Uzasadnienie
W skardze konstytucyjnej wniesionej do Trybunału Konstytucyjnego 26 kwietnia 2024 r. (data nadania) K.J. (dalej: skarżąca), reprezentowana przez pełnomocnika z wyboru, wniosła o zbadanie zgodności:
- 1) art. 425 § 1 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks postępowania karnego (Dz. U. Nr 89, poz. 555, dalej: k.p.k.) w zakresie, w jakim „uznaje on, iż orzeczeniem sądu I instancji jest postanowienie oskarżyciela publicznego”;
- 2) art. 426 § 1 k.p.k. w zakresie, w jakim „[s]ąd rozpoznający po raz pierwszy środek odwoławczy od orzeczenia oskarżyciela publicznego jest sądem odwoławczym II instancji”;
- 3) art. 465 § 1 k.p.k. w całości lub alternatywnie w zakresie, w jakim „[s]ąd rozpoznający po raz pierwszy środek odwoławczy od orzeczenia oskarżyciela publicznego jest sądem odwoławczym II instancji”, 5 z art. 10 ust. 2, art. 10 ust. 2 w związku z art. 45 ust. 1, art. 45 ust. 1, art. 45 ust. 1 w związku z art. 2, art. 45 ust. 1 w związku z art. 10 ust. 2, art. 176 ust. 1 w związku z art. 2, art. 176 ust. 1 w związku z art. 10 ust. 2 oraz art. 176 ust. 1 w związku z art. 45 ust. 1 Konstytucji.
Postanowieniem z 22 lipca 2025 r. Trybunał Konstytucyjny odmówił nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej, ponieważ została ona wniesiona w związku z orzeczeniem niedotyczącym konstytucyjnych wolności lub praw skarżącej (które dodatkowo nie zostało wydane na podstawie wszystkich zaskarżonych przepisów), nie usunięto braków formalnych skargi w terminie, a ponadto sformułowane w niej zarzuty są oczywiście bezzasadne.
Odpis powyższego postanowienia wraz z uzasadnieniem został doręczony pełnomocnikowi skarżącej 11 sierpnia 2025 r. 8
W zażaleniu z 18 sierpnia 2025 r. (data nadania) skarżąca zakwestionowała powyższe postanowienie w całości i wniosła o: 9
- – „skierowanie przez skład orzekający pytania prejudycjalnego do Trybunału Konstytucyjnego” o zbadanie zgodności art. 60 ust. 4 ustawy z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym (Dz. U. z 2019 r. poz. 2393; dalej: u.o.t.p.TK) z: art. 79 ust. 1 Konstytucji (samodzielnie oraz w związku z art. 190 ust. 4 i art. 77 ust. 1 i 2), art. 2 w związku z art. 7 i art. 79 ust. 1 Konstytucji, a także art. 45 ust. 1 Konstytucji (samodzielnie oraz w związku z art. 2, art. 79 ust. 1 i art. 176 ust. 1);
10 – zawieszenie postępowania do czasu rozpoznania wniosku;
11 – uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz skierowanie skargi do rozpoznania.
Zdaniem skarżącej, orzekanie przez Trybunał Konstytucyjny w sprawie odmowy nadania skardze dalszego biegu w składzie jednoosobowym (w którym nie istnieje możliwość ujawienia się większości) jest niezgodne z gramatyczną wykładnią art. 190 ust. 5 Konstytucji.
Odnosząc się do podstaw odmowy nadania skardze dalszego biegu, skarżąca podtrzymała stanowisko, że organ – orzekając o braku podstaw do ścigania sprawcy przestępstw – orzeka o jej prawach podmiotowych. Wobec tego spór pomiędzy skarżącą a prokuraturą stanowi sprawę w rozumieniu art. 45 ust. 1 Konstytucji i musi być rozstrzygnięty przez sąd. Każde postępowanie przed sądem musi zaś być postępowaniem dwuinstancyjnym, albowiem art. 176 ust. 1 Konstytucji nie dopuszcza wyjątków (por. s. 3 zażalenia).
Ponadto skarżąca podkreśliła, że pismem z 10 kwietnia 2024 r. została poinformowana o odmowie nadania biegu jej zażaleniu, a podstawą tej decyzji były wszystkie zaskarżone przepisy. Jej zdaniem, w świetle art. 79 ust. 1 Konstytucji ustrojodawca nie uzależnił prawa do wniesienia skargi konstytucyjnej od wydania formalnie orzeczenia lub decyzji, lecz od tego, czy orzeczono (także nieformalnie) o określonym stanie naruszającym prawa podmiotowe strony (por. s. 3-4 zażalenia).
Trybunał Konstytucyjny zważył, co następuje
1. Zgodnie z art. 61 ust. 5 ustawy z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym (Dz. U. z 2019 r. poz. 2393; dalej: u.o.t.p.TK), skarżącemu przysługuje prawo wniesienia zażalenia na postanowienie Trybunału Konstytucyjnego o odmowie nadania skardze konstytucyjnej dalszego biegu. Trybunał, w składzie trzech sędziów, rozpatruje zażalenie na posiedzeniu niejawnym, badając w szczególności, czy w wydanym postanowieniu prawidłowo stwierdzono istnienie przesłanek odmowy nadania skardze dalszego biegu (art. 37 ust. 1 pkt 3 lit. c w związku z art. 61 ust. 7 u.o.t.p.TK).
2. Trybunał Konstytucyjny stwierdza, że postanowienie o odmowie nadania rozpatrywanej skardze konstytucyjnej dalszego biegu jest prawidłowe, a zarzuty sformułowane w zażaleniu nie zasługują na uwzględnienie.
3. Odmowa nadania skardze konstytucyjnej dalszego biegu w obecnej sprawie wynikała z kumulacji wszystkich przesłanek, wymienionych w art. 61 ust. 4 u.o.t.p.TK. Jedną z nich było nieusunięcie – pomimo wezwania w trybie art. 61 ust. 3 u.o.t.p.TK – braków formalnych dotyczących uzasadnienia skargi (które nie uwzględniało całego zakresu zaskarżenia) oraz wskazania naruszonych wolności lub praw, wynikających z art. 10 ust. 2 oraz art. 176 ust. 1 w związku z art. 2 i art. 10 ust. 2 Konstytucji oraz sposobu ich naruszenia (por. art. 53 ust. 1 pkt 2 i 3 u.o.t.p.TK).
Skarżąca nie ustosunkowała się w zażaleniu do powyższych podstaw odmowy. Okoliczność ta wyklucza możliwość nadania skardze dalszego biegu w całości nawet w wypadku trafności podniesionych w niej zarzutów. Uwzględnienie zażalenia byłoby bowiem możliwe tylko w razie podważenia wszystkich ujemnych przesłanek procesowych, wskazanych w zaskarżonym postanowieniu.
4. Zdaniem skarżącej, Trybunał w zaskarżonym postanowieniu błędnie przyjął, że odmowa wszczęcia postępowania karnego nie jest sprawą pokrzywdzonego (zawiadamiającego o podejrzeniu popełnienia przestępstwa) w rozumieniu art. 45 ust. 1 Konstytucji, która powinna być rozpoznana w dwuinstancyjnym postępowaniu sądowym (zgodnie z art. 176 ust. 1 Konstytucji).
Powyższa wykładnia art. 45 ust. 1 w związku z art. 176 ust. 1 Konstytucji była już prezentowana w skardze i została uznana przez Trybunał za wadliwą. Obecny skład Trybunału podziela to zapatrywanie. Podczas oceny postanowienia prokuratora o odmowie wszczęcia śledztwa sąd nie rozstrzyga bowiem o wolnościach, prawach lub obowiązkach pokrzywdzonego. Rolą sądu nie jest w tym wypadku wymiar sprawiedliwości (zadośćuczynienie pokrzywdzonemu), lecz kontrola działalności organów państwa powołanych z mocy prawa do ścigania przestępstw. O „sprawie” pokrzywdzonego w rozumieniu art. 45 ust. 1 Konstytucji można mówić dopiero po wniesieniu aktu oskarżenia do sądu.
Skarżąca nie przytoczyła w zażaleniu żadnych nowych argumentów, skłaniających Trybunał do odstąpienia od powyższego stanowiska, które ma charakter utrwalony i było wielokrotnie wyjaśniane w orzecznictwie Trybunału (por. np. orzeczenia TK powołane w zaskarżonym postanowieniu).
Nieporozumieniem jest w szczególności postrzeganie przez skarżącą postępowania przygotowawczego jako „sporu” między organami ścigania i pokrzywdzonym co do naruszenia praw pokrzywdzonego na skutek czynu zabronionego (por. s. 3 zażalenia). W polskim systemie prawnym ściganie przestępstw stanowi ustawowy obowiązek prokuratury (por. art. 2 ustawy z dnia 28 stycznia 2016 r.
- – Prawo o prokuraturze, Dz. U. z 2024 r. poz. 390, ze zm.). Pokrzywdzony ma wprawdzie osobisty interes faktyczny i prawny w doprowadzeniu do ukarania sprawcy, ale nie uprawnia go to do bezwarunkowego żądania wszczęcia postępowania karnego w każdej sprawie (por. np. wyrok z 2 kwietnia 2001 r., sygn. SK 10/00, OTK ZU nr 3/2001, poz. 52). Ponadto celem postępowania przygotowawczego jest ustalenie, czy został popełniony czyn zabroniony i czy stanowi on przestępstwo, wykrycie i w razie potrzeby ujęcie sprawcy, wyjaśnienie okoliczności sprawy oraz zebranie niezbędnych informacji i dowodów (por. art. 297 § 1 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks postępowania karnego, Dz. U. z 2025 r. poz. 46, ze zm.). Ewentualne rozstrzygnięcie o prawach pokrzywdzonego naruszonych na skutek czynu zabronionego może nastąpić dopiero na etapie postępowania przed sądem (nie tylko zresztą w postępowaniu karnym).
Wobec powyższego Trybunał uznał, że zaskarżone postanowienie było – w omówionym zakresie – prawidłowe.
5. Skarżąca podniosła w zażaleniu, że przesłanką wniesienia skargi konstytucyjnej może być także ostateczne rozstrzygnięcie o konstytucyjnych wolnościach lub prawach skarżącego, które nie ma charakteru ostatecznego orzeczenia w rozumieniu formalnym (nie uzewnętrzniło się w formie dokumentu).
Trybunał Konstytucyjny zwraca uwagę, że powyższe twierdzenie nie ma podstaw w obowiązujących zasadach wnoszenia skarg konstytucyjnych.
Ustawodawca, realizując delegację zawartą w art. 79 ust. 1 Konstytucji, przesądził bowiem, że postępowanie przed Trybunałem jest prowadzone w formie pisemnej. Skarga konstytucyjna może być wniesiona w ciągu 3 miesięcy od dnia doręczenia skarżącemu prawomocnego rozstrzygnięcia, należy do niej dołączyć wyroki, decyzje lub inne rozstrzygnięcia wydane na podstawie kwestionowanego przepisu oraz potwierdzające wyczerpanie drogi prawnej, udokumentowana musi zostać również data doręczenia ostatecznego orzeczenia (por. art. 58 ust. 1, art. 77 ust. 1, art. 53 ust. 2 pkt 1 i 2 oraz art. 53 ust. 1 pkt 5 u.o.t.p.TK). W obecnym stanie prawnym wykluczone jest więc wniesienie skargi konstytucyjnej na przykład w związku z działaniami faktycznymi sądów lub organów administracji publicznej (por. np. postanowienie z 8 marca 2004 r., sygn. Ts 6/04, OTK ZU nr 2/B/2004, poz. 153). Sformułowane w zażaleniu zastrzeżenia co do sposobu wykonania art. 79 ust. 1 Konstytucji przez ustawodawcę należy w tym kontekście traktować jako postulaty de lege ferenda.
Dodatkowo należy zauważyć, że brak odpowiedniej formy ostatecznego orzeczenia w rozumieniu art. 79 ust. 1 Konstytucji nie był podstawą odmowy nadania skardze dalszego biegu. Skarżąca zainicjowała bowiem postępowanie przed Trybunałem w związku z postanowieniem Sądu Rejonowego w K. z 21 marca 2024 r. (sygn. akt […]), które miało formę pisemną (i zostało przez nią załączone do skargi). Niedopuszczalność merytorycznego rozpoznania skargi wynikała z tego, że nie rozstrzygnięto w tym orzeczeniu o wolnościach i prawach skarżącej oraz nie zastosowano wszystkich zaskarżonych przepisów.
Skarżąca nie podważyła tych podstaw odmowy, lecz powiązała naruszenie swoich praw konstytucyjnych również z „decyzją” o odmowie nadania biegu jej zażaleniu, o której została poinformowana pismem, sporządzonym przez pracownika sądu na zarządzenie sędziego.
Nastąpiło to jednak dopiero na etapie zażalenia i nie mogło sanować braków skargi. Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem Trybunału, skarżący jest zobowiązany do wskazania już w skardze konstytucyjnej, z jakim orzeczeniem wiąże naruszenie swoich konstytucyjnych wolności lub praw (por. np. postanowienie z 31 maja 2001 r., sygn. Ts 150/00, OTK ZU nr 4/2001, poz. 99; 7 lutego 2012 r., sygn. Ts 177/09, OTK ZU nr 1/B/2012, poz. 37). Ponadto pismo sądowe o charakterze informacyjnym nie jest orzeczeniem w rozumieniu art. 79 ust. 1 Konstytucji (por. np. postanowienie z 10 lipca 2019 r., sygn. Ts 64/18, OTK ZU B/2020, poz. 11).
Z omówionych powodów także ten argument zażalenia nie może spowodować jego uwzględnienia.
6. W zażaleniu zawarto wniosek o skierowane „pytania prejudycjalnego do Trybunału Konstytucyjnego” w sprawie konstytucyjności art. 61 ust. 4 u.o.t.p.TK (błędnie oznaczonego w zażaleniu jako „art. 60 ust. 4” u.o.t.p.TK).
Trybunał Konstytucyjny wyjaśnia, że tego typu wniosek nie może wywoływać żadnych skutków procesowych, a art. 190 ust. 5 Konstytucji nie wyklucza podejmowania rozstrzygnięć przez Trybunał w składzie jednego sędziego (por. np. postanowienie z 3 kwietnia 2025 r., sygn. Ts 183/23, OTK ZU B/2025, poz. 207 i wskazane tam inne sprawy).
Mając powyższe na względzie Trybunał postanowił jak w sentencji.
Postanowienie
z dnia 22 lipca 2025 r.
Trybunał Konstytucyjny w składzie:
Bogdan Święczkowski, po wstępnym rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym skargi konstytucyjnej K.J. o zbadanie zgodności:
- 1) art. 425 § 1 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks postępowania karnego (Dz. U. Nr 89, poz. 555, [ze zm.]) w zakresie, w jakim „uznaje on, iż orzeczeniem sądu I instancji jest postanowienie oskarżyciela publicznego”;
- 2) art. 426 § 1 ustawy powołanej w punkcie 1 w zakresie, w jakim „[s]ąd rozpoznający po raz pierwszy środek odwoławczy od orzeczenia oskarżyciela publicznego jest sądem odwoławczym II instancji”;
- 3) art. 465 § 1 ustawy powołanej w punkcie 1 w całości lub alternatywnie w zakresie, w jakim „[s]ąd rozpoznający po raz pierwszy środek odwoławczy od orzeczenia oskarżyciela publicznego jest sądem odwoławczym II instancji”, z art. 10 ust. 2, art. 10 ust. 2 w związku z art. 45 ust. 1, art. 45 ust. 1, art. 45 ust. 1 w związku z art. 2, art. 45 ust. 1 w związku z art. 10 ust. 2, art. 176 ust. 1 w związku z art. 2, art. 176 ust. 1 w związku z art. 10 ust. 2 oraz art. 176 ust. 1 w związku z art. 45 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej,
postanawia:
odmówić nadania skardze konstytucyjnej dalszego biegu.
Uzasadnienie
W skardze konstytucyjnej wniesionej do Trybunału Konstytucyjnego 26 kwietnia 2024 r. (data nadania) K.J. (dalej: skarżąca), reprezentowana przez pełnomocnika z wyboru, wystąpiła z żądaniem przytoczonym w komparycji niniejszego postanowienia.
Skarga konstytucyjna została wniesiona na tle następującego stanu faktycznego.
Skarżąca złożyła zawiadomienie o podejrzeniu popełnienia przestępstwa, domagając się wszczęcia postępowania karnego w sprawie przekroczenia uprawnień przez urzędnika samorządowego.
Postanowieniem z 20 grudnia 2023 r. (sygn. akt […]) funkcjonariusz właściwej miejscowo jednostki Policji odmówił wszczęcia śledztwa w tej sprawie z uwagi na brak znamion czynu zabronionego. Postanowienie to zostało zatwierdzone przez Prokuratora Prokuratury Rejonowej w K. postanowieniem z 29 grudnia 2023 r. 5
Po rozpoznaniu zażalenia skarżącej, Sąd Rejonowy w K. Wydział III Karny (dalej: Sąd Rejonowy) postanowieniem z 21 marca 2024 r. (sygn. akt […]) utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie o odmowie wszczęcia śledztwa. W uzasadnieniu wskazał, że subiektywne przekonanie skarżącej o własnym pokrzywdzeniu (niemające potwierdzenia w materiale dowodowym) nie może stanowić asumptu do wszczęcia postępowania. Orzeczenie to – doręczone pełnomocnikowi skarżącej 26 marca 2024 r. – wskazane zostało jako ostateczne rozstrzygnięcie w rozumieniu art. 79 ust. 1 Konstytucji.
Skarżąca – za pośrednictwem Sądu Rejonowego – złożyła zażalenie na powyższe postanowienie do Sądu Okręgowego w K. Pismem z 10 kwietnia 2024 r. została poinformowana, że jej zażalenie zostało dołączone do akt sprawy bez nadania dalszego biegu, ponieważ kwestionowane w nim orzeczenie jest prawomocne.
W uzasadnieniu skargi skarżąca podkreśliła, że brak zapewnienia ochrony wolności i praw obywateli oraz ich bezpieczeństwa przez państwo może stanowić sprawę w rozumieniu art. 45 ust. 1 Konstytucji. Na skutek zaskarżonych regulacji pozbawiono ją prawa do rozpoznania tej sprawy w pierwszej instancji przez właściwy, bezstronny i niezawisły sąd (gdyż na prawach tego sądu orzekała instytucja, która tych cech nie ma, tj. prokuratura). Ponadto zamknięto jej drogę do rzeczywistego sądu drugiej instancji, do którego jej sprawa w ogóle nie może dotrzeć (s. 13 skargi).
Prezes Trybunału Konstytucyjnego w zarządzeniu z 29 maja 2024 r. (doręczonym skarżącej 19 czerwca 2024 r.) wezwał skarżącą do: 1) udokumentowania daty doręczenia jej ostatecznego orzeczenia oraz 2) poinformowania, czy został od niego wniesiony nadzwyczajny środek zaskarżenia.
Skarżąca wykonała powyższe zarządzenie w piśmie z 24 czerwca 2024 r. (data nadania).
Zarządzeniem sędziego Trybunału Konstytucyjnego z 29 kwietnia 2025 r. (doręczonym skarżącej 20 maja 2025 r.) skarżąca została wezwana do usunięcia braków formalnych skargi przez: 1) wskazanie naruszonych wolności lub praw wynikających z art. 10 ust. 2 oraz art. 176 ust. 1 w związku z art. 2 i art. 10 ust. 2 Konstytucji; 2) określenie sposobu naruszenia poszczególnych wolności lub praw skarżącej przez każdy zaskarżony przepis oraz 3) uzasadnienie zarzutu niezgodności każdego zaskarżonego przepisu z poszczególnymi konstytucyjnymi wolnościami lub prawami skarżącej, z powołaniem argumentów lub dowodów na jego poparcie.
Skarżąca ustosunkowała się do powyższego zarządzenia w piśmie z 27 maja 2025 r. (data nadania).
Trybunał Konstytucyjny zważył, co następuje
1. Zgodnie z art. 61 ust. 1 ustawy z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym (Dz. U. z 2019 r. poz. 2393; dalej: u.o.t.p.TK) skarga konstytucyjna podlega wstępnemu rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym.
Służy ono wyeliminowaniu – już w początkowej fazie postępowania – spraw, które nie mogą być przedmiotem merytorycznego rozstrzygania.
Trybunał wydaje postanowienie o odmowie nadania skardze dalszego biegu, gdy nie spełnia ona określonych przez prawo wymagań lub gdy braki formalne nie zostały usunięte w ustawowym terminie.
2. W analizowanej skardze konstytucyjnej skarżąca kwestionuje zgodność art. 425 § 1, art. 426 § 1 oraz art. 465 § 1 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks postępowania karnego (Dz. U. Nr 89, poz. 555, ze zm.; dalej: k.p.k.) w zakresie, w jakim odnoszą się one do kontroli postanowień oskarżyciela publicznego, z art. 2, art. 10 ust. 2, art. 45 ust. 1 i art. 176 ust. 1 Konstytucji (w różnych konfiguracjach). Zarzuty te sformułowano w związku z postanowieniem Sądu Rejonowego w K. Wydział III Karny z 21 marca 2024 r. (sygn. akt […]; dalej: postanowienie Sądu Rejonowego), którym utrzymano w mocy postanowienie o odmowie wszczęcia śledztwa w sprawie podejrzenia popełnienia przestępstwa na szkodę skarżącej.
Trybunał Konstytucyjny wielokrotnie wypowiadał się na temat praw pokrzywdzonego w postępowaniu karnym (por. np. szeroki przegląd orzecznictwa w wyroku z 25 czerwca 2019 r., sygn. SK 27/18, OTK ZU A/2019, poz. 30). Podkreślał przy tym m.in., że z art. 45 ust. 1 Konstytucji „«nie wynika prawo pokrzywdzonego do wszczęcia postępowania karnego», a sprawa w rozumieniu tego przepisu aktualizuje się dopiero po zakończeniu postępowania przygotowawczego i wniesieniu aktu oskarżenia do sądu” (por. wyrok z 2 kwietnia 2001 r., sygn. SK 10/00, OTK ZU nr 3/2001, poz. 52).
Kwestia ta była analizowana również bezpośrednio na tle wymaganego konstytucyjnie modelu sądowej kontroli orzeczeń organów prowadzących postępowanie przygotowawcze m.in. w wyroku z 12 maja 2003 r., sygn. SK 38/02 (OTK ZU nr 5/A/2003, poz. 38). Trybunał uznał w tej sprawie, że rozpoznanie przez sąd zażalenia na postanowienia prokuratora o umorzeniu postępowania przygotowawczego nie dotyczyło ani przypisania skarżącej odpowiedzialności karnej, ani nie rozstrzygało o jej prawach (cywilnych, administracyjnych).
Tylko refleksowo sprawa ta może być uznana za „sprawę” skarżącej w rozumieniu art. 45 ust. 1 Konstytucji. Konstytucyjne prawo pokrzywdzonego do sądu nie obejmuje prawa do dwuinstancyjnego postępowania, o którym mowa w art. 176 ust. 1 Konstytucji. Składając środek odwoławczy od postanowienia prokuratora skarżąca zrealizowała zaś swoje prawo do sądu (rozumiane – w tym wypadku – jako prawo do ochrony przed arbitralnością organów ścigania). Takie ujęcie praw pokrzywdzonego w postępowaniu przygotowawczym zostało podtrzymane przez Trybunał także po wejściu w życie obecnej ustawy o Trybunale Konstytucyjnym (por. np. wspomniany wyżej wyrok o sygn. SK 27/18, a wśród najnowszych – np. postanowienia z: 15 kwietnia i 19 października 2021 r., sygn. Ts 146/20, OTK ZU B/2021, poz. 179 i 180 oraz 27 października 2022 r. i 21 listopada 2023 r., sygn. Ts 227/21, OTK ZU B/2024, poz. 42 i 43).
W niniejszej sprawie skarżąca nie przedstawiła żadnych argumentów przemawiających za odstąpieniem od powyższego poglądu Trybunału.
Także na tle obecnej sprawy należy więc uznać, że postanowienie Sądu Rejonowego nie było ostatecznym orzeczeniem o jej wolnościach lub prawach konstytucyjnych w rozumieniu art. 79 ust. 1 Konstytucji, którego uzyskanie jest niezbędne do skutecznego wniesienia skargi. Z tego powodu skarga dotknięta jest nieusuwalnym brakiem formalnym.
Ponadto, składając zażalenie na postanowienie o odmowie wszczęcia śledztwa, skarżąca zrealizowała swoje prawo gwarantowane przez art. 45 ust. 1 Konstytucji. Art. 176 ust. 1 Konstytucji nie jest zaś adekwatnym wzorcem kontroli w odniesieniu do przepisów, które dotyczą sądowej kontroli rozstrzygnięć organów ścigania. Zarzuty naruszenia prawa do sądu i prawa do dwuinstancyjnego postępowania sądowego są więc oczywiście bezzasadne.
Powyższe względy przesądzają o konieczności odmowy nadania skardze dalszego biegu w całości na podstawie art. 61 ust. 4 pkt 1 i 3 u.o.t.p.TK.
3. Zgodnie z art. 53 ust. 1 pkt 1, 2 i 3 u.o.t.p.TK skarga konstytucyjna powinna zawierać określenie kwestionowanego przepisu, wskazanie naruszonej konstytucyjnej wolności lub prawa skarżącego i sposobu ich naruszenia oraz uzasadnienie zarzutu niezgodności kwestionowanego przepisu ze wskazaną konstytucyjną wolnością lub prawem skarżącego, z powołaniem argumentów lub dowodów na jego poparcie.
W analizowanej skardze konstytucyjnej skarżąca żądała zbadania zgodności trzech przepisów z ośmioma wzorcami kontroli.
Trybunał Konstytucyjny ustalił, że uzasadnienie skargi nie uwzględniało jednak takiego sformułowania zakresu zaskarżenia (nie zawierało rozważań dotyczących relacji między każdym zaskarżonym przepisem i każdym wzorcem kontroli). Ponadto skarżąca nie sprecyzowała naruszonych praw podmiotowych, które miałyby wynikać z – powołanych jako odrębne wzorce kontroli – art. 10 ust. 2 oraz art. 176 ust. 1 w związku z art. 2 i art. 10 ust. 2 Konstytucji. Skarga nie zawierała również wskazania sposobu naruszenia konstytucyjnych praw skarżącej, wynikających z pozostałych wzorców kontroli – zawarte w niej rozważania opierały się bowiem na błędnym rozumieniu prawa do sądu i prawa do dwuinstancyjnego postępowania sądowego. Analogiczną wadą obciążone było uzasadnienie zarzutów (por. wyżej).
Powyższe braki skargi nie zostały usunięte przez skarżącą, pomimo że została do tego zobowiązana zarządzeniem sędziego Trybunału.
W tej sytuacji dodatkową podstawą odmowy nadania skardze dalszego biegu w całości jest również art. 61 ust. 4 pkt 2 u.o.t.p.TK.
4. W skardze konstytucyjnej można kwestionować wyłącznie przepisy, które były podstawą ostatecznego orzeczenia o konstytucyjnych prawach, wolnościach lub obowiązkach skarżącego (por. art. 79 ust. 1 Konstytucji i art. 53 ust. 1 pkt 1 u.o.t.p.TK).
Trybunał Konstytucyjny stwierdził, że postanowienie Sądu Rejonowego, w związku z którym złożono skargę konstytucyjną, nie zostało wydane na podstawie art. 426 § 1 k.p.k. („Od orzeczeń sądu odwoławczego (...) nie przysługuje środek odwoławczy, chyba że ustawa stanowi inaczej”). W tym orzeczeniu sąd dokonał kontroli zaskarżonego postanowienia o odmowie wszczęcia śledztwa, nie wypowiadał się natomiast na temat ewentualnej dalszej drogi odwoławczej od swojego orzeczenia.
Stanowi to dodatkowy brak nieusuwalny skargi w zakresie odnoszącym się do omówionego przepisu i powoduje konieczność odmowy nadania jej dalszego biegu na podstawie art. 61 ust. 4 pkt 1 u.o.t.p.TK.
Mając powyższe na względzie, Trybunał postanowił jak w sentencji.
POUCZENIE 30
Na podstawie art. 61 ust. 5 u.o.t.p.TK skarżącej przysługuje prawo wniesienia zażalenia na powyższe postanowienie w terminie 7 dni od daty jego doręczenia.