Uzasadnienie
- 1. W skardze konstytucyjnej wniesionej do Trybunału Konstytucyjnego 6 marca 2019 r. (data nadania) adwokat J.B. (dalej: skarżący) zarzucił art. 98 § 3 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. z 2019 r. poz. 1460, ze zm.) niezgodność z art. 65 ust. 1, art. 64 ust. 1 i 2, art. 45 ust. 1 w związku z art. 32 ust. 1 w związku z art. 31 ust. 3 w związku z art. 2 Konstytucji w zakresie, w jakim „nie zalicza do kosztów procesu określonego wg stawek urzędowych wynagrodzenia adwokata, działającego we własnej sprawie, wykonującego zawód adwokata w kancelarii adwokackiej”.
- 2. Postanowieniem z 15 stycznia 2020 r. Trybunał Konstytucyjny odmówił nadania skardze konstytucyjnej dalszego biegu, stwierdzając, że skarżący nie usunął jej braków formalnych, do czego został wezwany zarządzeniem sędziego Trybunału Konstytucyjnego z 16 października 2019 r. 3
- 3. W zażaleniu na powyższe postanowienie skarżący zarzucił Trybunałowi:
- a) błędną ocenę, że skarga konstytucyjna, a w szczególności jej pkt 2 i 3 uzasadnienia, nie spełnia wymogów określonych w art. 53 ust. 1 pkt 2 i 3 ustawy z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym (Dz. U. z 2019 r. poz. 2393; dalej: u.o.t.p. TK), 5
- b) naruszenie art. 67 ust. 2 u.o.t.p. TK przez odmowę nadania skardze konstytucyjnej dalszego biegu, pomimo precyzyjnego określenia przez skarżącego zarówno przepisu ustawy, którego stwierdzenia konstytucyjności się domaga, jak i „unormowań konstytucyjnych, z których skarżący wywodzi podmiotowe prawa, naruszone wskutek zastosowania zaskarżonej regulacji”.
Trybunał Konstytucyjny zważył, co następuje
1. Zgodnie z art. 61 ust. 5 ustawy z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym (Dz. U. z 2019 r. poz. 2393; dalej: u.o.t.p. TK), skarżącemu przysługuje prawo wniesienia zażalenia na postanowienie Trybunału Konstytucyjnego o odmowie nadania skardze konstytucyjnej dalszego biegu. Trybunał, w składzie trzech sędziów, rozpatruje zażalenie na posiedzeniu niejawnym. Bada w szczególności, czy w wydanym postanowieniu prawidłowo stwierdzono istnienie przesłanek odmowy nadania skardze dalszego biegu.
2. Trybunał Konstytucyjny uznaje, że postanowienie o odmowie nadania rozpatrywanej skardze konstytucyjnej dalszego biegu jest prawidłowe, a zarzuty sformułowane w zażaleniu nie zasługują na uwzględnienie.
Trybunał przypomina, że z jego utrwalonego orzecznictwa wynika, iż uzasadnienie skargi musi spełniać określone wymagania, w tym przede wszystkim precyzyjnie wskazywać co najmniej jeden argument przemawiający za naruszeniem określonych wzorców kontroli (postanowienie Trybunału Konstytucyjnego z 15 lipca 2015 r., sygn. SK 69/13, OTK ZU nr 7/A/2015, poz. 110). Badana skarga nie spełnia tego wymogu, a wniesione zażalenie nie podważyło tego ustalenia. Etap wstępnej kontroli skargi obejmuje również możliwość odniesienia się przez Trybunał do sposobu, w jaki skarżący wyjaśnił zarzucane naruszenie konstytucyjnych wolności i praw.
Wskazanie przez skarżącego w piśmie z 29 października 2019 r., że wniesiona skarga spełnia wszystkie wymogi formalne przewidziane w u.o.t.p. TK, nie mogło zostać uznane za prawidłowe usunięcie braków formalnych skargi. Trybunał słusznie tym samym – na podstawie ust. 61 ust. 4 pkt 2 u.o.t.p. TK – odmówił nadania skardze konstytucyjnej dalszego biegu.
Mając powyższe na uwadze, Trybunał Konstytucyjny nie uwzględnił zażalenia.
Postanowienie
z dnia 15 stycznia 2019 r.
Trybunał Konstytucyjny w składzie:
Zbigniew Jędrzejewski, po wstępnym rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym skargi konstytucyjnej J.B. w sprawie zgodności:
art. 98 § 3 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. z 2019 r. poz. 1460, ze zm.) w zakresie, w jakim „nie zalicza do kosztów procesu określonego wg stawek urzędowych wynagrodzenia adwokata, działającego we własnej sprawie, wykonującego zawód adwokata w kancelarii adwokackiej” z art. 65 ust. 1, art. 64 ust. 1 i 2, art. 45 ust. 1 w związku z art. 32 ust. 1 w związku z art. 31 ust. 3 w związku z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej,
postanawia:
odmówić nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej.
Uzasadnienie
1. W skardze konstytucyjnej wniesionej do Trybunału Konstytucyjnego 6 marca 2019 r. (data nadania) adwokat J.B. (dalej: skarżący), w imieniu własnym, wystąpił z żądaniem przytoczonym na tle następującego stanu faktycznego:
W wyroku z 2 października 2018 r. (sygn. akt […]) Sąd Okręgowy w P. oddalił wniosek skarżącego o zasądzenie zwrotu kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu apelacyjnym. W uzasadnieniu powyższego orzeczenia wyjaśniono, że skarżący nie był reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, lecz działał osobiście. Sąd ten podkreślił, że o konieczności zwrotu kosztów nie świadczy okoliczność, że skarżący wykonuje zawód adwokata. Od rozstrzygnięcia w przedmiocie kosztów skarżący wniósł zażalenie.
Postanowieniem z 29 stycznia 2019 r. (sygn. j.w.) Sąd Okręgowy w P. oddalił zażalenie. Uzasadniając swoje stanowisko sąd wskazał, że warunkiem koniecznym do przyznania kosztów zastępstwa procesowego jest istnienie pełnomocnictwa oraz stosunku reprezentacji.
Sam fakt, że strona postępowania (skarżący) posiada kwalifikacje profesjonalnego pełnomocnika nie uzasadnia przyznania kosztów zastępstwa procesowego.
2. Zdaniem skarżącego, wykonując zawód adwokata, korzysta on z wolności wykonywania zawodu gwarantowanej przez art. 65 ust. 1 Konstytucji. Podkreśla on, że działa nie tylko w swoim interesie, lecz realizuje „powołanie adwokatury w zakresie współdziałania w ochronie praw i wolności, w kształtowaniu i stosowania prawa […] oraz ochrony interesu publicznego [(art. 17 ust. 1 Konstytucji)]”.
Skarżący podnosi, że wykonywanie zawodu adwokata łączy się z prawem do otrzymania ekwiwalentu za świadczoną usługę. Stanowi to prawo majątkowe wywodzone z art. 64 ust. 1 i 2 Konstytucji.
Niezależnie od powyższego, zakwestionowany przepis, w ocenie skarżącego, jest niezgodny z art. 45 ust. 1 Konstytucji, ponieważ narusza prawo do sądu, a konkretniej, prawo do sprawiedliwej procedury. Skarżący wskazuje również, że adwokat, działając we własnej sprawie, mimo podlegania tym samym rygorom co profesjonalny pełnomocnik, jest wyłączony spod działania zakwestionowanego przepisu. Oznacza to, że nie jest zapewniona równość traktowania podmiotów podobnych (art. 32 ust. 1 Konstytucji), co nie znajduje uzasadnienia na gruncie art. 31 ust. 3 Konstytucji. Skarżący podkreśla, że w konsekwencji naruszono również zasadę sprawiedliwości (art. 2 Konstytucji).
3. Zarządzeniem sędziego Trybunału Konstytucyjnego z 16 października 2019 r. skarżący został wezwany do usunięcia braków formalnych skargi m.in. przez uzasadnienie zarzutu niezgodności art. 98 § 3 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. z 2019 r. poz. 1460, ze zm.) z wolnościami lub prawami wskazanymi w skardze konstytucyjnej, z powołaniem argumentów lub dowodów oraz dokładne wyjaśnienie, w jaki sposób przepis ten narusza jego konstytucyjne prawa lub wolności.
Skarżący, w odpowiedzi na powyższe zarządzenie, w piśmie z 29 października 2019 r. wyjaśnił, że zarówno określenie sposobu naruszenia jego konstytucyjnych wolności i praw, jak i uzasadnienie zarzutu niezgodności znajdują się w skardze konstytucyjnej.
Trybunał Konstytucyjny zważył, co następuje
- 1. Skarga konstytucyjna jest szczególnym środkiem ochrony konstytucyjnych wolności i praw. Ma ona gwarantować, że obowiązujące w systemie prawa akty normatywne nie będą stanowiły źródła ich naruszeń. Jej merytoryczne rozpoznanie uzależnione jest od spełnienia licznych przesłanek wynikających zarówno z art. 79 ust. 1 Konstytucji, jak i z przepisów ustawy z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym (Dz. U. poz. 2072, ze zm.; dalej: u.o.t.p. TK).
- 2. Trybunał stwierdza, że skarżący nie usunął braków formalnych skargi konstytucyjnej, do czego został wezwany zarządzeniem sędziego Trybunału z 16 października 2019 r. 12
Trybunał przypomina, że jeżeli skarga konstytucyjna nie spełnia wymagań przewidzianych w ustawie, a usunięcie braków jest możliwe, wyznaczony sędzia Trybunału wydaje zarządzenie, w którym wzywa do ich usunięcia w terminie 7 dni od dnia doręczenia zarządzenia (art. 61 ust. 3 u.o.t.p. TK).
W niniejszej sprawie, Trybunał uznał, że wniesiona skarga nie spełnia wymogów określonych w art. 53 ust. 1 pkt 2 i 3 u.o.t.p.
TK i w związku z powyższym wezwał skarżącego do usunięcia braków formalnych. Jednocześnie pouczył skarżącego, że w przypadku ich nieusunięcia w wyznaczonym terminie, wydane zostanie postanowienie o odmowie nadania skardze konstytucyjnej dalszego biegu.
W odpowiedzi na powyższe, skarżący poprzestał jedynie na wyjaśnieniu, że skarga konstytucyjna spełnia powyższe wymogi formalne.
Mając powyższe na uwadze, Trybunał uznaje, że skarżący nie usunął braków formalnych wniesionej skargi 16
Wskazana wyżej okoliczność, na podstawie art. 61 ust. 4 pkt 2 w związku z art. 53 ust. 1 pkt 2 i 3 u.o.t.p. TK, stanowi podstawę odmowy nadania przedmiotowej skardze konstytucyjnej dalszego biegu.
W tym stanie rzeczy Trybunał Konstytucyjny orzekł jak w sentencji.
POUCZENIE 19
Na podstawie art. 61 ust. 5 u.o.t.p. TK skarżącemu przysługuje prawo wniesienia zażalenia na powyższe postanowienie w terminie 7 dni od daty jego doręczenia.