości zaskarżenia postanowień Sądu Najwyższego z: 4 marca 2021 r., 19 stycznia 2021 r. oraz 11 marca 2021 r., nie zainicjował postępowań odwoławczych złożonymi zażaleniami, co oznacza, że nie dysponował ostatecznymi orzeczeniami wydanymi w oparciu o zaskarżony w skardze art. 424 8 k.p.c., nieprzewidujący środka zaskarżenia, tj. ostatecznymi orzeczeniami rozstrzygającymi o braku możliwości wniesienia środka zaskarżenia na wymienione wyżej postanowienia. Skarżący nie wyczerpał zatem drogi prawnej w rozumieniu przyjętym w orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego.

Orzekający w obecnym składzie Trybunał Konstytucyjny nie podzielił zarzutu, że „uzależnienie prawa do wniesienia skargi konstytucyjnej od dokonania czynności nie przewidzianej przez ustawę, która sama w sobie jest niedopuszczalna z mocy prawa, jest kwalifikowanym naruszeniem istoty prawa określonego w Art. 79 ust. 1 Konstytucji jak i warunków wniesienia skargi konstytucyjnej” (s. 3 zażalenia).

Uznał, że zarzut ten nie podważa ustalenia dokonanego w zaskarżonym postanowieniu z 24 kwietnia 2024 r. odnośnie do kwestionowanego art. 424 8 k.p.c. 21

Analiza stanowiska przedstawionego w uzasadnieniu zażalenia prowadzi do wniosku, że skarżący nie przedstawił argumentów podważających prawidłowość ustaleń dokonanych w postanowieniu z 24 kwietnia 2024 r., na podstawie których Trybunał Konstytucyjny stwierdził, że skarżący nie spełnił wymogów wynikających z art. 79 ust. 1 Konstytucji w związku z art. 53 ust. 1 pkt 1 u.o.t.p.TK, art. 77 ust. 1 u.o.t.p.TK oraz art. 53 ust. 1 pkt 3 u.o.t.p.TK. Orzekający w obecnym składzie Trybunał Konstytucyjny uznaje, że postanowienie z 24 kwietnia 2024 r. jest prawidłowe, bowiem przyczyny, z powodu których skarga konstytucyjna nie mogła stanowić przedmiotu merytorycznego rozpoznania, nie zostały przez skarżącego zakwestionowane.

Biorąc powyższe pod uwagę, Trybunał Konstytucyjny postanowił, jak w sentencji.

Postanowienie

z dnia 24 kwietnia 2024 r.

Trybunał Konstytucyjny w składzie:

Wojciech Sych, po wstępnym rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym skargi konstytucyjnej M.J. o zbadanie zgodności:

1. 1) art. 424 1 § 1 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. Nr 43, poz. 296, ze zm.) w zakresie zwrotu „a zmiana lub uchylenie tego wyroku w drodze przysługujących stronie środków prawnych nie było i nie jest możliwe”, z art. 45 ust. 1, art. 45 ust. 1 w związku z art. 2, art. 45 ust. 1 w związku z art. 77 ust. 1 i 2, art. 77 ust. 1 i 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej;
2. 2) art. 424 5 § 1 pkt 5 ustawy – Kodeks postępowania cywilnego z art. 45 ust. 1, art. 45 ust. 1 w związku z art. 2, art. 45 ust. 1 w związku z art. 77 ust. 1 i 2, art. 77 ust. 1 i 2 Konstytucji;
3. 3) art. 424 8 ustawy – Kodeks postępowania cywilnego z art. 77 ust. 1 i 2 w związku z art. 45 ust. 1 oraz w związku z art. 176 ust. 1, art. 45 ust. 1 w związku z art. 176 ust. 1, art. 176 ust. 1 Konstytucji,

postanawia:

odmówić nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej.

Uzasadnienie

W skardze konstytucyjnej wniesionej do Trybunału Konstytucyjnego 26 lipca 2021 r. (data nadania) M.J. (dalej: skarżący), reprezentowany przez pełnomocnika z wyboru, wystąpił z żądaniem przytoczonym w komparycji niniejszego postanowienia, na tle następującego stanu faktycznego.

1. Sąd Rejonowy dla w Ł. Wydział X Pracy i Ubezpieczeń Społecznych, po rozpoznaniu sprawy z powództwa skarżącego o ustalenie istnienia stosunku pracy i wynagrodzenie, wyrokiem z 21 maja 2019 r. (sygn. akt […]) oddalił powództwo o ustalenie istnienia stosunku pracy, a roszczenie o wynagrodzenie przekazał Wydziałowi Cywilnemu Sądu Rejonowego w Ł. w celu rozpoznania.

Apelacja skarżącego od powyższego wyroku została oddalona przez Sąd Okręgowy w Ł. VIII Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych wyrokiem z 16 stycznia 2020 r. (sygn. akt […]).

W piśmie z 10 lutego 2020 r. skarżący wniósł skargę o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia – wyroku Sądu Okręgowego w Ł. z 16 stycznia 2020 r. – wskazując, że wymieniony wyrok jest ostateczny i nie przysługują od niego żadne środki odwoławcze.

Postanowieniem z 4 marca 2021 r. (sygn. akt […]) Sąd Najwyższy odrzucił skargę skarżącego o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego wyroku Sądu Okręgowego w Ł. z 16 stycznia 2020 r. W uzasadnieniu postanowienia Sąd Najwyższy powołał art. 424 1 § 1 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. Nr 43, poz. 296, ze zm.; dalej: k.p.c.) oraz art. 424 5 § 1 k.p.c., który określa w sześciu punktach wymagania, jakim powinna odpowiadać skarga o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego wyroku, w tym wykazanie, że wzruszenie wyroku w drodze innych środków prawnych nie było i nie jest możliwe (art. 424 5 § 1 pkt 5 k.p.c.). „Sąd Najwyższy odrzucił niedopuszczalną skargę na niezgodność z prawem zaskarżonego wyroku na podstawie art. 424 8 § 1 k.p.c., bez potrzeby ani procesowych możliwości jej merytorycznej oceny” (s. 5 postanowienia).

1. 2. Wyrokiem z 14 maja 2018 r. (sygn. akt […]) Sąd Rejonowy w S. IV Wydział Pracy oddalił powództwo skarżącego o ustalenie istnienia stosunku pracy.

Apelacja skarżącego od powyższego wyroku została oddalona przez Sąd Okręgowy w Ł. VIII Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych wyrokiem z 26 października 2018 r. (sygn. akt […]).

W piśmie z 19 sierpnia 2019 r. skarżący wniósł skargę o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia – wyroku Sądu Okręgowego w Ł. z 26 października 2018 r. – wskazując, że wymieniony wyrok jest ostateczny i nie przysługują od niego żadne środki odwoławcze.

Postanowieniem z 19 stycznia 2021 r. (sygn. akt […]) Sąd Najwyższy odrzucił skargę skarżącego o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego wyroku Sądu Okręgowego w Ł. z 26 października 2018 r. W uzasadnieniu postanowienia Sąd Najwyższy wskazał, że „[z]godnie z art. 424 1 § 1 k.p.c., można żądać stwierdzenia niezgodności z prawem prawomocnego wyroku sądu drugiej instancji kończącego postępowanie w sprawie, jeżeli przez jego wydanie stronie została wyrządzona szkoda, a zmiana lub uchylenie tego wyroku w drodze przysługujących stronie środków prawnych nie było i nie jest możliwe. Z kolei zgodnie z art. 424 5 § 1 pkt 4 k.p.c. skarga powinna zawierać, między innymi, uprawdopodobnienie wyrządzenia szkody, spowodowanej przez wydanie wyroku, którego dotyczy. (…) Użycie trybu dokonanego w art. 424 5 § 1 pkt 4 i art. 424 1 § 1 k.p.c. nakazuje przyjąć, że chodzi o szkodę, która już nastąpiła, a nie szkodę hipotetyczną, zagrażającą skarżącemu w przyszłości. Przesłanką dopuszczalności skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia jest istnienie szkody w chwili wnoszenia skargi, a nie możliwość wystąpienia szkody w przyszłości” (s. 3 i 4 postanowienia). „[S]karga wnioskodawcy o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia podlegała odrzuceniu, o czym Sąd Najwyższy orzekł na podstawie art. 424 8 § 1 i 2 k.p.c.” (s. 5 postanowienia).

1. 3. Wyrokiem z 9 listopada 2016 r. (sygn. akt […]) Sąd Rejonowy w K. Sekcja do spraw uproszczonych w ramach I Wydziału Cywilnego oddalił powództwo skarżącego o zapłatę.

Apelacja skarżącego od tego wyroku została oddalona przez Sąd Okręgowy w K. IV Wydział Cywilny Odwoławczy wyrokiem z 20 grudnia 2017 r. (sygn. akt […]).

W piśmie z 23 marca 2019 r. skarżący wniósł skargę o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia, tj. wyroku Sądu Okręgowego w K. z 20 grudnia 2017 r. 13

Postanowieniem z 11 marca 2021 r. (sygn. akt […]) Sąd Najwyższy odrzucił skargę skarżącego o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego wyroku Sądu Okręgowego w K. z 20 grudnia 2017 r. „Zdaniem Sądu Najwyższego, skarga powoda nie spełnia wymogów określonych w art. 424 5 § 1 pkt 1, 5 i 6 k.p.c. (…) [S]karga nie spełnia wymogu określonego w art. 424 5 § 1 pkt 5 k.p.c., zgodnie z którym skarżący powinien wykazać, że wzruszenie zaskarżonego wyroku w drodze innych środków prawnych nie było i nie jest możliwe. W tym zakresie Sąd Najwyższy stwierdza, że w jego orzecznictwie za brak zachowania wymogu ujętego w art. 424 5 § 1 pkt 5 k.p.c. uznaje się każdą sytuację, w której skarżący – powołując się nawet na brak możliwości wniesienia skargi kasacyjnej oraz skargi o wznowienie postępowania – poprzestaje na tym stwierdzeniu, nie czyniąc tym samym zadość obowiązkowi «wykazania» (a nie jedynie wskazania) braku możliwości wzruszenia orzeczenia za pomocą tych lub innych środków prawnych (…). Skarżący ogranicza się natomiast w tym względzie do stwierdzenia, że «stronie nie przysługuje jakakolwiek forma środków odwoławczych [od] orzeczenia w postaci wyroku z dnia 20 grudnia 2017 r.». Stwierdzenie to nie może być więc uznane za spełnienie wymogu wykazania, że wzruszenie zaskarżonego wyroku w drodze innych środków prawnych nie było i nie jest możliwe. Końcowo Sąd Najwyższy zauważa, że niezależnie od wad konstrukcyjnych skargi, które muszą powodować odrzucenie jej na podstawie art. 424 8 § 1 k.p.c., jest ona również oczywiście nieuzasadniona” (s. 5 i 6 postanowienia). „Kierując się przedstawionymi motywami oraz opierając się na podstawie art. 424 8 § 1 w związku z art. 424 5 § 1 pkt 1, 5 i 6 k.p.c., Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji postanowienia” (s. 7 postanowienia).

1. 4. Wyrokiem z 28 grudnia 2016 r. (sygn. akt […]) Sąd Okręgowy w W. Wydział III Cywilny oddalił w całości powództwo skarżącego o ochronę dóbr osobistych, zadośćuczynienie i zobowiązanie.

Apelacja skarżącego od powyższego wyroku została oddalona przez Sąd Apelacyjny w W. VI Wydział Cywilny wyrokiem z 20 lutego 2019 r. (sygn. akt […]).

Skarżący wniósł skargę kasacyjną od wyroku Sądu Apelacyjnego w W. z 20 lutego 2019 r. 17

Postanowieniem z 24 lutego 2021 r. (sygn. akt […]) Sąd Najwyższy na podstawie art. 398 9 § 1 k.p.c. odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.

5. W skardze konstytucyjnej skarżący wskazał postanowienia Sądu Najwyższego z: 4 marca 2021 r. (sygn. akt […]), 19 stycznia 2021 r. (sygn. akt […]), 11 marca 2021 r. (sygn. akt […]) oraz 24 lutego 2021 r. (sygn. akt […]) jako ostateczne orzeczenia o jego konstytucyjnych prawach i wolnościach.

W uzasadnieniu skargi skarżący podniósł, że „za nie[z]godny z prawem do rzetelnej procedury sądowej, oraz zakazem wynikającym z [a]rt. 77 ust. 2 Konstytucji uznać należy wymóg zawarty w [a]rt. 424.5 § 1 pkt 5 KPC wykazania, że wzruszenie zaskarżonego wyroku w drodze innych środków prawnych nie było i nie jest możliwe” (s. 8 skargi). Odnośnie do art. 424 8 k.p.c. skarżący podniósł, że „[z]askarżon[ą] norm[ą] prawn[ą] ustanawia się jednoinstancyjny, arbitralny i uznaniowy tryb rozpoznania skargi czyli «wniosku» o wydanie prejudykatu uprawniającego do wystąpienia z roszczeniem wobec Skarbu Państwa.

Ta uznaniowość i arbitralność w połączeniu z brakiem środków zaskarżenia od wydanej decyzji procesowej – jest naruszeniem prawa do właściwej procedury sądowej w zakresie roszczeń opartych o dyspozycje [a]rt. 77 ust. 1 Konstytucji” (s. 10 i 11 skargi).

6. Zarządzeniem Prezesa Trybunału Konstytucyjnego z 23 września 2021 r. (doręczonym pełnomocnikowi skarżącego 29 września 2021 r.) skarżący został wezwany do usunięcia braków formalnych skargi konstytucyjnej przez: doręczenie odpisów lub kopii poświadczonych za zgodność z oryginałem: a) wszystkich załączników złożonych ze skargą konstytucyjną; b) wyroków potwierdzających wyczerpanie drogi prawnej (wraz z czterema kopiami), tj.: Sądu Okręgowego w Ł. z 16 stycznia 2020 r. (sygn. akt […]), Sądu Rejonowego w Ł. z 21 maja 2019 r. (sygn. akt […]), Sądu Okręgowego w Ł. z 26 października 2018 r. (sygn. akt […]), Sądu Rejonowego w S. z 14 maja 2018 r. (sygn. akt […]), Sądu Okręgowego w K. z 20 grudnia 2017 r. (sygn. akt […]), Sądu Rejonowego w K. z 9 listopada 2016 r. (sygn. akt […]), Sądu Apelacyjnego w W. z 20 lutego 2019 r. (sygn. akt […]) oraz orzeczenia, w wyniku zaskarżenia którego został wydany powołany wyrok Sądu Apelacyjnego.

Skarżący odniósł się do powyższego zarządzenia w piśmie z 6 października 2021 r. (data nadania), przesyłając w załączeniu wymagane dokumenty.

7. Sędzia Trybunału Konstytucyjnego zarządzeniem z 19 kwietnia 2023 r. (doręczonym pełnomocnikowi skarżącego 26 kwietnia 2023 r.) wezwał skarżącego do usunięcia braku formalnego skargi konstytucyjnej przez wskazanie, które konstytucyjne wolności lub prawa wynikające z art. 45 ust. 1, art. 45 ust. 1 w związku z art. 2, art. 45 ust. 1 w związku z art. 77 ust. 1 i 2 oraz art. 77 ust. 1 i 2 Konstytucji i w jaki sposób zostały naruszone przez zaskarżony art. 424 1 § 1 k.p.c. w zakresie zwrotu „a zmiana lub uchylenie tego wyroku w drodze przysługujących stronie środków prawnych nie było i nie jest możliwe” oraz uzasadnienie sformułowanego zarzutu niezgodności z powołaniem argumentów lub dowodów na jego poparcie.

W piśmie procesowym z 2 maja 2023 r. (data nadania), stanowiącym odpowiedź na zarządzenie sędziego Trybunału Konstytucyjnego z 19 kwietnia 2023 r., skarżący wskazał, że „zaskarżona norma prawna limituje prawo do uzyskania prejudykatu od faktu czy ewentualnie w przyszłości jest możliwa hipotetycznie zmiana niezgodnego z prawem, lecz prawomocnego orzeczenia. Zwrot «a zmiana lub uchylenie tego wyroku w drodze przysługujących stronie środków prawnych nie było i nie jest możliwe» jest więc elementem przepisu który narusza prawo do uzyskania odszkodowania na podstawie [a]rt. 77 ust. 1 Konstytucji poprzez zamknięcie prawa do uzyskania prejudykatu jaki jest niezbędny do skorzystania z prawa do [są]du tj. «sprawy» w rozumieniu [a]rt. 45 ust. 1 Konstytucji w zakresie roszczenia naprawienia szkody za niezgodne z prawem działanie organów władzy publicznej” (s. 2 pisma procesowego).

Trybunał Konstytucyjny zważył, co następuje

1. Zgodnie z art. 61 ust. 1 ustawy z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym (Dz. U. z 2019 r. poz. 2393; dalej: u.o.t.p.TK) skarga konstytucyjna podlega wstępnemu rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym.

Trybunał Konstytucyjny dokonuje oceny spełnienia przesłanek wynikających zarówno z art. 79 ust. 1 Konstytucji, jak i z przepisów u.o.t.p.TK, określających warunki formalne skargi konstytucyjnej. Trybunał wydaje postanowienie o odmowie nadania skardze konstytucyjnej dalszego biegu, gdy nie spełnia ona określonych przez prawo wymogów.

2. Skarżący zakwestionował zgodność z Konstytucją art. 424 1 § 1, art. 424 5 § 1 pkt 5 i art. 424 8 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. Nr 43, poz. 296, ze zm., obecnie: Dz. U. z 2023 r. poz. 1550, ze zm.; dalej: k.p.c.).

Skarga konstytucyjna została wniesiona w związku z czterema postanowieniami Sądu Najwyższego z: 19 stycznia 2021 r. (sygn. akt […]), 24 lutego 2021 r. (sygn. akt […]), 4 marca 2021 r. (sygn. akt […]) i 11 marca 2021 r. (sygn. akt […]), wydanymi w niezależnych od siebie postępowaniach. Skarżący wskazał je jako ostateczne orzeczenia o jego konstytucyjnych prawach i wolnościach.

W świetle orzecznictwa Trybunału złożenie skargi konstytucyjnej w związku z więcej niż jednym ostatecznym orzeczeniem jest – co do zasady – dopuszczalne pod warunkiem zachowania tożsamości podmiotowej (skarżący był podmiotem każdego z postępowań, w związku z którymi wniósł skargę) i przedmiotowej (w każdej ze spraw został zastosowany przepis będący przedmiotem skargi), jednolitego określenia przedmiotu i wzorców kontroli względem wszystkich ostatecznych rozstrzygnięć zapadłych w sprawie skarżącego oraz dochowania terminu wniesienia skargi w odniesieniu do każdego z orzeczeń wskazanych jako ostateczne (zob. wyrok TK z 19 lipca 2022 r., sygn. SK 20/19, OTK ZU A/2022, poz. 52 i powołane tam orzecznictwo).

W niniejszej sprawie wszystkie powyższe warunki zostały spełnione tylko względem postanowień Sądu Najwyższego z: 19 stycznia 2021 r., 4 marca 2021 r. i 11 marca 2021 r. W odniesieniu do postanowienia Sądu Najwyższego z 24 lutego 2021 r. Trybunał stwierdził, że żaden z kwestionowanych w skardze przepisów k.p.c. nie był jego podstawą prawną, w związku z czym nie został spełniony warunek formalny określony w art. 53 ust. 1 pkt 1 u.o.t.p.TK, zgodnie z którym skarga konstytucyjna zawiera określenie kwestionowanego przepisu ustawy lub innego aktu normatywnego, na podstawie którego sąd lub organ administracji publicznej orzekł ostatecznie o wolnościach lub prawach albo obowiązkach skarżącego określonych w Konstytucji.

3. Analizując przepisy wskazane jako przedmioty kontroli, w odniesieniu do art. 424 1 § 1 k.p.c. i 424 5 § 1 pkt 5 k.p.c. Trybunał stwierdził, że nie został spełniony wymóg, o którym mowa w art. 53 ust. 1 pkt 3 u.o.t.p.TK, tj. obowiązek uzasadnienia zarzutu niezgodności kwestionowanych przepisów k.p.c. ze wskazanymi konstytucyjnymi prawami skarżącego z powołaniem argumentów lub dowodów na jego poparcie.

W skardze konstytucyjnej skarżący nie powołał argumentów uzasadniających zarzut niezgodności art. 424 1 § 1 k.p.c. w zakresie zwrotu „a zmiana lub uchylenie tego wyroku w drodze przysługujących stronie środków prawnych nie było i nie jest możliwe” ze wskazanymi wzorcami kontroli konstytucyjnej. Także w piśmie procesowym z 2 maja 2023 r., stanowiącym odpowiedź na wezwanie do usunięcia wskazanego wyżej braku formalnego skargi konstytucyjnej, zawarte w zarządzeniu sędziego Trybunału Konstytucyjnego z 19 kwietnia 2023 r., skarżący, podnosząc, że „w zakresie [a]rt. 424.1 § 1 KPC zaskarżona cz[ę]ść normy prawnej narusza istotę prawa do wynagrodzenia szkody wyrządzonej nie[z]godnym z prawem działaniem władzy publicznej, albowiem poprzez pozbawienie strony prawa do uzyskania prejudykatu pozbawia stronę prawa do odszkodowania a wi[ę]c narusza dyspozycje zarówno prawa do Sądu zawart[ą] w [a]rt. 45 ust. 1 Konstytucji jak i uprawnienia z [a]rt. 77 ust. 1 Konstytucji”, nie określił, w jaki sposób treść zaskarżonego art. 424 1 § 1 k.p.c. w zakresie zwrotu „a zmiana lub uchylenie tego wyroku w drodze przysługujących stronie środków prawnych nie było i nie jest możliwe” doprowadziła do naruszenia przysługujących mu konstytucyjnych praw. W związku z tym skarżący nie przedstawił argumentów uzasadniających zarzut sformułowany w petitum skargi konstytucyjnej.

W odniesieniu do zarzutu sformułowanego względem art. 424 5 § 1 pkt 5 k.p.c., zgodnie z którym skarżący powinien wykazać, że wzruszenie zaskarżonego wyroku w drodze innych środków prawnych nie było i nie jest możliwe, uzasadnienie sprowadza się do stwierdzenia, że zawarty w tym przepisie obowiązek „zdaje się być ustawowym przerostem formy nad treścią”, ponieważ „skargę wnosi się do S[ą]du Najwyższego w którym wymiar sprawiedliwości sprawują wyłącznie osoby których dorobek naukowy oraz znajomość prawa nie budzi żadnych wątpliwości. Ponadto skarga wnoszona jest przez zawodowego prawnika (…). Skoro wi[ę]c skarga wnoszona jest przez profesjonalistów obrotu prawnego, rozpoznawana przez takich samych profesjonalistów to zdaje się być aberracją obowiązek udawadniania oczywistości. Już tylko pobieżn[e] zapoznanie się z treścią skargi i rodzajem post[ę]powania pozwala każdej osobie z wykształceniem prawniczym na ustalenie czy w sprawie wyczerpano dostępne środki prawne” (s. 8 skargi).

W ocenie Trybunału, skarżący nie uzasadnił, stosownie do art. 53 ust. 1 pkt 3 u.o.t.p.TK, zarzutu niezgodności kwestionowanego przepisu k.p.c. ze wskazanymi konstytucyjnymi prawami, tylko podał w wątpliwość konieczność stosowania zaskarżonego art. 424 5 § 1 pkt 5 k.p.c. w postępowaniu zainicjowanym skargą o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego wyroku sądu, podważając tym samym potrzebę istnienia powołanego wyżej przepisu k.p.c. 33

Trybunał, w ślad za swoim dotychczasowym orzecznictwem, powtórzył, że „przesłanka odpowiedniego uzasadnienia zarzutów nie powinna być traktowana powierzchownie i instrumentalnie. Przytaczane w postępowaniu pisemnym argumenty mogą być mniej lub bardziej przekonujące, lecz zawsze muszą być argumentami «nadającymi się» do rozpoznania przez Trybunał Konstytucyjny. Merytoryczne rozpoznanie sprawy uzależnione jest nie tylko od precyzyjnego oznaczenia przez skarżącego wzorców konstytucyjnych, ale i zgodnej z orzecznictwem konstytucyjnym ich interpretacji oraz odpowiedniego (adekwatnego) przyporządkowania do przedmiotu kontroli.

Dopóki skarżący (…) nie powoła przekonujących motywów mających świadczyć o niezgodności kwestionowanego przepisu z odnośnymi normami Konstytucji, Trybunał musi uznawać je za zgodne z wzorcem kontroli. Skarga konstytucyjna, (…) w któr[ej] inicjator postępowania ograniczyłby się do wyrażenia przekonania o niezgodności przepisu z Konstytucją bądź wskazania istniejących w tej kwestii wątpliwości, nie może podlegać rozpoznaniu przez Trybunał” (postanowienie TK z 17 czerwca 2020 r., sygn. Ts 54/19, OTK ZU B/2020, poz. 255; zob. także powołane tam orzecznictwo TK).

Wobec powyższego Trybunał na podstawie art. 61 ust. 4 pkt 1 u.o.t.p.TK postanowił odmówić nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej w zakresie kontroli zgodności z Konstytucją art. 424 1 § 1 k.p.c. i 424 5 § 1 pkt 5 k.p.c. 35

4. Z unormowania instytucji skargi konstytucyjnej wynika dla skarżącego obowiązek wykazania, że na skutek zastosowania zakwestionowanego w skardze przepisu doszło do wydania ostatecznego rozstrzygnięcia, naruszającego jego konstytucyjne prawa lub wolności (zob. np. postanowienie TK z 1 grudnia 2020 r., sygn. Ts 8/20, OTK ZU B/2021, poz. 1). Wskazane w skardze konstytucyjnej ostateczne orzeczenie musi spełniać warunek wynikający z art. 77 ust. 1 u.o.t.p.TK w postaci wyczerpania drogi prawnej, do której dochodzi w momencie uzyskania przez skarżącego prawomocnego orzeczenia sądu drugiej instancji, wydanego po rozpatrzeniu wniesionego środka zaskarżenia.

W analizowanej sprawie skarżący nie spełnił wskazanego wyżej wymogu formalnego w odniesieniu do art. 424 8 k.p.c., z którym wiąże zarzut niezgodności z powołanymi w skardze wzorcami kontroli konstytucyjności „w zakresie w jakim uniemożliwia zamierzającemu wnieść skargę o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia: – wniesienie środka zaskarżenia na postanowienie wydane w ramach wstępnej kontroli skargi skutkujące odrzuceniem skargi” (s. 9 skargi).

W dotychczasowym orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego utrwalił się pogląd prawny, wedle którego, gdy przedmiotem skargi konstytucyjnej jest przepis nieprzewidujący w danym przypadku środka odwoławczego, należy mimo to wnieść środek zaskarżenia, aby uzyskać rozstrzygnięcie o jego odrzuceniu (pozostawieniu bez rozpoznania), wydane w oparciu o normę prawną, która wyłącza możliwość zaskarżenia orzeczenia (zob. postanowienie pełnego składu TK z 10 marca 2015 r., sygn. SK 65/13, OTK ZU nr 3/A/2015, poz. 35, a także postanowienia TK z: 21 czerwca 2010 r., sygn. Ts 243/09, OTK ZU nr 6/B/2010, poz. 454; 11 grudnia 2015 r., sygn. Ts 253/15, OTK ZU B/2016, poz. 378; 2 lutego 2016 r., sygn. Ts 184/15, OTK ZU B/2016, poz. 159; 5 kwietnia 2017 r., sygn. Ts 222/16, OTK ZU B/2017, poz. 81 oraz 9 listopada 2022 r., sygn. Ts 95/21, OTK ZU B/2023, poz. 261).

W świetle powołanego wyżej orzecznictwa Trybunału Konstytucyjnego skarżący, przed wystąpieniem ze skargą konstytucyjną, zobowiązany był zatem wnieść zażalenia na postanowienia Sądu Najwyższego z: 4 marca 2021 r., 19 stycznia 2021 r. oraz 11 marca 2021 r. w celu wyczerpania drogi prawnej i uzyskania ostatecznych orzeczeń wydanych w oparciu o zaskarżony w skardze art. 424 8 k.p.c., nieprzewidujący środka zaskarżenia. W niniejszej sprawie skarżący, kwestionując brak możliwości zaskarżenia wymienionych wyżej postanowień Sądu Najwyższego, nie zainicjował postępowań odwoławczych złożonymi zażaleniami.

W związku z powyższym Trybunał Konstytucyjny stwierdził, że skarżący nie dysponuje ostatecznymi orzeczeniami w sprawach, rozstrzygającymi o braku możliwości wniesienia środka zaskarżenia od wymienionych wyżej postanowień Sądu Najwyższego, co znaczy, że nie wyczerpał drogi prawnej w rozumieniu przyjętym w orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego. Pociąga to za sobą konieczność odmowy nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej w odniesieniu do art. 424 8 k.p.c. na podstawie art. 61 ust. 4 pkt 1 u.o.t.p.TK.

POUCZENIE 41

Na podstawie art. 61 ust. 5 u.o.t.p.TK skarżącemu przysługuje prawo do wniesienia zażalenia na postanowienie o odmowie nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej w terminie 7 dni od dnia jego doręczenia.