Postanowienie o odmowie TK z 13 listopada 2024 r., Ts 262/22

Postanowienie z dnia 13 listopada 2024 r. sygn. akt Ts 262/22

Komparycja

Tenor

postanawia

Uzasadnienie

- część historyczna

- uzasadnienie prawne

Metryka orzeczenia

Rodzaj orzeczenia

Postanowienie o odmowie

Data 13 listopada 2024

Miejsce publikacji

OTK ZU B/2026, poz. 153

Skład

Sędzia Funkcja

Jakub Stelina 153/B/2026

POSTANOWIENIE

z dnia 13 listopada 2024 r.

Sygn. akt Ts 262/22

Trybunał Konstytucyjny w składzie:

Jakub Stelina, po wstępnym rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym skargi konstytucyjnej M.J. o zbadanie zgodności:

1) art. 394 3 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 1805, ze zm.; dalej: k.p.c.) z art. 45 ust. 1, art. 45 ust. 1 w związku z art. 2, art. 45 ust. 1 związku z art. 176 ust. 1, art. 176 ust. 1, art. 176 ust.

1 w związku z art. 45 ust. 1, art. 2 w związku z art. 45 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej;

2) art. 394 1a k.p.c. w zakresie wyrażenia „pierwszej instancji” z art. 45 ust. 1, art. 45 ust. 1 w związku z art. 176 ust. 1, art. 176 ust. 1, art. 176 ust. 1 w związku z art. 45 ust. 1, art. 2 w związku z art. 45 ust. 1, art. 32 ust. 1 i 2 w związku z art.

45 ust. 1, art. 64 ust. 2 w związku z art. 45 ust. 1 Konstytucji;

3) art. 5 ust. 1, art. 8 ust. 2 oraz art. 15 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu przygotowawczym prowadzonym lub nadzorowanym przez prokuratora i postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki (Dz. U. Nr 179, poz. 1843, ze zm.; dalej: ustawa o skardze na przewlekłość) z art. 45 ust. 1, art.

45 ust. 1 w związku z art. 2, art. 45 ust. 1 w związku z art. 7, art. 45 ust. 1 w związku z art. 77 ust. 1 i 2, art. 45 ust.

1 w związku z art. 176 ust. 1, art. 176 ust. 1 w związku z art. 45 ust. 1, art. 176 ust. 1 w związku z art. 2, art. 176 ust.

1 w związku z art. 7 Konstytucji lub alternatywnie całości ustawy o skardze na przewlekłość w zakresie, w jakim nie przewiduje możliwości:

a) zaskarżenia postanowienia sądu o: odrzuceniu skargi, oddaleniu skargi, odmowie zwolnienia od kosztów sądowych, b) możliwości wniesienia skargi na przewlekłość postępowania toczącego się wskutek wniesienia skargi na przewlekłość postępowania lub postępowania o ustanowienie pełnomocnika z urzędu, z art. 45 ust. 1, art. 45 ust. 1 w związku z art. 2, art. 45 ust. 1 w związku z art. 7, art. 45 ust. 1 w związku z art. 77 ust. 1 i 2, art. 45 ust. 1 w związku z art. 176 ust. 1, art. 176 ust. 1 w związku z art. 45 ust. 1, art. 176 ust. 1 w związku z art. 2 i 7, art. 176 ust. 1 w związku z art. 7 Konstytucji, postanawia:

odmówić nadania skardze konstytucyjnej dalszego biegu.

Uzasadnienie

1

W skardze konstytucyjnej wniesionej do Trybunału Konstytucyjnego 7 listopada 2022 r. (data nadania) M.J. (dalej: skarżący), reprezentowany przez pełnomocnika z wyboru, wystąpił z żądaniem przytoczonym w komparycji niniejszego postanowienia na tle następującego stanu faktycznego.

2

Skarżący wskazał dwa postępowania, z których wynika, jego zdaniem, naruszenie jego wolności i praw konstytucyjnych.

3

Postanowieniem z 24 maja 2022 r. (sygn. akt […]) Sąd Apelacyjny w W. oddalił skargę skarżącego na przewlekłość postępowania toczącego się przed Sądem Okręgowym w W. w sprawie o sygn. akt […]. Postanowieniem z 27 lipca 2022 r. (sygn. akt […]) sąd odrzucił zażalenie skarżącego z informacją, że nie podlega ono uzasadnieniu. Złożony przez skarżącego wniosek o uzasadnienie powyższego orzeczenia został odrzucony postanowieniem Sądu Apelacyjnego w W. z 3 października 2022 r. (sygn. akt […]).

4

W odrębnym postępowaniu Sąd Okręgowy w K. postanowieniem z 21 września 2022 r. oddalił wniosek skarżącego o zwolnienie od opłaty za złożenie wniosku o sporządzenie na piśmie uzasadnienia postanowienia sądu z 14 września 2021 r. (sygn. akt […];

dalej: postanowienie z 21 września 2022 r.). Skarżący złożył wniosek o uzasadnienie postanowienia z 21 września 2022 r. Postanowieniem z 6 października 2022 r. (sygn. akt […]) Sąd Okręgowy w K. odmówił sporządzenia uzasadnienia postanowienia z 21 września 2022 r. Wskazał zasadnicze powody rozstrzygnięcia, podnosząc, że dokonuje z urzędu uzasadnienia wyroku oraz postanowienia kończącego postępowanie w sprawie.

5

Zarządzeniem z 5 września 2023 r. sędzia Trybunału Konstytucyjnego wezwał skarżącego do usunięcia braków formalnych skargi przez: precyzyjne określenie, które z zaskarżonych przepisów stanowiły podstawę prawną każdego z rozstrzygnięć wskazanych przez skarżącego jako ostateczne orzeczenia o jego wolnościach lub prawach; wskazanie, które wolności lub prawa skarżącego wyrażone w art. 45 ust. 1, art. 45 ust. 1 w związku z art. 2, art. 45 ust. 1 w związku z art. 176 ust. 1, art. 176 ust. 1, art. 176 ust. 1 w związku z art. 45 ust. 1, art. 2 w związku z art. 45 ust. 1 Konstytucji, i w jaki sposób, zostały naruszone przez zakwestionowany w skardze art. 394 3 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. Nr 43, poz. 296, ze zm.; dalej: k.p.c.); wskazanie, które wolności lub prawa skarżącego wyrażone w art. 45 ust. 1, art. 45 ust. 1 w związku z art. 176 ust. 1, art. 176 ust. 1, art. 176 ust. 1 w związku z art. 45 ust. 1, art. 2 w związku z art. 45 ust. 1, art. 32 ust. 1 i 2 w związku z art. 45 ust.

1, art. 64 ust. 2 w związku z art. 45 ust. 1 Konstytucji, i w jaki sposób zostały naruszone przez zakwestionowany w skardze art. 394 1a § 1 ustawy – Kodeks postępowania cywilnego „w zakresie zwrotu «pierwszej instancji»”; wskazanie, które wolności lub prawa skarżącego, wyrażone w art. 45 ust. 1, art. 45 ust. 1 w związku z art. 2, art. 45 ust. 1 w związku z art. 7 Konstytucji, art.

45 ust. 1 w związku z art. 77 ust. 1 i 2, art. 45 ust. 1 w związku z art. 176 ust. 1, art. 176 ust. 1 w związku z art. 45 ust. 1, art. 176 ust. 1 w związku z art. 2, art. 176 ust. 1 w związku z art. 7 Konstytucji, i w jaki sposób zostały naruszone przez zakwestionowane w skardze art. 5 ust. 1, art. 8 ust. 2 oraz art. 15 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu przygotowawczym prowadzonym lub nadzorowanym przez prokuratora i postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki (Dz. U. z 2004 r. Nr 179, poz. 1843; dalej: ustawa o skardze na przewlekłość);

wskazanie, które wolności lub prawa skarżącego, wyrażone w art. 45 ust. 1, art. 45 ust. 1 w związku z art. 2, art. 45 ust.

1 w związku z art. 7, art. 45 ust. 1 w związku z art. 77 ust. 1 i 2, art. 45 ust. 1 w związku z art. 176 ust. 1, art. 176 ust. 1 w związku z art. 45 ust. 1, art. 176 ust. 1 w związku z art. 2 i 7, art. 176 ust. 1 w związku z art. 7 Konstytucji, i w jaki sposób zostały naruszone przez zakwestionowaną w skardze w całości ustawę o skardze na przewlekłość w zakresie, w jakim nie przewiduje możliwości: zaskarżenia postanowienia sądu o odrzuceniu skargi, oddaleniu skargi, odmowie zwolnienia od kosztów sądowych, możliwości wniesienia skargi na przewlekłość postępowania toczącego się na skutek wniesienia skargi na przewlekłość postępowania lub postępowania o ustanowienie pełnomocnika z urzędu; uzasadnienie zarzutów niezgodności zakwestionowanych w skardze przepisów z prawami lub wolnościami skarżącego wyrażonymi w postanowieniach Konstytucji przywołanych w pkt 1-3 petitum skargi, z powołaniem argumentów lub dowodów na ich poparcie; sprecyzowanie, które z postanowień Sądu Okręgowego w K. Wydział

IV Cywilny Odwoławczy z 6 października 2022 r. (sygn. akt […]) stanowi rozstrzygnięcie ostateczne (zob. s. 4 skargi konstytucyjnej;

załączono dwa postanowienia Sądu Okręgowego w K. z 6 października 2022 r. o powyższej sygnaturze: jedno dotyczy odmowy sporządzenia uzasadnienia postanowienia Sądu Okręgowego z dnia 21 września 2021 r., drugie zaś odrzucenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia postanowienia Sądu Okręgowego z 14 września 2021 r.); poinformowanie, czy od postanowień określonych przez skarżącego jako ostatecznie rozstrzygające o jego wolnościach i prawach (zob. s. 3 i 4 skargi konstytucyjnej) został wniesiony nadzwyczajny środek zaskarżenia; udokumentowanie daty doręczenia postanowień, o których mowa w punkcie 8 zarządzenia.

6

Skarżący w piśmie z 25 września 2023 r. (data nadania) wskazał jako ostateczne dwa orzeczenia: postanowienie Sądu Okręgowego w K. z 6 października 2022 r. (sygn. akt […]), które zostało doręczone skarżącemu 24 października 2022 r. oraz postanowienie

Sądu Apelacyjnego w W. z 3 października 2022 r., doręczone w systemie elektronicznym. Odniósł się także do wezwania o wskazanie wolności i praw wynikających z kolejnych wzorców konstytucyjnych oraz tego, w jaki sposób zostały one naruszone przez zaskarżone przepisy.

7

Trybunał Konstytucyjny zważył, co następuje:

8 1. Skarga konstytucyjna jest sformalizowanym środkiem ochrony konstytucyjnych wolności i praw. Jej merytoryczne rozpoznanie jest uzależnione od spełnienia warunków wynikających zarówno z art. 79 ust. 1 Konstytucji, jak i przepisów ustawy z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym (Dz. U. z 2019 r. poz. 2393; dalej:

u.o.t.p.TK).

9 2. Zgodnie z art. 79 ust. 1 Konstytucji prawo złożenia skargi konstytucyjnej przysługuje każdemu, czyje konstytucyjne prawa lub wolności zostały naruszone w wyniku wydania w jego sprawie ostatecznego rozstrzygnięcia, opartego na niezgodnym z Konstytucją przepisie ustawy lub innego aktu normatywnego. Dla skutecznego złożenia skargi konstytucyjnej konieczne jest więc zaistnienie i przedstawienie zależności pomiędzy normą prawną, zaktywizowaną w procesie jej zastosowania w sprawie skarżącego a naruszeniem jego praw lub wolności o charakterze konstytucyjnym, wskazanych i wywiedzionych przez skarżącego w złożonych do Trybunału pismach procesowych. Obowiązek ten, zgodnie z przepisami u.o.t.p.TK (zob. art. 53 ust. 1 pkt 1-4) leży po stronie skarżącego.

W razie wątpliwości co do spełnienia wymogów formalnych skargi konstytucyjnej, skarżący jest wezwany do usunięcia zaistniałych braków na podstawie art. 61 ust. 3 u.o.t.p.TK.

10 2.1. Zakwestionowany art. 394 3 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego (obecnie: Dz. U. z 2024 r. poz. 1568; dalej: k.p.c.) określa, co należy rozumieć przez – niedopuszczalne w świetle tego przepisu – zażalenie wniesione jedynie dla zwłoki. Art. 394 1a k.p.c. ustanawia katalog postanowień, na które przysługuje zażalenie do innego składu sądu pierwszej instancji (tzw. zażalenie poziome). Przepisy ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu przygotowawczym prowadzonym lub nadzorowanym przez prokuratora i postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki (Dz. U. Nr 179, poz. 1843, ze zm.; dalej: ustawa o skardze na przewlekłość) określają natomiast zarówno sposób procedury wniesienia i rozpoznania skargi na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu przygotowawczym prowadzonym lub nadzorowanym przez prokuratora oraz postępowaniu sądowym bez uzasadnionej zwłoki, jak i sposób dochodzenia naprawienia szkody, która wynikła ze stwierdzonej przewlekłości.

11 2.2. Trybunał stwierdził, że powyższe normy, w zakresie określonym w petitum skargi, nie były postawą orzeczeń wskazanych przez skarżącego jako rozstrzygających o jego prawach i wolnościach w rozumieniu art. 79 ust. 1 Konstytucji, tj. postanowienia Sądu Okręgowego w K. z 6 października 2022 r. (sygn. akt […]; dalej: postanowienie

Sądu Okręgowego z 6 października 2022 r.) ani postanowienia Sądu Apelacyjnego w W. z 3 października 2022 r. (sygn. akt […];

dalej: postanowienie Sądu Apelacyjnego z 3 października 2022 r.). Trzeba przypomnieć, że postanowieniem z 6 października 2022 r. Sąd Okręgowy odrzucił niedopuszczalny z mocy prawa środek odwoławczy na postanowienie sądu drugiej instancji o odrzuceniu zażalenia. Postanowieniem zaś z 3 października 2022 r. Sąd Apelacyjny odrzucił wniosek skarżącego w przedmiocie uzasadnienia postanowienia tego sądu z 27 lipca 2022 r., odrzucającego zażalenie na postanowienie z 24 maja 2022 r. (sygn. akt […]) oddalające skargę na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki w postępowaniu sądowym toczącym się przed

Sądem Okręgowym w W. o sygn. akt […]. W związku z powyższym skarga nie spełnia formalnego warunku wynikającego z art. 53 ust.

1 pkt 3 u.o.t.p.TK, co jest samodzielną podstawą odmowy nadania jej dalszego biegu w myśl art. 61 ust. 4 pkt 1 u.o.t.p.TK.

12 3. Niezależnie od podstawy odmowy nadania dalszego biegu skardze, wskazanej w punkcie 2.2 niniejszego postanowienia, należy zauważyć, co następuje:

13 3.1. W ramach spełnienia wymogów formalnych, wynikających zarówno z art. 79 ust. 1 Konstytucji, jak i art. 53 ust. 1 pkt 1-4 u.o.t.p.TK, skarżący winien poprzeć zarzuty niekonstytucyjności stosownymi argumentami. Warunku tego nie wyczerpują rozważania niejasne zarówno ze względu na ich treść, jak i sposób przedstawienia (zob. np. postanowienie TK z 22 listopada 2023 r., sygn.

Ts 276/22, OTK ZU B/2024, poz. 51 i przywołane tam orzecznictwo). Zalecane jest takie przeprowadzenie wątku w zakresie każdego z zarzutów, by nie budziło wątpliwości, w jaki sposób zdaniem skarżącego określona wartość konstytucyjna została naruszona przez skonkretyzowaną normę prawną zastosowaną we wskazanym postępowaniu sądowym. Wymóg ten realizuje się szczególnie w wypadku niniejszej skargi, tj. w sytuacji, gdy z woli skarżącego obejmuje ona kilka postępowań sądowych, zakończonych dwoma orzeczeniami o charakterze ostatecznie rozstrzygającym o wolnościach i prawach skarżącego w rozumieniu art. 79 ust. 1 Konstytucji. W treści skargi nie wyodrębniono jednak, jakie wolności lub prawa konstytucyjne oraz w jaki sposób zostały naruszone przez oparcie na zakwestionowanych przepisach treści orzeczeń wydanych w poszczególnych postępowaniach sądowych. Uniemożliwia to jednoznaczne odtworzenie sposobu rozumowania skarżącego, co prowadzi do wniosku, że skarga nie spełnia wymogów określonych w art. 53 ust.

1 pkt 2-3 u.o.t.p.TK.

14 3.2. W przekazanych Trybunałowi pismach (z 7 listopada 2022 r. oraz 25 września 2023 r.; daty nadania) skarżący wyraził przekonanie, że w jego sprawach sądy dokonały błędnej subsumpcji norm prawnych. Podniósł, że zgodnie z art. 391 § 1 k.p.c. do postępowania przed sądem drugiej instancji stosuje się odpowiednio przepisy o postępowaniu przed sądem pierwszej instancji, zgodnie zaś z art. 391 1a § 1 ust. 1, 7 i 12 k.p.c. zażalenie do innego składu sądu pierwszej instancji przysługuje od postanowienia, którego przedmiotem jest, odpowiednio, odmowa zwolnienia od kosztów sądowych, odmowa uzasadnienia orzeczenia (oraz jego doręczenia), a także odrzucenie zażalenia. Zdaniem skarżącego z powyższego wynika norma stanowiąca o możliwości zażalenia postanowienia wydanego przez sąd drugiej instancji w powyżej przedstawionym przedmiocie, błędem więc było zastosowanie przez sądy w jego sprawach art. 394 2 k.p.c. Trybunał podnosi, że tak sformułowane zarzuty odnoszą się do procesu stosowania prawa. Przypomina, że nie jest uprawniony do kontrolowania aktów stosowania prawa (np. orzeczeń wydanych w sprawie objętej wniesioną skargą konstytucyjną), nie jest bowiem sądem w rozumieniu art. 45 ust. 1 Konstytucji. Powyższe jest samodzielną podstawą odmowy nadania biegu skardze na podstawie art. 61 ust. 4 pkt 1 związku z art. 53 ust. 1 pkt 2 u.o.t.p.TK (zob. np. postanowienie TK z 25 października 2023 r. sygn.

Ts 74/23, OTK ZU B/2024, poz. 15).

15 3.3. Trybunał przypomina także, że argumentacja odnosząca się do rozstrzygnięć sądowych uzyskanych przez skarżącego w innych sprawach nie może odnieść skutku procesowego w sprawie niniejszej. Wynika to z faktu, że skarga konstytucyjna jest środkiem procesowym o indywidualnym charakterze, ma więc na celu wskazanie naruszenia praw konstytucyjnych wskutek dokonania subsumpcji norm prawnych do faktów zaistniałych jednostkowo w sprawie skarżącego. Pozwala to na zabezpieczenie praw konstytucyjnych jednostki ze skutkiem erga omnes , z drugiej zaś strony znacznie ogranicza wpływ na ocenę konstytucyjności przepisu rozważań o charakterze abstrakcyjnym czy też przytaczania przykładów praktyki sądowniczej w innych sprawach.

16 3.4. Na marginesie należy przypomnieć, że orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego są rodzajem interwencji o charakterze aktualnym, co do zasady odnoszącym się do obowiązujących norm prawnych (art. 59 ust. 1 pkt 4 u.o.t.p.TK). Zakres przedmiotu postanowienia sądu, od którego przysługuje zażalenie – co zdaje się być przedmiotem zastrzeżeń skarżącego – został zmieniony na mocy art.

1 pkt 19 ustawy z dnia 7 lipca 2023 r. o zmianie ustawy – Kodeks postępowania cywilnego, ustawy – Prawo o ustroju sądów powszechnych, ustawy – Kodeks postępowania karnego oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 1860), który wszedł w życie 14 marca 2024 r., a także art. 1 pkt 50 i 51 ustawy z 9 marca 2023 r. o zmianie ustawy – Kodeks postępowania cywilnego oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 614), który wszedł w życie 1 lipca 2023 r. Jak wynika z art. 59 ust. 3 u.o.t.p.TK, podjęcie przez Trybunał badania ich konstytucyjności winno być uzasadnione ochroną konstytucyjnych wolności i praw skarżącego, czego nie można stwierdzić w niniejszej sprawie.

17

POUCZENIE

18

Na podstawie art. 61 ust. 5 u.o.t.p.TK skarżącemu przysługuje prawo wniesienia zażalenia na powyższe postanowienie w terminie 7 dni od daty jego doręczenia.

Created by Łukasz Baranek Internetowy Portal Orzeczeń Trybunału Konstytucyjnego 1.7.5 [Internet-B:ipo]

Strona korzysta z plików cookies w celu realizacji usług. Możesz określić warunki przechowywania lub dostępu do plików cookies w Twojej przeglądarce.

Twoja sesja wygasła!

Twoja sesja wygasła musisz odświeżyć stronę klikając na przycisk poniżej