Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia [..] r. Naczelnik Urzędu Celnego w T. obciążył M. Sp. z o.o. (skarżąca) kosztami badania sprawdzającego automatu o niskich wygranych HOT SPOT PLATIN w wysokości 900 zł.
W uzasadnieniu podał, że w dniu [...] r. upoważniona przez Ministra Finansów jednostka badająca, tj. Wydział Laboratorium Celne Izby Celnej w B. wydała opinię techniczną z negatywnym wynikiem badania sprawdzającego przedmiotowego automatu, potwierdzając, że nie spełnia on ustawowych warunków.
Na powyższe postanowienie strona wniosła zażalenie, w którym przyznała, iż co prawda treść art. 23b ust. 5 ustawy z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych (Dz.U. Nr 201, poz. 1540 ze zm., daje jako u.g.h.) wskazuje, że koszty badania sprawdzającego ponosi podmiot eksploatujący ten automat, jednakże dotyczy to wyłącznie sytuacji, w której naczelnik właściwego urzędu celnego wystąpi do podmiotu eksploatującego automat z żądaniem przeprowadzenia tego rodzaju badań wskazując jednostkę badającą. W niniejszej sprawie, zdaniem skarżącej, Naczelnik Urzędu Celnego nie wystąpił z takim żądaniem.
Po rozpatrzeniu zażalenia, Dyrektor Izby Celnej w T. utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. Organ przywołał m.in. art. 267 § 1 pkt 4 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2012 r., poz. 749 ze zm., dalej jako O.p.), zgodnie z którym stronę postępowania obciążają koszty przewidziane w odrębnych przepisach. Natomiast w myśl art. 23b ust. 5 ustawy z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych (Dz.U. Nr 201, poz. 1540 ze zm., dalej jako u.g.h.), w przypadku potwierdzenia w wyniku badania sprawdzającego, że automat lub urządzenie do gier nie spełnia warunków określonych w ustawie, koszty badania sprawdzającego obciążają podmiot eksploatujący ten automat lub urządzenie.
Dyrektor wskazał, że przedmiotem postępowania było zbadanie zasadności obciążenia skarżącej kosztami badania sprawdzającego automatu do gier HOT SPOT PLATIN – należało ocenić, czy wystąpiły te okoliczności, które uzasadniały nałożenie na stronę kosztów badania. Podał, że z treści art. 23b ust. 1, 3, 4 i 5 w powiązaniu z art. 23f u.g.h. wynika, że badanie sprawdzające następuje na pisemne żądanie naczelnika urzędu celnego, w przypadku uzasadnionego podejrzenia, że automat lub urządzenie do gier nie spełnia warunków określonych w ustawie; przeprowadzane jest przez jednostkę upoważnioną przez ministra właściwego do spraw finansów publicznych; koszty badania nie powinny przekraczać średnich stawek za dany rodzaj badania oraz w przypadku negatywnego wyniku badania kosztami obciążany jest podmiot eksploatujący ten automat. Organ zauważył, że powyższy przepis stanowi "przepis odrębny", o którym mowa w art. 267 § 1 pkt 4 O.p., wprowadzający odmienne od zasad uregulowanych w tej ustawie zasady obciążania strony kosztami powstającymi w postępowaniu administracyjnym. Zdaniem organu II instancji, okoliczności wynikające z powyższych przepisów zostały spełnione, a obciążenie spółki kosztami nastąpiło zgodnie z prawem.
Zdaniem Dyrektora istniało uzasadnione podejrzenie usprawiedliwiające wystąpienie przez organ z żądaniem poddania automatu badaniu sprawdzającemu.
W wyniku kontroli przeprowadzonej przez funkcjonariuszy celnych Urzędu Celnego w zakresie urządzania i prowadzenia gier na automatach o niskich wygranych, w ramach której przeprowadzono w drodze eksperymentu grę na automacie HOT SPOT PLATIN, stwierdzono przekroczenie maksymalnej stawki za udział w jednej grze. Działanie automatu niezgodne z przepisami prawa potwierdził również biegły sądowy z zakresu informatyki przy Sądzie Okręgowym w S. - mgr inż. W. K., w opinii z dnia [...]r., wydanej na potrzeby dochodzenia w sprawie [...], prowadzonego przez Referat Dochodzeniowo-Śledczy Urzędu Celnego w T. Organ podał, że postanowienie z dnia [...] r., na podstawie którego zwrócił się do strony z żądaniem poddania przedmiotowego automatu badaniu sprawdzającemu, zostało nadane listem poleconym w dniu [...] r. Pomimo podjęcia przez Pocztę Polską dwukrotnej próby doręczenia przedmiotowej przesyłki i zawiadomienia o tym adresata (w dniu [...] r. oraz powtórnie w dniu [...] r.), nie została ona podjęta w terminie. Przesyłka została zwrócona do nadawcy (wpływ do Urzędu Celnego w T. w dniu [...] r.).
Dyrektor przywołał przepisy dotyczące doręczeń. I tak, zgodnie z art. 151 O.p., osobom prawnym oraz jednostkom organizacyjnym niemającym osobowości prawnej pisma doręcza się w lokalu ich siedziby lub w miejscu prowadzenia działalności - osobie upoważnionej do odbioru korespondencji. Przepisy art. 146, art. 148 § 2 pkt 1 oraz art. 150 stosuje się odpowiednio. W myśl przepisu art. 150 § 1 pkt 1 O.p., w razie niemożności doręczenia pisma w sposób wskazany w art. 148 § 1 lub art. 149 operator pocztowy w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. Prawo pocztowe przechowuje pismo przez okres 14 dni w swojej placówce pocztowej - w przypadku doręczania pisma przez operatora pocztowego. Na podstawie § 1a ww. przepisu, adresata zawiadamia się dwukrotnie o pozostawaniu pisma w miejscu określonym w § 1. Powtórne zawiadomienie następuje w razie niepodjęcia pisma w terminie 7 dni.
Natomiast zgodnie z § 2 powyższego artykułu, zawiadomienie o pozostawaniu pisma w miejscu określonym w § 1 umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej lub, gdy nie jest to możliwe, na drzwiach mieszkania adresata, jego biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe, bądź w widocznym miejscu przy wejściu na posesję adresata. W tym przypadku doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu, o którym mowa w § 1, a pismo pozostawia się w aktach sprawy.
Dyrektor stwierdził, że skoro Naczelnik wystąpił do skarżącej z żądaniem poddania badaniu sprawdzającemu przedmiotowego automatu, to zarzut obciążenia strony kosztami bez uprzedniego zwrócenia się do niej z żądaniem poddania automatu badaniu jest chybiony.
Dyrektor podał, że przedmiotowe badanie zostało przeprowadzone przez jednostkę upoważnioną przez ministra właściwego do spraw finansów publicznych - Izbę Celną w B., Wydział Laboratorium Celne, działającą na podstawie upoważnienia Ministra Finansów z dnia 27 listopada 2012 r.
Odnośnie kwestii obciążenia strony kosztami Dyrektor wskazał, że w sprawie koszt badania określono na podstawie rozporządzenia z dnia 26 kwietnia 2004 r. w sprawie ryczałtowych stawek opłat za badania lub analizy przeprowadzane przez laboratoria celne (Dz. U. Nr 94, poz. 913 ze zm.). Zgodnie z § 1 ryczałtowe stawki opłat za badania lub analizy przeprowadzane przez laboratoria celne ustalone zostały w wysokości określonej w załączniku do rozporządzenia. W pozycji nr 136 załącznika wskazano, że zryczałtowana stawka za badania automatów lub urządzeń do gier wynosi 900 zł.
W ocenie Dyrektora wniosek końcowy badania sprawdzającego został sformułowany w sposób jednoznaczny - przesądzający o negatywnej ocenie spełnienia przez automat warunków ustawowych do jego zakwalifikowania jako automatu do gier o niskich wygranych. Świadczy o tym jednoznacznie wynik badania: NEGATYWNY, jak i użyte w treści opinii zwroty dotyczące stwierdzonych nieprawidłowości: "niespełnienie warunku, o którym mowa w art. 129 ust. 3 ustawy o grach hazardowych w zakresie maksymalnej jednorazowej wygranej i maksymalnej stawki za grę, niezapewnienie warunku zabezpieczenia liczników elektromechanicznych przed próbą zmiany wskazań, niespełnienie warunku ochrony przed możliwością modyfikacji oprogramowania, niespełnienie wymogu wyposażenia w system trwałej rejestracji i zapamiętywania danych, niewypełnienie warunku wyposażenia automatu w widoczne dla grających informacje, umieszczone w sposób uniemożliwiający ich usunięcie bez uszkodzenia lub zniszczenia automatu."
Dyrektor podkreślił, że skarżąca nie kwestionowała wystąpienia powyższych okoliczności.
W ocenie organu, ponieważ w sprawie wystąpiły wszystkie przesłanki upoważniające organ do obciążenia strony kosztami badania sprawdzającego, zatem miał podstawę do zastosowania art. 23b ust. 5 u.g.h., zgodnie z którym w przypadku potwierdzenia w wyniku badania sprawdzającego, że automat lub urządzenie do gier nie spełnia warunków określonych w ustawie, koszty badania sprawdzającego obciążają podmiot eksploatujący ten automat lub urządzenie. Dodał, że ze sporządzonej opinii z badania sprawdzającego spornego automatu wynika, że nie spełnia on warunków określonych w ustawie o grach hazardowych.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia, zarzucając mu naruszenie przepisu art. 23b pkt 5 u.g.h. poprzez jego błędną interpretację polegająca na przyjęciu, iż koszty badania sprawdzającego obciążają stronę.
W uzasadnieniu skarżąca podała, że chociaż art. 23b pkt 5 u.g.h. wskazuje, iż koszty badania sprawdzającego ponosi podmiot eksploatujący ten automat, to jednak dotyczy to wyłącznie sytuacji, o której mowa w pkt 1 i 2 tego artykułu, tj. gdy naczelnik właściwego urzędu celnego występuje z żądaniem przeprowadzenia badań do podmiotu eksploatującego automat wskazując jednostkę badającą, a nie w sytuacji faktycznej występującej w sprawie, gdy Naczelnik Urzędu Celnego sam, nie składając tego rodzaju żądania do spółki, zarządził przeprowadzenie badania we właściwej jednostce badającej.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentacje zawartą w zaskarżonym postanowieniu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, wchodzi tutaj w grę kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów odnoszących się do słuszności rozstrzygnięcia.
Rozpoznając skargę w świetle powołanych wyżej kryteriów, należy uznać, że nie zasługuje ona na uwzględnienie, co oznacza, że skarga podlega oddaleniu, bowiem zaskarżone postanowienie na narusza prawa.
Istota sporu sprowadza się do rozstrzygnięcia o zasadności obciążenia skarżącej kosztami badania sprawdzającego automatu do gier o niskich wygranych w sytuacji, gdy organ zażądał takiego badania w uznaniu, że istnieje uzasadnione podejrzenie, co do tego, że zarejestrowany automat nie spełnia warunków określonych w ustawie, gdyż na zatrzymanym automacie możliwa była gra o wyższych stawkach. Działanie automatu niezgodne z przepisami prawa potwierdził również biegły sądowy w wydanej w tym zakresie opinii, sporządzonej na potrzeby postępowania karnego-skarbowego prowadzonego przez Referat Dochodzeniowo-Śledczy Urzędu Celnego w T. (d.: k. 32-37 akt administracyjnych). Zdaniem składu orzekającego organ trafnie ocenił, że w tej konkretnej sprawie sporne koszty obciążają podmiot eksploatujący automat, czyli skarżącą spółkę.
W sprawie ma zastosowanie ustawa z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych, a w szczególności jej regulacje zawarte w art. 23 b pkt 1, zgodnie z którym na pisemne żądanie naczelnika urzędu celnego, w przypadku uzasadnionego podejrzenia, że zarejestrowany automat lub urządzenie do gier nie spełnia warunków określonych w ustawie, podmiot eksploatujący ten automat lub urządzenie, jest obowiązany poddać automat lub urządzenie badaniu sprawdzającemu. Istotny jest także art. 23 b pkt 5 u.g.h., zgodnie z którym w przypadku potwierdzenia w wyniku badania sprawdzającego, że automat lub urządzenie nie spełnia warunków określonych w ustawie, koszty badania sprawdzającego obciążają podmiot eksploatujący ten automat lub urządzenie.
Zastosowany w sprawie przepis art. 23 b u.g.h. stanowi regulację szczególną. Badanie automatu w sprawie przeprowadzone zostało na pisemne żądanie organu, który uznał, że istnieje uzasadnione podejrzenie, że zarejestrowany automat nie spełnia warunków określonych w ustawie. Asumptem do takiego działania był wynik kontroli przeprowadzonej w dniu [...] r., który determinuje sposób ponoszenia kosztów z tego tytułu. Zatem badanie to przeprowadza się w celu uzyskania dowodu w postaci opinii jednostki badającej. Za wykonanie badania, w przypadku wyniku negatywnego, jednostce przeprowadzającej badanie przysługuje opłata od użytkownika automatu (art. 23 b ust. 5 cyt. ustawy).
Należy stwierdzić, że interpretacja zacytowanego przepisu nie może budzić żadnych wątpliwości. Koszty badania obciążają tego, kto eksploatuje urządzenie, w przypadku, gdy wynik badania wskazuje, że badane urządzenie nie spełnia warunków ustawowych. To oznacza, że kosztami badania można obciążyć podmiot jedynie w sytuacji stwierdzenia w wyniku badań sprawdzających, że automat nie spełnia wymagań.
Odnosząc się do zarzutu strony o braku wystąpienia z żądaniem przeprowadzenia badania, należy stwierdzić, że Naczelnik Urzędu Celnego w dniu [...]r. zwrócił się do strony z żądaniem poddania automatu do gier HOT SPOT PLATIN badaniu sprawdzającemu przez jednostkę badającą – Izbę Celną w B., Wydział Laboratorium Celne. Postanowienie to Naczelnik wysłał listem poleconym w dniu [...] r., który był dwukrotnie awizowany. Zgodnie z zapisami na kopercie, przesyłka była awizowana [...] oraz [...] r. (d.: k. 26 akt administracyjnych), z uwagi na niezastanie adresata.
Należy zauważyć, że zgodnie z art. 150 § 1 pkt 1 O.p. w razie niemożności doręczenia pisma w sposób wskazany w art. 148 § 1 lub art. 149, poczta przechowuje pismo przez okres 14 dni w swojej placówce pocztowej – w przypadku doręczania pisma przez pocztę. Na podstawie § 1 tego przepisu, adresata zawiadamia się dwukrotnie o pozostawieniu pisma w miejscu określonym w § 1. powtórne zawiadomienie następuje w razie niepodjęcia pisma w terminie 7 dni. Należy dodać, że w związku z art. 150 § 2 O.p. zawiadomienie o pozostawaniu pisma w miejscu określonym w § 1 umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej lub, gdy nie jest to możliwe, na drzwiach mieszkania adresata, jego biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe, bądź w widocznym miejscu przy wejściu na posesję adresata. Należy podkreślić, że istotne dla sprawy jest, iż w takiej sytuacji doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu, o którym mowa w § 1, a pismo pozostawia się w aktach sprawy.
Na podstawie akt administracyjnych tut. Sąd stwierdził, że taka procedura została zastosowana w przedmiotowej sprawie. W związku z powyżej przytoczonymi przepisami trzeba uznać, że pismo z żądaniem przeprowadzenia badania sprawdzającego zostało doręczone stronie [...] r.
Podsumowując Sąd stwierdza, że zostały spełnione przesłanki z art. 23b ust. 1 u.g.h., zgodnie z którym w przypadku potwierdzenia w wyniku badania sprawdzającego, że automat lub urządzenie go gier nie spełnia warunków określonych w ustawie, koszty badania sprawdzającego obciążają podmiot eksploatujący ten automat lub urządzenie.
Mając powyższe na uwadze na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji.
L. Kleczkowski M. Łent E. Kruppik-Świetlicka