Uzasadnienie
Skarżący, reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych. Z urzędowego formularza PPF wynika, że M.C. pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z żoną oraz córką, a miesięczny dochód rodziny wynosi 28.449 zł brutto. Wnioskujący z tytułu u mowy o pracę zarabia 1.500 zł. W ubiegłym roku uzyskał przychód w kwocie 24.500 zł. Żona prowadzi działalność gospodarczą, z której dochód w ubiegłym roku wyniósł 323.388,43 zł. Jest także właścicielem nieruchomości lokalowej o powierzchni użytkowej 94,45 m² oraz posiada udział w spółce kapitałowej. Studiująca córka, poza spółdzielczym własnościowym prawem do lokalu mieszkalnego, nie posiada majątku i pozostaje na utrzymaniu rodziców.
W sprawie zważono, co następuje:
Postępowanie przed sądem administracyjnym toczy się według przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej p.p.s.a.
W świetle art.199 p.p.s.a. zasadą jest, że to strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Wyjątkiem od tej zasady jest instytucja prawa pomocy, która ma na celu zagwarantowanie konstytucyjnego prawa do sądu osobom, które nie są w stanie samodzielnie ponieść kosztów postępowania sądowego, a tym samym realizację uprawnień wynikających z art.45 ust.1 i art.77 ust.2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej oraz art. 6 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności sporządzonej w Rzymie w dniu 4 listopada 1950 roku (Dz. U. z 1993 r., Nr 61, poz. 284 ze zm.).
Na podstawie art. 245 ustawy p.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Jak wynika z wniosku, strona ubiega się o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, które to obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych w całości lub w części. Ze względu na tak określone granice prawa pomocy, skarżący powinien uprawdopodobnić, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Do wykazania tej okoliczności zobowiązuje przepis art.246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.
W orzecznictwie przyjęto, że przez uszczerbek w koniecznym utrzymaniu rozumieć należy zachwianie sytuacji materialnej i bytowej strony w taki sposób, że nie jest ona w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych. Nie można stosując prawo pomocy, chronić, czy też wzbogacać majątku osób prywatnych, gdyż celem tej instytucji jest zapewnienie dostępu do Sądu osobom, którym brak środków finansowych ten dostęp uniemożliwia. Przesłanką zwolnienia od kosztów sądowych jest więc niemożność wygospodarowania odpowiednich środków pieniężnych z uzyskanych przychodów i posiadanego majątku z uwagi na to, że całość zużywana jest na niezbędne utrzymanie strony postępowania i jej rodziny, z których nie można zrezygnować lub czasowo ograniczyć, bowiem są one nieodzowne.
Ponadto, jak trafnie podkreślił Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z 18 grudnia 2008 r. sygn. akt nr I FZ 497/08, prawo pomocy, którego istota polega na zwolnieniu strony postępowania sądowego z ponoszenia kosztów sądowych, nie sprowadza się do likwidacji tych ciężarów w ogóle, bo jest to niemożliwe, lecz jedynie do przeniesienia ich na ogół podatników, a ściślej na budżet państwa, składający się z podatków i innego rodzaju wpływów.
Odnosząc zatem powyższe rozważania do zaprezentowanej przez wnioskującego sytuacji materialnej uznać należy, że w niniejszej sprawie nie zachodzą przesłanki do przyznania prawa pomocy w jakimkolwiek zakresie.
Z dokonanej analizy możliwości finansowych wnioskodawcy wynika, że skarżący ma zapewnione potrzeby bytowe, gdyż miesięczny dochód na osobę jego rodzinie wynosi 9.484 zł brutto. Ponadto stan majątkowy gospodarstwa domowego nie świadczy o jego niedostatku, lecz wskazuje na płynność finansową budżetu domowego. W takich okolicznościach, zważywszy na realia ekonomiczne, trudno uznać skarżącego za osobę niezamożną, pozbawioną dostatecznych środków materialnych na zaspokojenie koniecznych potrzeb, wymagającą pomocy państwa.
Także wskazana we wniosku informacja odnośnie pozostawania na utrzymaniu rodziców studiującej córki nie przemawia za koniecznością przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych.
Reasumując, jak wynika z przepisu art.246 § 1 p.p.s.a jedyna przesłanka, która decyduje o przyznaniu prawa pomocy ma charakter materialny. Takie stanowisko zajmował Naczelny Sąd Administracyjny w swoim orzecznictwie dotyczącym instytucji
Sygn. akt I SA/Bd 648/10 prawa pomocy (m.in. postanowienie NSA z dnia 02 kwietnia 2009 r., II OZ 310/09).
Przytoczone zatem przez skarżącego w urzędowym formularzu PPF okoliczności świadczą o tym, że wygospodarowanie środków na uiszczenie nie tylko niewygórowanej opłaty w wysokości 200 zł na poczet uiszczenia wpisu od skargi, lecz i potencjalnych przyszłych opłat, bez wątpienia nie spowoduje uszczerbku w koniecznym utrzymaniu zainteresowanego, jak i jej rodziny.
Trudno zatem uznać w tej sytuacji, że odmowa przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie ogranicza prawa strony do ochrony swoich praw.
Z powyższych względów, podstawie art.246 § 1 pkt 2 oraz art.258 § 2 pkt 7 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, postanowiono jak w sentencji.