Uzasadnienie
W dniu 15 października 2015r. wpłynął do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego złożony na urzędowym formularzu PPF wniosek skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym tj. zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata.
W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wnioskodawczyni podała, że prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe. Jest osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku. Jak majątek wnioskodawczyni wskazała mieszkanie o pow. [...] m² - prowadzone jest postępowanie egzekucyjne. Oświadczyła, że nie posiada innych nieruchomości, oszczędności, papierów wartościowych oraz przedmiotów wartościowych o wartości powyżej 5.000 zł.
W odpowiedzi na zarządzenie referendarza sądowego skarżąca przedłożyła: zeznania podatkowe za lata 2013-2014 oraz decyzję o uznaniu skarżącej za osobę bezrobotną bez prawa do zasiłku. W piśmie z dnia [...]2015r. skarżąca oświadczyła, że: nie posiada rachunków bankowych; nie uzyskuje żadnych wynagrodzeń, emerytury, renty, honorariów ani innych należności; nie posiada żadnych oszczędności; korzysta z pomocy finansowej rodziny w wysokości nie przekraczającej [...] zł oraz pomocy w zakresie zakupu żywności i środków czystości; użytkuje samochód [...]który jest własnością banku. Miesięczne koszty związane z utrzymaniem mieszkania strona określiła na kwotę [...]zł; energia elektryczna ok. [...] zł; gaz [...] zł; koszty leczenia [...] zł.
Mając na uwadze powyższe zważono, co następuje:
Na wstępie wskazać należy, że instytucja prawa pomocy stanowi zabezpieczenie konstytucyjnej zasady prawa do sądu, jako podstawowego standardu państwa prawnego. Umożliwia bowiem realizację swoich praw na drodze sądowej podmiotom nie posiadającym dostatecznych środków na ponoszenie niezbędnych kosztów postępowania.
Zgodnie z regulacją art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.; dalej "p.p.s.a.") przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje:
- 1) w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania,
- 2) w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.
Stosownie do treści art. 245 § 3 P.p.s.a. prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków, albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata.
Przenosząc powyższe na grunt rozpoznawanej sprawy orzekający stwierdził, że przesłanki warunkujące przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od uiszczenia wpisu sądowego od skargi zostały przez skarżącą spełnione. Uzasadniania to jej aktualna sytuacja materialna.
Z oświadczenia zawartego we wniosku o przyznanie prawa pomocy oraz nadesłanych dokumentów wynika, że skarżąca jest osobą bezrobotną, bez prawa do zasiłku. Korzysta ze wsparcia finansowego rodziny w kwocie ok. [...] zł miesięcznie oraz w zakresie zakupu żywności i środków czystości. Nie posiada oszczędności. Z zeznań podatkowych skarżącej za ostatnie dwa lata kalendarzowe wynika, że za powyższe okresy nie uzyskała żadnego przychodu.
Mając na uwadze powyższe okoliczności oraz fakt, że jedyną opłatą podlegającą uiszczeniu na obecnym etapie postępowania jest wpis od skargi, orzekający uznał, że zasadne jest udzielenie pomocy sądowej skarżącej w postaci zwolnienia od uiszczenia tego wpisu.
Jednocześnie orzekający nie znalazł podstaw, by ustanowić na rzecz skarżącej pełnomocnika z urzędu, podzielając w tym względzie stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego zaprezentowane m.in. w postanowieniu z 27 maja 2008r., sygn. akt I FZ 154/08. Sąd ten wyraził pogląd, że ustanowienie pełnomocnika w postępowaniu przed sądem administracyjnym pierwszej instancji możliwe jest jedynie w wyjątkowych sytuacjach. Z uwagi na treść art. 134 i art. 140 § 1 p.p.s.a. nie jest uzasadniona obawa skarżącej, że bez udziału profesjonalnego pełnomocnika nie będzie w stanie prawidłowo bronić swojego interesu w postępowaniu sądowym. Stronie działającej bez adwokata lub radcy prawnego, obecnej przy ogłoszeniu wyroku, przewodniczący udzieli wskazówek co do sposobu i terminów wniesienia środka odwoławczego. Podobnie wypowiedział się NSA w postanowieniu z 24 czerwca 2008 r., sygn. akt I FZ 240/08, wskazując, że oceniając zasadność wniosku o przyznanie pełnomocnika Sąd powinien uwzględnić procesową konieczność jego powołania, tj. powinien brać pod uwagę takie elementy jak: aktualne stadium postępowania, dotychczasowy sposób postępowania strony przed sądem, konieczność posiadania szczególnych uprawnień przy wykonywaniu czynności procesowych - przymus adwokacko-radcowski.
Reasumując należy stwierdzić, że brak jest procesowej konieczności powołania zawodowego pełnomocnika na obecnym etapie postępowania. Tego rodzaju orzeczenie zabezpiecza prawo strony do sądu, nie skutkując równocześnie przeniesieniem na współobywateli konieczności ponoszenia pełnych kosztów prowadzonego postępowania sądowego.
Z tych powodów na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. w związku z art. 258 § 1 i 2 pkt 7 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.