Uzasadnienie
Pismem z dnia 26 listopada 2008 r. M. S. wniósł skargę na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w B. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych z tytułu nieujawnionych źródeł przychodów lub nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach za 2004 r.
W odpowiedzi na doręczony skarżącemu odpis zarządzenia z dnia 02 lutego 2002 r. o wezwaniu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie [...] zł, strona złożyła na urzędowym formularzu wniosek o przyznanie prawa pomocy, w którym wniosła o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie doradcy podatkowego.
Skarżący oświadczył, że obecnie nie posiada wolnych środków finansowych, które mógłby przeznaczyć na opłacenie wpisu. Nie ma też możliwości pozyskania środków finansowych, gdyż do dnia 28 lipca 2013 r. spłaca zaciągnięty kredyt w wysokości [...] zł, rata miesięczna wynosi [...] zł. Strona podała, że jedynym źródłem jej dochodu jest wynagrodzenie z tytułu pracy na stanowisku kierownika w firmie E. sp. z o. o. w S. Żona, M. S, pracuje na stanowisku kierownika w K. Pod Z. R. w S. miesięcznie otrzymuje z tego tytułu wynagrodzenie w wysokości około [...] zł. Wnioskodawca w oświadczeniu majątkowym wskazał nieruchomość położoną w R. przy ul. M. [...], którą wydzierżawia Spółce E., osiągając z tego tytułu dodatkowe źródło dochodu w wysokości [...] zł miesięcznie.
Skarżący nie posiada oszczędności ani papierów wartościowych. W rubryce dotyczącej przedmiotów wartościowych wpisał samochód osobowy marki Audi A4, rok produkcji [...], o wartości [...] zł (zajęty przez komornika sądowego) oraz samochód osobowy marki [...] Golf IV, rok produkcji 2004, o wartości około [...] zł (współwłasność z ojcem żony). Małżonkowie S. zamieszkują wspólnie z rodzicami skarżącego, jednakże prowadzą odrębne gospodarstwo domowe. Miesięczne koszty ponoszone przez małżonków, związane z prowadzeniem gospodarstwa domowego, stanowią wydatek rzędu [...] zł. Skarżący podał, że żona studiuje na Uniwersytecie Mikołaja Kopernika w T., w związku z czym opłaca czesne w wysokości [...] zł rocznie.
Na utrzymanie posiadanego samochodu wnioskodawca przeznacza miesięcznie około [...] zł.
Postanowieniem z dnia 03 lutego 2009 r. sygn. akt I SA/Bd 794/08 Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy odmówił wnioskodawcy przyznania prawa pomocy. Referendarz analizując miesięczne dochody rodziny skarżącego wskazał, że trudno uznać go za osobę wymagającą wsparcia ze strony Skarbu Państwa, nawet po uwzględnieniu miesięcznych kosztów utrzymania.
Od powyższego postanowienia strona, reprezentowana przez pełnomocnika, doradcę podatkowego, wniosła sprzeciw. Zaskarżonemu postanowieniu zarzuciła naruszenie art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).
W ocenie wnioskodawcy, sytuacja w jakiej się znajduje, wypełnia przesłanki do przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Strona podała, że nie posiada wolnych środków finansowych, które mogłaby przeznaczyć na opłacenie wpisu sądowego. Nie ma też możliwości pozyskania środków finansowych, gdyż nie byłaby w stanie spłacić zaciągniętego kredytu. Skarżący uzasadniając sprzeciw przywołał zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy wyliczenia dotyczące osiąganego dochodu i ponoszonych kosztów utrzymania.
Podał, że jego źródłem dochodu jest wynagrodzenie z tytułu pracy na stanowisku kierownika w firmie E. sp. z o. o. w S.. Żona, M. S., pracuje na stanowisku kierownika w K. Pod Z. R. w S. Do ponoszonych wydatków skarżący zaliczył opłatę czesnego w wysokości 5.000 zł rocznie za studia żony na Uniwersytecie Mikołaja Kopernika w T. oraz spłatę zaciągniętego kredytu w wysokości [...] zł, rata miesięczna wynosi [...] zł. Ponadto wskazał, że miesięczne wydatki związane z utrzymaniem samochodu wynoszą około [...] zł. Koszt prowadzenia gospodarstwa domowego to wydatek rzędu [...] zł miesięcznie.
Zgodnie z zarządzeniem z dnia 03 kwietnia 2009 r. Sąd pismem z tego dnia zwrócił się do pełnomocnika skarżącego o sprecyzowanie, czy żądanie ustanowienia doradcy podatkowego zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy jest bezprzedmiotowe wobec ustanowienia przez skarżącego doradcy podatkowego z wyboru. W konsekwencji, czy skarżący wnioskuje wyłącznie o zwolnienie od kosztów sądowych i tym samym cofa wniosek o ustanowienie doradcy podatkowego.
Pismem z dnia 28 kwietnia 2009 r. pełnomocnik skarżącego podał, że wobec wyboru doradcy podatkowego przez skarżącego, przyznanie prawa pomocy w tym zakresie jest bezprzedmiotowe.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
W świetle art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez Sąd na posiedzeniu niejawnym.
Pismem z dnia 30 marca 2009 r. strona wniosła sprzeciw od postanowienia Referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 03 lutego 2009 r., który nie został odrzucony przez Sąd.
W świetle art. 199 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi zasadą jest, że strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Wyjątkiem od tej zasady jest instytucja prawa pomocy.
Na podstawie art. 245 § 1 i 3 wskazanej ustawy, prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego.
Stosownie do treści art. 246 § 1 pkt 2 powołanej ustawy, przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.
Intencją wprowadzenia przepisów dotyczących prawa pomocy było stworzenie możliwości dochodzenia swoich praw przed sądem osobom, które znajdując się w trudnej sytuacji finansowej nie mogą uiścić kosztów sądowych. Instytucja prawa pomocy stanowi wyjątek od ogólnej zasady ponoszenia przez stronę kosztów postępowania i zapewnia osobie znajdującej się w ciężkich warunkach materialnych możność obrony swoich praw przed sądem, mimo braku środków finansowych potrzebnych do poniesienia należnych kosztów sądowych. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu sądowym jest formą dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Instytucja zwolnienia od kosztów sądowych stanowi w istocie pomoc państwa dla osób, które z uwagi na ich trudną sytuację materialną nie mogą uiścić kosztów bez wywoływania uszczerbku w koniecznych kosztach utrzymania siebie i rodziny.
Do osób tych niewątpliwie należy zaliczyć np. bezrobotnych, czy też osoby uzyskujące bardzo niskie dochody, korzystające z pomocy społecznej, pozbawione lub posiadające niewielkie środki do życia, rodziny żyjące w ubóstwie.
W wyniku dokonanej analizy sytuacji finansowej strony skarżącej Sąd stwierdza, że nie można zgodzić się ze stanowiskiem, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i żony. Z wniesionych przez stronę pism wynika, że jest ona osobą zatrudnioną na stanowisku kierowniczym w firmie E. sp. z o. o. w S. Również żona skarżącego pracuje na stanowisku kierowniczym w K. Pod Z. S w S. osiągając dochód w wysokości około [...] zł miesięcznie. Oboje małżonkowie są więc osobami zatrudnionymi, osiągającymi stałe miesięczne dochody.
Ponadto skarżący osiąga dodatkowy dochód w wysokości [...] zł miesięcznie z tytułu wydzierżawiania nieruchomości Spółce E. W tej sytuacji trudno uznać skarżącego za osobę pozbawioną dostatecznych środków materialnych dla zaspokojenia koniecznych potrzeb, wymagającą pomocy państwa polegającej na zwolnieniu od kosztów sądowych.
Mając na uwadze miesięczne dochody małżonków pozostających we dwoje we wspólnym gospodarstwie domowym, posiadany majątek oraz wskazane miesięczne wydatki rodziny, zdaniem Sądu, poniesienie przez skarżącego kosztów sądowych, które na obecnym etapie postępowania ograniczają się do uiszczenia wpisu sądowego w wysokości 1.500 zł, nie przekracza możliwości finansowych strony.
Sąd - w sytuacji finansowej i majątkowej wnioskodawcy - nie dopatrzył się przesłanek, które uzasadniałyby stwierdzenie, że wyłożenie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Nie może w tym zakresie znaleźć uznania argumentacja skarżącego, iż uiszczenie wpisu od skargi spowoduje trudności w spłaceniu zaciągniętego kredytu. Koszty sądowe jako należności budżetu państwa należy uiszczać na równi z innymi wydatkami obciążającymi skarżącego, w tym wobec banku. Spłata kredytu, czy ponoszenie kilkuset złotowych ([...]zł) miesięcznych wydatków na utrzymanie samochodu nie mogą korzystać z uprzywilejowania w stosunku do obowiązku uiszczenia wpisu sądowego przez osobę wnoszącą skargę do Sądu. Zdaniem Sądu osiąganie przez małżonków dochodów z tytułu pracy oraz dodatkowo kwoty w wysokości [...] zł miesięcznie z tytułu najmu nieruchomości daje możliwość uiszczenia wpisu sądowego w kwocie 1.500 zł. W tej sytuacji należy stwierdzić, że wnioskodawca przy racjonalnym gospodarowaniu osiąganymi dochodami jest w stanie ponieść koszty sądowe. Wnoszący skargę powinien liczyć się z ponoszeniem kosztów sądowych w związku z realizacją swoich praw przed Sądem, tym bardziej, gdy spór z organami podatkowymi prowadzi od wielu miesięcy.
Mając na uwadze powyższe, Sąd na podstawie art. 260 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji postanowienia.