Uzasadnienie
Naczelnik Dzielnicy w Warszawie decyzją nr L-1-8174-II/VI-408/81 z dnia 15 lipca 1981 r., w której powołano się na art. 38 ust. 2 prawa lokalowego, nakazał Melanii K. wraz ze wszystkimi osobami prawa jej reprezentującymi opróżnienie lokalu nr 93 w domu nr 28/34 przy ul. P. po śmierci najemcy, gdyż wyżej wymieniona nie wstąpiła w stosunek najmu, tym bardziej, że wraz z mężem Janem K. jest najemcą lokalu nr 89 w tym domu.
Od tej decyzji Melania K. odwołała się do Prezydenta Miasta Stołecznego Warszawy, wnosząc o jej uchylenie, ponieważ w spornym lokalu zamieszkuje wraz z córką Danutą od 1976 r., a od 1971 r. opiekowała się chorą obłożnie Janiną L. Zameldowana została w tymże lokalu na prośbę tej ostatniej /załącza w tym względzie pismo Janiny L./, ale po jej śmierci nie wystąpiła do sądu o orzeczenie wstąpienia w stosunek najmu, gdyż nie zna się na przepisach i uważała, że wystarczy, iż jest tam zameldowana i płaci czynsz. W mieszkaniu nr 89, w którym mieszka mąż z matką, córka Bogusława /pełnoletnia/ i syn Krzysztof, nie przebywa od 1976 r., przy czym w dniu 16 lipca 1976 r. uzyskała wyrok sądowy, nakładający na męża obowiązek alimentowania córki Danuty.
Prezydent Miasta Stołecznego Warszawy decyzją nr L.II.565/644/81 z dnia 20 stycznia 1982 r. zaskarżoną decyzję utrzymał w mocy w części dotyczącej opróżnienia lokalu nr 93 przy ul. P. 28/34, w pozostałej zaś części decyzję tę uchylił i sprawę przekazał organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia. W motywacji decyzji organu II instancji stwierdzono, że po śmierci najemcy Melania K. pozostała w lokalu bez tytułu prawnego i dalsze jej przebywanie w tym lokalu utraciło swoje uzasadnienie. Biorąc jednak pod uwagę, że wyrokiem Sądu Rejonowego dla m. st. Warszawy z dnia 23 listopada 1981 r. związek małżeński Melanii K. został rozwiązany przez rozwód, z punktu widzenia społecznego nie byłoby właściwe nakazanie jej przeniesienia się do lokalu zamieszkałego przez jej byłego małżonka, a w związku z tym organ I instancji powinien rozważyć możliwość przydziału na jej rzecz pomieszczenia zastępczego.
Decyzję tę Melania K. zaskarżyła do Naczelnego Sądu Administracyjnego, wnosząc o jej uchylenie, ponieważ wszczęła postępowanie administracyjne z własnej inicjatywy w celu spowodowania przydzielenia jej tego lokalu "na zasadzie wstąpienia w najem" po Janinie L., do której śmierci w lokalu tym zamieszkiwała, opiekowała się nią, utrzymywała itp., była więc jej osobą bliską.
W odpowiedzi na skargę Prezydent Miasta Stołecznego Warszawy wniósł o jej oddalenie, podnosząc, że argumenty powołane w niej, a dotyczące pojęcia osoby bliskiej, polegają na błędnej interpretacji art. 8 prawa lokalowego.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Analiza treści zaskarżonej decyzji wykazuje jej sprzeczność z częścią dyspozytywną decyzji Naczelnika Dzielnicy. Ta ostatnia decyzja bowiem ograniczała się wyłącznie do nakazania opróżnienia lokalu nr 93 w domu nr 28/34 przy ul. P. Stwierdzenie w motywach tej decyzji, że Melania K. "wraz z mężem Ob. Janem K. jest najemcą lokalu nr 89 w domu nr 28/34 przy ul. P. w Warszawie, stwarza jedynie supozycję, iż w zasięgu zamierzeń organu administracji państwowej I instancji mogło pozostawać nakazanie Melanii K. przeniesienie się do lokalu zamieszkałego przez jej małżonka. W tym stanie rzeczy pkt 2 zaskarżonej decyzji dotknięty jest wadą, ponieważ uchyla decyzję I instancji w części nią nie objętej.
Przechodząc zaś do istoty niniejszej sprawy, podkreślenia wymaga, że stosownie do uchwały Sądu Najwyższego z dnia 21 marca 1977 r. III CZP 210/76 ustalenie, czy osoba bliska najemcy stale zamieszkała z nim do chwili jego śmierci, wstąpiła na podstawie art. 691 Kc w stosunek najmu lokalu podlegającego szczególnemu trybowi najmu, należy do drogi sądowej.
Na organach administracji państwowej - zgodnie z art. 9 Kpa - ciąży obowiązek /powinność/ informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, mających wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków, będących przedmiotem postępowania administracyjnego. Skarżąca więc powinna była być pouczona przez organ administracji o konieczności drogi sądowej w sferze ustaleń objętych dyspozycją art. 691 Kc, zwłaszcza gdy w odwołaniu do decyzji Naczelnika Dzielnicy powoływała się w tym względzie na nieznajomość przepisów prawa.
Nieznajomość przepisów prawa nie może rodzić ujemnych następstw dla strony /uczestnika postępowania/, co nastąpiło w omawianej sprawie, przy uwzględnieniu, że za przesłankę decyzji o opróżnieniu lokalu przyjęto fakt niewstąpienia skarżącej - po śmierci najemcy - w stosunek najmu. Powyższy stan rzeczy w konsekwencji wskazywał na potrzebę zakreślenia stronie stosownego terminu w postępowaniu administracyjnym do wszczęcia postępowania sądowego w trybie art. 691 Kc, przy jednoczesnym rozważeniu ewentualności skorzystania z zawieszenia postępowania stosownie do przepisu art. 97 par. 1 pkt 4 Kpa.
Wymienione naruszenia przepisów postępowania administracyjnego miały istotny wpływ na wynik sprawy i stosownie do art. 207 par. 1 i 2 pkt 3 Kpa Naczelny Sąd Administracyjny uchylił zaskarżoną decyzję oraz decyzję Naczelnika Dzielnicy. Orzeczenie o kosztach postępowania zostało wydane na podstawie art. 208 Kpa.