Uzasadnienie
Strona wniosła skargę na decyzję Dyrektora Izby Celnej w T. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zabezpieczenia na majątku podatnika zobowiązania podatkowego w podatku akcyzowym. Jednocześnie skarżący uiścił wpis sądowy w kwocie 100 zł a następnie w wyniku doręczenia odpisu zarządzenia Przewodniczącego Wydziału o wezwaniu do uzupełnienia wpisu sądowego w kwocie 400 zł, złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy.
Zarządzeniem z dnia 07 grudnia 2009 r. Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy pozostawił wniosek skarżącego bez rozpoznania. Referendarz wskazał, że złożone przez wnioskodawcę oświadczenie nie odpowiadało szczególnym wymaganiom przewidzianym w postępowaniu o przyznanie prawa pomocy przed sądami administracyjnymi. Skierowany do strony, w celu wypełnienia, druk formularza według ustalonego wzoru wnioskodawca pozostawił bez odpowiedzi, co zobligowało Referendarza do pozostawienia wniosku bez rozpoznania.
Od powyższego zarządzenia strona złożyła sprzeciw, w którym wniosła o zwolnienie od kosztów sądowych. Skarżący podał, że wcześniej złożony formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy był formularzem stosowanym w postępowaniu przed sądami powszechnymi. W załączeniu strona przedłożyła formularz stosowany w postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Wnioskodawca w uzasadnieniu wniosku o przyznanie prawa pomocy wskazał, że w 2008 r. z prowadzonej działalności gospodarczej poniósł stratę w wysokości [...] zł. W bieżącym okresie rozliczeniowym jego działalność nadal przynosi stratę, Podniósł, że znajduje się w sytuacji, w której prowadzenie działalności gospodarczej jest prawie niemożliwe, co wynika z okoliczności zajęcia wszystkich rachunków bankowych przez Urząd Celny. Wskazał na posiadane kredyty, których ze względu na brak środków nie jest w stanie spłacać. Wnioskodawca dodatkowo podał, że jest po rozwodzie, który miał miejsce w 2008 r., ma dwóch synów, na których płaci alimenty w wysokości [...] zł. Aktualnie zamieszkuje w pomieszczeniu biurowym swojej firmy.
Skarżący wskazał, że z uwagi na sytuację finansową i rodzinną nie jest w stanie zapłacić kosztów sądowych, ponieważ zagrażałoby to egzystencji jego i jego dzieci. W rubryce dotyczącej majątku strona wykazała, że nie posiada żadnych nieruchomości oraz pieniędzy, samochód S. rok prod. 2004 został zajęty przez komornika. W rubryce dotyczącej dochodów wnioskodawca wpisał dochód z działalności gospodarczej w wysokości około [...] zł.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez Sąd na posiedzeniu niejawnym.
Pismem z dnia 24 grudnia 2009 r. strona wniosła sprzeciw od zarządzenia Referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 07 grudnia 2009 r., który nie został odrzucony przez Sąd. Do złożonego sprzeciwu strona załączyła prawidłowo wypełniony formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, obowiązujący przed sądami administracyjnymi.
Biorąc powyższe pod uwagę, w pierwszej kolejności należy wskazać, że z treści art. 243 § 1 powołanej ustawy wynika, że strona może składać wniosek o przyznanie prawa pomocy w dowolnym czasie w toku trwającego postępowania, przepisy nie przewidują bowiem terminu do wniesienia takiego wniosku (vide: postanowienie NSA z dnia 13 czerwca 2008 r., sygn. akt I FZ 161/08). Złożony zatem przez stronę, razem ze sprzeciwem, urzędowy formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy podlega merytorycznemu rozpatrzeniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy.
W świetle art. 199 wskazanej ustawy zasadą jest, że strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Wyjątkiem od tej zasady jest instytucja prawa pomocy.
Na podstawie art. 245 § 1 i 3 omawianej ustawy, prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego.
Stosownie do treści art. 246 § 1 pkt 2 powołanej ustawy, przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.
Intencją wprowadzenia przepisów dotyczących prawa pomocy było stworzenie możliwości dochodzenia swoich praw przed sądem osobom, które znajdując się w trudnej sytuacji finansowej nie mogą uiścić kosztów sądowych. Instytucja prawa pomocy stanowi wyjątek od ogólnej zasady ponoszenia przez stronę kosztów postępowania i zapewnia osobie znajdującej się w ciężkich warunkach materialnych możność obrony swoich praw przed sądem, mimo braku środków finansowych potrzebnych do poniesienia należnych kosztów sądowych. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu sądowym jest formą dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Instytucja zwolnienia od kosztów sądowych stanowi w istocie pomoc państwa dla osób, które z uwagi na ich trudną sytuację materialną nie mogą uiścić kosztów bez wywoływania uszczerbku w koniecznych kosztach utrzymania siebie i rodziny.
Z nadesłanego wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, że wnioskodawca prowadzi działalność gospodarczą, która jednak przynosi stratę. Posiadane środki finansowe jak i przedmioty wartościowe zostały zajęte w postępowaniu egzekucyjnym. Skarżący nie posiada nieruchomości ani środków pieniężnych. Osiągane miesięczne dochody kształtują się na poziomie [...] zł, z czego [...] zł przeznaczane jest na świadczenie alimentacyjne dla dwójki dzieci.
W oparciu o przedstawioną sytuację finansową i materialną Sąd stwierdza, że sytuacja skarżącego jest na tyle trudna, iż uzasadnia umożliwienie stronie obrony swoich praw przed sądem bez sfinansowania przez nią udziału w postępowaniu sądowym. W ocenie Sądu, wnioskodawca wykazał, że znajduje się w kręgu osób, które nie są w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Na treść podjętego w niniejszej sprawie rozstrzygnięcia wpływ miało również zwolnienie skarżącego z kosztów sądowych w 22 sprawach toczących się przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Bydgoszczy (sygn. akt I SA/Bd 407-428/09).
Mając na uwadze powyższe, Sąd na postawie art. 260, art. 245 § 1 i 3 oraz art. 246 § 1 pkt 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi postanowił jak w sentencji orzeczenia.