Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstokuz 10 września 2021 r., sygn. akt I SA/Bk 325/21

Uzasadnienie

W dniu [...] grudnia 2020 r. E. Z. (dalej jako: "skarżący") złożył do Urzędu Skarbowego w A. deklarację VAT-7 za listopad 2020 r., w której wykazał kwotę nadwyżki podatku naliczonego nad należnym w wysokości 182.767 zł, do zwrotu na rachunek bankowy w terminie 60 dni.

W dniu [...] stycznia 2021 r. pismem nr [...] organ pierwszej instancji w ramach czynności sprawdzających, w zakresie niezbędnym do stwierdzenia zgodności z przedstawionymi dokumentami w podatku VAT za listopad 2020 r., wezwał podatnika do przedłożenia dokumentów, m.in.: dowodów potwierdzających zastosowanie stawki podatku 0% faktur zakupu i sprzedaży VAT, w tym transakcji wewnątrzwspólnotowych, rejestrów VAT zakupu i sprzedaży, dowodów zapłaty za faktury potwierdzające nabycie i sprzedaż towarów i usług, dokumentów CMR, magazynowych, transportowych, zawartych umów, aneksów, kontraktów w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą.

Z uwagi na fakt, że w toku czynności sprawdzających podatnik nie przedłożył wszystkich niezbędnych dokumentów oraz nie udzielił kompletnych wyjaśnień co do przebiegu transakcji gospodarczych, Naczelnik Urzędu Skarbowego w A. wydał postanowienie z [...] lutego 2021 r., nr [...], którym przedłużył termin nadwyżki podatku naliczonego nad należnym za listopad 2020 r. w kwocie 182.767 zł do 31 marca 2021 r.

Po rozpoznaniu zażalenia strony skarżącej, postanowieniem z [...] maja 2021 r., nr [...], Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w B. utrzymał zaskarżone postanowienie w mocy.

W uzasadnieniu organ odwoławczy podniósł, że Naczelnik Urzędu Skarbowego w A. w skarżonym postanowieniu wskazał okoliczności uzasadniające wymóg dodatkowej weryfikacji zasadności zwrotu podatku, a mianowicie stwierdził, że podatnik nie przedłożył wszystkich niezbędnych dokumentów oraz nie udzielił kompletnych wyjaśnień co do przebiegu transakcji. Pomimo licznych wezwań pisemnych, telefonicznych i elektronicznych strona nie przedstawiła wszystkich dowodów. Wielokrotnie wzywany skarżący nie dostarczał konkretnych dowodów objętych wezwaniem organu pierwszej instancji, a przekazane informacje były niekompletne i pobieżne. DIAS zauważył, że postanowienie pierwszoinstancyjne zawiera uzasadnienie faktyczne wskazujące, jakie okoliczności stanowiły podstawę do zastosowania instytucji przedłużenia terminu zwrotu różnicy podatku; wskazano jakie wątpliwości powziął organ co do zasadności zwrotu oraz wyjaśniono, jakie okoliczności wpłynęły na konieczność przeprowadzenia dodatkowej weryfikacji rozliczenia podatnika.

Nie zgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem, skarżący wystąpił ze skargą do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku. Zaskarżając postanowienie w całości, zarzucił:

1. 1. naruszenie przepisów prawa materialnego:
2. - art. 87 ust. 2 w zw. z art. 86 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz. U. z 2020 r. poz. 106 ze zm., dalej jako: "u.p.t.u.") w zw. z art. 274b § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2020 r. poz. 1325 ze zm., dalej jako "o.p."), poprzez niezasadne przedłużanie terminu zwrotu nadwyżki podatku VAT, mimo przedstawienia właściwemu organowi podatkowemu wszelkich dokumentów i informacji dających prawo do odliczenia podatku naliczonego w związku z wykonywaniem czynności opodatkowanych;
3. 2. naruszenie przepisów prawa procesowego:
4. - art. 124 i art. 217 § 2 o.p., polegające na ogólnikowym uzasadnieniu postanowienia o przedłużeniu terminu zwrotu nadwyżki podatku naliczonego nad należnym oraz brak wskazania i wyjaśnienia istotnych wątpliwości determinujących potrzebę dodatkowego zweryfikowania zasadności zwrotu podatku VAT;
5. - art. 121 § 1, art. 122, art. 187 o.p. w zw. z art. 125 § 1 o.p., poprzez prowadzenie weryfikacji w sposób nieefektywny i opieszały oraz bezzasadne mnożenie zbędnych dla rozstrzygnięcia sprawy czynności, z naruszeniem zasad zaufania do organów podatkowych, ekonomiki procesowej i koncentracji materiału dowodowego, co w konsekwencji powoduje nieuprawnione przedłużenie terminu zwrot VAT.

Mając na uwadze powyższe, pełnomocnik skarżącego wniósł o uznanie niniejszego postanowienia za wydane z naruszeniem wskazanych przepisów prawa, uznając, że organ nie był uprawniony do przedłużenia terminu zwrotu kwoty nadwyżki podatku naliczonego nad należnym wynikającej z deklaracji VAT -7 i w związku z tym wniósł o jego uchylenie, bądź uchylenie niniejszego rozstrzygnięcia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi pierwszej instancji oraz zasądzenie kosztów postępowania sądowego według norm przepisanych.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje

Skarga jest niezasadna.

Stosownie do treści art. 145 § 1 p.p.s.a. sąd administracyjny uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (lit. a), naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (lit. b), inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c).

Badając legalność zaskarżonego postanowienia i postanowienia go poprzedzającego Sąd nie stwierdził naruszenia przez organy administracji przepisów prawa materialnego ani procesowego w stopniu uzasadniającym ich uchylenie.

Przedmiotem sporu w niniejszej sprawie jest ocena zasadności przedłużenia terminu zwrotu podatku VAT.

W ocenie Sądu, termin zwrotu nadwyżki podatku naliczonego nad należnym za listopad 2020 r. został Skarżącemu przedłużony prawidłowo, a organy zasadnie ustaliły, że zaszły przesłanki do przedłużenia tego terminu.

Zgodnie z art.86 ust. 1 i ust. 2 pkt 1 u.p.t.u., w zakresie, w jakim towary i usługi są wykorzystywane do wykonywania czynności opodatkowanych, podatnikowi, o którym mowa w art. 15, przysługuje prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego, z zastrzeżeniem art. 114, art. 119 ust. 4, art. 120 ust. 17 i 19 oraz art. 124. Kwotę podatku naliczonego stanowi suma kwot podatku wynikających z faktur otrzymanych przez podatnika z tytułu: a) nabycia towarów i usług, b) dokonania całości lub części zapłaty przed nabyciem towaru lub wykonaniem usługi.

Natomiast w myśl art. 87 ust. 1 u.p.t.u. w przypadku, gdy kwota podatku naliczonego, o której mowa jest w okresie rozliczeniowym wyższa od kwoty podatku należnego, podatnik ma prawo do obniżenia o tę różnicę kwoty podatku należnego za następne okresy lub do zwrotu różnicy na rachunek bankowy

Zaś w myśl art. 87 ust. 2 u.p.t.u. zwrot różnicy podatku, z zastrzeżeniem ust. 6, następuje w terminie 60 dni od dnia złożenia rozliczenia przez podatnika na rachunek bankowy podatnika w banku (...). Jeżeli zasadność zwrotu wymaga dodatkowego zweryfikowania, naczelnik urzędu skarbowego może przedłużyć ten termin do czasu zakończenia weryfikacji rozliczenia podatnika dokonywanego w ramach czynności sprawdzających, kontroli podatkowej lub postępowania podatkowego na podstawie przepisów Ordynacji podatkowej lub postępowania kontrolnego na podstawie przepisów o kontroli skarbowej. Jeżeli przeprowadzone przez organ czynności wykażą zasadność zwrotu, o którym mowa w zdaniu poprzednim, urząd skarbowy wypłaca należną kwotę wraz z odsetkami w wysokości odpowiadającej opłacie prolongacyjnej stosowanej w przypadku odroczenia płatności podatku lub jego rozłożenia na raty.

Z kolei art. 87 ust. 2a u.p.t.u. stanowi, że w przypadku wydłużenia terminu na podstawie ust. 2 zdanie drugie, urząd skarbowy na wniosek podatnika dokonuje zwrotu różnicy podatku w terminie wymienionym w ust. 2 zdanie pierwsze, jeżeli podatnik wraz z wnioskiem złoży w urzędzie skarbowym zabezpieczenie majątkowe w kwocie odpowiadającej kwocie wnioskowanego zwrotu podatku. Jeżeli wniosek wraz z zabezpieczeniem został złożony na 13 dni przed upływem terminu, o którym mowa w ust. 2, lub później, zwrotu dokonuje się w terminie 14 dni od dnia złożenia tego zabezpieczenia. (art. 87 ust. 2a u.p.t.u.).

Nadto na wniosek podatnika, złożony wraz z deklaracją podatkową, urząd skarbowy jest obowiązany dokonać zwrotu różnicy podatku, o której mowa w ust. 2, w terminie 25 dni, licząc od dnia złożenia rozliczenia, w przypadku gdy łącznie spełnione są ustawowo określone warunki (ust. 6).

Należy przy tym podkreślić, że przepisy polskiej ustawy o podatku od towarów i usług w tym zakresie znajdują oparcie w uregulowaniach Dyrektywy 2006/112/WE Rady z dnia 28 listopada 2006 r. w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej (Dz. U. UE. L z 2006 r., poz. 347.1, dalej jako: "dyrektywa 112"). Zgodnie z art. 273 tej dyrektywy państwa członkowskie mogą, poza obowiązkami wymienionymi w tytule XI, nakładać inne obowiązki, jakie uznają za niezbędne dla zapewnienia prawidłowego poboru VAT i zapobieżenia oszustwom podatkowym, powinny jednak czynić to w ramach przewidywanego prawem krajowym procedur i przy uwzględnieniu zasady proporcjonalności.

Natomiast zgodnie z art. 183 dyrektywy 112 - w przypadku, gdy za dany okres rozliczeniowy kwota odliczeń przekracza kwotę VAT należnego, państwa członkowskie mogą dokonać zwrotu lub przenieść nadwyżkę na następny okres rozliczeniowy w oparciu o ustalone przez siebie warunki. Państwa członkowskie mają zatem pewną swobodę w określaniu wymogów zwrotu nadwyżki VAT, w tym przedłużeniu terminu zwrotu podatku. Procedura weryfikacji zasadności zwrotu jest dopuszczalna jednak w uzasadnionych przypadkach. Bez wątpienia nie może być nadużywana, a jedynie uruchamiana w celu przeciwdziałania wyłudzaniu podatku z budżetu (por. pkt 32 wyroku Trybunału Sprawiedliwości z dnia 25 października 2001 r. w sprawie C-78/00 Komisja WE przeciwko Republice Włoskiej, Zb. Orz. 2001, s. 1-2001).

W skarżonym postanowieniu organ przekonywująco uzasadnił potrzebę przedłużenia terminu zwrotu nadwyżki podatku naliczonego nad należnym za listopad 2020 r. w kwocie 182 767 zł do 31.03.2021 r. Ze skarżonego postanowienia i utrzymanego przez nie w mocy postanowienia organu drugiej instancji wynika, jakie są podejmowane w sprawie czynności i jakie organ zamierza podjąć działania procesowe mające na celu wyjaśnienie sprawy zgodnie z żądaniami pełnomocnika strony i celem realizacji zasady prawdy materialnej.

Organy wskazały, co wynika ze zgromadzonych akt w sprawie, że w związku z dostawami towarów opodatkowanych preferencyjną stawką 0 % (udział WDT w łącznej sprzedaży 92,94 %) w dniu [...].01.2021 r. organ I instancji w ramach czynności sprawdzających, w zakresie niezbędnym do stwierdzenia zgodności z przedstawionymi dokumentami w podatku VAT za listopad 2020 r., wezwał podatnika do przedłożenia m.in. dokumentów: dowodów potwierdzających zastosowanie stawki podatku 0 %, faktur zakupu i sprzedaży VAT, w tym transakcji wewnątrzwspólnotowych, rejestrów VAT zakupu i sprzedaży, dowodów zapłaty za faktury potwierdzające nabycie i sprzedaż towarów i usług, dokumentów CMR, magazynowych, transportowych, zawartych umów, aneksów, kontraktów w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą.

W związku z licznymi wątpliwościami dotyczącymi transakcji wewnątrzwspólnotowych zwrócono się do Skarżącego z prośbą o osobisty odbiór kolejnego wezwania z dnia [...].02.2021 r. oraz udzielenie odpowiedzi wraz z przedstawienie dowodów, potwierdzających, że towary, będące przedmiotem WDT w listopadzie 2020 r. zostały wywiezione z terytorium Polski i dostarczone nabywcy na terytorium państwa członkowskiego.

Jak wynika z akt sprawy administracyjnej, pomimo uzgodnionego terminu wizyty podatnik wskazał na możliwość dostarczenia odpowiedzi na wezwanie w dniu [...].02.2021 r., w którym to dniu się pojawił i zadeklarował, iż do dnia [...].02.2021 r. przekaże do urzędu wymagane dokumenty. Natomiast w dniu [...].02.2021 r. przesłał pismo, w którym udzielił niekompletnych wyjaśnień. W kolejnych dniach obowiązał się do dostarczenia materiałów osobiście, jednak pomimo wielu wezwań pisemnych, telefonicznych i elektronicznych nie przedstawił jednoznacznych dowodów, wskazujących, że towar został odebrany przez kontrahentów na terenie Szwecji.

Z uwagi na fakt, że w toku czynności sprawdzających podatnik nie przedłożył wszystkich niezbędnych dokumentów oraz nie udzielił kompletnych wyjaśnień co do przebiegu transakcji gospodarczych, zasadnym było przedłużenie terminu zwrotu.

W ocenie Sądu argumentacja wydanych postanowień jest prawidłowa, wynikają z nich informacje uzasadniające treść rozstrzygnięcia.

Reasumując, z jednej strony trwa procedura weryfikacyjna, w ramach której organ uzupełnia materiał dowodowy, z drugiej strony przyczyną tego stanu rzeczy jest niedostateczna współpraca Skarżącego z organem administracji na etapie prowadzonego postępowania dowodowego.

Sąd stwierdził, że w okolicznościach tej sprawy, gdzie zachodzą poważne wątpliwości co do rzetelności wykazanego przez Skarżącego zwrotu podatku VAT, organ wykazał, że zasadność zwrotu wymaga dodatkowego zweryfikowania a podejmowane przez niego działania służą bezpośrednio temu celowi.

Reasumując, w ocenie Sądu wydane rozstrzygnięcie jest prawidłowe pod względem formalnym i prawnym, a zarzuty skargi okazały się niezasadne. Nie doszło do naruszenia przywoływanych w skardze zasad proceduralnych. Organ dokonał prawidłowego zastosowania przepisów, a swoje stanowisko uzasadnił w sposób, który nie pozostawia wątpliwości co do tego, jakimi przesłankami kierował się przy podejmowaniu rozstrzygnięcia. Nie doszło zatem do naruszenia art. 124 i 217 § 2 o.p.

Nieuzasadnione są także zarzuty dotyczące naruszenia art. 187 § 1 o.p., zgodnie z którym organ jest obowiązany zebrać i w sposób wyczerpujący rozpatrzeć cały materiał dowodowy. Organy obowiązek ten wykonały. Nie doszło też do naruszenia art. 121 § 1 i art. 122 o.p. Były podstawy do wydania zaskarżonego postanowienia. Zasadność wykazanych zwrotów podatku budziła wątpliwości, stąd do czasu ich wyjaśnienia należało przedłużyć termin zwrotu podatku. Organ w skarżonym postanowieniu wskazał też na przesłanki, którymi kierował się wydając rozstrzygnięcie.Również za bezzasadny należy uznać też zarzut naruszenia art. 125 o.p. Podatnik zarzuca organowi I Instancji przewlekłe prowadzenie postępowanie w przedmiocie zwrotu podatku \/AT. Tymczasem podkreślić trzeba, że postępowania dotyczące potencjalnych nadużyć podatkowych, o jakich mowa w niniejszej sprawie, wymagają przeprowadzenia szeregu czynności, wnikliwej analizy dokumentacji i są czasochłonne.

W tym stanie rzeczy, uznając za chybione zarzuty skargi i stwierdzając brak innych naruszeń prawa warunkujących uchylenie zaskarżonego postanowienia, Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.).