Uzasadnienie
W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego H., K. i M. L. wnosili o uchylenie decyzji Wojewody [...] z dnia [...] kwietnia 2003 r. nr [...] utrzymującej w mocy decyzję Prezydenta W. z dnia [...] listopada 2002 r. nr [...] o udzieleniu zezwolenia W., H. i M. C. – właścicielom nieruchomości położonej w W. przy ulicy [...], oznaczonej jako działka ewidencyjna nr [...] w obrębie [...] na przeprowadzenie budowy przyłącza kanalizacji sanitarnej na nieruchomości położonej w W. prz ulicy [...], oznaczonej jako działka nr [...] w obrębie [...] a stanowiącej własność H., K. i M. L. - wnosząc jednocześnie o uchylenie decyzji organu I instancji.
W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
W związku z reformą sądownictwa administracyjnego, która weszła w życie z dniem 1 stycznia 2004 r. niniejsza skarga stała się – na podstawie przepisu art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Przepisy wprowadzające ustawę Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271) – przedmiotem rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny.
Jak wynika ze zgromadzonego przez organy w niniejszej sprawie materiału dowodowego skarżący są współwłaścicielami nieruchomości położonej w W. przy ulicy [...], stanowiącej działkę o numerze [...]. Natomiast małżonkowie W. i H. C. wraz z córką M.C. są współwłaścicielami sąsiedniej działki oznaczonej nr [...], położonej przy tej samej ulicy, nabytej zresztą w 1993 r. o skarżących. Ponadto częścią składową nieruchomości uczestników jest także służebność gruntowa drogowa obciążająca nieruchomość skarżących.
Decyzją z dnia [...] stycznia 2002 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. utrzymało w mocy decyzję Burmistrza Gminy [...] –
I SA 1842/03 z dnia [...] grudnia 2001 r, nr [...] o ustaleniu warunków zabudowy i zagospodarowania terenu dla inwestycji polegającej na budowie przyłącza kanalizacji sanitarnej, przewidzianej do realizacji na terenie działek nr [...],[...] i [...] położonych przy ulicy [...].
Wnioskiem z dnia [...] września 2000 r. uzupełnionym w dniu [...] września 2002 r. W. C. wystąpił o ograniczenie - na podstawie przepisu art. 124 ustawy z dnia 21 lipca 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2000 r. Nr 46, poz. 543 ze zm.) – sposobu korzystania przez skarżących z ich nieruchomości poprzez wydanie zezwolenia na przeprowadzenie przez działkę o numerze [...] budowy przyłącza kanalizacji sanitarnej.
Decyzją z dnia [...] listopada 2002 r. Prezydent W. uwzględnił w całości powyższy wniosek.
W uzasadnieniu swego stanowiska stwierdził, że ponieważ W. C. nabywając nieruchomość działał w imieniu zarówno własnym jak i żony oraz córki to w/w wniosek należało potraktować jako działanie w imieniu wszystkich współwłaścicieli.
Ponadto zauważył, iż załączone do wniosku dokumenty wskazują, że skarżący są współwłaścicielami działki nr [...], przez który to grunt ma przebiegać przedmiotowa budowa przyłącza kanalizacji sanitarnej.
Powołując się na przepis art. 124 cyt. ustawy, który zezwala staroście na ograniczenie w drodze decyzji sposobu korzystania z nieruchomości poprzez udzielenie zezwolenia na zakładanie i przeprowadzanie na nieruchomości ciągów drenażowych, przewodów i urządzeń służących do przesyłania płynów, pary, gazów i energii elektrycznej oraz urządzeń łączności publicznej i sygnalizacji a także innych podziemnych, naziemnych lub nadziemnych obiektów i urządzeń niezbędnych do korzystania z tych przewodów i urządzeń, jeżeli właściciel nie wyraża na to zgody uznał, że w przedmiotowej sprawie zachodzą przesłanki wymienione w tym przepisie. W szczególności stwierdzono, iż została wydana wymieniona na wstępie decyzja o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu dotycząca przedmiotowej inwestycji zaś - w oparciu o treść niepoświadczonej kserokopii pisma z dnia [...] marca 1995 r. zatytułowanego "oświadczenie" a podpisanego przez skarżących – ustalono, że prowadzone przez współwłaścicieli obu nieruchomości rokowania nie
I SA 1842/03 doprowadziły do zawarcia umowy, co winno być rozumiane jako brak zgody właścicieli działki o numerze [...] na prowadzenie budowy przyłącza przez rodzinę C. Odwołanie od powyższej decyzji wniosła H. L. podnosząc, że wspomniany przepis art. 124 ustawy o gospodarce nieruchomościami nie mógł stanowić podstawy do wydania przez Prezydenta W. decyzji z dnia [...] listopada 2002 r. oraz że decyzja ta narusza przepis art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. wobec nie rozpoznania jej wniosku o zawieszenie postępowania z dnia [...] października 2002 r.
Decyzją z dnia [...] kwietnia 2003 r. Wojewoda [...] utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji podzielając w całości jego stanowisko.
Ponadto wskazano, że w tym postępowaniu organy związane były treścią decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowaniu terenu stąd nie mogły być obecnie przedmiotem rozważań celowość i zasadność budowy przedmiotowego przyłącza.
Ponadto Wojewoda, powołując się na orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego stwierdził, iż o zagadnieniach prejudycjalnych rozstrzyga samodzielnie organ, który w sprawie wydaje rozstrzygniecie a poza tym w przepisie art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. chodzi o sytuacje, gdy kwestia prejudycjalna jest wątpliwa i dla jej wyjaśnienia niezbędne jest przeprowadzenie postępowania przed właściwym organem.
Powyższa decyzja stała się z kolei przedmiotem skargi H., K. i M. L. do sądu, w której domagali się oni jej uchylenia oraz uchylenia poprzedzającej ją decyzji Prezydenta W. Skarżący zarzucili organom, że dokumenty na podstawie których ustalono w postępowaniu administracyjnym, że nie wyrażali oni zgody na przeprowadzenie przyłącza kanalizacyjnego nie dotyczyły tej spraw, gdyż w roku 1995 nie było w ogóle mowy o budowie tej sieci. Ponadto twierdzili, że W. C. nie partycypował w kosztach budowy sieci kanalizacyjnej i kwestionowali możliwość przedmiotowej inwestycji ze względów technicznych.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zgodnie z przepisem art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) Wojewódzki Sąd
I SA 1842/03
Administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola Sądu sprowadza się do badania czy organy wydając zaskarżone akty lub podejmując inne czynności nie naruszyły przepisów prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynika rozstrzygnięcia. Ponieważ w niniejszej sprawie organy dopuściły się naruszenia zarówno przepisów prawa procesowego i materialnego, które to naruszenia w zasadniczy sposób wpłynęły na treść wydanych decyzji należało uznać, że przedmiotowa skarga była w pełni uzasadniona.
Po pierwsze należy stwierdzić, że całe postępowanie administracyjne toczyło się na wniosek złożony wyłącznie przez W. C. a nie całej rodziny C. Brak było przy tym stanowiska w sprawie H. C. i M. C. Brak było także przy tym stosownego pełnomocnictwa od w/w obu współwłaścicielek. Pogląd organów, że ponieważ zawierając umowę notarialną mocą której uczestnicy nabyli nieruchomość, W. C. działał w imieniu własnym oraz jako pełnomocnik obu współwłaścicielek to przez to należy wnosić, że również występując z niniejszym wnioskiem dział w takim charakterze, nie znajduje żadnego uzasadnienia. Z treści bowiem w/w aktu nie wynika czego dokładnie dotyczyło pełnomocnictwo udzielone W. C. w 1993 r. w S., a jak wspomniano w aktach administracyjnych żadnego innego pełnomocnictwa nie było.
W tych warunkach należy stwierdzić, że powyższe postępowanie, choć dotyczyło współwłasności toczyło się bez stanowiska obu współwłaścicielek.
Ponadto z treści decyzji organu I instancji wynikało, że wniosek został złożony w dniu [...] września 2000 r. przez adwokata J. T., pełnomocnika W. C. Tymczasem takiego dokumentu w aktach administracyjnych brakuje. Brakuje również pełnomocnictwa W. C. dla w/w pełnomocnika. Znajduje się jedynie pismo W. C. z dnia [...] września 2002 r. (data wpływu [...] września 2002 r.), które to pismo organ traktował jako uzupełnienie wniosku a nie sam wniosek.
Podkreślenia wymaga także fakt, że rozstrzygając o kwestiach związanych z własnością nieruchomości organy – wbrew twierdzeniu zawartemu w uzasadnieniu decyzji Prezydenta W., że załączone do wniosku dokumenty wskazują na osoby współwłaścicieli nieruchomości przez którą miałaby przebiegać inwestycja
I SA 1842/03 – nie dołączyły do akt sprawy odpisów z ksiąg wieczystych prowadzonych dla obu nieruchomości, z których wynikałyby osoby uprawnione z tytułu prawa własności.
Tego rodzaju odpis (ale tylko z księgi nr Kw [...] dotyczącej nieruchomości uczestników) został dopiero nadesłany jako załącznik do skargi przez H., K. i M. L. Choć w świetle poniższych stwierdzeń nie ma to większego znaczenia tym niemniej dla zasady należy uznać za słuszny także zarzut podniesiony przez skarżących, że oświadczenie podpisane przez nich w dniu [...] marca 1995 r. - na które powołują się organy obu instancji i które traktują jako dowód, że rodzina L. nie wyrażała zgody na przeprowadzenie przez ich nieruchomość inwestycji - nie dotyczyło sprawy budowy kanalizacji. Z treści tego oświadczenia wynika, że odnosiło się ono jedynie do budowy sieci wodociągowej i umiejscowienia śmietnika oraz innych urządzeń technicznych a nie instalacji kanalizacyjnej.
Należy zwrócić uwagę, że na karcie [...] akt administracyjnych znajduje się pismo kierowane do W. C. przez Społeczny Komitet Budowy Sieci Kanalizacyjnej zatytułowane "zaproszenie", w którym informuje się dopiero o zebraniu organizatorskim wyznaczonym w tej sprawie na dzień [...] grudnia 1994 r. Z tego powodu rozprawa administracyjna, która odbyła się w dniu [...] grudnia 1994 r. nie mogła z oczywistych względów technicznych dotyczyć kwestii kanalizacji a poświęcona była uzgodnieniu stanowisk stron jedynie odnośnie innych mediów takich jak sieć wodociągowa, prąd i gaz. Na to zresztą wskazuje treść protokołu z tej rozprawy.
Zaakcentowania przy tym wymaga, że wspomniane dokumenty mają formę jedynie niepoświadczonych kserokopii.
Jak wynika zresztą z treści pism skarżących, które znajdują się w aktach sprawy oraz oświadczenia złożonego przez M. L. do protokołu rozprawy sądowej, kwestią sporną miedzy stronami jest tak naprawdę nie sam fakt przeprowadzenia inwestycji przez nieruchomość skarżących a kwestia rekompensaty finansowej dla właścicieli działki położonej przy ulicy [...].
Przede wszystkim należy jednak podnieść, że zgodnie z utrwalonym orzecznictwem przepis art. 124 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami nie powinien mieć zastosowania w sytuacji, której dotyczył przedmiotowy stan faktyczny.
I SA 1842/03
W wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 sierpnia 2001 r. sygn. akt I SA 668/00 LEX nr 54755 wskazano, że podmiotami uprawnionymi do uzyskania zezwolenia (art. 124 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami) są oprócz jednostek samorządu terytorialnego, także zakłady i przedsiębiorstwa użyteczności publicznej, których celem jest zaspokajanie zbiorowych potrzeb ludności w drodze świadczenia usług publicznych i brak jest jakichkolwiek podstaw do wydania decyzji administracyjnej zezwalającej jednej osobie fizycznej (grupie osób) na naruszenie własności innej osoby. Z takim wnioskiem mogą wystąpić oprócz w/w jednostek samorządowych tylko zakłady i przedsiębiorstwa użyteczności publicznej, których celem jest zaspokajanie zbiorowych potrzeb ludności w drodze świadczenia usług publicznych.
W niniejszej sprawie przeprowadzenie przyłącza kanalizacyjnego dla nieruchomości uczestników nie stanowi – wbrew stanowisku organów - celu publicznego a stanowi jedynie zaspokojenie celu indywidualnego właścicieli konkretnej nieruchomości. Z przyłącza tego bowiem będą korzystali jedynie właściciele nieruchomości położonej przy ulicy [...].
Należy również przytoczyć w tym miejscu postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 21 maja 2002 r. sygn. akt III CZP 27/02 OSNC 2003/5/67, w którym – ze względu na obecne przekształcenie własnościowe dawnych uspołecznionych zakładów energetycznych w spółki prawa handlowego – Sąd Najwyższy dopuścił wprawdzie możliwość występowania z wnioskiem w trybie przepisu art. 124 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami przez inne osoby, ale uzależnił jego stosowanie tylko w stosunku do obszarów przeznaczonych w planach miejscowych na cele publiczne. Sąd sformułował przy tym ogólniejszą tezę, że w/w przepis należący do dziedziny prawa administracyjnego ma na celu realizacje potrzeb ogólnych, o charakterze publicznym. Natomiast zaspakajaniu interesów indywidualnych, prywatnoprawnych służy przepis art. 145 k.c.
W aktach sprawy brak jest wprawdzie wypisu z planu zagospodarowania przestrzennego terenu na którym położone są obie nieruchomości, z treści jednak decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu wynika, że teren ten nie został przewidziany pod obiekty użyteczności publicznej. Okoliczność ta zatem wskazuje, że oparcie w niniejszej sprawie rozstrzygnięcia na przepisie art. 124 ust. 1
I SA 1842/03 ustawy o gospodarce nieruchomościami stanowiło naruszenie prawa materialnego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy.
Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ uzupełni braki formalne postępowania, o których wyżej była mowa tj. dołączy do akt sprawy wszelkie niezbędne dokumenty, ustali - w oparciu o dokumentację źródłową - jakie w dacie orzekania będzie przeznaczenie terenu położonego w W. przy ulicy [...] i mając na uwadze powyższe wskazania Sądu oraz treść przywołanego orzecznictwa odnośnie rozumienia pojęcia interesu publicznego, wyda ponowne rozstrzygniecie w sprawie.
Biorąc powyższe pod uwagę Sąd – z mocy przepisu art. 145 § 1 pkt. 1 lit a i c w związku z art. 152 i art. 200 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – orzekł jak w sentencji.