Postanowienie o odmowie TK z 14 maja 2025 r., Ts 89/24

Wydany

14 maja 2025 r.

Sentencja

18. sygn. akt Ts 89/24 Komparycja Tenor postanawia

Uzasadnienie

• część historyczna
• uzasadnienie prawne

Metryka orzeczenia

Rodzaj orzeczenia

Postanowienie o odmowie

Data 14 maja 2025

Miejsce publikacji

OTK ZU B/2026, poz. 58

Skład

Sędzia Funkcja

Stanisław Piotrowicz 58/B/2026

Postanowienie

z dnia 14 maja 2025 r.

Trybunał Konstytucyjny w składzie:

Stanisław Piotrowicz, po wstępnym rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym skargi konstytucyjnej M.J. o zbadanie zgodności:

art. 767 3a § 3 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. Nr 43, poz. 296, ze zm.) w zakresie zwrotu:

„jako sąd drugiej instancji” oraz art. 735 1 § 3 ustawy – Kodeks postępowania cywilnego, z art. 10 ust. 2 w związku z art. 45 ust. 1; art. 45 ust. 1; art. 45 ust. 1 w związku z art. 10 ust. 2; art. 45 ust. 1 w związku z art. 176 ust. 1 oraz art. 176 ust. 1 w związku z art. 45 ust. 1 Konstytucji

Rzeczypospolitej Polskiej, postanawia:

odmówić nadania skardze konstytucyjnej dalszego biegu.

Uzasadnienie

W skardze konstytucyjnej wniesionej do Trybunału Konstytucyjnego 10 maja 2024 r. (data nadania) M.J. (dalej: skarżący), reprezentowany przez pełnomocnika z wyboru, wystąpił z żądaniem przytoczonym w komparycji na tle następującego stanu faktycznego.

Skarżący wystąpił do Sądu Rejonowego w K. z pozwem o zapłatę od pozwanego 10 972,14 zł. Sformułował w nim także wniosek o udzielenie zabezpieczenia poprzez zajęcie całej wierzytelności z rachunku bankowego pozwanego. Referendarz sądowy w Sądzie

Rejonowym w K. V Wydział Gospodarczy postanowieniem z 14 czerwca 2023 r. (sygn. akt […]) udzielił zabezpieczenia zgodnie z żądaniem. Orzeczenie to nie zwiera uzasadnienia, ponieważ wniosek pozwanego w tej sprawie z 11 lipca 2023 r. został odrzucony przez referendarza Sądu Rejonowego postanowieniem z 29 sierpnia 2023 r. (sygn. akt jw.). Na postanowienie referendarza z 14 czerwca 2023 r. pozwany wniósł skargę. Sąd Rejonowy w K. postanowieniem z 30 października 2023 r. (sygn. akt […]), orzekając jako sąd drugiej instancji, zmienił zaskarżone postanowienie w ten sposób, że oddalił wniosek skarżącego o udzielenie zabezpieczenia w całości.

Na powyższe rozstrzygnięcie skarżący wniósł zażalenie, które Sąd Rejonowy w K. odrzucił jako niedopuszczalne postanowieniem z 9 stycznia 2024 r. (sygn. akt jw.). Zażalenie na to postanowienie zostało natomiast oddalone postanowieniem tego sądu z 11 marca 2024 r. (sygn. akt […]). W uzasadnieniu wskazano, że Sąd Rejonowy, rozpoznając skargę na postanowienie referendarza sądowego w przedmiocie zabezpieczenia, orzekał jako sąd drugiej instancji na podstawie art. 767 3a § 3 w związku z art. 735 1 § 3 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. Nr 43, poz. 296, ze zm.). Przepisy tej ustawy nie przewidują możliwości zaskarżenia postanowienia wydanego w takich okolicznościach, dlatego zażalenie skarżącego na postanowienie

Sądu Rejonowego z 30 października 2023 r. było z mocy prawa niedopuszczalne.

Postanowienie Sądu Rejonowego w K. z 11 marca 2024 r. zostało wskazane przez skarżącego jako orzeczenie ostateczne w rozumieniu art. 79 ust. 1 Konstytucji. Zostało ono doręczone skarżącemu 22 kwietnia 2024 r. 5

Prezes Trybunału Konstytucyjnego zarządzeniem z 29 maja 2024 r. (doręczonym pełnomocnikowi skarżącego 19 czerwca 2024 r.) wezwał skarżącego do doręczenia odpisu lub poświadczonej za zgodność z oryginałem kopii postanowienia Sądu Rejonowego w K. z 14 czerwca 2023 r. (sygn. akt […]) wraz z uzasadnieniem i czterema kopiami oraz dwóch egzemplarzy skargi konstytucyjnej, a także poinformowania, czy od wskazanego w skardze konstytucyjnej ostatecznego orzeczenia został wniesiony nadzwyczajny środek zaskarżenia.

Skarżący złożył w Trybunale wymagane dokumenty 24 czerwca 2024 r. (data nadania).

Sędzia Trybunału Konstytucyjnego zarządzeniem z 4 grudnia 2024 r. (doręczonym pełnomocnikowi skarżącego 18 grudnia 2024 r.) wezwał skarżącego do usunięcia braków formalnych skargi przez wskazanie, które wolności lub konstytucyjne prawa skarżącego wyrażone w art. 10 ust. 2 w związku z art. 45 ust. 1; art. 45 ust. 1; art. 45 ust. 1 w związku z art. 10 ust. 2; art. 45 ust. 1 w związku z art. 176 ust. 1 oraz art. 176 ust. 1 w związku z art. 45 ust. 1 Konstytucji, i w jaki sposób – zdaniem skarżącego

• zostały naruszone przez zakwestionowane w skardze przepisy; uzasadnienie zarzutu niezgodności kwestionowanych przepisów z wolnościami lub prawami skarżącego, z powołaniem argumentów lub dowodów na jego poparcie.

Skarżący odniósł się do zarządzenia w piśmie procesowym z 27 grudnia 2024 r. (data nadania).

Skarżący zarzucił, że zakwestionowane w skardze przepisy nadają urzędnikom sądowym (nieposiadającym cech niezawisłego i bezstronnego sądu) status sądu pierwszej instancji. W ten sposób w sprawie, w związku z którą wystąpił do Trybunału, naruszone zostało przysługujące mu prawo do dwuinstancyjnego rozpoznania sprawy przez niezawisły i bezstronny sąd. Według skarżącego rozpoznanie „sprawy” w rozumieniu art. 45 ust. 1 Konstytucji (in casu: udzielenie zabezpieczenia) przez urzędnika sądowego nie może być traktowane na równi z orzekaniem przez niezawisły i bezstronny sąd. Z tego powodu przyjęcie przez ustawodawcę, że sąd, który rozpoznaje środek odwoławczy od decyzji urzędnika, działa jako sąd drugiej instancji, nie spełnia standardów konstytucyjnych.

Trybunał Konstytucyjny zważył, co następuje

1. Stosownie do art. 61 ust. 1 ustawy z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym (Dz. U. z 2019 r. poz. 2393; dalej: u.o.t.p.TK) skarga konstytucyjna podlega wstępnemu rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym.

Służy ono wyeliminowaniu – już w początkowej fazie postępowania – spraw, które nie mogą być przedmiotem merytorycznego rozstrzygania.

Trybunał wydaje postanowienie o odmowie nadania skardze dalszego biegu, gdy nie spełnia ona określonych przez prawo wymagań, jest oczywiście bezzasadna, lub gdy braki formalne nie zostały usunięte w ustawowym terminie.

2. W myśl art. 79 ust. 1 Konstytucji przedmiotem skargi konstytucyjnej może być ustawa lub inny akt normatywny, na podstawie którego sąd lub organ administracji publicznej orzekł ostatecznie o wolnościach lub prawach skarżącego albo o jego obowiązkach określonych w Konstytucji. W związku z tym art. 53 ust. 1 pkt 1 u.o.t.p.TK zobowiązuje skarżącego do określenia przedmiotu skargi, tj. do wskazania przepisu ustawy lub innego aktu normatywnego, na podstawie którego wydano w jego sprawie orzeczenie, o którym mowa w art. 79 ust. 1 Konstytucji i w stosunku do którego domaga się stwierdzenia niezgodności z ustawą zasadniczą.

Zakwestionowany przepis musi więc być podstawą ostatecznego orzeczenia, zaś jego normatywna treść – źródłem naruszenia wolności lub praw występującego ze skargą konstytucyjną.

Skarżący zakwestionował art. 767 3a § 3 i art. 735 1 § 3 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. z 2024 r. poz. 1568). Pierwszy z nich stanowi (w zakresie określonym w skardze konstytucyjnej), że skargę na postanowienie referendarza sąd rozpoznaje w składzie jednego sędziego jako sąd drugiej instancji. Drugi jest natomiast przepisem odsyłającym. Mówi on o tym, że do skargi na postanowienie referendarza sądowego stosuje się odpowiednio przepis art. 767 3a, a także że skarga podlega rozpoznaniu w terminie tygodnia od dnia jej wpływu do sądu.

Trybunał Konstytucyjny zauważa, że powyższe przepisy nie były podstawą postanowienia Sądu Rejonowego w K. z 11 marca 2024

18. (sygn. akt […]), tj. orzeczenia wskazanego przez skarżącego jako ostateczne w rozumieniu art. 79 ust. 1 Konstytucji.

Rozstrzygnięciem tym sąd oddalił zażalenie skarżącego na postanowienie sądu odrzucające niedopuszczalny z mocy ustawy środek odwoławczy od orzeczenia z 30 października 2023 r. (sygn. akt […]), tj. postanowienia, które zmieniło postanowienie referendarza sądowego o udzieleniu zabezpieczenia.

W postępowaniu zakończonym orzeczeniem, w związku z którym skarżący wystąpił do Trybunału, sąd badał więc jedynie to, czy na postanowienie (Sądu Rejonowego w K. orzekającego jako sąd drugiej instancji), wydane po rozpoznaniu skargi, przysługuje środek odwoławczy w postaci zażalenia.

W sprawie skargi na orzeczenie referendarza o udzieleniu zabezpieczenia Sąd Rejonowy orzekł natomiast w postanowieniu z 30 października 2023 r. (co zostało wskazane wprost w uzasadnieniu orzeczenia z 11 marca 2024 r.). To zatem to orzeczenie, a nie postanowienie z 11 marca 2024 r., zostało wydane na podstawie przepisów zakwestionowanych w skardze konstytucyjnej.

Mając powyższe na względzie Trybunał Konstytucyjny stwierdza, że analizowana skarga konstytucyjna nie spełnia podstawowego wymogu wynikającego z art. 79 ust. 1 Konstytucji, a doprecyzowanego w art. 53 ust. 1 pkt 1 u.o.t.p.TK.

3. Należy także zauważyć, że jeśliby nawet przyjąć, że w rozpatrywanej sprawie orzeczeniem, o którym mowa w art. 79 ust. 1

Konstytucji, jest postanowienie Sądu Rejonowego w K. z 30 października 2023 r. (sygn. akt […]), to skardze konstytucyjnej należałoby odmówić nadania dalszego biegu z powodu przekroczenia terminu określonego w art. 77 ust. 1 u.o.t.p.TK.

4. Niezależnie od wyżej wskazanych okoliczności Trybunał zwraca uwagę na to, że nie wszystkie z zadań powierzonych sądom przez ustawodawcę muszą wykonywać tylko i wyłącznie sędziowie. Zgodnie z art. 2 § 2 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. – Prawo o ustroju sądów powszechnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 334): „Zadania z zakresu ochrony prawnej, inne niż wymiar sprawiedliwości, wykonują w sądach referendarze sądowi i starsi referendarze sądowi. Ilekroć w przepisach jest mowa o referendarzach sądowych, rozumie się przez to także starszych referendarzy sądowych”. Pogląd ten został zaaprobowany przez Trybunał w wyroku z 12 maja 2011 r., sygn. P 38/08 (OTK ZU nr 4/A/2011, poz. 33). Trybunał przypomniał również, że referendarz „nie jest sądem”, lecz wysokokwalifikowanym prawnikiem, urzędnikiem sądowym upoważnionym do wykonywania oznaczonych czynności w postępowaniu sądowym, którego rozstrzygnięcia powinny podlegać kontroli sądowej (zob. postanowienie z 18 kwietnia 2018 r., sygn. SK 15/16, OTK ZU A/2018, poz. 18). Taki stan rzeczy miał miejsce w sprawie objętej badaną skargą, ponieważ postanowienie referendarza zostało poddane kontroli sądu.

W tym stanie rzeczy Trybunał Konstytucyjny postanowił jak w sentencji.

POUCZENIE 23

Na podstawie art. 61 ust. 5 u.o.t.p.TK skarżącemu przysługuje prawo wniesienia zażalenia na powyższe postanowienie w terminie 7 dni od daty jego doręczenia.

Created by Łukasz Baranek Internetowy Portal Orzeczeń Trybunału Konstytucyjnego 1.7.5 [Internet-B:ipo]

Strona korzysta z plików cookies w celu realizacji usług. Możesz określić warunki przechowywania lub dostępu do plików cookies w Twojej przeglądarce.

Twoja sesja wygasła!

Twoja sesja wygasła musisz odświeżyć stronę klikając na przycisk poniżej