Wyrok NSA w Warszawie (przed reformą) z 27 maja 2002 r., I SA 413/02

Sprawa

sprawy ze skargi Zarządu Miasta S. na rozstrzygnięcie nadzorcze Wojewody M. z dnia 23 stycznia 2002 r. w przedmiocie stwierdzenia nieważności uchwały ustalającej zasady zwrotu bonifikaty z tytułu nabycia lokalu - oddala skargę.

Teza

Artykuł 68 ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami /Dz.U. 2000 nr 46 poz. 543 ze zm./ nie daje podstaw do wydawania przez zarząd gminy aktu o charakterze generalnym, odnoszącym się do wszystkich mieszkańców gminy.

Sentencja

Naczelny Sąd Administracyjny

Uzasadnienie

Wojewoda M. rozstrzygnięciem nadzorczym z dnia 23.01.2002 r. (...) stwierdził nieważność uchwały Zarządu Miasta S. z dnia 13.11.2001 r. (...) w sprawie ustalenia zasad zwrotu bonifikaty przez osoby, które nabyły lokale mieszkalne od Miasta korzystając z przysługującej im bonifikaty na podstawie Uchwały Rady Miasta S. z dnia 27 lutego 2001 r. (...) w sprawie wyrażenia zgody na sprzedaż lokali mieszkalnych oraz określenia zasad i trybu ich sprzedaży, a następnie zbyły lub wykorzystały je na inne cele niż mieszkalne. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Wojewoda podał, iż uchwała Zarządu Miasta doręczona mu 3.01.2002 r. narusza art. 68 ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami /Dz.U. 2000 nr 46 poz. 543 ze zm./, który upoważnia Zarząd do żądania zwrotu kwoty równej udzielonej bonifikacie po jej waloryzacji od nabywcy lokalu, który zbył lub wykorzystał go na inne cele i przed upływem terminów określonych tym przepisem, za wyjątkiem sytuacji, gdy zbycie następuje na rzecz osoby bliskiej. Na mocy tego przepisu Zarząd ma pełne umocowanie do samodzielnej oceny, czy dochodzić zwrotu bonifikaty, czy też nie i powinien, gdy zajdzie konieczność, podejmować uchwały w sprawach indywidualnych. Nadto par. 1 uchwały zawęża regulację art. 68 ust. 2 ustawy, gdyż nie uwzględnia zakazu możliwości żądania zwrotu bonifikaty w przypadku zbycia lokalu na rzecz osób bliskich.

Skargę na rozstrzygnięcie nadzorcze Wojewody wniósł Przewodniczący Zarządu Miasta, domagając się uchylenia aktu nadzoru. W skardze podniesiono, iż skarżący podziela stanowisko co do tego, że Zarząd ma wyłączne kompetencje do oceny czy należy dochodzić zwrotu bonifikaty oraz badania indywidualnych przypadków. Kwestionuje natomiast, jak to wyraził "zanegowanie przez organ nadzoru możliwości określenia przez Zarząd Miasta przypadków, w których będzie rozważał odstąpienie od żądania zwrotu bonifikaty pomimo zaistnienia przesłanek uzasadniających takie żądanie, określonych w art. 68 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami". Intencją ustawodawcy było, zdaniem skarżącego pozostawienie Zarządowi swobody w podejmowaniu decyzji dotyczących zwrotu bonifikat.

Zarząd ma prawo w ramach swych kompetencji wskazać mieszkańcom gminy w uchwale o charakterze ogólnym czym będzie się kierował podejmując decyzję o nie żądaniu zwrotu bonifikaty. Uchwała odnosi się do przypadków uzasadniających żądanie zwrotu i nie ma zastosowania do zbycia lokali na rzecz osób bliskich.

Odpowiadając na skargę Wojewoda M. wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zawarte w rozstrzygnięciu i podkreślając, iż nie ma podstaw ani uzasadnienia do tworzenia przepisów wykonawczych przez Zarząd dla Zarządu, uszczegóławiających regułę ustaloną przez art. 68 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami, który daje swobodę działania w każdym indywidualnym przypadku.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje

Art. 68 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami /Dz.U. 2000 nr 46 poz. 453 ze zm./ daje zarządowi gminy /art. 4 pkt 9 ustawy/ uprawnienia do zastosowania bonifikaty przy sprzedaży nieruchomości, określając przypadki kiedy bonifikata może być zastosowana i warunki, które muszą być zachowane, aby można było jej udzielić /zgoda właściwych organów/. Ust. 2 tego przepisu uprawnia zaś zarząd gminy do żądania zwrotu bonifikaty jeżeli nabywca nieruchomości zbędzie ją lub wykorzysta na inne cele aniżeli określone tym przepisem poprzez odesłanie do ust. 1 art. 68, lub przed terminem w tym przepisie ustalonym z zastrzeżeniem, iż nie dotyczy to zbycia na rzecz osób bliskich. Art. 68 określa zatem zarówno przypadki i warunki udzielania bonifikaty, jak i przypadki kiedy może mieć miejsce zwrot tej bonifikaty. Sformułowanie tego przepisu nie daje zarządowi gminy uprawnień do ustalania innych niż w nim ujęte możliwości udzielania bonifikaty lub żądania jej zwrotu.

Nabywcą nieruchomości jest indywidualnie określony podmiot, któremu bonifikata może być udzielona lub, od którego można żądać jej zwrotu. Działania zatem zarządu gminy są skierowane nie do wszystkich osób, ale konkretnie określonego nabywcy. Żądanie zwrotu może być tylko do takiej osoby adresowane i tylko wówczas gdy wystąpią warunki przewidziane w art. 68 ust. 2 ustawy, z zastrzeżeniem z niego wynikającym. Przepis ten nie daje natomiast podstaw do wydawania przez zarząd gminu aktu o charakterze generalnym, odnoszącym się do wszystkich mieszkańców gminy, nie oni bowiem są adresatami żądania zwrotu bonifikaty, a tylko nabywca nieruchomości. Art. 68 zawiera kompletną regulację w zakresie udzielania i żądania zwrotu bonifikaty nie zostawiając miejsca żadnemu organowi do uszczegóławiania zapisów, tym samym podstaw do podejmowania aktów skierowanych do ogółu mieszkańców danej jednostki administracyjnej.

Zasadnie zatem Wojewoda M. uznał, iż Zarząd Miasta S. nie miał podstaw do wydania uchwały w sprawie ustalenia zasad zwrotu bonifikaty przez osoby, które nabyły lokale mieszkalne od Miasta korzystając z przysługującej im bonifikaty, skoro zasady te zostały ustalone w ustawie bez upoważnienia do możliwości ich uszczegóławiania.

Wobec powyższego skargę jako niezasadną należało oddalić na podstawie art. 27 ust. 1 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./.