Postanowienie z dnia 20 maja 2026 r. sygn. akt Ts 60/25
Komparycja
Tenor
postanawia
Uzasadnienie
- część historyczna
- uzasadnienie prawne
Metryka orzeczenia
Rodzaj orzeczenia
Postanowienie o nadaniu biegu
Data 20 maja 2026
Miejsce publikacji
OTK ZU B/2026, poz. 166
Skład
Sędzia Funkcja
Andrzej Zielonacki 166/B/2026
POSTANOWIENIE
z dnia 20 maja 2026 r.
Sygn. akt Ts 60/25
Trybunał Konstytucyjny w składzie:
Andrzej Zielonacki, po wstępnym rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym skargi konstytucyjnej J.N. o zbadanie zgodności:
1) art. 70 ust. 3 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 1166) w zakresie, w jakim „uzależnia przedawnienie przewinienia dyscyplinarnego dopiero z upływem okresu przedawnienia karalności przestępstwa, w sytuacji, w której występuje tożsamość tego przewinienia z czynem przypisanym w orzeczeniu karnym, które uległo zatarciu z mocy prawa i jest traktowane jako niebyłe”;
2) art. 65 ust. 1 pkt 5 i ust. 2c w związku z art. 70 ust. 3 ustawy, o której mowa w punkcie pierwszym w zakresie, w jakim „umożliwia wymierzenie w postępowaniu dyscyplinarnym radcy prawnemu kary dyscyplinarnej pozbawienia prawa do wykonywania zawodu w przypadku stwierdzenia tożsamości przewinienia dyscyplinarnego z czynem przypisanym w orzeczeniu karnym, a które zostało zatarte z mocy prawa”, z art. 2, art. 7, art. 42 ust. 3 i art. 65 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, postanawia:
nadać skardze konstytucyjnej dalszy bieg.
Uzasadnienie
1
W skardze konstytucyjnej wniesionej do Trybunału Konstytucyjnego 26 lutego 2025 r. (data nadania) J.N. (dalej: skarżący), reprezentowany przez pełnomocnika z wyboru, wystąpił z żądaniem przytoczonym w komparycji niniejszego postanowienia, sformułowanym na tle następującego stanu faktycznego.
2
Okręgowy Sąd Dyscyplinarny Okręgowej Izby Radców Prawnych w K. (dalej: sąd pierwszej instancji) orzeczeniem z 12 listopada 2019 r. (sygn. akt […]) uznał skarżącego za winnego popełnienia czynu polegającego na tym, że w okresie od 2 stycznia do 4 kwietnia 2007 r., w wykonywaniu z góry powziętego zamiaru, wspólnie i w porozumieniu z inną osobą powoływał się wobec innej osoby na posiadane wpływy w dwóch sądach i podjął się pośrednictwa w załatwieniu sprawy polegającej na odroczeniu wykonania kar pozbawienia wolności orzeczonych prawomocnym wyrokiem sądu wobec czterech osób w zamian za przyjętą korzyść majątkową w postaci pieniędzy w łącznej kwocie 187 500 złotych za co prawomocnym wyrokiem Sądu Rejonowego w R. z 13 listopada 2017 r.
(sygn. akt […]) został skazany na mocy art. 230 § 1 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks karny (Dz. U. z 2016 r. poz.
1137, ze zm.; dalej: k.k.) przy zastosowaniu art. 12 k.k. na karę jednego roku i sześciu miesięcy pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem jej wykonania na okres próby wynoszący cztery lata, tj. czynu z art. 64 ust. 1 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r.
o radcach prawnych (Dz. U. z 2017 r. poz. 1870, ze zm.; dalej u.r.p.) w związku z art. 11 ust. 1 Kodeksu Etyki Radcy Prawnego i za to wymierzył mu karę pozbawienia prawa do wykonywania zawodu radcy prawnego. Skarżący złożył odwołanie od orzeczenia sądu pierwszej instancji.
3
Orzeczeniem z 6 sierpnia 2020 r. (sygn. akt […]) Wyższy Sąd Dyscyplinarny Krajowej Izby Radców Prawnych (dalej: Wyższy Sąd
Dyscyplinarny KIRP) zmienił zaskarżone orzeczenie w części dotyczącej kary w ten sposób, że wymierzył skarżącemu karę zawieszenia prawa do wykonywania zawodu radcy prawnego na okres czterech lat, orzekając dodatkowo zakaz wykonywania patronatu na okres lat czterech. Orzeczenie to zostało zaskarżone kasacją Ministra Sprawiedliwości.
4
Sąd Najwyższy wyrokiem z 24 stycznia 2023 r. (sygn. akt […]) uchylił zaskarżone orzeczenie i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wyższemu Sądowi Dyscyplinarnemu KIRP.
5
W wyniku ponownego rozpoznania sprawy, orzeczeniem z 11 października 2023 r. (sygn. akt […]) Wyższy Sąd Dyscyplinarny KIRP utrzymał w mocy orzeczenie sądu pierwszej instancji. Obrońcy skarżącego złożyli kasacje od tego orzeczenia.
6
Sąd Najwyższy postanowieniem z 21 listopada 2024 r. (sygn. akt […]) oddalił kasacje jako oczywiście bezzasadne. Orzeczenie to, doręczone skarżącemu 27 listopada 2024 r., zostało wskazane jako ostateczne rozstrzygnięcie o prawach i wolnościach skarżącego.
7
Zarządzeniem Prezesa Trybunału Konstytucyjnego z 4 kwietnia 2025 r. (doręczonym pełnomocnikowi skarżącego 14 kwietnia 2025 r.) skarżący został wezwany do usunięcia braków formalnych skargi konstytucyjnej przez: 1) doręczenie pełnomocnictwa szczególnego do sporządzenia i wniesienia skargi konstytucyjnej oraz reprezentowania skarżącego przed Trybunałem Konstytucyjnym w odniesieniu do sprawy, w związku z którą złożona została skarga konstytucyjna; 2) doręczenie, wraz z uzasadnieniami, odpisów lub kopii poświadczonych za zgodność z oryginałem rozstrzygnięć potwierdzających wyczerpanie drogi prawnej, w szczególności: a) orzeczeń:
Okręgowego Sądu Dyscyplinarnego Okręgowej Izby Radców Prawnych w K. z 12 listopada 2019 r., Wyższego Sądu Dyscyplinarnego
Krajowej Izby Radców Prawnych w W. z 6 sierpnia 2020 r., b) wyroku Sądu Najwyższego z 24 stycznia 2023 r., c) uzasadnienia postanowienia Sądu Najwyższego z 21 listopada 2024 r. (sygn. akt […]).
8
Pismem z 18 kwietnia 2025 r. (data nadania) skarżący ustosunkował się do powyższego zarządzenia.
9
Zarządzeniem sędziego Trybunału Konstytucyjnego z 21 stycznia 2026 r. (doręczonym pełnomocnikowi skarżącego 28 stycznia 2026 r.) skarżący został wezwany do usunięcia braków formalnych skargi konstytucyjnej przez: 1) podanie właściwego adresu publikacyjnego zaskarżonych przepisów gdyż wskazany w skardze Dziennik Ustaw z 2024 r. nie obowiązywał na żadnym etapie orzekania w sprawie będącej podstawą skargi; 2) jednoznaczne wskazanie ostatecznego rozstrzygnięcia o prawach i wolnościach skarżącego; 3) wskazanie sposobu naruszenia i uzasadnienie zarzutu niezgodności: a) art. 70 ust. 3 ustawy z 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych (Dz.
U. z 2022 r. poz. 1166; dalej: u.r.p.) z art. 2, art. 7, art. 42 ust. 3 i art. 65 ust. 1 Konstytucji, b) art. 65 ust. 1 pkt 5 i ust. 2c w związku z art. 70 ust. 3 u.r.p. z art. 2, art. 7, art. 42 ust. 3 i art. 65 ust. 1 Konstytucji.
10
W piśmie z 4 lutego 2026 r. (data nadania) skarżący wskazał sposób naruszenia i uzasadnił zarzuty niezgodności zaskarżonych przepisów z zawartymi w skardze wzorcami, ponadto podał Dz. U. z 2022 r. poz. 1166 jako właściwy adres publikacyjny dla zaskarżonych przepisów. Poinformował również, że ostatecznym rozstrzygnięciem o jego prawach i wolnościach jest postanowienie Sądu Najwyższego z 21 listopada 2024 r. (sygn. akt […]).
11
Zdaniem skarżącego norma wywodzona z art. 70 ust. 3 u.r.p. jest niezgodna z art. 2 Konstytucji w zakresie zasady zaufania do państwa, gdyż skarżący, uznawany przez system prawny za osobę niekaraną wskutek zatarcia skazania nadal był uznawany za winnego popełnienia przestępstwa, co doprowadziło go do pozbawienia prawa wykonywania zawodu radcy prawnego, a tym samym, wskutek zaistniałej sprzeczności w postrzeganiu jego karalności, braku pewności sytuacji prawnej. Tą samą argumentacją uzasadnił on zarzut niezgodności zaskarżonego przepisu z art. 2 Konstytucji w zakresie zasady dostatecznej określoności, natomiast niezgodność z art. 7 Konstytucji uzasadnił tłumacząc, że instytucja zatarcia skazania nie obejmuje postępowania dyscyplinarnego za czyn tożsamy z zatartym przestępstwem, co w konsekwencji doprowadziło do ukarania go za czyn podlegający uprzednio zatarciu, gdyż podstawą stwierdzenia winy przy przewinieniu dyscyplinarnym był fakt jego skazania. Niezgodność art. 70 ust. 3 u.r.p. z art.
42 ust. 3 Konstytucji uzasadnił tym, że zatarcie skazania winno implikować uznanie jego czynu za przewinienie dyscyplinarne nie stanowiące przestępstwa i skutkować umorzeniem postępowania z uwagi na przedawnienie karalności. Argumentował również, że przepis ten jest niezgodny z art. 65 ust. 1 ustawy zasadniczej, ponieważ powoduje arbitralne ograniczenie dostępu do wykonywania zawodu radcy prawnego przez skarżącego, który – we własnym mniemaniu – jest osobą niekaraną.
12
Skarżący podniósł także zarzut niezgodności normy ukształtowanej na podstawie art. 65 ust. 1 pkt 5 i ust. 2c w związku z art.
70 ust. 3 u.r.p., uzasadniając ich niezgodność z Konstytucją analogicznymi argumentami względem odpowiednich wzorców kontroli.
13
Trybunał Konstytucyjny zważył, co następuje:
14 1. Zgodnie z art. 61 ust. 1 ustawy z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym (Dz. U. z 2019 r. poz. 2393; dalej: u.o.t.p.TK) skarga konstytucyjna podlega wstępnemu rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym, podczas którego Trybunał bada, czy odpowiada ona określonym przez prawo wymogom.
15 2. W niniejszej sprawie jako przedmiot zaskarżenia wskazane zostały art. 70 ust. 3 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 1166, dalej: u.r.p.) w zakresie, w jakim „uzależnia przedawnienie przewinienia dyscyplinarnego dopiero z upływem okresu przedawnienia karalności przestępstwa, w sytuacji, w której występuje tożsamość tego przewinienia z czynem przypisanym w orzeczeniu karnym, które uległo zatarciu z mocy prawa i jest traktowane jako niebyłe” oraz art. 65 ust. 1 pkt 5 i ust. 2c w związku z art. 70 ust. 3 u.r.p. w zakresie, w jakim „umożliwia wymierzenie w postępowaniu dyscyplinarnym radcy prawnemu kary dyscyplinarnej pozbawienia prawa do wykonywania zawodu w przypadku stwierdzenia tożsamości przewinienia dyscyplinarnego z czynem przypisanym w orzeczeniu karnym, a które zostało zatarte z mocy prawa” (s. 1 i 2 skargi) 16 3. Skarga została sporządzona przez adwokata, który przedstawił stosowne pełnomocnictwo szczególne (art. 53 ust. 2 pkt 3 u.o.t.p.TK) do sporządzenia i wniesienia skargi konstytucyjnej oraz reprezentowania skarżącego w postępowaniu przed Trybunałem i który ponadto:
17
– określił przedmiot kontroli (art. 53 ust. 1 pkt 1 u.o.t.p.TK), 18
– wskazał, które konstytucyjne prawa i wolności oraz w jaki sposób – jego zdaniem – zostały naruszone (art. 53 ust. 1 pkt 2 u.o.t.p.TK), 19
– przedstawił uzasadnienie sformułowanych zarzutów (art. 53 ust. 1 pkt 3 u.o.t.p.TK), 20
–przedstawił stan faktyczny (art. 53 ust. 1 pkt 4 u.o.t.p.TK), 21
– udokumentował datę doręczenia ostatecznego orzeczenia (art. 53 ust. 1 pkt 5 u.o.t.p.TK).
22 3.1. W sprawie został dochowany termin, o którym mowa w art. 77 ust. 1 u.o.t.p.TK, bowiem odpis postanowienia Sądu Najwyższego z 21 listopada 2024 r. (sygn. akt […]) został doręczony skarżącemu 27 listopada 2024 r., zaś skarga została wniesiona do Trybunału 26 lutego 2025 r. (data nadania).
23 3.2. Skarżący poinformował, że od ostatecznego orzeczenia nie przysługiwał żaden zwyczajny, ani też nadzwyczajny środek zaskarżenia.
24 4. Trybunał stwierdza, że analizowana skarga konstytucyjna nie jest obarczona nieusuwalnymi brakami formalnymi, o których mowa w art. 61 ust. 4 pkt 1 u.o.t.p.TK, a sformułowane w niej zarzuty nie są oczywiście bezzasadne w rozumieniu art. 61 ust.
4 pkt 3 u.o.t.p.TK i wymagają rozważenia merytorycznego.
25
W tym stanie rzeczy – na podstawie art. 61 ust. 2 u.o.t.p.TK – Trybunał Konstytucyjny postanowił jak w sentencji.
Created by Łukasz Baranek Internetowy Portal Orzeczeń Trybunału Konstytucyjnego 1.7.5 [Internet-B:ipo]
Strona korzysta z plików cookies w celu realizacji usług. Możesz określić warunki przechowywania lub dostępu do plików cookies w Twojej przeglądarce.
Twoja sesja wygasła!
Twoja sesja wygasła musisz odświeżyć stronę klikając na przycisk poniżej