Wyrok NSA w Warszawie (przed reformą) z 12 kwietnia 2000 r., I SA 745/99

Sprawa

sprawy ze skargi Czesławy Sz. na decyzję Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia 26 marca 1999 r. (...) w przedmiocie odmowy zwrotu wywłaszczonej nieruchomości - oddala skargę.

Teza

Fakt, że początkowo wywłaszczona nieruchomość była wykorzystywana na cel, dla którego dokonano wywłaszczenia, a dopiero później przestano wykorzystywać ją w tym celu /np. z powodu zamknięcia poligonu wojskowego czy też kopalni żwiru na skutek wyeksploatowania złoża/ nie stanowi przesłanki pozwalającej uznać, iż dana nieruchomość stała się zbędna w rozumieniu art. 137 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami /Dz.U. nr 115 poz. 741 ze zm./.

Sentencja

Naczelny Sąd Administracyjny

Uzasadnienie

Decyzją z 26 marca 1999 r., (...) Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast utrzymał w mocy decyzję Wojewody C. z 16 marca 1998 r., (...) orzekającą o odmowie zwrotu działki nr 264 o powierzchni 5,3611 ha, położonej we wsi B.-S. gmina Dz. na rzecz Czesławy Sz., Janiny S. i Konstantego Z. W uzasadnieniu obu decyzji podkreślono, że przedmiotowa działka została zagospodarowana zgodnie z celem wywłaszczenia. Przejęcie nieruchomości nastąpiło na rzecz Ministerstwa Obrony Narodowej w celu urządzenia poligonu lotniczego pod nazwą "Ś." i ten cel został zrealizowany. Ten cel był realizowany przez MON nieprzerwanie aż do 1992 r., który najpierw /do 1963 r./ dysponował w stosunku do terenu poligonu - prawem zarządu, a potem /do 1992 r./ prawem do terenowego korzystania. Tym samym uznać należało, że przedmiotowa nieruchomość nie stała się zbędna na cel wywłaszczenia w rozumieniu art. 137 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami /Dz.U. nr 115 poz. 741 ze zm./, a tym samym nie zostały spełnione określone w art. 136 i art. 137 tej ustawy przesłanki zwrotu przedmiotowej nieruchomości.

W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego Czesława Sz. wnosi o uchylenie decyzji obu instancji. Zarzuca organom trzymanie się ścisłej wykładni art. 137 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Skoro aktualnie poligonu lotniczego pod nazwą "Ś." nie ma, to zbędna jest służąca jego zabezpieczeniu strefa ochronna. Wykładnia ta tym bardziej jest wątpliwa, że dokonano zwrotu wielu sąsiednich nieruchomości przejętych na ten sam cel. Skarżąca zarzuca również opieszałość Urzędowi Rejonowemu w M., wskutek czego jej sprawa, w której postępowanie zostało wszczęte w 1995 r., została rozpoznana dopiero w latach 1998-99, a więc pod rządem nowej, mniej korzystnej dla niej ustawy.

W odpowiedzi na skargę Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Podkreślono w niej, że zarzuty podniesione w skardze były przedmiotem rozpoznania już w postępowaniu odwoławczym i nie wniosły żadnych nowych okoliczności, które mogłyby mieć wpływ na zajęte stanowisko.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje

Zgodnie z art. 21 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./ Sąd sprawuje w zakresie swej właściwości kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonych aktów lub czynności organów administracji publicznej. Jego kontrola ogranicza się więc do zbadania, czy organy administracji w toku rozpoznania sprawy nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Czyni to wedle stanu prawnego i na podstawie akt sprawy, istniejących w dniu wydania zaskarżonej decyzji. W tej dacie /26 marca 1999 r./ obowiązywały przepisy ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami. Natomiast Sąd nie może oceniać, czy zawarte w ustawie rozwiązania znajdują racjonalne uzasadnienie.

Zgodnie z art. 136 ust. 3 tej ustawy poprzedni właściciel lub jego następca prawny mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części, jeżeli, stosownie do art. 137, stała się zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Z przepisu tego jednoznacznie wynika, że pojęcie "zbędności na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu" nie może być rozumiane tak, jak w języku potocznym, albowiem ustawodawca odsyła do art. 137, w którym zawarł definicję legalną tego pojęcia. Zgodnie z tym ostatnim przepisem nieruchomość uznaje się za zbędną na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, jeżeli pomimo upływu siedmiu lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, nie rozpoczęto prac związanych z realizacją tego celu albo utraciła moc decyzja o ustaleniu lokalizacji inwestycji lub decyzja o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, a cel ten nie został zrealizowany.

Trafnie zatem organy obu instancji uznały, iż fakt, że początkowo wywłaszczona nieruchomość była wykorzystywana na cel, dla którego dokonano wywłaszczenia, a dopiero później przestano wykorzystywać ją w tym celu /bo np. przestał istnieć poligon wojskowy czy też kopalnia żwiru na skutek, wyeksploatowania złoża/ nie stanowi przesłanki pozwalającej uznać, iż dana nieruchomość stała się zbędna w rozumieniu art. 137 ustawy o gospodarce nieruchomościami, a co za tym idzie orzec o jej zwrocie na rzecz poprzedniego właściciela lub jego następców prawnych.

W związku z powyższym, działając na podstawie art. 27 ust. 1 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./ należało orzec jak w sentencji wyroku.