Uzasadnienie
W dniu 13 grudnia 2007r. wpłynął do Sądu wniosek skarżącego złożony na urzędowym formularzu o udzielenie prawa pomocy w zakresie częściowym tj. zwolnienia od kosztów sądowych. Postanowieniem z dnia [...]. Referendarz sądowy odmówił przyznania prawa pomocy. Skarżący, reprezentowany przez pełnomocnika, w wyznaczonym terminie wniósł sprzeciw od postanowienia. Tym samym przedmiotowe rozstrzygnięcie straciło moc prawną.
W uzasadnieniu wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżący podnosi, znajduje się we wspólnym gospodarstwie domowym z trójką dzieci natomiast z małżonką pozostaje w rozdzielności majątkowej. Miesięczny dochód strony stanowi wynagrodzenie w wysokości [...] zł brutto. Wydatki związane z utrzymaniem mieszkania wynoszą około [...] zł miesięcznie na potwierdzenie czego strona przedłożyła kserokopię rachunków za ostatni miesiąc tj. listopad 2007r. Według zeznania rocznego [...] za 2005r. wnioskodawca uzyskała dochód w wysokości [...] zł, natomiast za 2006r, podatnik wykazał stratę w wysokości [...] zł, ponadto oświadczył, iż nie posiada rachunków bankowych w tym lokat i kont dewizowych oraz oszczędności. W dniu 04 lutego 2008r. do Sądu wpłynęło oświadczenie majątkowe małżonki skarżącego z którego wynika, iż jest ona właścicielką nieruchomości położonej w S. przy ul. [...]. Nieruchomość ta wynajmowana jest osobie trzeciej za kwotę [...] zł miesięcznie.
Z powyższej kwoty utrzymywana jest przedmiotowa nieruchomość tzn. opłacany podatek od nieruchomości, dokonywane konieczne naprawy i remonty, uiszczane opłaty za energię elektryczną i zużytą wodę. Z tytułu pełnienia funkcji Prezesa Zarządu spółki z o.o. B. małżonka skarżącego otrzymuje wynagrodzenie w kwocie [...] zł brutto. Ponadto jest ona właścicielką samochodu dostawczego marki C., który również wynajmuje za kwotę [...] zł + VAT miesięcznie. Jednocześnie małżonka skarżącego podnosi, iż na wskazanej nieruchomości ustanowiona jest hipoteka na rzecz B. z tytułu udzielonego kredytu.
Ponadto z tytułu niezapłaconych zobowiązań skarżącego wobec Budżetu Państwa wpłynął wniosek od Naczelnika Urzędu Skarbowego o wpis hipoteki przymusowej. Małżonka spłaca również dług z tytułu zaciągniętego przez męża kredytu w kwocie ok. [...] zł jak i kredyt hipoteczny zaciągnięty na zakup mieszkania. Z otrzymywanych dochodów na życie pozostaje ok. [...] zł miesięcznie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje.
Stosownie do art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.) przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Oznacza to, że instytucja udzielenia prawa pomocy jest stosowana w przypadku osób charakteryzujących się trudną sytuacją materialną. Podkreślić bowiem należy, iż udzielenie stronie prawa pomocy jest formą dofinansowania jej z budżetu państwa.
Zatem powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (por. postanowienie NSA z dnia 06 października 2004r. sygn. akt GZ 61/04, GZ 64/04, niepubl.) Opłaty sądowe, do których także zalicza się wpis, stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienia od ponoszenia tego rodzaju danin jest odstępstwem od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego z art. 84 ustawy zasadniczej. Dlatego mogą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby na współobywateli.
Odnosząc powyższe rozważania do niniejszej sprawy wskazać należy, iż skarżący otrzymuje świadczenia z tytułu umów o pracę [...] zł brutto zaś małżonka z tytułu działalności gospodarczej po uregulowaniu zobowiązań wobec Budżetu Państwa i banków dysponuje kwotą ok. [...] zł miesięcznie. A zatem małżonkowie posiadają stały miesięczny dochód. Podkreślić przy tym należy, iż sprawa będąca przedmiotem skargi dotyczy prowadzonej przez skarżącego działalności gospodarczej, która to ze swej istoty wiąże się z ryzykiem ponoszenia wszystkich związanych z nią konsekwencji w tym kosztów –także sądowych. Od osób toczących spory sądowe w związku z prowadzona działalnością gospodarczą należy zdaniem Sądu wymagać szczególnej zapobiegliwości i przezorności.
Ponadto Sąd stoi na stanowisku, iż rozdzielność majątkowa małżonków nie zwalnia drugiego małżonka z obowiązku udzielenia pomocy (art. 23 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego). Przy czym Sąd nie sprowadza powyższego obowiązku do uiszczenia wpisu przez małżonkę skarżącego ale do pomocy materialnej w celu zapewnienia jednakowej stopy życiowej obojga małżonków w sytuacji gdy skarżący musi uiścić wpis sądowy.
Koszty sądowe obciążające skarżącego w sprawie sprowadzają się w obecnym jej stadium do wpisu określonego w § 1 pkt 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 2193) i wynoszą [...] zł. Odnosząc te kwotę do dochodów skarżącego oraz mając na uwadze wskazane powyżej okoliczności Sąd działając na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) postanowił udzielić stronie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od wpisu sądowego powyżej kwoty 300 (trzysta) złotych w pozostałym zaś zakresie wniosek oddalił.