Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 02 grudnia 2011r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy odrzucił skargę M.M. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w B. z dnia [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2009r. z powodu nieuzupełnienia braków formalnych. Postanowienie zostało doręczone skarżącej w dniu 06 grudnia 2011r.
W reakcji na to postanowienie strona zwróciła się do tut. Sądu z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym. Uzasadniając go skarżąca podniosła, że jest pod stałą opieką lekarską z uwagi na to, iż jest w 9 miesiącu ciąży (po 3 poronieniach). Ta sytuacja powoduje, że nie dopełnia terminów, a sprawa jest dla niej ważna.
Postanowieniem z dnia 11 stycznia 2012r. referendarz sądowy przyznał skarżącej prawo pomocy w zakresie całkowitym.
Pismem z dnia 05 marca 2012r. pełnomocnik ustanowiony w sprawie, w imieniu skarżącej zwrócił się do Sądu z wnioskiem o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi. W uzasadnieniu wskazał, że wezwanie do uzupełnienia braków formalnych skargi z dnia 13 października 2011r., jak również postanowienie WSA z dnia 02 grudnia 2011r. o odrzuceniu skargi zostało doręczone do rąk E.M. – matki skarżącej. Wyjaśnił, że strona była w zagrożonej ciąży i z uwagi na to E.M. nie przekazywała córce korespondencji z Sądu, aby jej nie denerwować. Gdy skarżąca poczuła się lepiej, wówczas matka przekazała jej przedmiotowe wezwanie, jak i postanowienie o odrzuceniu skargi. W celu skutecznego nadania sprawie biegu, M. M. niezwłocznie po uzyskaniu poprawy zdrowia złożyła wniosek o przyznanie pełnomocnika z urzędu, który został jej przyznany. Pełnomocnik podkreślił, że czas na wyznaczenie pełnomocnika z urzędu oraz czas na podjęcie przez niego właściwej czynności procesowej stanowią uzasadnione przeszkody w zachowaniu terminu do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu do dokonania czynności procesowej. Na poparcie swojego stanowiska powołał się na postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 10 września 1971r. I CZ 138/71 oraz postanowienie NSA z dnia 27 lipca 2004r. FZ 183/04.
Jego zdaniem M. M. nie ponosi winy w uchybieniu terminowi do uzupełnienia braków formalnych skargi.
Równocześnie pełnomocnik podał, iż wartość przedmiotu sporu w niniejszej sprawie stanowi kwota [...] zł.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zgodnie z art. 85 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) dalej p.p.s.a., czynność w postępowaniu sądowym podjęta przez stronę po upływie terminu, jest bezskuteczna. Jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności bez swej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu (art. 86 p.p.s.a.). Pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia. W piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Równocześnie z wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie (art. 87 p.p.s.a.).
Z uzasadnienia wniosku o przywrócenie terminu wynikają następujące okoliczności. Korespondencję kierowaną do M.M. z Sądu odbierała w jej imieniu jej matka – E.M., która z obawy o zdrowie córki będącej wówczas w 9 miesiącu zagrożonej ciąży, nie przekazywała jej skarżącej. Tak również było z wezwaniem do usunięcia braków formalnych skargi oraz z postanowieniem Sądu o odrzuceniu skargi. Dopiero, gdy stan zdrowia strony skarżącej poprawił się E.M. przekazała córce pisma z Sądu. Skarżąca niezwłocznie po ich otrzymaniu zwróciła się do Sądu z wnioskiem o przyznanie jej prawa pomocy stwierdzając, że nie radzi sobie z prowadzeniem sprawy, która jest dla niej bardzo ważna. Referendarz sądowy postanowieniem z dnia 11 stycznia 2012r. przyznał jej prawo pomocy w całości. Pełnomocnik strony podał również, że w dniu 20 lutego 2012r. wysłał do skarżącej list polecony, którego zwrotne poświadczenie odbioru otrzymał w dniu 01 marca 2012r.
Skarżąca nie skontaktowała się z nim. Natomiast wniosek o przywrócenie terminu do usunięcia braków formalnych skargi pełnomocnik strony złożył w dniu 05 marca 2012r. na podstawie tylko znajomości akt sprawy.
W ocenie Sądu mając na uwadze powyższe okoliczności przyjąć należy, że strona zachowała 7 – dniowy termin na złożenie przedmiotowego wniosku. Zauważyć bowiem trzeba, że pismem z dnia 13 lutego 2012r. Okręgowa Izba Radców Prawnych poinformowała radcę prawnego P. K. o ustanowieniu go pełnomocnikiem w sprawie. W dniu 20 lutego 2012r. wyznaczony pełnomocnik podjął próbę skontaktowania się ze swoją mocodawczynią, jednakże bezskuteczną, o czym dowiedział się po otrzymaniu w dniu 01 marca 2012r. zwrotnego poświadczenia odbioru kierowanego do skarżącej listu poleconego. Następnie w dniu 05 marca 2012r. na podstawie akt sprawy sporządził i złożył przedmiotowy wniosek.
Zdaniem Sądu mając na uwadze powyższe okoliczności należy stwierdzić, że nadany w placówce pocztowej w dniu 05 marca 2012r. wniosek został złożony z zachowaniem przewidzianego przepisami ustawy p.p.s.a. 7–dniowego terminu. Dodać należy, że jednocześnie z wnioskiem strona dokonała zaległej czynności procesowej, tj. podała wartość przedmiotu sporu, a więc przyjąć trzeba, że wniosek spełnia wymogi formalne.
Przystępując do oceny spełnienia przez wnioskodawcę merytorycznej przesłanki przywrócenia terminu, wskazać należy, że zgodnie z art. 87 § 2 u.p.s.a. ustawowym warunkiem przywrócenia uchybionego terminu jest uprawdopodobnienie przez wnioskodawcę okoliczności wskazujących na brak zawinienia w uchybieniu terminu.
Jakkolwiek "uprawdopodobnienie" nie jest pojęciem tożsamym z udowodnieniem braku winy, ma ono bowiem na celu jedynie uwiarygodnienie przedstawionych przez wnioskodawcę okoliczności niemniej, nie powinien budzić wątpliwości warunek, iż uprawdopodobnienie winno uzasadniać przekonanie, że do uchybienia terminowi doszło wskutek zdarzeń, którym trudno było zapobiec nawet przy dołożeniu szczególnej staranności, uwzględniającej także pomoc osób trzecich.
Tak rygorystyczna ocena okoliczności, w których doszło do uchybienia terminowi, jest powszechnie aprobowana w orzecznictwie i wynika z istoty procesowej instytucji przywrócenia terminu, która ma charakter wyjątkowy i z tych też powodów może mieć miejsce tylko wtedy, gdy do uchybienia terminowi doszło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 grudnia 2005 r., sygn. akt II OZ 1228/05).
Powyższe prowadzi do wniosku, iż wnoszący o przywrócenie uchybionego terminu winien uwiarygodnić, stosowną argumentacją, swoją staranność w zachowaniu terminu oraz fakt, że przeszkoda była od niego niezależna.
Dodatkowo zauważyć należy, że art. 86 § 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie określa, według jakich kryteriów należy oceniać zachowanie strony. Ocena braku winy została pozostawiona uznaniu Sądu. Daje to zatem Sądowi możliwość uwzględnienia wszystkich okoliczności jakie uzna za istotne (por. postanowienie SN z dnia 22.07.1999 r., sygn. akt I PKN 273/99, OSNAP 2000 nr 20, poz. 757).
W przekonaniu Sądu, w stanie faktycznym sprawy, wnioskodawczyni uprawdopodobniła brak winy w uchybieniu terminu. Jak wynika z akt sprawy, przesyłki zawierające wezwanie Sądu z dnia 13 października 2011r. do uzupełnienia braków formalnych skargi oraz postanowienie Sądu z dnia 02 grudnia 2011r.
o odrzuceniu skargi zostały odebrane przez E.M. – matkę skarżącej (k. nr 8 i 17 akt sądowych), która – według oświadczenia - nie przekazała jej córce, gdyż nie chciała jej denerwować z uwagi na zagrożoną ciążę. Dopiero, gdy stan zdrowia skarżącej poprawił się matka przekazała córce korespondencję, a wtedy skarżąca niezwłocznie złożyła w Sądzie wniosek o przyznanie jej prawa pomocy.
Poglądy judykatury zgodne są co do tego, że do okoliczności faktycznych uzasadniających brak winy w uchybieniu terminu zalicza się m.in. nieoddanie przesyłki adresatowi przez domownika (por. wyrok NSA z dnia 28 maja 2002 r., sygn. akt II SA/Kr 2612/98). Istotnym przy tym jest, że przy ocenie winy strony lub jej braku w uchybieniu terminu do dokonania czynności procesowej należy brać pod rozwagę nie tylko czynności, które uniemożliwiły stronie dokonanie tej czynności, ale także okoliczności świadczące o podjęciu lub nie przez stronę działań mających na celu zabezpieczenie się w dotrzymaniu terminu - por. np. wyroki NSA z dnia 14 stycznia 2000 r., I SA/Gd 794/99, Lex nr 40381, z dnia 8 grudnia 1999 r.,
I SA/Lu 1246/98, LEX nr 40367, z dnia 13 sierpnia 1999 r., III SA 7432/98, LEX nr 39470, czy postanowienie SN z dnia 6 października 1998 r., II CKN 8/99, LEX nr 50679.
W ocenie Sądu, w niniejszej sprawie strona skarżąca wykazała brak winy w uchybieniu terminu.
Mając powyższe na uwadze, działając na podstawie art. 86 § 1 p.p.s.a. Sąd orzekł jak w sentencji postanowienia.