Uzasadnienie
Decyzją z [...] lutego 2011 r., nr [...], Dyrektor Izby Skarbowej w B. utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego z [...] października 2010 r. nr [...], orzekającą o odpowiedzialności podatkowej Pana S. C. (zwanego dalej "Skarżącym") - byłego członka Zarządu P. S. P. "P" z siedzibą w B. k/K., za zaległości podatkowe tej Spółdzielni z tytułu podatku od towarów i usług za okresy rozliczeniowe: luty, marzec, czerwiec, lipiec, sierpień, wrzesień, październik, listopad 2006 r. w łącznej kwocie 205.774,98 zł wraz za odsetkami za zwłokę od tych zaległości w łącznej kwocie 100.342,00 zł.
Z uzasadnienia decyzji organu drugiej instancji wynika, że Spółdzielnia od marca 2006 r. trwale przestała płacić swoje zobowiązania. Walne Zgromadzenie Członków Spółdzielni w dniu [...] grudnia 2006 r. oraz w dniu [...] grudnia 2006 r. podjęło uchwały o postawieniu Spółdzielni w stan likwidacji z dniem 1 stycznia 2007 r. W dniu [...] czerwca 2007 r. likwidator Spółdzielni –T. B. złożyła do Sądu Rejonowego w B. wniosek o ogłoszenie upadłości w następstwie czego postanowieniem Sądu Rejonowego w B. z [...] lipca 2007 r. sygn. akt [...]została ogłoszona upadłość obejmująca likwidację majątku Spółdzielni, zaś postanowieniem z [...] sierpnia 2009 r. sygn. akt [...]stwierdzono zakończenie postępowania upadłościowego. W wyniku postępowania upadłościowego wierzytelności podatkowe nie zostały zaspokojone. Dało to podstawę do orzeczenia o odpowiedzialności podatkowej Skarżącego za zaległości podatkowe Spółdzielni z tytułu podatku od towarów i usług za miesiące luty – listopad 2006 r., gdyż w tym okresie pełnił on funkcję członka Zarządu Spółdzielni.
Organy powołały się w tym względzie na przepisy art. 116 i 116a ustawy z 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (tekst jedn. Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 ze zm., zwanej dalej "o.p."). Zdaniem organów w sprawie nie wystąpiły przesłanki pozwalające na wyłączenie odpowiedzialności Skarżącego za zaległości Spółdzielni. Dyrektor Izby Skarbowej stwierdził, że z art. 130 § 2 ustawy z 16 września 1982 r. Prawo spółdzielcze (Dz. U. z 2003. Nr 188, poz. 1848) wynika, że członek Zarządu Spółdzielni winien ponosić odpowiedzialność podatkową w przypadku niezwołania walnego zgromadzenia członków spółdzielni niezwłocznie po stwierdzeniu, że według sprawozdania finansowego spółdzielni ogólna wartość jej aktywów nie wystarcza na zaspokojenie wszystkich zobowiązań lub wystąpienia trwałego zaprzestania płacenia długów. Organ odwoławczy wskazał, że stan finansowy Spółdzielni uzasadnia stwierdzenie, że zwołanie przez Zarząd Walnego Zgromadzenia Członków Spółdzielni było zdecydowanie spóźnione. W konsekwencji doprowadziło do wzrostu zaległości podatkowych z tytułu podatku od towarów i usług, jak też innych zobowiązań.
Nie godząc się z takim rozstrzygnięciem pełnomocnik Skarżącego złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku, w której wniósł o uchylenie decyzji organów obu instancji, ewentualnie o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy Dyrektorowi Izby Skarbowej do ponownego rozpoznania. Zaskarżonej decyzji zarzucił:
- 1) naruszenie przepisów prawa materialnego mających wpływ na wynik sprawy poprzez:
- a) błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie art. 116 w zw. z art. 116a o.p., poprzez niezastosowanie wyłączenia odpowiedzialności przewidzianego w art. 116 § 1 pkt 1) lit. a) oraz błędną interpretacje 116 § 2 o.p. poprzez przyjęcie, że członek Zarządu Spółdzielni będący na zwolnieniu mógł wykonywać swoje obowiązki i z tego tytułu również ponosić odpowiedzialność podatkową;
- b) błędne przyjęcie za podstawę prawną braku wyłączenia odpowiedzialności osoby trzeciej przepisów Prawa upadłościowego i naprawczego bez odniesienia się do unormowań ustawy Prawo spółdzielcze (art. 130 i art. 131), stanowiące lex specialis wobec Prawa upadłościowego i naprawczego;
- 2) naruszenie przepisów postępowania podatkowego, tj. art. 122 w zw. z art. 187 § 1 o.p., poprzez nie rozpatrzenie w wyczerpujący sposób zebranego materiału dowodowego oraz naruszenie art. 165 § 1 i § 2 o.p., poprzez skierowanie pierwotnego postanowienia o wszczęciu postępowania do osoby nie będącej stroną w myśl przepisów ustawy;
- 3) naruszenie konstytucyjnej zasady równości wobec prawa poprzez przyjęcie, że odwołany lecz niewykreślony z KRS-u członek Zarządu może nie ponosić ewentualnej odpowiedzialności za zobowiązania powstałe w trakcie pełnienia przez niego funkcji, co skutkowało umorzeniem postępowania wobec tej osoby i obciążeniem odpowiedzialnością wyłącznie dwóch pozostałych członków Zarządu Spółdzielni.
W uzasadnieniu strona skarżąca podniosła, że nie można obarczyć odpowiedzialnością członków Zarządu Spółdzielni za zbyt późne zgłoszenie wniosku, gdyż został on zgłoszony w odpowiednim terminie z zachowaniem przepisów ustawy Prawo spółdzielcze, stanowiących lex specialis wobec przepisów prawa upadłościowego. Organ w skarżonej decyzji w zakresie zgłaszania wniosku o ogłoszenie upadłości "postawił" Spółdzielnię na równi z innymi osobami prawnymi, co nie ma odzwierciedlenia w obowiązujących przepisach prawa. Ponadto strona skarżąca podniosła, że syndyk masy upadłości i sąd rejonowy dokonali podziału zobowiązań i organy podatkowe nie wnosiły do tego żadnych zastrzeżeń, co stanowi o braku możliwości późniejszego dochodzenia roszczeń.
Autor skargi podniósł również, że organ nie wyjaśnił zakresu odpowiedzialności Skarżącego w sytuacji, gdy przebywał on w listopadzie i grudniu 2006 r. na zwolnieniu lekarskim, a zatem nie mógł on wykonywać obowiązków członka Zarządu i podejmować jakichkolwiek decyzji, w tym o wypłatach zobowiązań podatkowych. Pełnomocnik wskazał, że skoro podatek VAT płacony jest do 25 dnia miesiąca za miesiąc poprzedni, to termin zapłaty ww. podatku za październik i listopada 2006 r. i decyzja członków Zarządu o jego zapłacie nastąpiła w chwili, gdy Skarżący przebywał na zwolnieniu lekarskim. Zdaniem pełnomocnika organ nie wyjaśniając tego zagadnienia, podając jedynie skrótową informację o zwolnieniu lekarskim, naruszył art. 122 w zw. z art. 187 o.p. Natomiast przyjmując jako własne wyjaśnienia i uzasadnienie organu I instancji, dokonał błędnej interpretacji obowiązujących przepisów. Strona skarżąca podniosła również, że całkowicie niezrozumiałe i pozbawione sensu logicznego jest twierdzenie organu
I instancji, potwierdzone w zaskarżonej decyzji, że pobyt w szpitalu Skarżącego był za krótki oraz, że cyt. "tak krótki pobyt w szpitalu nie może świadczyć o braku możliwości działania w Spółdzielni".
Odwołując się do konstytucyjnej zasady równości wobec prawa autor skargi podniósł, że były członek Zarządu Spółdzielni - Pan W. J. T. został odwołany przez walne zgromadzenie w czerwcu 2006 r. Powyższa zmiana nie została zgłoszona do KRS, a co za tym idzie nadal pełnił funkcję członka Zarządu. Jednak organ I instancji umorzył wobec niego postępowanie, co skutkuje nieważnością postępowania wobec pozostałych członków Zarządu, gdyż preferencyjne traktowanie jednego z członków Zarządu jest niezgodne z ww. konstytucyjna zasadą.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w B. wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje.
Skarga jest niezasadna.
Podstawę materialnoprawną wydanych w tej sprawie decyzji stanowiły przepisy art. 116 § 1, 2 i 4 w zw. z art. 116a o.p. Zgodnie z treścią art. 116a, za zaległości podatkowe innych osób prawnych niż wymienione w art. 116 (kapitałowe spółki handlowe, w tym również spółki w organizacji) odpowiadają solidarnie całym swoim majątkiem członkowie organów zarządzających tymi osobami. Z przepisu art. 116 o.p. wynika, że członek zarządu odpowiada solidarnie całym swoim majątkiem za zaległości podatkowe osoby prawnej, jeżeli egzekucja z majątku takiego podmiotu okazała się w całości lub w części bezskuteczna, a członek zarządu: 1) nie wykazał, że: (a) we właściwym czasie zgłoszono wniosek o ogłoszenie upadłości lub wszczęto postępowanie zapobiegające ogłoszeniu upadłości (postępowanie układowe) albo (b) niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości lub niewszczęcie postępowania zapobiegającego ogłoszeniu upadłości (postępowania układowego) nastąpiło bez jego winy;
2) nie wskazuje mienia osoby prawnej, z którego egzekucja umożliwi zaspokojenie zaległości podatkowych spółki w znacznej części (art. 116 § 1 i 4 o.p. w zw. z art. 116a o.p.). Odpowiedzialność członków zarządu obejmuje zaległości podatkowe z tytułu zobowiązań, których termin płatności upływał w czasie pełnienia przez nich obowiązków członka zarządu, oraz zaległości wymienione w art. 52 o.p. powstałe w czasie pełnienia obowiązków członka zarządu (art. 116 § 2 o.p. w zw. z art. 116a o.p.).
Z kolei z art. 130 § 1 cyt. ustawy - Prawo spółdzielcze wynika, że ogłoszenie upadłości spółdzielni następuje w razie jej niewypłacalności. W myśl art. 130 § 2 tej ustawy, jeżeli według sprawozdania finansowego spółdzielni ogólna wartość jej aktywów nie wystarcza na zaspokojenie wszystkich zobowiązań, zarząd powinien niezwłocznie zwołać walne zgromadzenie, na którego porządku obrad zamieszcza sprawę dalszego istnienia spółdzielni. Przepis art. 130 § 4 tej regulacji wskazuje, że w razie podjęcia przez walne zgromadzenie uchwały o postawieniu spółdzielni w stan upadłości, zarząd spółdzielni obowiązany jest niezwłocznie zgłosić do sądu wniosek o ogłoszenie upadłości. Natomiast z art. 131 cyt. ustawy wynika, że z wnioskiem o ogłoszenie upadłości spółdzielni będącej w stanie likwidacji obowiązany jest wystąpić do sądu likwidator niezwłocznie po stwierdzeniu niewypłacalności spółdzielni.
Mając na względzie powyższe regulacje prawne Sąd nie podziela wyrażonego przez stronę skarżącą stanowiska, że na gruncie art. 116a w związku z art. 116 o.p. i art. 130 § 2 cyt. ustawy - Prawo spółdzielcze, członek zarządu może ponosić odpowiedzialność za zaległości podatkowe spółdzielni dopiero po podjęciu przez walne zgromadzenie uchwały o postawieniu spółdzielni w stan upadłości. Jak słusznie stwierdził organ odwoławczy przesłanką zwalniającą z odpowiedzialności członka zarządu jest przede wszystkim zwołanie walnego zgromadzenia członków spółdzielni oraz - po podjęciu stosownej uchwały przez walne zgromadzenie - niezwłoczne zgłoszenie do sądu wniosku o ogłoszenie upadłości spółdzielni.
Z akt niniejszej sprawy wynika, że P. S. P. "P" już od marca 2006 r. trwale przestała płacić swoje zobowiązania. Powyższe, a także ówczesny stan finansowy Spółdzielni (strata finansowa za 10 miesięcy 2006 r. kwocie 558.250,35 zł) uzasadnia stwierdzenie, że zwołanie przez Zarząd tej Spółdzielni Walnego Zgromadzenia jej członków dopiero na dzień 1 grudnia 2006 r. było spóźnione. Wprawdzie Walne Zgromadzenie podjęło decyzję o likwidacji i powołało likwidatora w osobie T. B., która [...] czerwca 2007 r. złożyła wniosek o upadłość Spółdzielni, to jednak zdaniem Sądu organy słusznie uznały, że nastąpiło to zbyt późno. Trzeba jeszcze raz podkreślić, że Spółdzielnia już od marca 2006 r. zaprzestała opłacania swych należności.
Tym samym nie sposób się zgodzić ze stroną skarżącą, że zwołanie Walnego Zgromadzenia Członków Spółdzielni dopiero w grudniu 2006 r. i późniejsze zgłoszenie wniosku o upadłość Spółdzielni nastąpiło w odpowiednim terminie.
W świetle powyższego bezzasadny więc zarzut skargi dotyczący błędnej wykładni i niewłaściwego zastosowania art. 116 w zw. z art. 116a o.p., poprzez niezastosowanie wyłączenia odpowiedzialności przewidzianego w art. 116 § 1 pkt 1 lit. a) w powiązaniu z art. 130 i art. 131 cyt. ustawy – Prawo spółdzielcze.
W ocenie Sądu bezzasadny jest też zarzut skargi, dotyczący naruszenia art. 116 § 2 o.p, poprzez przyjęcie, że członek Zarządu Spółdzielni będący na zwolnieniu lekarskim w listopadzie i grudniu 2006 r. mógł wykonywać swoje obowiązki i z tego tytułu również ponosić odpowiedzialność podatkową. Zdaniem Sądu, choroba członka zarządu może być rozpatrywana przez pryzmat braku winy w zgłoszeniu wniosku o upadłość (art. 116 § 1 pkt 1 lit. b o.p.), a nie w odniesieniu do zakresu odpowiedzialności za zaległości podatkowe (art. 116 § 2 o.p.). Słuszne jest stwierdzenie Dyrektora Izby Skarbowej, że okoliczność przebywania przez Skarżącego na zwolnieniu lekarskim w listopadzie i grudniu 2006 r. nie zwalnia go z odpowiedzialności za powstałe w tym okresie zaległości podatkowe.
Całkowicie chybiony jest też zarzut, że organy podatkowe nie mają możliwości późniejszego dochodzenia roszczeń w związku z tym, iż nie wnosiły żadnych zastrzeżeń do podziału masy upadłościowej dokonanego przez syndyka i sąd. Otóż w tej sprawie swoje roszczenie organy zgłosiły do osoby trzeciej – członka Zarządu, a nie do upadłej Spółdzielni.
Bezzasadny jest również zarzut skargi dotyczący naruszenia konstytucyjnej zasady równości wobec prawa, co wiąże się ze zwolnieniem od odpowiedzialności niewykreślonego z KRS-u członka Zarządu - Pana W. J. T. Jak słusznie wskazał Dyrektor Izby Skarbowej, wpis członka Zarządu do Krajowego Rejestru Sądowego ma charakter deklaratywny, a zatem jego brak lub wpis nieaktualny nie przesądza o tym, czy dana osoba pełniła w tym czasie tę funkcję. Ponadto z akt sprawy wynika, że Naczelnik Drugiego Urzędu Skarbowego w B. umorzył postępowanie w sprawie odpowiedzialności podatkowej byłego członka Zarządu Pana W. T. z tego powodu, że wykazał on brak swojej winy w niezgłoszeniu wniosku o ogłoszenie upadłości Spółdzielni.
W niniejszej sprawie nie doszło również do naruszenia art. 122 i 187 o.p. Zdaniem Sądu, organy podatkowe należycie ustaliły stan faktyczny sprawy. Wbrew twierdzeniom strony skarżącej materiał dowodowy został rozpatrzony w sposób wyczerpujący.
Odnośnie zarzutu dotyczącego naruszenia art. 165 § 1 i § 2 o.p., poprzez skierowanie pierwotnego postanowienia o wszczęciu postępowania do osoby nie będącej stroną, należy stwierdzić, że wprawdzie organ pierwszej instancji w postanowieniu z [...] marca 2010 r. omyłkowo nazwał stronę wspólnikiem zamiast członkiem Zarządu Spółdzielni, to jednak uchybienie nie miało wpływu na wynik tej sprawy.
W przedmiotowej sprawie Sąd nie stwierdził również naruszenia innych przepisów prawa, które mogłoby stanowić podstawę do wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonych decyzji.
Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w sentencji.