Uzasadnienie
Decyzją Prezydenta Miasta O. z dnia l kwietnia 1999 r. "[...]", zatwierdzony został projekt podziału nieruchomości stanowiącej własność Gminy O., będącej w użytkowaniu wieczystym Spółdzielni Mieszkaniowej A w O., w skład której wchodzi działka nr 142 położona w obrębie ewidencyjnym nr "[...]" w O. przy ul. "[...]".
W związku z powyższym, decyzją wydaną w dniu 13 marca 2002r. Zarząd Miasta O. - działając na podstawie art. 98 ust. 4 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, uchwały Rady Miejskiej w O. z dnia 14 listopada 2001 r., Nr "[...]", w sprawie ustalenia stawki procentowej opłaty adiacenckiej z tytułu wzrostu wartości nieruchomości w wyniku zatwierdzenia jej podziału oraz art. 104 Kodeksu postępowania administracyjnego - ustalił opłatę adiacencką z tytułu wzrostu wartości nieruchomości na skutek jej podziału, w wysokości 213 zł, na rzecz Gminy O. od Spółdzielni Mieszkaniowej A w O. oraz wyznaczył termin jej płatności.
W uzasadnieniu decyzji Zarząd podniósł, iż ustalenia opłaty adiacenckiej dokonano w oparciu o operat szacunkowy, w którym rzeczoznawca majątkowy, określił wartość nieruchomości przed podziałem - na kwotę 930 531 zł oraz wartość nieruchomości po podziale - na kwotę 931 241 zł. W oparciu o powyższe, Zarząd Miasta stwierdził wzrost wartości tej nieruchomości wynikający z jej podziału o kwotę 710 zł. Ponieważ, zgodnie z powołaną wyżej uchwałą Rady Miasta O. z dnia 14 listopada 2001 r. wysokość opłaty adiacenckiej wynosi 30% różnicy wartości nieruchomości przed i po podziale, Zarząd ustalił opłatę w wysokości 213 zł.
Od decyzji tej odwołali się przedstawiciele spółdzielni, wskazując na ograniczenie w dysponowaniu działką pod stację transformatorową i kwestionując aktualność wyceny dokonanej przez rzeczoznawcę we wrześniu 2000 r.
W wyniku rozpatrzenia odwołania, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w O., decyzją z dnia 11 września 2002 r. "[...]", utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. Ustosunkowując się do zarzutów odwołania organ II instancji podniósł, że w operacie szacunkowym uwzględniony został fakt zabudowy jednej z działek stacją transformatorową, zaś w aneksie do tego operatu rzeczoznawca, powołując się na Standardy Zawodowe Rzeczoznawców Majątkowych, wskazał, iż wymaga on ponownego przeszacowania dopiero po upływie dwóch lat
W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie Spółdzielnia Mieszkaniowa A. w O. wniosła o uchylenie decyzji organów obu instancji, zarzucając niewłaściwą interpretację i błędne zastosowanie art. 98 ust. 4 ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia, polegający na przyjęciu, że wzrost wartości nieruchomości o 710 zł był następstwem jej podziału. W uzasadnieniu skargi strona stwierdziła, iż w/w przepisem ustawodawca nie wprowadził zasady obligatoryjności wymierzania opłaty adiacenckiej. Decyzja o niej musi mieć uzasadnienie w korzyściach płynących ze zwiększenia atrakcyjności rynkowej działek a więc korzyści, jakie odnosi właściciel lub użytkownik wieczysty. Zdaniem skarżącej, z tytułu dokonania podziału nieruchomości tylko dla potrzeb Zakładu Energetycznego w celu uporządkowania stanu prawnego działki zabudowanej budynkiem trafostacji, nie nastąpił wzrost jej wartości.
W odpowiedzi na skargę, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w O., podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji, wniosło o jej oddalenie. Ustosunkowując się do zarzutów skargi organ odwoławczy stwierdził, że choć art. 98 ust. 4 ustawy o gospodarce nieruchomościami nie nakłada obowiązku ustalenia opłaty adiacenckiej, to jednak organ I instancji miał prawo skorzystać ze swojego uprawnienia wynikającego z tego przepisu. Rzeczoznawca majątkowy wykazał bowiem w operacie szacunkowym, iż podział działki nr 142 spowodował wzrost wartości nieruchomości, co było zasadniczą przesłanką do ustalenia opłaty adiacenckiej w kwocie 213 zł. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje: Powyższa skarga, w związku z reformą sądownictwa administracyjnego, podlega rozpoznaniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie na podstawie art. 97 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, póz. 1271 ze zm.).
Podkreślić należy, że stosownie do art. l § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, póz. 1269) Wojewódzki Sąd Administracyjny ma obowiązek badania zgodności zaskarżonej decyzji organu odwoławczego wyłącznie z punktu widzenia jej legalności, a więc z punktu widzenia jej zgodności z przepisami powszechnie obowiązującego prawa. Sąd nie jest natomiast związany granicami skargi, co oznacza, że skarga powinna zostać uwzględniona, jeśli tylko Sąd, niezależnie od zarzutów w niej podniesionych i wniosków w niej sformułowanych, stwierdzi istnienie naruszenia prawa, skutkujące wzruszeniem zaskarżonego aktu lub czynności.
W niniejszej sprawie, Sąd, niezależnie od zarzutów skargi, stwierdził, że zaskarżona decyzja wydana została z rażącym naruszeniem prawa, czego konsekwencją była konieczność stwierdzenia jej nieważności. Zgodnie ze stanem faktycznym sprawy, decyzją z dnia l kwietnia 1999 r. Prezydent Miasta O. zatwierdził projekt podziału przedmiotowej nieruchomości. Decyzja ta, w związku z brakiem jej zaskarżenia, stała się ostateczna w dniu 23 kwietnia 1999 r. W stanie prawnym obowiązującym w dacie wydania przez organ I instancji decyzji w sprawie ustalenia opłaty adiacenckiej, czyli w dniu 13 marca 2002 r., podstawą obciążenia strony obowiązkiem jej zapłaty był art. 98 ust. 4 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. Nr 115, póz. 741 ze zm.) w brzmieniu nadanym mu przez ustawę z dnia 7 stycznia 2000 r. o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz innych ustaw (Dz. U. Nr 6, póz. 70).
Zgodnie z tym przepisem, jeżeli w wyniku podziału nieruchomości wzrośnie jej wartość, zarząd gminy może ustalić w drodze decyzji opłatę adiacencką z tego tytułu. Stawkę procentową opłaty adiacenckiej ustala rada gminy w drodze uchwały w wysokości nie większej niż 50% różnicy wartości nieruchomości. Przepisy art. 145, art. 146 ust. 2 i ust. 3, art. 147 oraz art. 148 ust. 1-3 stosuje się odpowiednio.
Zgodnie z art. 145 ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2000 r., Nr 46, póz. 543 ze zm.), ustalenie opłaty adiacenckiej może nastąpić w terminie do 3 lat od dnia urządzenia lub modernizacji drogi albo od stworzenia warunków do podłączenia nieruchomości do poszczególnych urządzeń infrastruktury technicznej. W przypadku opłaty adiacenckiej, określonej w art. 98 ust. 4 tej ustawy, odpowiednie stosowanie wskazanego wyżej przepisu, będzie oznaczało przyjęcie, iż momentem od którego liczy się bieg tego terminu, jest dzień, w którym decyzja zatwierdzająca projekt podziału nieruchomości stała się ostateczna. Zgodnie bowiem z ugruntowanym w orzecznictwie
Naczelnego Sądu Administracyjnego stanowiskiem, potwierdzonym m.in. w uchwale NSA z dnia 22 listopada 1999 r., sygn. akt OPK 21/99, obowiązek uiszczenia opłaty adiacenckiej z tytułu wzrostu wartości nieruchomości w związku z jej podziałem staje się wymagalny właśnie w dniu, w którym decyzja zatwierdzająca projekt jej podziału stała się ostateczna. Stwierdzić należy, że w niniejszej sprawie wskazany wyżej 3-letni termin nie został zachowany. Decyzja Zarządu Miasta O. wydana została wprawdzie w trakcie tego terminu, ale z uwagi na wniesienie od niej odwołania decyzja ta nie stała się ostateczna, a więc opłata nią ustalona prawnie nie obowiązywała. Natomiast zaskarżona decyzja Kolegium, która utrzymała wskazaną wyżej decyzję w mocy została wprowadzona do obrotu prawnego 7 listopada 2002 r. a zatem po upływie wskazanego wyżej 3-letniego terminu.
W tym stanie sprawy, należało stwierdzić, że zaskarżona decyzja wydana została z rażącym naruszeniem cytowanego wyżej art. 98 ust. 4 powołanej ustawy o gospodarce nieruchomościami, ponieważ jej doręczenie nastąpiło po upływie terminu, przewidzianego w art. 145 ust. 2 ustawy, mającego odpowiednie zastosowanie w sprawie i wyłączającego możliwość obciążenia strony obowiązkiem zapłaty opłaty adiacenckiej po jego upływie. Z tych przyczyn, wyeliminowanie zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego stało się konieczne z punktu widzenia wymagań praworządności.
Mając na uwadze powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie, na podstawie art. 145 § l pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, póz. 1270), stwierdził nieważność zaskarżonej decyzji. O kosztach Sąd orzekł na podstawie art. 200 powołanej wyżej ustawy a zgodnie z art. 152 powołanej ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. orzekł, że decyzja nie może być wykonana do czasu uprawomocnienia się wyroku.