Uzasadnienie
I SA 2439/03
Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji decyzją nr [...] z dnia [...] września 2003 r., po ponownym rozpatrzeniu sprawy z wniosku Zarządu Gminy [...], utrzymał w mocy swą decyzję nr [...] z dnia [.] sierpnia 2001 r. w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody [...] z dnia [...] lipca 1991 r. w części dotyczącej nieodpłatnego przekazania Gminie [...] nieruchomości w D. oznaczonej jako działka nr [...] o powierzchni [...] ha i nr [...] o powierzchni [...] ha oraz stwierdzenia wydania z naruszeniem prawa wyżej wymienionej decyzji w pozostałej części.
W uzasadnieniu decyzji organ przedstawił następujący stan faktyczny i prawny:
Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji decyzją z dnia [...] sierpnia 2001 r., nr [...] stwierdził nieważność decyzji Wojewody [...] z dnia [...] lipca 2001 r. w części dotyczącej nieruchomości położonej w B., obręb [...], oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka nr [...] o powierzchni [...] ha i nr [...] o powierzchni [...] ha oraz stwierdził wydanie z naruszeniem prawa wyżej wymienionej decyzji w pozostałej części, to jest przekazania nieruchomości, położonej w B., obręb [...], oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka nr [...] o powierzchni [...] ha.
Z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej wyżej powołaną decyzją wystąpił Zarząd Gminy [...], zarzucając brak możliwości stwierdzenia nieważności opisanej na wstępie decyzji Wojewody [...] z uwagi na upływ 10 lat oraz brak podstaw do unieważnienia wyżej wymienionej decyzji z uwagi na fakt zbycia również przedmiotowej nieruchomości.
Powyższa nieruchomość została przekazana Gminie [...] w trybie art. 5 ust 4 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. – Przepisy wprowadzające (...).
Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego gminie może być w tym trybie przekazane jedynie mienie Skarbu Państwa, które służy wykonywaniu konkretnych zadań gminy, a nie w dopiero w bliżej sprecyzowanym terminie miałoby tym zadaniom służyć. Powyższe przesłanki nie zostały spełnione w niniejszej sprawie. Wniosek Zarządu Gminy jak i sama decyzja komunalizacyjna Wojewody [...], nie precyzują realizacji jakich zadań Gminy miałaby służyć nieruchomość.
Wyżej opisaną sytuację potwierdza uchwała Rady Gminy [...] podjęta w dniu [...] października 1991 r., czyli ponad trzy miesiące od wydania decyzji Wojewody [...] o sprzedaży nieruchomości wraz z budynkiem zamieszkującym przez sześć rodzin.
Reasumując Gmina już w momencie wystąpienia miała na celu pozyskanie środków pieniężnych z jej sprzedaży. Co się zaś tyczy nieruchomości opisanej w punkcie pierwszym zaskarżonej decyzji Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji, to jest nieruchomości położonej w D., obręb [...], oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka nr [...] o powierzchni [...] ha i nr [...] o powierzchni [...] ha, to zgodnie z art. 34 ust. 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t.j. Dz. U. z 2000 r. Nr 46, poz. 543 z późn. zm.) działała z naruszeniem obowiązującego prawa na szkodę Skarbu Państwa
Skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego na decyzję Ministra nr [...] złożyła Gmina [...] wnosząc o jej uchylenie jako naruszającej interes prawny Gminy [...] oraz nowych właścicieli nieruchomości. Z chwilą decyzji Wojewody Gmina mogła zabezpieczyć nieruchomości przed dalszym niszczeniem, oszacować je i w trybie konkursu ofert znaleźć inwestora, który zagospodaruje zespół pałacowo-parkowy. Decyzja Wojewody wywołała nieodwracalne skutki, bowiem pałac zmienił właściciela, a także nieruchomość złożona z działek [...] i [...] została sprzedana osobie fizycznej.
Minister swoją decyzją podważył decyzję, która legła u podstaw nieodwracalnych zmian własnościowych, a nowych właścicieli nie potraktowano na prawach strony.
W odpowiedzi organ wnosił o oddalenie skargi.
Na podstawie art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Skarga została uwzględniona choć z zupełnie innych przyczyn niż w niej wskazane.
Sąd administracyjny nie rozstrzyga merytorycznie o przedmiocie sprawy, tylko bada czy zaskarżone decyzje wydane zostały zgodnie z prawem, to jest zarówno z przepisami prawa materialnego jak i prawa procesowego.
W przedmiotowej sprawie postępowanie prowadzone było w trybie nadzoru.
Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji z urzędu wszczął postępowanie administracyjne o stwierdzenie nieważności decyzji Wojewody [...] z [...] lipca 1991 r. w sprawie nieodpłatnego przekazania Gminie [...] na własność nieruchomości zabudowanej w D. oznaczonej jako działka nr [...]. Zawiadomienie z dnia 31 marca 1999 r. w tej sprawie otrzymali: Zarząd Gminy [...], Starosta [...], Wojewoda [...] i S. M., którego pismo spowodowało wszczęcie tego postępowania. Zawiadomienia nie doręczono nabywcom działki zabudowanej nr [...], którą Gmina sprzedała w 1993 r. i która to działka zmieniła znów właściciela w 1997 r. W wyniku postępowania nadzorczego Minister wydał decyzję nr [...] z dnia [...] sierpnia 2001 r. stwierdzającą nieważność decyzji Wojewody w części dotyczącej nieruchomości [...] i [...] oraz wydanie decyzji z naruszeniem prawa w części dotyczącej działki nr [...]. W uzasadnieniu stwierdził, że w dacie komunalizacji przedmiotowa nieruchomość nie służyła wykonywaniu zadań Gminy, bo nie sposób przyjąć aby sprzedaż mieściła się w definicji "służenie zadaniom gminy", a zatem przekazanie tej części nieruchomości Gminie nastąpiło z rażącym naruszeniem prawa, a decyzja taka podlega unieważnieniu. Co do działki nr [...] sprzedanej przez Gminę, organ nadzoru ograniczył się do stwierdzenia wydania decyzji z naruszeniem prawa (nieodwracalne skutki). W momencie wydawania decyzji były sprzedane kolejne działki, jednakże decyzji nie doręczono osobom, które zakupiły te działki od Gminy z końcem 2000 r.
We wniosku z dnia [...] września 2001 r. o ponowne rozpatrzenie sprawy, Gmina [...] wskazała istotną okoliczność, że pozostałe działki zostały zbyte co miało znaczenie dla oceny nieodwracalności skutków decyzji komunalizacyjnej. Organ, mimo wad formalnych decyzji pierwszej instancji, gdzie przede wszystkim należało ustalić zakres podmiotowy postępowania, wydaje po ponownym rozpatrzeniu sprawy decyzję nr [...] z [...] września 2003 r. utrzymującą w mocy decyzję poprzedzającą. Decyzję tę doręcza tylko pierwszemu nabywcy działki nr [...], pomijając pozostałych właścicieli działek nabytych od Gminy, choć obowiązkiem organu było doręczenie decyzji wszystkim stronom jak również uprzednie doręczenie wszystkim zawiadomienia o wszczęciu postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji komunalizacyjnej.
W ten sposób w postępowaniu administracyjnym obu instancji nie uczestniczyły wszystkie strony i nie został ustalony zakres podmiotowy postępowania, co narusza przepis art. 7, 10, 77 kpa i stanowi podstawę uchylenia obu decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1c Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Stwierdzenie takich wad formalnych decyzji administracyjnych zwalnia Sąd od orzekania co do meritum.