Wyrok WSA w Warszawie z 2 grudnia 2004 r., I SA 1174/03

Sąd

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie

Rozpoznanie

na rozprawie w dniu 2 grudnia 2004 r.

Sprawa

sprawy ze skargi [...] Spółdzielni Budowlano-Mieszkaniowej "C." na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] kwietnia 2003 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji o oddaniu gruntu w użytkowanie wieczyste oddala skargę

Skład

Przewodniczący Sędzia NSA Ewa Dzbeńska (spr.) Sędziowie WSA Małgorzata Boniecka-Płaczkowska WSA Daniela Kozłowska
Joanna Grzyb protokolant

Uzasadnienie

I SA 1174/03

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] kwietnia 2003 r. znak [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. utrzymało w mocy decyzję własną z dnia [...] sierpnia 2002 r. znak [...] stwierdzającą wydanie z rażącym naruszeniem prawa przez Zarządu Gminy W. decyzji z dnia [...] listopada 1997r. w części przekazującej w użytkowani wieczyste grunt stanowiący działki nr ew. [...] w obrębie [...].

W uzasadnieniu podniesiono, że stosownie do art. 80 ust. 2 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. z 1991 r. Nr 30, póz. 127 z późn. zm.) - posiadaczom gruntów stanowiących własność Skarbu Państwa lub własność Gminy, którzy w dniu l sierpnia 1988r. nie legitymują się dokumentami o przekazaniu gruntów, wydanymi w formie prawem przewidzianej i nie wystąpią w terminie do dnia 31 grudnia 1988 r. o uregulowanie stanu prawnego, mogą być przekazane grunty będące w ich posiadaniu m. in. w użytkowanie wieczyste. W przepisie tym brak jest jakiegokolwiek określenia wzajemnych relacji tego artykułu do uprawnień wynikających dla poprzednich właścicieli nieruchomości i ich spadkobierców zawartych w art. 69 tej ustawy. Powołując się na orzecznictwo Sadu Najwyższego i Naczelnego Sądu Administracyjnego na tle relacji art. 69 tej ustawy do tzw. "przepisów uwłaszczających państwowe osoby prawne" (obecnie art. 200 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami; Dz. U. Nr 115, póz. 741 z późn. zm.). W cytowanym przepisie stwierdza się wprost, że nabycie własności oraz prawa użytkowania wieczystego, o którym mowa w tym artykule, nie może naruszać praw osób trzecich, to należy jednak mieć na uwadze, że przepis ten dotyczy nabycia własności i użytkowania wieczystego z mocy prawa. W takim przypadku niezbędne było jednoznaczne przesądzenie, że nabycie z mocy prawa nie narusza praw osób trzecich.

W przypadku art. 80 ust. 2 ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości grunty mogą być przekazane w użytkowanie wieczyste w drodze decyzji administracyjnej. Oczywistym jest jednak, iż gmina wydając powyższą decyzje nie może naruszać praw osób trzecich, godziłoby to bowiem w istniejący porządek prawny. Celem powołanego przepisu jest niewątpliwie uregulowanie sytuacji prawnej posiadaczy nieruchomości, ale nie kosztem praw osób trzecich do tych nieruchomości. Utrzymanie lub powiększenie składników majątku posiadaczy nieruchomości poprzez ich uwłaszczenie nie może następować z naruszeniem interesu osób uprawnionych do uzyskania zwrotu wywłaszczonych nieruchomości, w sytuacji, gdy wywłaszczenie to okazało się nieuzasadnione, bowiem nieruchomość jest zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu.

W uchwale z dnia 15 lutego 1999 r. (OPS 15/98; ONSA 1999, nr 3). Naczelny Sąd Administracyjny wyraził pogląd, że jeśli przed wszczęciem albo w toku postępowania uwłaszczeniowego poprzedni właściciel lub jego następca prawny zgłosi wniosek o zwrot wywłaszczonej nieruchomości lub jej części, postępowanie uwłaszczeniowe powinno zostać zawieszone na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 kpa. Nieprzestrzeganie powyższej zasady i zakończenie postępowania uwłaszczeniowego ostateczną decyzją przed rozstrzygnięciem o zasadności żądania zwrotu wywłaszczonej nieruchomości uzasadnia stwierdzenie nieważności decyzji uwłaszczeniowej, jako wydanej z rażącym naruszeniem prawa (art. 156 § 1 pkt 2 kpa. w związku z art. 69 ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości oraz art. 136 ust. 2 obecnie obowiązującej ustawy o gospodarce nieruchomościami). Zarząd Gminy W. decyzją z dnia [...] listopada 1997r. nr [...] orzekł o przekazaniu w użytkowanie wieczyste [...] Spółdzielni Mieszkaniowej "C." m. in. działki nr ew. [...] z obr. [...]. W roku 1992 H. B. (następca prawny po J. B. - d. właścicielka działki), wystąpił z wnioskiem o zwrot wywłaszczonej nieruchomości. W niniejszej sprawie organ orzekł o przekazaniu w użytkowanie wieczyste w/w nieruchomości mimo, iż nie zostało zakończone stosowną decyzją postępowanie o zwrot w/w nieruchomości co w sposób rażący narusza wyżej wskazane przepisy prawa.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z przepisem art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r r. przepisy wprowadzające Prawo o ustroju sądów administracyjnych i Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi / Dz. U. Nr 153 poz.1271 / ustawa z dnia 11 maja 1995r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym utraciła moc z dniem 1 stycznia 2004r. Stosownie do treści art. 97 cytowanej ustawy sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi / Dz.U Nr 153 poz 1270 /.

Skarga jest nie uzasadniona, aczkolwiek skład orzekający w niniejszej sprawie stwierdził, iż badana w postępowaniu nadzorczym decyzja Zarządu Gminy W. z dnia [...] listopada 1997r. wydana została z naruszeniem prawa, z innych powodów niż podano w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Należy zauważyć, że w dniu 5 grudnia 1990r weszła w życie ustawa z dnia 29 września 1990r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami o wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U Nr 79 poz. 464). Ustawa ta nadała nowe brzmienie art. 20, ustawy z dnia 29 kwietnia 1985r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości. Przepis art. 20 ust.1 w nowej wersji stanowi "Sprzedaż lub oddanie w użytkowanie wieczyste własności Skarbu Państwa lub własności gminy wymaga zawarcia umowy. Oddanie gruntu w użytkowanie wieczyste i przeniesienie tego prawa w drodze umowy wymaga wpisu w księdze wieczyste". Oznacza to, że oddanie w użytkowanie wieczyste gruntu stanowiącego własność gminy mogło nastąpić jedynie w formie aktu notarialnego, a nie jak ma to miejsce w przedmiotowej sprawie w drodze decyzji administracyjnej.

Skoro tak to badana decyzja wydana została bez podstawy prawnej, zatem spełnia przesłanki określone w art. 156§1 pkt. 2 kpa. Jednakże mając na uwadze treść przepisu art.156 § 2 kpa organ prawidłowo stwierdził w oparciu o art. 158 §2 kpa, że decyzja Zarządu Gminy W. z dnia [...] listopada 1997r. wydana została z naruszeniem prawa.

Mając powyższe na uwadze orzeczono jak w wyroku na podstawie art. 152 ustaw Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.