Uzasadnienie
W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego Centrum Naukowo-Produkcyjne Materiałów E. [...] Spółka Akcyjna z siedzibą w W. wniosła o uchylenie decyzji Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej z dnia [...] maja 2002 r. nr [...] utrzymującej w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] listopada 2001 r. nr [...] o stwierdzeniu nabycia z mocy prawa przez Dzielnicę-Gminę [...] własności nieruchomości położonej w W. przy ul. [...], oznaczonej w ewidencji gruntów w obrębie ewidencyjnym [...] numerem działki [...], o powierzchni [...] m kw., nie mającej urządzonej księgi wieczystej.
W odpowiedzi na skargę Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa wniosła o jej oddalenie podnosząc, że skarżący nie wykazał, aby - w oparciu o obowiązujące przed dniem 27 maja 1990 r. przepisy prawa – posiadał tytuł prawny do przedmiotowego gruntu w postaci prawa zarządu.
W związku z reformą sądownictwa administracyjnego, która weszła w życie z dniem 1 stycznia 2004 r. niniejsza skargą stała się – na zasadzie przepisu art. 97§ 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Przepisy wprowadzające ustawę Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271) – przedmiotem rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny.
Jak wynika ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego decyzją z dnia [...] listopada 2001 r. Wojewoda [...] stwierdził – w oparciu o przepisy art. 18 ust. 2 w związku z art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz. U. Nr 32, poz. 191, ze zm.) -nabycie z mocy prawa, nieodpłatnie przez Dzielnicę-Gminę [...] własności w/w nieruchomości mając na uwadze, że stanowiła ona w dniu 27 maja 1990 r. własność Skarbu Państwa i należała do terenowego organu administracji państwowej stopnia podstawowego.
Ustalenia powyższe oparto m. in. na zapisach zawartych w karcie inwentaryzacyjnej, co do których nie zostały w przepisanym terminie zgłoszone żadne zastrzeżenia.
W odwołaniu od powyższej decyzji Centrum Naukowo-Produkcyjne Materiałów E. [...] S.A. w W. wniosła o uchylenie decyzji Wojewody i umorzenie postępowania komunalizacyjnego ze względu na okoliczność, że przedmiotowa działka pozostawała w wyłącznym użytkowaniu i faktycznym zarządzie Spółki oraz jej poprzedników prawnych. Z tego powodu odwołująca wywodziła, że przysługuje jej – na zasadzie przepisu art. 200 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2000 r. Nr 46, poz. 55433) - do w/w gruntu prawo użytkowania wieczystego. Jako dowody na istnienie tego rodzaju prawa powołano: zarządzenie o utworzeniu przedsiębiorstwa państwowego będącego poprzednikiem prawnym Centrum Naukowo-Produkcyjnego Materiałów E. [...] S.A. w W. (w skład którego został włączony m. in. Ośrodek Naukowo-Produkcyjny Materiałów P.), decyzję Urzędu Miasta W. z dnia [...] sierpnia 1978r. nr [...] o ustaleniu miejsca i warunków realizacji inwestycji budowlanej dla budowy m. in. tegoż Ośrodka a także decyzje wywłaszczeniowe zapadłe w latach 70-tych i 80-tych, na podstawie których Skarb Państwa stał się właścicielem m. in. przedmiotowej działki.
Zdaniem Centrum Naukowo-Produkcyjnego Materiałów E. wszedł on w posiadanie terenu przeznaczonego pod realizację budowy i modernizacji Ośrodka Naukowo-Produkcyjnego Materiałów P. [...] a stan ten trwał niezmiennie zarówno w dacie komunalizacji tj. w dniu 27 maja 1990 r. jak również w dniu 5 grudnia 1990r. Z tego względu, w oparciu o przepisy cytowanej ustawy o gospodarce nieruchomościami prowadziło to do nabycia prawa wieczystego użytkowania przedmiotowej działki, które to prawo wprawdzie nie zostało jeszcze potwierdzone w przepisanym trybie, ale wniosek w tej sprawie został wniesiony do Wojewody [...].
Zaskarżoną decyzją Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa nie uwzględniła odwołania i utrzymała w mocy decyzje organu I instancji.
W uzasadnieniu swego stanowiska Komisja zauważyła, że ponieważ działka o numerze [...], położona w W. przy ulicy [...] stanowiła na datę 27 maja 1990 r. własność Skarbu Państwa i należała do terenowego organu administracji państwowej oraz pozostawała w faktycznym władaniu poprzednika prawnego Centrum Naukowo-Produkcyjnego Materiałów E, [...], nie istniał do niej żaden tytuł prawny o charakterze rzeczowym po stronie poprzednika prawnego odwołującej się Spółki, który miałby wpływ na ocenę istnienia przesłanek komunalizacji działki.
W szczególności Komisja podniosła, że pojęcia takie jak "wyłączne użytkowanie" czy "faktyczny zarząd", którymi posługuje się odwołująca nie występowały ani pod rządami ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. z 1991 r. Nr 30, poz. 127 ze zm.) ani nie występują w obowiązującym stanie prawnym i w związku z tym – w świetle zgromadzonych dokumentów – nie można mówić, iż przedmiotowej Spółce przysługiwało prawo użytkowania lub zarządu. Ponadto Komisja uznała także, że dla stwierdzenia przez Wojewodę [...] nabycia przez Gminę w dniu 27 maja 1990 r. własności przedmiotowej nieruchomości nie stoi na przeszkodzie fakt, że Centrum Naukowo-Produkcyjne Materiałów E. [...] S.A. złożyła do Wojewody wniosek o wydanie decyzji uwłaszczeniowej. Ewentualne bowiem stwierdzenie przez właściwy organ nabycia przez poprzednika prawnego Spółki prawa wieczystego użytkowania do wspomnianej działki, może także nastąpić w sytuacji, gdy stała się ona własnością Gminy.
W ocenie Komisji nie zachodziła również okoliczność wyłączająca komunalizację na podstawie przepisu art. 11 ust. 2 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. Z treści tego przepisu wynika bowiem, że w przypadkach w nim określonych wyłączona jest komunalizacja składników mienia, o którym mowa w przepisie art. 5 ust. 1-3 tj. mienia tych przedsiębiorstw, zakładów i innych jednostek organizacyjnych, których organem założycielskim były terenowe organy administracji państwowej a który to przypadek nie zachodził w niniejszej sprawie. Centrum Naukowo-Produkcyjne Materiałów E., będące poprzednikiem prawnym odwołującej się, zostało utworzone przez Ministra Przemysłu Maszynowego, który to organ zaliczany był do naczelnych organów administracji państwowej.
W skardze do sądu skarżąca wniosła o uchylenie powyższej decyzji zarzucając jej naruszenie przepisów postępowania, a to art. 77 k.p.a. mające istotny wpływ na wynik sprawy oraz sprzeczność istotnych ustaleń z treścią zebranego w sprawie materiału dowodowego, jak również obrazę prawa materialnego przez błędna wykładnię treści przepisu art. 5 ust. 1 ustawy Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i pracownikach samorządowych i pominięcie przy orzekaniu przepisu art. 200 ust. 1 w zw. z art. 233 ustawy o gospodarce nieruchomościami.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zgodnie z przepisem art. 3 § 1 w związku z art. 134 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Sąd sprawując kontrolę działalności administracji publicznej rozstrzyga sprawę nie będąc związanym zarzutami i wnioskami zawartymi w skardze. W związku z powyższym choć argumenty podniesione przez skarżącą nie są trafne, należało skargę uznać za uzasadnioną, gdyż rozstrzygnięcie Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej nie było właściwe ze względu na przepisy proceduralne, co Sąd pod uwagę wziął z urzędu.
Składając odwołanie od decyzji Wojewody [...], a następnie wnosząc niniejszą skargę do Sądu, skarżąca stała na stanowisku, iż ma interes prawny do występowania w postępowaniu komunalizacyjnym. Stanowisko takie nie jest jednak trafne. W tego rodzaju postępowaniu stronami są w zasadzie Skarb Państwa oraz właściwa gmina. Natomiast inny podmiot może domagać się dopuszczenia do udziału w takim postępowaniu jeśli wykaże, że na datę komunalizacji – która nastąpiła z mocy samego prawa – przysługiwał mu do komunalizowanego mienia tytuł prawny o charakterze rzeczowym.
W przedmiotowej sprawie prawidłowo organ przyjął, że skarżąca nie legitymowała się na dzień 27 maja 1990 r. tego rodzaju tytułem. W szczególności nie wynikał on ani z okoliczności na które wskazano w skardze, ani z faktycznego władania przedmiotowym gruntem, nawet jeśli było to władanie długoletnie.
Należy podkreślić przy tym, iż fakt ewentualnego uwłaszczenia skarżącej – na zasadzie wspomnianych przepisów ustawy o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości jak i obecnie obowiązującej ustawy o gospodarce nieruchomościami – pozostaje bez wpływu na komunalizację, gdyż nastąpiła ona z datą wcześniejszą niż ewentualne uwłaszczenie przedsiębiorstwa państwowego będącego poprzednikiem prawnym skarżącej.
Wypada przywołać w tym miejscu stanowisko Trybunału Konstytucyjnego zawarte w uchwale z dnia 9 grudnia 1992 r. W 13/90 (Dz. U. Nr 97, poz. 486).W orzeczeniu tym bowiem Trybunał stwierdził, iż komunalizacja mienia, która nastąpiła z mocy samego prawa z dniem 27 maja 1990r., nie wyklucza uwłaszczenia państwowej osoby prawnej, które nastąpiło również ipso iure, ale dopiero z dniem 5 grudnia 1990r.
Ponieważ zatem skarżąca nie wykazała, że na dzień 27 maja 1990 r. przysługiwał jej – jak wspomniano wyżej – prawnorzeczowy tytuł do przedmiotowego gruntu należało uznać, że nie posiadała ona interesu prawnego do występowania w sprawie komunalizacji działki o numerze [...], położonej w W. przy ulicy [...] w charakterze strony w rozumieniu art. 28 k.p.a. Z tych powodów Komisja rozpatrując odwołanie skarżącej winna postępowanie odwoławcze umorzyć..
Biorąc powyższe pod uwagę Sąd z mocy przepisów art.145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 152 i 200 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji.