Uzasadnienie
We wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych W. F. wskazał, że samotnie prowadzi gospodarstwo domowe. Z powodu likwidacji prowadzonej działalności gospodarczej od trzech miesięcy nie uzyskuje dochodu. Skarżący nie posiada majątku, w tym zgromadzonych oszczędności i przedmiotów wartościowych. Płaci alimenty na rzecz małoletniego syna w wysokości 1.500 zł miesięcznie. Jego zobowiązania wobec organów podatkowych wynoszą ponad 2.000.000 zł.
W piśmie z 4 września 2013 r. pełnomocnik skarżącego wskazał dodatkowo, że mieszkanie przy ul. L. w B. zostało zlicytowane w lipcu br. przez komornika sądowego na wniosek urzędu skarbowego. Skarżący utrzymuje się z pomocy osób najbliższych, nie jest zarejestrowany jako osoba bezrobotna, nie otrzymuje również zasiłków. Mieszka czasowo u swojej matki lub u innych bliskich mu osób, w związku, z czym nie ponosi żadnych opłat związanych z utrzymaniem mieszkania. Skarżący od czterech miesięcy nie płaci również alimentów na rzecz syna.
Postanowieniem z 18 października 2013 r. referendarz sądowy odmówił przyznania prawa pomocy we wnioskowanym przez stronę zakresie.
W złożonym w terminie sprzeciwie pełnomocnik skarżącego podniósł, że nienadesłanie wymaganych dokumentów potwierdzających likwidację prowadzonej przez skarżącego działalności gospodarczej, nie uniemożliwia pełnej oceny jego sytuacji majątkowej. Fakt, że zmuszony jest do uchylania się od obowiązku alimentacyjnego względem syna oraz sytuacja związana z tym, że gdyby nie pomoc najbliższych byłby osobą bezdomną, przeważają za pozytywnym rozpatrzeniem wniosku. Zdaniem pełnomocnika skarżący udowodnił brak środków na pokrycie kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Wobec wniesienia sprzeciwu od ww. postanowienia referendarza sądowego, złożony przez skarżącego wniosek o przyznanie prawa pomocy podlegał rozpatrzeniu przez sąd stosownie do treści art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm. (dalej w skrócie: "u.p.p.s.a.").
Zgodnie z art. 245 § 3 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 u.p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.
Należy wyjaśnić skarżącemu, że prawo pomocy stanowi wyjątek od ogólnej reguły ponoszenia kosztów postępowania przez stronę i może być przyznane tylko w szczególnych sytuacjach, gdy zdobycie przez nią środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście niemożliwe (zob. np. postanowienie NSA z 15 czerwca 2010 r. sygn. akt I FZ 152/10, dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych). Służy realizacji konstytucyjnego prawa do sądu stronie, która ze względu na stan majątkowy nie może ponieść jakichkolwiek lub pełnych kosztów sądowych. Pamiętać przy tym trzeba, że to na wnioskodawcy spoczywa obowiązek wykazania, że znajduje się w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy. Rozstrzygnięcie sądu w tej kwestii będzie zaś zależało od tego, co zostanie udowodnione przez stronę.
Zdaniem Sądu skarżący nie wykazał powyższego w wystarczający sposób.
W kontekście przedstawionych regulacji wskazać trzeba, że skarżący nie zadośćuczynił w pełni - wystosowanemu na podstawie art. 255 u.p.p.s.a. - wezwaniu do przedłożenia dokumentacji świadczącej o likwidacji prowadzonej działalności gospodarczej. Zaniechanie to uniemożliwia kompleksową ocenę wniosku o przyznanie prawa pomocy.
W związku z tym, że rozstrzygnięcie w kwestii takiego wniosku uzależnione jest od tego, co zostanie udowodnione przez stronę Sąd uznał, że wnioskodawca nie wykazał istnienia okoliczności uzasadniających jego uwzględnienie. Nie do zaakceptowania jest przy tym stanowisko pełnomocnika, który twierdzi, że nienadesłanie wymaganych dokumentów potwierdzających likwidację prowadzonej przez skarżącego działalności gospodarczej, nie uniemożliwia pełnej oceny jego sytuacji majątkowej. Pamiętać trzeba, że to w interesie wnioskującego o przyznanie prawa pomocy leży wykazanie wyjątkowości jego sytuacji majątkowej, uzasadniającej odstąpienie od ogólnej zasady ponoszenia przez stronę kosztów postępowania związanych z jej udziałem w sprawie.
Niedopełnienie, nawet w części, obowiązku złożenia przez stronę dodatkowego oświadczenia, uzasadnia oddalenie wniosku o przyznanie prawa pomocy (zob. np. postanowienie NSA z 11 maja 2012 r. I OZ 299/12, dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych Nie znajdując zatem usprawiedliwionych podstaw do przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie, orzeczono jak w sentencji w oparciu o art. 245 § 3 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 u.p.p.s.a.