Uzasadnienie
W odpowiedzi na zarządzenie Przewodniczącego Wydziału wzywającego do uiszczenia wpisu od skargi skarżący złożył na urzędowym formularzu PPF wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych.
Wnioskodawca w oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach podał, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz z dwójką małoletnich dzieci. Skarżący oświadczył, że nie posiada oszczędności, przedmiotów wartościowych oraz nieruchomości. W uzasadnieniu skarżący oświadczył, że niegdzie nie pracuje w związku z czym nie uzyskuje żadnych dochodów.
W odpowiedzi na zarządzenia referendarza sądowego wnioskodawca przedłożył: PIT-38 za lata 2012-2013; wydruki z rachunków bankowych; rachunki za energię i wodę wystawione na N. D.; zaświadczenie o stanie zdrowia; decyzję w sprawie waloryzacji emerytur rodziców wnioskodawcy; wyciąg z rachunku bankowego matki wnioskodawcy.
Ponadto skarżący oświadczył, że z wykształcenia jest stolarzem, jednak od kilku lat zmaga się z ciężką chorobą kręgosłupa, która uniemożliwia mu podjęcie zatrudnienia zgodnego z zawodem. Od około roku wnioskodawca pozostaje bez pracy. Od początku roku wnioskodawca zmuszony był do podjęcia leczenia psychiatrycznego. Skarżący oświadczył, że nadal zamieszkuje w domu rodzinnym, w którym ma wydzielone osobne pomieszczenie z przeznaczeniem do samodzielnego prowadzenia gospodarstwa domowego. W ramach możliwości finansowych skarżący stara się partycypować w ponoszeniu bieżących opłat związanych z mieszkaniem. Oświadczył również, że posiada dwójkę małoletnich dzieci, które pozostają pod opieką matki.
Skarżący stara się łożyć na ich utrzymanie, jednak jego możliwości w tym zakresie są mocno ograniczone. Wnioskodawca wskazał, że nie posiada żadnych dochodów z tytułu wynagrodzenia, emerytury, renty, honorariów i innych należności z okresu ostatnich dwóch lat. Oświadczył również, że dotychczasowym źródłem utrzymania były drobne oszczędności, obecnie jest to pomoc rodziny, która nie zawsze ma charakter finansowy. Skarżący oświadczył, że nie posiada samochodu, nie pozostaje w związku małżeńskim oraz nie prowadzi działalności gospodarczej.
Postanowieniem z dnia 10 października 2014r. Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy odmówił przyznania prawa pomocy wskazując, że skarżący nie wykazał, że nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych bez uszczerbku utrzymania siebie i rodziny
W złożonym sprzeciwie skarżący ponownie przedstawił swoją sytuację finansową, zawodową, rodzinną i zdrowotną.
Podał, że z wykształcenia jest stolarzem, jednak od lat zmaga się z ciężką chorobą kręgosłupa, która uniemożliwia mu możliwość podjęcia zatrudnienia zgodnego z zawodem. Ponadto cierpi m.in. na dewiacje, osłabienie odruchów i siły mięśniowej. Od około roku pozostaje bez pracy i stałego źródła dochodu. Sytuacja życiowa i finansowa skarżącego jest na tyle trudna, iż od początku roku zmuszony był do podjęcia leczenia psychiatrycznego.
Podniósł, że w życiu codziennym zmuszony jest do korzystania z pomocy rodziny. Skarżący nadal zamieszkuje w domu rodzinnym, w którym ma wydzielone osobne pomieszczenie. W ramach możliwości finansowych, skarżący stara się partycypować w ponoszeniu bieżących opłat związanych z mieszkaniem, jednak jego udział w ponoszeniu kosztów utrzymania, nie przekracza wysokości 1/3 przedmiotowych kosztów.
Odnosząc się do argumentacji przedstawionej w postanowieniu Referendarza sądowego o odmowie przyznania prawa pomocy podał, że nie przedstawił innych zeznań podatkowych za lata 2012-2013 obrazujących uzyskany dochód za powyższy okres z innych źródeł, albowiem okoliczności wpływające na konieczność złożenia wyżej wymienionych dokumentów nie występowały. W związku z tym przedkłada zaświadczenia Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego z dnia 28 października 2014 roku dotyczące lat 2012-2013, z których wynika, że osiągnął dochód 0 zł.
Przedstawił ponadto Decyzję Prezydent Miasta B. z dnia [...] z której wynika, że jest osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku.
Wnioskodawca podał ponadto, że obecnie pełni funkcję Prezesa Zarządu w dwóch spółkach: L. P. Sp. z o.o. i N. M. C. Sp. z o.o. jednak nie uzyskuje żadnego wynagrodzenia tego tytułu. W kwietniu 2014 roku, złożył rezygnację z pełnienia funkcji Prezesa Zarządu w spółkach: M. P. Sp. z o.o. oraz A. I. Sp. z o.o. Ponadto poinformował, że uchwałą wspólników z dnia 01 października 2014 roku został odwołany z funkcji członka zarządu w spółce P. I. Sp. z o.o. z siedzibą w Bydgoszczy.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej: "p.p.s.a."), w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez Sąd na posiedzeniu niejawnym. Pismem z dnia 28 października 2014 r. strona wniosła sprzeciw od postanowienia Referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 10 października 2014 r., który nie został odrzucony przez Sąd.
W świetle art. 199 p.p.s.a., zasadą jest, że strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Wyjątkiem od tej zasady jest instytucja prawa pomocy.
Na podstawie art. 245 § 1 i 3 p.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego.
Stosownie do treści art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.
Intencją wprowadzenia przepisów dotyczących prawa pomocy było stworzenie możliwości dochodzenia swoich praw przed sądem osobom, które znajdując się w trudnej sytuacji finansowej nie mogą uiścić kosztów sądowych. Instytucja prawa pomocy stanowi wyjątek od ogólnej zasady ponoszenia przez stronę kosztów postępowania i zapewnia osobie znajdującej się w ciężkich warunkach materialnych możność obrony swoich praw przed sądem, mimo braku środków finansowych potrzebnych do poniesienia należnych kosztów sądowych. Jej wyjątkowy charakter powoduje, że prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom, których środki są bardzo ograniczone i zaspokajają tylko potrzeby egzystencjalne niezbędne (por. postanowienie NSA z dnia 19 października 2005 r., sygn. akt I GZ 107/05), a zatem osobom bezrobotnym, samotnym, bez źródeł stałego dochodu i bez majątku.
W świetle powołanych wyżej przepisów, przesłanką zwolnienia od kosztów sądowych nie jest zatem brak jakichkolwiek wolnych środków finansowych (oszczędności) na ich opłacenie, ale niemożność ich wygospodarowania z uzyskanych przychodów i posiadanego majątku z uwagi na to, że całość zużywana jest na niezbędne utrzymanie strony postępowania i jej rodziny, z których nie można zrezygnować lub czasowo ograniczyć, bowiem są one nieodzowne. Świadczy o tym określenie "konieczne" użyte przez ustawodawcę w odniesieniu do słowa "utrzymanie". W pojęciu utrzymania koniecznego mieszczą się zatem wydatki związane z utrzymaniem rodziny posiadające cechy nieodzowności, nieuchronności.
Należy również zauważyć, że wykładnia określenia "gdy wykaże" użytego w art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. oznacza, że to na ubiegającym się o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej do przyznania prawa pomocy (por. postanowienie NSA z dnia 09 lipca 2009 r., sygn. akt I OZ 713/09).
Ze złożonego wniosku o przyznanie prawa pomocy oraz wniesionego w następstwie wydania postanowienia z dnia 10 października 2014r. sprzeciwu wynika, że skarżący jest osobą bezrobotną, bez prawa do zasiłku. Od kilku lat zmaga się z ciężką chorobą kręgosłupa, która uniemożliwia mu podjecie zatrudnienia. Wnioskodawca nie posiada żadnych dochodów, zamieszkuje w domu rodzinnym, w którym ma wydzielone osobne pomieszczenie z przeznaczeniem do samodzielnego prowadzenia gospodarstwa domowego. Obecnie źródłem utrzymania jest pomoc rodziny.
W oparciu o przedstawioną przez skarżącego sytuację finansową i materialną Sąd stwierdza, że jest ona na tyle trudna, iż uzasadnia umożliwienie stronie obrony swoich praw przed sądem z pominięciem finansowania przez nią udziału w toczącym się postępowaniu sądowym obejmującym skargę na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w B., zważywszy, iż na obecnym etapie postępowania koszty sądowe sprowadzają się do uiszczenia wpisu od skargi w kwocie [...] zł.
W ocenie Sądu, skarżący wykazał, że znajduje się w kręgu osób, które nie są w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.
Mając na uwadze powyższe, Sąd na postawie art. 260, art. 245 § 1 i 3 oraz art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. postanowił jak w sentencji.