Uzasadnienie
Wniosek Zarządu Głównego Niezależnego Samorządnego Związku Zawodowego Policjantów z siedzibą w Warszawie (dalej: wnioskodawca) został złożony w Trybunale Konstytucyjnym 29 października 2019 r. (data nadania).
W uzasadnieniu wniosku wskazano, że art. 67 ust. 6 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (Dz. U. z 2019 r. poz. 125, ze zm.) narusza przepisy Konstytucji i ratyfikowanych umów międzynarodowych zarówno w aspekcie ochrony indywidualnych, jak i zbiorowych praw korporacyjnych, wywołuje nieuprawnione pozbawienie funkcjonariuszy Policji, których dotyczy, prawa do prowadzenia spraw związkowych przez zakazanie im pełnienia funkcji w związku. Ograniczenie to jest nieproporcjonalne do potencjalnego, nieokreślonego przez ustawodawcę celu i prowadzi do dyskryminacji funkcjonariuszy wyłącznie ze względu na zajmowane stanowisko służbowe. Kwestionowany przepis pozbawia ponadto funkcjonariuszy praw słusznie nabytych w trakcie trwania kadencji organów Niezależnego Samorządnego Związku Zawodowego Policjantów, który jest jedynym związkiem zawodowym policjantów. Uniemożliwienie prawa do pełnienia funkcji przez związkowych, najlepiej do tego przygotowanych i cieszących się największym autorytetem funkcjonariuszy, pozbawia związek prawa do swobodnego kształtowania swojej polityki, obsady stanowisk i efektywnego prowadzenia spraw związkowych.
Kwestionowany przepis prowadzi do przerwania kadencji organów związku oraz do ingerencji „strony służbowej” w struktury i sposób zarządzania związkiem, a nieokreślony podmiotowy zakres zaskarżonej regulacji pozwala „stronie służbowej” dowolnie kreować strukturę Policji.
Trybunał Konstytucyjny zważył, co następuje
1. Zgodnie z art. 61 ust. 1 ustawy z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym (Dz. U. z 2019 r. poz. 2393; dalej: u.o.t.p. TK) wniosek złożony przez podmiot, o którym mowa w art. 191 ust. 1 pkt 3-5 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, Prezes Trybunału kieruje do wyznaczonego przez siebie sędziego Trybunału w celu wstępnego rozpoznania na posiedzeniu niejawnym. Trybunał bada, czy wniosek spełnia wymagania przewidziane w art. 191 ust. 2 Konstytucji i art. 47 oraz art. 48 u.o.t.p. TK, a także czy nie jest oczywiście bezzasadny (art. 61 ust. 4 pkt 3 u.o.t.p. TK).
2. Do uznania, że wniosek pochodzi od ogólnokrajowego organu związku zawodowego, a nie od osoby, która go sporządziła i podpisała, wymagane jest wykazanie, że został on wniesiony na podstawie uchwały (rozstrzygnięcia) uprawnionego organu (art. 48 ust. 2 pkt 1 u.o.t.p. TK). Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem Trybunału Konstytucyjnego uchwała (rozstrzygnięcie) ogólnokrajowego organu związku zawodowego w sprawie wystąpienia z wnioskiem do Trybunału Konstytucyjnego stanowi conditio sine qua non wszczęcia postępowania z inicjatywy tego podmiotu. Minimalna zbieżność, która musi zachodzić między treścią wniosku i uchwały dotyczy wskazania kwestionowanego przepisu, woli wyeliminowania go z porządku prawnego oraz zarzutu niezgodności tego przepisu z aktem normatywnym wyższego rzędu, którym w przypadku ustawy może być Konstytucja lub ratyfikowane umowy międzynarodowe (por. np. postanowienia TK: z 21 listopada 2007 r., sygn. Tw 32/07, OTK ZU nr 2/B/2008, poz. 46 i z 27 listopada 2012 r., sygn. Tw 44/12, OTK ZU nr 1/B/2013, poz. 5).
3. Wnioskodawca podjął 10 października 2019 r. uchwałę nr 140/VII/2019, w której zlecił „skierowanie (…) do Trybunału Konstytucyjnego wniosku o stwierdzenie zgodności z Konstytucją RP lub ratyfikowanymi umowami międzynarodowymi art. 67 ust. 6 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 roku o Policji w brzmieniu nadanym ustawą o zmianie ustawy o Policji, ustawy o Straży Granicznej oraz ustawy o Służbie Więziennej z dnia 19 lipca 2019 roku”.
Rozstrzygnięcia tego nie można jednak uznać za podstawę prawną wniosku, który wpłynął do Trybunału Konstytucyjnego.
W uchwale wnioskodawcy nie wskazano bowiem wzorców kontroli konstytucyjności kwestionowanego przepisu, do uchwały nie załączono projektu wniosku ani też nie ujęto w niej odesłania do jego treści. Z tego względu należy uznać, że w chwili podjęcia uchwały wniosek jeszcze nie istniał. Został on sporządzony i podpisany 22 października 2019 r. przez adwokata, który dopiero skonkretyzował wzorce kontroli zgodności z Konstytucją.
Trybunał przypomina, że pełnomocnik wnioskodawcy, jako podmiot sporządzający lub podpisujący wniosek, jest zobowiązany do działania w granicach i zakresie udzielonego pełnomocnictwa. Nie posiada zatem kompetencji do samodzielnego kształtowania ani przedmiotu, ani wzorców kontroli, gdyż wiąże go treść uchwały podmiotu legitymowanego do wystąpienia z wnioskiem do Trybunału Konstytucyjnego.
W uchwale wnioskodawcy z 10 października 2019 r. udzielono adwokatowi, który następnie sporządził rozpatrywany wniosek, „pełnomocnictwa materialnego i procesowego do reprezentowania niezależnego Samorządnego Związku Zawodowego Policjantów w Warszawie przed Trybunałem Konstytucyjnym (…), w tym do składania materialno-prawnych oświadczeń woli, wraz z prawem do udzielenia dalszych pełnomocnictw w postępowaniu w sprawie o stwierdzenie zgodności art. 67 ust. 6 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 roku o Policji w brzmieniu nadanym ustawą o zmianie ustawy o Policji, ustawy o Straży Granicznej oraz ustawy o Służbie Więziennej z dnia 19 lipca 2019 r. z Konstytucją RP lub ratyfikowanymi umowami międzynarodowymi (…)”. Zdaniem Trybunału Konstytucyjnego z uchwały tej dla adwokata, który podpisał wniosek, nie wynika umocowanie do jego sporządzenia, albowiem nie określono w niej zakresu zaskarżenia.
Ponadto, udzielone przez wnioskodawcę pełnomocnictwo do „reprezentowania (…) przed Trybunałem” dotyczy ponadto etapu postępowania po złożeniu wniosku i nie obejmuje jego sporządzenia i podpisania.
W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 191 ust. 1 pkt 4 Konstytucji, Trybunał Konstytucyjny stwierdza, że rozpatrywany wniosek w zakresie, w jakim samoistnie określa wzorce kontroli, pochodzi od podmiotu nieuprawnionego. Okoliczność powyższa, zgodnie z art. 61 ust. 4 pkt 1 u.o.t.p. TK, stanowi podstawę odmowy nadania dalszego biegu wnioskowi Zarządu Głównego Niezależnego Samorządnego Związku Zawodowego Policjantów z siedzibą w Warszawie.
Jednocześnie Trybunał Konstytucyjny wyjaśnia, że stwierdzona wadliwość uchwały stanowiącej podstawę wystąpienia z wnioskiem do Trybunału Konstytucyjnego nie może zostać uznana za brak formalny podlegający usunięciu w trybie art. 60 ust. 2 u.o.t.p.
TK (por. postanowienie z 24 listopada 2003 r., sygn. Tw 30/03, OTK ZU nr 4/B/2003, poz. 209).
W tym stanie rzeczy Trybunał Konstytucyjny postanowił jak w sentencji.
POUCZENIE 15
Na podstawie art. 61 ust. 5 u.o.t.p. TK wnioskodawcy przysługuje prawo wniesienia zażalenia na powyższe postanowienie w terminie 7 dni od daty jego doręczenia.